T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2022/1515
KARAR NO : 2025/1758
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : MERSİN 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 07/10/2020
NUMARASI : 2008/... ESAS 2020/... KARAR
DAVACI : ... -...-
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1 -...-
VEKİLİ : Av. ...-
: 2 -... -...
BİRLEŞEN MERSİN 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN
2008/... ESAS SAYILI DOSYASI
DAVACI : ... - ...
VEKİLİ : Av. ... -
DAVALI : ... -
VEKİLİ : AV. ...
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 18/09/2025
YAZIM TARİHİ : 18/09/2025
Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/10/2020 tarih ve 2008/... Esas, 2020/... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
İDDİALARIN ÖZETİ :
Asıl davada davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin davalı ... ile hiçbir ticaret borç alacak ilişkisi bulunmadığını, diğer davalı ile de ticari ve borç alacak ilişkisi olmadığını, tefecilik ilişkisi nedeniyle faiz borcuna kaşrılık çek imzaladığını, diğer davalı ...'nin çek lehtarı ve cirantası olduğunu, tehdit altında düzenlenen çek nedeniyle davalılar ve bir kısım şahıslar için suç duyurusunda bulunulduğu, davalılar hakkında Mersin 2.Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2008/... sayılı dosyasında tefecilik suçlamasıyla dava açıldığını, takip konusu çekin kimin elinde olduğu bilinmediğinden çek iade davası açılamadığını, ... Metropol Mersin şubesi ... sayılı müvekkil hesabından alınan Mersin 17/03/2008 keşide yer ve tarihli ... sayılı 10.000,00.TL tutarlı ve ... sayılı 200.000,00.TL tutarlı çekler nedeniyle ceza dosyasında tedbir talebinde bulunulduğu, bu nedenlerle çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, takibin iptalini, yargılama giderlerinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesi ile; dava konusu çekin müvekkilinin elinde bulunmadığını, davacının dava açmakta hukuki bir yararının da bulunmadığını, bu nedenlerle davanın reddi ile vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
Birleşen Mersin 1 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2008/... Esas sayılı dosyası davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin davalı ile hiçbir ticari ilişkisi ve borç ilişkisinin bulunmadığını, dava konusu çek nedeni ile dava dışı ... hakkında şikayette bulunduklarını ve bu şahıs hakkında Mersin 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2008/... esas sayılı dosyasında tefecilik suçu nedeni ile dava açıldığını, yine ... hakkında dava konusu çek ile birlikte başka çekler nedeni ile Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/... esas sayılı dosyası ile dava açtıklarını bundan sonra aynı çekin davalı ...'a ciro edilerek onun tarafından Mersin 8.icra Müdürlüğünün 2008/... sayılı dosyası ile müvekkili hakkında takip başlatıldığını, Mersin 1.Asliye Ticaret Mahkemesinde açtıkları dava da keşide tarihini tahmini olarak ve farklı olarak yazdıklarını bu nedenle bedelsiz olmasına karşın davacını dava dışı ...'ten tahsili amacı ile aldığı ve icraya konan çek nedeniyle davalıya borçlu olmadıklarının tespitini, icra takibinin iptalini, ve daha önce aynı çek nedeni ile çekin asıl lehtarı ... adına açılan Mersin 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2008/... esas sayılı dosyasının dosyamız ile birleştirilmesini talep etmiştir.
Birleşen Mersin 1 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2008/... Esas sayılı dosyası davalı vekili cevap dilekçesi ile; davacı ile müvekkili arasında doğrudan ticari bir ilişki olmadığını, çekin müvekkiline dava dışı ... tarafından ciro edildiğini, davacının bu şahıs ile olan ilişkisini ve def'ilerini kendilerine karşı ileri süremeyeceğini, kendilerinin geçerli bir alacağı dayandığını bu nedenle icra takibi yaptıklarını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/10/2020 tarih ve 2008/... Esas, 2020/... Karar sayılı kararı ile; ... bankası Mersin Şubesi 31/01/2020 tarihli cevap yazısı dikkate alındığında, ana dosyanın dava konusu olan ... nolu 200.000,00.TL miktarlı çekin ibraz edilmediği hatta bu çekin 17/03/2008 tarihinde ödeme yasağı nedeniyle iptal edilmiş olduğunu, tüm aramalara rağmen çekin görüntülerine ulaşılamadığını, zaten davacı tarafça yargılama devam ederken ibraz edildiğine dair de bir iddia da bulunulmadığını, davacının bahsetmiş olduğu çekin, ceza dosyası kapsamınca sanıkların evinde ve iş yerlerinde yapılan aramada ele geçirilen çekler arasında olmadığı ceza dosyasından anlaşılmakta olduğunu, bu nedenle davacının çekin varlığını, tefecilik nedeniyle elinden zorla alınan çekler olduğunu ispatlayamadığı anlaşılmakla ana dava açısından davanın reddini karar verildiğini, birleşen dosya açısından, takip dosyası içerisinde bulunan ... nolu 10.000,00.TL bedelli çekin görüntüsü bulunduğu ancak, çek ön ve arka yüz görüntüsünden anlaşıldığı üzere davalı Barış Çağların ciranta pozisyonunda olduğu ve birleşen dosya davalısının temel ilişkiyi bildiğine, bilebilecek durumda olduğuna veya çeki kötüniyet ile ele geçirdiğine ilişkin bir delil olmaması nedeniyle birleşen davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
ASIL DAVA VE BİRLEŞEN DAVADA DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Asıl dava ve birleşen davada davacı vekili istinaf talebi ile; suça konu teşkil eden çekler ve aynı nitelikteki başka çeklerden dolayı Mersin 2 Asliye Ceza Mahkemesi nezdinde görülen ve 2008/... numaralı dosya bekletici sorun yapıldığını ve bu dosyada 12.04.2011 tarihinde 2011/... karar numarasıyla karar verildiğini, bu karara göre; sanıklardan sadece ...'in beraatine karar verildiğini, diğer sanıklarla beraber davalı ... hakkında 5237 sayılı TCK 'nın 37/1 maddesi delaletiyle 241/1 maddesi gereğince takdiren ve tesdiden 3 yıl hapis ve 100 gün karşılığı Adli Para Cezası ile cezalandırılmalarına karar verildiğini ve TCK 62/1 maddesi gereğince cezalarından takdiren 1/6 oranında indirim yapılarak 2 yıl 6 ay hapis ve 833 gün karşılığı Adli Para Cezası ile cezalandırılmalarına karar verildiğini, söz konusu karar, Yargıtay 5. Ceza Dairesi tarafından 2017/... Esas ve 2019/... Karar sayılı dosyası ile Sanık ... ... dışındaki bütün sanıkların cezasını onadığını, ... ...'nün ise TCK 43/1. Maddesi uygulanması için bozulduğunu ve sadece bu sanık açısından aynı mahkemenin 2019/633 Esasına kaydedilmiş olup, diğer sanıkların cezaları 11.09.2019 tarihinde kesinleştiğini, söz konusu Ceza dosyasında davalı ...'e müvekkili tarafından birçok çek yazılmış olduğu sabit olup, bu şahsın tefecilik eylemini aynı ceza dosyasında sanık olarak yargılanan ve ...'i müvekkiliyle tanıştıran diğer sanık ... ile birlikte işlediğini, hatta bu eylemi müştereken işledikleri başka kişiler de olduğunun görüleceğini, ... hem ifade tutanaklarında hem de duruşma tutanaklarında müvekkili ...'dan satın aldığı gayrimenkulün değerinin 200.000.00.TL olduğunu beyan etse de; 16.10.2007 tarihinde satış işlemi olarak düzenlenen Tapu Senedinde Mersin ... numaralı kat irtifakının satış bedelinin 63.000.00.TL olduğunun yazmakta olduğunu, aynı yeri sürekli olarak 1 yıl sonra müvekkillerin annesi olan ...'a 210.000.00.TL'ye, 10.000.00.TL karla sattığını beyan eden davalı ... in bu beyanı da 14.02.2008 tarihli Tapu senediyle çelişmekte olduğunu, bu senette de satış işlemi beyanlarının aksine 68.000.00.TL olarak ve satın aldığı tarihten itibaren sadece 4 ay sonra düzenlendiğini, dolayısıyla hem 1 yıl sonra geri satış yaptığı beyanları hem de 210.000.00.TL ye bu satışı yaptığı beyanları gerçeği yansıtmadığını, bu haliyle bile müvekkilinin kendisine satış bedeli olarak yolladığı 115.000,00.TL tapuda gözüken 68.000,00.TL'nin çok çok üzerinde olduğunu, mahkeme davalı ...'ın ciranta pozisyonunda olduğu ve birleşen dosya davalısının temel ilişkiyi bildiğine, bilebilecek durumda olduğuna veya çeki kötüniyet ile ele geçirdiğine ilişkin bir delil olmaması nedeniyle birleşen davanın reddine karar vermiş olsa da ...'ın ...'in iş ortağının oğlu olduğu ve aralarında herhangi bir alış veriş ve borç ilişkisi olmadığı yapılan araştırmalar sonucu ortaya çıktığını, ... tarafından icraya konu edilen bu çekin neden ve nasıl alındığı hakkında temel ilişkiyi bilebilecek durumda olmaması hayatın olağan akışına ters olduğunu, bu nedenlerle; mahkemenin işbu davaya konu borçlu olunmadığına ilişkin menfi tespit ve iptali talep edilen çeklerin bankaya ibraz edilmemiş ve ortaya çıkarılmamış olması nedeniyle varlığının kanıtlanamadığına ve bu nedenle davanın reddine yönelik kararının sonucu beklenen ceza kararında bu olguların varlığından söz edilerek davalının mahkumiyetine karar verildiğini ve Yargıtay derecatından geçerek kesinleşmiş olması karşısında istinaf incelemesi neticesinde delillerin değerlendirilmesinde isabetsizlik olduğu dolayısıyla kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak talebimiz doğrultusunda karar verilmesini ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2008/... Esas, 2020/... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava ve birleşen dava hukuki niteliği itibarıyla kıymetli evraktan kaynaklanan menfi tespit davasıdır.
Davacı vekili asıl ve birleşen davada dava dilekçesinde, davalı ...'ten faiz karşılığı ödünç para aldığını, davacının borcunu kapatmış olmasına rağmen davalı ... tarafından zorla dava konusu çeklerin imzalatıldığını, diğer davalı ...'ın davacının kardeşi olduğunu onun da çeklerde lehtar olarak gösterildiğini, birleşen dosya davalısı ... ile bir hukuki ilişkisi olmadığını, ...'ın da diğer davalı ... ile ortak hareket ettiği bu sebeple ...'in ...'ı alacaklı olarak gösterdiğini, asıl davaya konu çekin icra takibine konu edilmediğini, birleşen davaya konu çekin ise Mersin 8. İcra Müdürlüğü'nün takip dosyasında icra takibine konu edildiğini, davacının davalı ... hakkında tefecilikten şikayeçi olduğunu ve sanığın tefecilik suçundan cezalandırıldığını ileri sürerek borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk derece mahkemesince davanın ve birleşen davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Asıl davaya konu ... Bankasına ait ... numaralı 200.000,00 TL bedelli çekin ...'a ait olduğu, icra takibine konu edilmediği ve bankaya ibraz edilmediği, birleşen davaya konu ... Bankasına ait ... numaralı 10.000,00 TL bedelli çekin keşidecisinin ..., lehtarın ... ve hamilin davalı ... olduğu, bu çekin Mersin 8.İcra Müdürlüğünün 2008/... sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiği anlaşılmıştır.
Mersin 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/... Esas 2017/... Karar sayılı dosyasının incelenmesinde; Katılan Maliye Hazinesi, ..., ... olduğu, Sanıkların ... olduğu, suçun tefecilik yapma suçuna ilişkin olduğu, sanık ...'in bu suçtan dolayı cezalandırıldığı, Yargıtay 5.Ceza Daresinin 2017/... Esas 2019/... Karar sayılı dosyası ile sanığın cezasının onandığı ve 11/09/2019 tarihinde kesinleştiği,davaya konu çeklerin ceza dosyasının konusu olduğu gibi ceza dosyasında davaya konu çeklere değinildiği anlaşılmaktadır.
Ceza ve Hukuk Mahkemeleri kararları arasındaki ilişkiyi düzenleyen 6098 sayılı TBK'nın 74. (818 sayılı BK 53) maddesi hükmü hukuk hakimini, ceza mahkemesinin kesinleşen kararı karşısında maddi hukuk bakımından kural olarak bağımsız kılmaktadır. Ancak hukuk hakiminin bu bağımsızlığı sınırsız değildir. Her mahkumiyet kararı o eylemin hukuka aykırılığını tespit etmesi bakımından hukuk hakimini bağlayıcı niteliktedir. Ceza hakiminin saptadığı maddi olaylar ve özellikle fiilin hukuka aykırılığı ve davalı tarafından işlenmiş olup olmadığı hukuk hakimini bağlar.
Somut olayda; dava konusu çekler hakkında ceza mahkemesi sonunda tefeciliğe ilişkin maddi vakıa kesinleştiğinden TBK'nın 27/1 maddesi uyarınca kanunun emredici hükümlerine, ahlaka ve kamu düzenine aykırı sözleşmeler geçersiz olacağından mahkemece dava konusu çeklerin hukuken geçerli olmayıp hükümsüz olması nedeniyle davanın kabulüne karar vermesi gerekirken ana dosyanın dava konusu olan çekin ibraz edilmediği hatta bu çekin 17/03/2008 tarihinde ödeme yasağı nedeniyle iptal edilmiş olduğu, bu nedenle davacının çekin varlığını, tefecilik nedeniyle elinden zorla alınan çekler olduğunu ispatlayamadığı, birleşen dosya açısından davalı --ın ciranta pozisyonunda olduğu ve birleşen dosya davalısının temel ilişkiyi bildiğine, bilebilecek durumda olduğuna veya çeki kötü niyet ile ele geçirdiğine ilişkin bir delil olmaması nedeniyle her iki davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmemiştir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına, ancak bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurulmasına ve davanın ve birleşen davanın kabulüne, asıl dava yönünden icra takibi bulunmadığından ve talep olmadığından davacı lehine tazminat verilmesine yer olmadığına, birleşen dava yönünden ise davacı bu konuda talepte bulunmadığından davacı lehine tazminat verilmesine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/10/2020 tarih ve 2008/... Esas, 2020/... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-YENİDEN ESAS HAKKINDA HÜKÜM KURULMASINA,
Esas Dava yönündan davacının davasının KABULÜ ile;
a)-Keşideci davacı ... ... ait ... nolu 200.000,00.TL bedelli çek yönünden davacının davalılara borçlu olmadığının TESPİTİNE,
b-) Davacı lehine tazminat verilmesine yer olmadığına,
c)-Alınması gerekli 13.662,00.TL nisbi karar ve ilam harcından peşin alınan 2.835,00. TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 10.827,00.TL nisbi karar ve ilam harcının asıl dava davalıları ... Ve ...'dan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
d)-Davacı tarafından yapılan 14,00.TL başvurma harcı ile 2.835,00.TL peşin harç ve 108,50.TL tebligat, posta, giderleri olmak üzere toplam 2.957,50.TL yargılama giderinin ... Ve ...'dan alınarak alınarak davacıya VERİLMESİNE,
e)-6100 Sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince davacı, davada kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi itibariyle yürürlükte olan AAÜT'ye göre hesap edilen 32.000,00.TL nispi vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
Birleşen dava yönünden davanın KABULÜNE,
a)-Mersin 8.İcra Müdürlüğü'nün 2008/... sayılı takip dosyasına konu keşideci ... Halkbanka ait ... nolu 10.000,00.TL bedelli çek yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,
b-) Davacı lehine tazminat verilmesine yer olmadığına,
c)-Alınması gerekli 683,10.TL nisbi karar ve ilam harcından peşin alınan 135,00. TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 548,10.TL nisbi karar ve ilam harcının birleşen dava davalısından alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
d)-Davacı tarafından yapılan 14,00.TL başvurma harcı ile 135,00.TL peşin harç ve olmak üzere toplam 149,00.TL'nin birleşen dava davalısından alınarak davacıya VERİLMESİNE,
e)6100 Sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince davacı, davada kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi itibariyle yürürlükte olan AAÜT'ye göre hesap edilen 10.000,00.TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
İstinaf incelemesi yönünden;
1-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan 59,30.TL istinaf karar harcının talep halinde davacıya İADESİNE,
2-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince istinaf eden davacı tarafından yapılan 52,00.TL istinaf yargılama giderlerinin davalılardan alınarak davacı tarafa verilmesine,
3-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
4-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
5-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin DAİREMİZCE YAPILMASINA,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren İKİ HAFTALIK süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 18/09/2025 tarihinde karar verildi.
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır