T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2022/1935
KARAR NO : 2025/2620
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ADANA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 22/04/2022
NUMARASI : 2015/... Esas ve 2022/... Karar
DAVACI : ... -... ...
MİRASÇILARI : ... .T.C.K.No
... .T.C.K.No.
... ... .T.C.K.No.
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ :08/12/2025
KARAR YAZIM TARİHİ :08/12/2025
Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/04/2022 tarih, 2015/... Esas ve 2022/... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kooperatif Yönetim Kurulunun 23.02.2015 gün ve 2015/... sayılı kararı ile ''Adana 11. Noterliğinin 11.11.2014 tarih ve ... nolu ihbarnamesi ile verilen 3 aylık süre içerisinde kooperatif ana sözleşmesinde yer alan ortaklık nitelik ve şartlarını ortaklık ödevlerini yerine getirmemiş olmanız nedeniyle ortaklık ana sözleşmesinin 9.maddesi gereğince ortaklıktan çıkarılmanıza..'' karar verildiğini Adana 11. Noterliğinin 26.02.2015 tarih ve ... sayılı ihtarnamesi ile bildirildiğini, bu durum üzerine müvekkilince Adana 7. Noterliğinin 17.03.2015 tarih ve ... sayılı cevabi ihtarnamesi ile tarafına keşide edilen Adana 11. Noterliğine ait 11.11.2014 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile tarafına bilgi verilerek yapması gereken işlemleri tarafına bildirildiği ve tarafınca Adana 7. Noterliğinin 24.11.2014 tarih ve ... yevmiye sayılı cevabi ihtarnamesi ile tarafına yapılan resmi müracaatlar tarih ve sayı numaraları ile bildirildiğini yönünde bilgi verildiğini, yine aynı cevabi ihtarnamede yapılan müracaatlara ilişkin yazılı başvurulardan sonra gerek Ukome ve gerekse Trafik Şube Müdürlüğüne sürekli olarak durum sorulduğunu, taraflarına yazı ile sonuç bildirileceğinin beyan edildiği ve bu işlemler olmadığı için de Adana Halk Otobüsçüleri Esnaf Odası Başkanlığının 20.11.2014 tarihinde işlemleri bitirdikten sonra kaydınız yapılacak beyanı gereği burada da işlemlerin sonucu beklenmekte hususunda bilgi verildiği, ilk üyelikten çıkarılma anından 2014 yılına kadar bir çok kişinin üyeliğe giriş çıkış işlemlerini yapan başkanlığınızın bu süreç hakkında bilgisi olduğunun tartışmasız olduğu, ticaret sicili gazetesinden de açıkça anlaşılan şahsına özel tutumun açık göstergesi olup bu yıllar için üyeliğe giriş çıkış yapılan kişilerin isim ve plaka numaralarını ve işlem sürelerini gösterir bilginin de iş bu cevabi ihtarnamesinin tarafına tebliğinden itibaren 7 gün içinde tarafına bildirilmesini açıkça talep edildiğini cevaben bildirildiğini, davalı Kooperatif Başkanlığı Yönetim Kurulunca müvekkilinin kesinleşmiş ve yargı kararlarına rağmen yıllardan bu yana ne bir faaliyet için ne bir hak ve borçlar için ve hatta genel kurul için dahi yazılı ve sözlü olarak çağrılmadığını belirterek tüm yasal dava, talep, tazminat hakları saklı kalmak kaydıyla S.S. Adana İli Seyhan İlçesi 59 Nolu Yeni Adana 100.Yıl Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi Yönetim Kurulunun 23.02.2015 gün ve 2015/... Sayılı Ortaklıktan Çıkarılma Kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; görevlerini yerine getirmeyen davacının müvekkili kooperatif üyeliğinden ihraç işleminin usule, ortaklık ana sözleşmesine ve ... sayılı yasaya uygun bir işlem olduğunu, müvekkili kooperatifte Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'na bağlı Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü'nün denetimlerde bulunduğunu, Koooperatifçilik Genel Müdürlüğü'nün kararı üzerine davacı ...!nin kooperatif ortağı olarak kaydedilmesi ile muhataba ana sözleşmedeki ortaklık şartlarını sağlaması için ihtarname çekilmesi kararı verildiği, Yönetim Kurulu'nda alınan kararın ifası amacıyla davacıya Adana 11. Noterliği'nin 11.11.2014 tarih ve ... sayılı ihtarnamesi ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'na bağlı Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü'nün yazısı nedeniyle kooperatifte ortak kaydının yapıldığı, yine aynı yazı nedeniyle ihtarnamenin tebliğinden itibaren en gen üç aylık süre içinde ana sözleşmenin 4. Maddesi gereğince ortaklık nitelik ve şartlarını taşıması ve ana sözleşmenin 7. Maddesi gereğince ortaklık ödevlerini yerine getirmesi bunun için ilgili kurumları gerekli başvurular yaparak Adana Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin (UKOME) 11.10.2006 tarih ve 2006/... sayılı kararında özel halk otobüsleri için nitelikleri belirtilen J plakalı araç edinerek müvekkili kooperatifte çalışmaya başlaması gerektiği aksi takdirde ana sözleşmenin 9. Maddesince ortaklıktan çıkarılacağı hususlarının ihtar edildiği, davacının gerekli başvuruları yaptığı ayrıca bilgi vereceğini cevabı ihtarname ile bildirmiş ise de davacının ortaklık ödevlerini yerine getirmediği, müvekkili kooperatife bilgi ve müracaatının olmadığı anlaşılınca yönetim kurulunun tekrar toplanarak 23.02.2015 Tarih tarih 2015/03 sayılı kararı ile ana sözleşmedeki çıkma yetkisine dayanarak davacının ana sözleşmenin 9. Maddesi gereği ortaklıktan çıkarılmasına ve bu hususun davacıya ihtar çekilmek suretiyle bildirilmesine karar verildiğini, davacının kooperatif ortaklığından çıkarıldığının Adana 11. Noterliği'nin 26.02.2015 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bildirildiğini, davacının kendisine verilen süreye rağmen Adana Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin 11.10.2006 tarih ve 2006/... sayılı kararında bahsi geçen özelliklere sahip J plakalı araç sahibi olma şartını yerine getirmediği, bu nedenle görevini yerine getirmeyen davacının müvekkili tarafından üyelikten çıkarılması işleminin ortaklık ana sözleşmesi ve ... Sayılı Kanuna uygun bir işleme olduğunu davacının haksız ve hukuka aykırı davasının reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/04/2022 tarih, 2015/... Esas ve 2022/... Karar sayılı kararında, taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacının ana sözleşmedeki ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadığı ile kooperatif yönetim kurulu tarafından şartların yerine getirilmesi için gönderilen ihtarın ve tanınan üç aylık sürenin makul olup olmadığını ve üç aylık süreden sonra da ortaklık şartlarının yerine getirilip getirilemeyeceği noktalarında toplandığını, davacının davalı kooperatifle üyenin kooperatiften çıkartılmasını ilişkin yıllara sarî hukuki uyuşmazlıklarının bulunduğunu, en son kooperatif üyeliğinden çıkartılması kararına karşı açılan davanın 2000 yılında kesinleşmesi sonrasında 2014 yılına kadar davacıyı üye olarak kaydetmediğini, bu dönem içerisinde kooperatif üyelik şartlarının yerine getirilmediğini ileri sürmenin üye kaydı yapılmayan davacıdan beklenemeyeceğini, kaldı ki davacı tarafından davalı kooperatife karşı bu dönem içerisinde açılan tazminat davasının bulunduğunu, (Adana Asliye Ticaret 1. Mahkemesinin 2006/... Esas 2009/... Karar), üye kaydı yapıldıktan sonra davacıya ana sözleşmede belirtilmeyen ve bir kamu tasarrufu olarak ileri sürülen "J" plaka alınması koşulu ve bu koşulun yerine getirilmesi için verilen sürede davacının "J" plakayı alamayacağı, zira "J" plaka alınmasının Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığının izniyle mümkün olduğunu, davalı kooperatif üyeleri ile belediye arasında yapılan sözleşmelerin ve tahsis edilen "J" plakaların 2000 yılında yapıldığını, bu dönem içerisinde davacının kooperatif üyeliğinin davalı kooperatiften kaynaklı yapılmadığını, davacıya kusur izafe edilemeyeceğini, bundan başka kooperatif ana sözleşmesinin 9. maddesinde ana sözleşme hükümlerindeki taahhütlerini iki ay geciktirmeleri üzerine yönetim kurulunca 10 gün zarfında yazılı olarak ihtar edileceği bu süre içerisinde de borçlarını ödemeyenlerin bir ay içerisinde taahhütleri yerine getirmeleri aksi takdirde ortaklıktan çıkarılacaklarının belirlendiğini, kooperatifin davacıya ana sözleşmenin bu maddesine uygun bir ihtaratın olmadığını, kooperatifin davacı ile aynı düzeyde bulunan diğer üyelere eşit davranması koşulunu yerine getirmediğini, davacı dışında kooperatife bir çok üye kaydının yapıldığını, yapılan bu işlemin eşit işlem koşuluna ve dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, davacının davanın devamı sırasında vefatı nedeni ile mirasçılarının kooperatif ana sözleşmesinin 11. maddesi gereğince kooperatife üye olarak kayıtlarının yapılması gerektiği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda bilirkişinin içtihadı bir bütün olarak değerlendirmediği, kooperatif amacına uygun araç bulundurma kısmını göz ardı ettiğini, davacının keşide edilen ihtara rağmen aracın çalındığı 2012 yılından davanın açıldığı 2015 yılına kadar yani 3 yıl süre ile ana sözleşme gereğince ortak araç alarak ilgili kuruma kayıt ettirmediğini, kooperatifin ilgili kurumlardan dava konusu olayda Adana Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin halk otobüsleri için belirlediği şartlara uymak zorunda olduğu, UKOME'nin 11.10.2006 Tarih ve 2006/... Sayılı kararına göre üyelerin J plakalı araca sahip olma yükümlülüğü getirdiği dikkate alındığında üyelerde ana sözleşmenin 7. Maddesi gereğince bu yükümlülüğe uygun olarak J plaka temin etmek zorunda olduğu, yerel mahkemenin J plaka zorunluluğunun ana sözleşmede olmadığı bunun kamu tasarrufu olduğu yönündeki gerekçesinin doğru olmadığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü ve Adana Valiliği davacı tarafın ortaklık şartlarını yerine getirmesi ve sonucunda taraflarına bilgi verilmesi için iki aylık süre verilmesinin istenilmesine rağmen davalı kooperatif yönetim kurulu tarafından davacı lehine üç aylık süre verildiği, davalı kooperatifçe üyelik kaydı yapılanların ortaklık ana sözleşmesine uygun biçimde ortaklık nitelik ve şartlarını taşıyan, ortaklık sözleşmesinin 7.maddesi gereği ortaklık ödevlerini yerine getiren, Adana Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyonu Merkezi'nin ( UKOME) 11.10.2006 tarih ve 2006/... sayılı kararında belirtilen özel halk otobüsleri için aranan nitelikte J plakalı bir araç edinerek kooperatifte çalışmaya başlayan üyeler olduğunu, aynı yükümlülükleri davacı taraf da yerine getirmiş olsaydı, davacının da müvekkil kooperatifte çalışmaya başlayabileceğini, ortaklıktan ihraç edilmeyeceğini, zira, davacı taraf, kooperatif ortaklık ana sözleşmesinde yazılı yükümlülüklerini yerine getirmediği gibi, TMK 3.maddesinde yazılı iyiniyet ilkesine aykırı olarak hak iddia ettiğini, bu durumun, "kimse kendi kusuruna dayanarak hak iddia edemez." şeklinde genel hukuk ilkesine de aykırı olduğunu, bu nedenle, davalı müvekkilinin eşit işlem ilkesine ve dürüstlük kuralına aykırı üye kaydı olmadığını, yerel mahkeme'nin aksi gerekçe ile verdiği karar hukuka ve hakkaniyete aykırı olup, kararın bu yönden de kaldırılması gerektiğini, dolayısıyla, davalı müvekkil tarafından davacı tarafa ortaklık ana sözleşmesinde yer alan şartları yerine getirmesi için iyiniyetli olarak 3 ay süre verilmesine rağmen; davacı tarafın ana sözleşme uyarınca bulundurması gereken araca 3 yıldır sahip olmadığını, J plaka için gerekli işlemleri takip etmediği ve ortaklık nitelik ve şartlarına haiz olmak adına dava açılana kadar da herhangi bir girişimde bulunmadığını, bu durumda, davacı tarafın ana sözleşme hükümlerine uymayarak üyelik haklarından zımnen vazgeçtiği yani eylemli olarak ortaklıktan çıkma iradesini yansıttığı hususları göz ardı edilerek verilen kararın kaldırılması gerektiğini, açıklanan nedenlerle kararın istinaf incelemesi yapılmak suretiyle kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/04/2022 tarih, 2015/... Esas ve 2022/... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava hukuki niteliği itibarıyla, kooperatiften çıkarılma kararının iptali talebine ilişkindir.
Davacı vekili tarafından, davalı kooperatif yönetim kurulunun 23.02.23015 tarih 2015/... sayılı kararı ile verilen 3 aylık süre içerisinde kooperatif ana sözleşmesinde yer alan ortaklık nitelik ve şartlarını ve ortaklık ödevini yerine getirilmemiş olması nedeniyle Ortaklık Ana Sözleşmesinin 9. Maddesi gereğince ortaklıktan çıkarılmalarına karar verildiğini, ancak davacının 24.11.2014 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile resmi müracatların yapıldığının sonuç bildirildiğinde bilgi verileceğinin bildirildiğini, öncelikle işlemlerin ne aşamada olduğunun bildirilmesi, talep edilen hususlarda ek süre verilmesi gerektiği, ihtarnamenin hakkın kötüye kullanılması anlamını taşıdığını belirtilerek davalı kooperatifin ortaklıktan çıkarma kararının iptaline karar verilmesini talep etmiş, davalı vekili kooperatif üyeliğinden ihraç işleminin usule, ortaklık ana sözleşmesine ve yasaya uygun işlem olduğunu, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'na bağlı Kooperatifçilk Genel Müdürlüğü'nün kararı üzerine davcının kooeratif üyeliğine kaydedilmesine ve ana sözleşmedeki ortaklık şartlarını sağlaması için ihtarname çekilmesine karar verildiği, davacıya ortaklık nitelik ve şartlarını taşıması ve özel halk otobüsleri için nitelikleri belirtilen J plakalı araç edinerek kooperatiften çalışmaya başlaması gerektiğinin ihtar edildiği, davacının ortaklık nitelik ve şartlarını ve ortaklık ödevlerini yerine getirmediğinden ortaklıktan çıkartılmasına karar verildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş ve işbu karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Davalı kooperatif ana sözleşmesinin 4/c. maddesinde, kooperatife ortak olabilmek için; taşıyıcılığı bilfiil meslek edinmiş esnaf olmak, 4/e. maddesinde, aracın İl Trafik Şube Bürosuna Kayıt edilmesi, şartlarının düzenlendiği, 9. maddesinde ise; bu şartları taşımayanların ortaklıktan çıkarılacağının düzenlendiği anlaşılmıştır.
Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere göre, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, davalı kooperatif tarafından davacının daha önce de kooperatif üyeliğinden ihracına karar verildiği, verilen karar hakkında davacı tarafından ihraç kararların iptali için dava açıldığı, ayrıca davacı tarafından davalı kooperatif hakkında tazminat davası açıldığı, davalı kooperatif tarafından Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü müfettişinin düzenlediği müfettiş raporuna istinaden 04.11.2014 tarihinde davalının kooperatif ortağı olarak kaydedilmesine karar verildiği, 23.02.2015 tarihinde davacının davalı kooperatifin ana sözleşmesinin 4. Maddesinde belirtilen ortaklık nitelik ve şartlarını ve ortaklık ödevlerini yerine getirmesi, özel halk otobüsleri için belirtilen J plakalı araç alarak çalışmaya başlama şartını yerine getirmediği için kooperatiften ihracına karar verildiği, davacın kendisine verilen süre içinde ilgili kuruma J plaka için başvuruda bulunduğu, J plaka alınması için UKOME tarafından onay verilmesi gerektiği, UKOME tarafından J plakalı araç sayısının arttırılmadığının belirtildiği, davacının verilen süre içerisinde J plaka almasının kendi elinde olmayan nedenlerle mümkün olmadığı, davacı tarafından davalı kooperatife gerekli kurumlara başvuru yapıldığının bildirildiği, bu durumda ilk derece mahkemesince davalı kooperatif ile belediye arasında yapılan sözleşmelerin ve tahsis edilen J plakaların 2000 yılında yapıldığı davacının kooperatif üyeliğinin davalı kooperatiften kaynaklı yapılmadığı, davacıya kusur izafe edilemeyeceği kabul edilerek yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olduğu, davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen sebeplerle İlk Derece Mahkemesi'nce verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu davalı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/04/2022 tarih, 2015/... Esas ve 2022/... Karar sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 80,70.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 534,70.TL harcın davalı'dan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3)-İstinaf kanun yoluna başvuran davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde BIRAKILMASINA,
4)-HMK. 333 maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
5)-İnceleme duruşmasız yapıldığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi gereğince kararın dairemizce taraf vekillerine TEBLİĞİNE,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 7036 sayılı Kanun'un 7'nci maddesi yollamasıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 361'inci maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 08/12/2025 tarihinde oy birliğiyle ile karar verildi.
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır