T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/1161 - 2025/1623
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2022/1161
KARAR NO : 2025/1623
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 26/10/2021
NUMARASI : ... Esas ... Karar
DAVACI (TEMLİK ALAN): ... A.Ş.
VEKİLLERİ : Av.
DAVACI (TEMLİK EDEN): ... BANKASI ANONİM ŞİRKETİ
VEKİLLERİ : Av.
DAVALI : ...
VEKİLLERİ : AV.
DAVA : İtirazın İptali (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ :18/07/2025
KARAR YAZIM TARİHİ :18/07/2025
... Asliye ticaret Mahkemesi'nin 26/10/2021 tarihli ... Esas ve ... Karar sayılı kararı aleyhine davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili banka ile dava dışı ... arasında imza edilen Genel Kredi Sözleşmelerine binaen kullandırılan kredilere karşılık bu şahsın müvekkili bankaya kredinin geri ödenmesi için davalının keşide ettiği 23.03.2016 tarihli 13.500,00 TL “lik çeki ciro ederek bankaya verdiğini, yasal süre içerisinde ibraz edilmeyen çek için herhangi bir işlem yapılamadığını, kullandığı krediyi ve geri ödemelerini yapmayan ...'in borcu ödememesi üzerine müvekkili bankanın kredi alacağının geri ödenmesinin sağlanması için borçlu ... ve müteselsil borçluları hakkında hesabı kat ederek tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla .... İcra Müdürlüğünün ... esas dosyasından Kambiyo Senetlerine Mahsus Yolla İcra Takibi başlatıldığını, banka borçlusu ... hakkında başka bankalar ve şahıslar tarafından başlatılan İcra Takipleri de dikkate alınarak ve bankanın alacağının tamamen tasfiyesi amacıyla yine banka borçlusu ciranta ...'e zaten banka adına takip yapıldığı için bu şahsın verdiği çek ile ilgili olarak borçlu/davalıya .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından ibraz süresi çeke dayanılarak İlamsız Takip Yolu İle İcra Takibi başlatıldığını, borçlu/davalının haksız olarak böyle bir borcunun bulunmadığını belirterek borca itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, davalı tarafından yapılan itirazın haksız olduğunu, bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalının .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının iptali ile takibin devamına, en az %20'lik İcra inkar tazminatı ödemesine karar verilmesini, davalının Mahkemece tespit edilecek dava değer nispetinde taşınır ve taşınmaz malları ile birlikte bankalardaki hesapları üzerine İhtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... adresinde serbest ticaret yaptığını, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, Yetkisizlik kararı verilmesini talep ettiğini, dava dışı ...'e bu çeki mal karşılığı verdiğini, bankaya borçlu olan ...'in de ...'in kardeşi ve iş ortağı olduğunu, birçok kişiyi dolandırdıklarını, çekin karşılığı olan malların tarafına verilmediği için bu çek nedeniyle herhangi bir borcunun olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; "...Somut olayda dava konusu edilen çek incelendiğinde, ciranta ... tarafından yapılan ciroda "bedeli tahsil içindir" ibaresi yer aldığından çekin tahsil cirosu ile davacı bankaya geçtiği anlaşılmıştır. Davacı banka senedi temlik sözleşmesiyle değil, tahsil cirosu olarak devraldığından; borçlu, asıl alacaklıya karşı dermayan edebileceği tüm defileri davacıya karşı da ileri sürebilecektir. Davalı tarafta bu gerekçelerle yola çıkarak çek lehdarı olan ... ile aralarındaki ticari ilişki kapsamında teslim edilecek mal karşılığı ilgili çekin ...'e verildiğini fakat mallar teslim edilmediğinden çekin bedelsiz kaldığını iddia etmiştir. Ne var ki somut olayımızda bedelsizlik iddiasına dayanılan ilişkinin tarafı çek lehdarı ... olup , davacı banka çeki ciro yolu ile ...'den değil aradaki ciranta olan ...'den tahsil cirosu ile devralmıştır. Bu gerekçe ile davalı tarafın bu yöndeki itirazlarının kabul görmesi mümkün değildir.
Bu açıklamalar uyarınca somut olaya gelindiğinde; davalı keşideci, keşide ettiği çekten dolayı , çek hamiline karşı borçlu olup, 6102 sayılı TTK'nın 732.maddesi uyarınca ödeme veya başka sebeplerle sebepsiz zenginleşmediğini, yazılı belgelerle ispatlaması gerekmektedir. Davalı dosyada mevcut bilirkişi raporları ve mevcut deliller itibari ile sebepsiz zenginleşmediğini ispatlayamamıştır. Davalı tarafça yapılan kredinin ödenme iddiaları da değerlendirildiğinde; davacı bankanın kredi borcunu tahsil edebilme imkanına sahip olması, davanın sonucunu etkilemeyecek olup, tahsilde tekerrür oluşturmamak koşuluyla, alacaklı banka davaya konu çeke dayalı olarak da tahsilat yapma hakkına sahiptir. Davalının bu yöndeki iddialarıda kabul görmemiştir. Açıklanan hususlar gereği, dosyadaki mevcut delil durumu ve davanın niteliğine göre çek bedeli olan asıl alacak miktarı yönünden davanın kabulüne asıl alacak miktarı olan çek bedeli likit ve belirlenebilir olduğundan icra inkar tazminat talebinin kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile, .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takibine yapılan itirazın 13.500,00 TL asıl alacak üzerinden iptali ile takibin 13.500,00 TL asıl alacak üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, asıl alacak miktarı olan 13.500,00 TL'nin % 20 sine tekabül eden icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,..." şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı banka çeki tahsil cirosuyla almış olup kendi namına sebepsiz zenginleşme davası açma hakkı bulunmadığını, davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı olmadığını, sebepsiz zenginleşme davası çekin zaman aşımına uğradığı tarihten itibaren 1 yıl içinde açılması gerektiğini oysa dava konusu olayda davacı bankanın dava tarihi itibariyle çek zaman aşımına uğramadığını, bankanın açmış olduğu davada iyi niyetli olmadığının bilirkişi raporundan açıkça anlaşıldığını, zira ilk bilirkişi raporunda kredi asıl borçlusunun GKS'ne istinaden kullandırılan kredi borcunun bulunmadığını, kredi kartı borcunun bulunduğun belirtildiğini, çekin ise kredi kartı borcu için verilmediğinin açıkça anlaşıldığını, bankadan sorulmasına rağmen dosyaya çek tevdi bordrosu sunulmadığını, dava konusu çeke ilişkin olarak lehtar tarafından müvekkil mal teslimi yapılmadığından sebepsiz zenginleşme söz konusu olmadığını, tahsil cirosunda keşideci cirantaya karşı ileri sürebileceği defi'ileri hamile karşı da ileri sürebileceğini, ..., ...'in kardeşi ve ortağı olması sebebiyle mal teslimi ediliminin ifa edilmediğini edilebilecek durumda olduğunu, bu nedenle ...'ten tahsil cirosuyla alan bankaya karşı da aynı def'ileri sürülebileceğini, inkar tazminatına hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, bilirkişi raporuna itiraz dilekçelerinin talep bölümünde taleplerinin kabul edilmemesinin de yasaya aykırı olduğunu, iddia ederek verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLER :
Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, itirazın iptali talebine ilişkindir.
Davacı vekilinin dilekçesinde özetle, müvekkili banka ile davadışı ... arasında Genel Kredi Sözleşmesi imzalandığı ve bu kredi sözleşmesi kapsamında kredi kullandırıldığı, adıgeçen kredi müşterisi tarafından ise davalının keşidecisi olduğu çekin ciro edilerek bankaya verildiği, davadışı borçlunun borcunu ödememesi sebebiyle hakkında ....İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra takibinin başlatıldığı, ayrıca davalının keşidecisi olduğu çek süresinde muhatap bankaya ibraz edilmediğinden, kredi borçlusu hakkındaki takip ile tahsilinde tekerrür olmamak üzere davalı keşideci hakkında başlatılan ....İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra takibinin davalının itirazı nedeniyle durdurulduğu, TTK'nın 644 ve 732.maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşmeye dayalı talep haklarının bulunduğu ileri sürülerek itirazın iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.
Davalı vekili tarafından özetle, takip konusu çekin davadışı ...'ten alınacak mallara karşılık verildi, ancak adıgeçen kişinin müvekkiline malı müvekkiline teslim etmediği, bu kişinin kardeşi ve iş ortağının ... olduğu, belirtilen nedenlerle müvekkilinin adıgeçen kişilere borcu bulunmadığı gibi bu kişilerden alacaklı olduğu savunularak davanın reddi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi'nce davanın kısmen kabulüne karar verildiği, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
....İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde, takip alacaklısı (davacı) tarafından takip borçlusu (davalı) aleyhine verilen 20.06.2016 tarihli takip talebiyle ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait 23.03.2016 keşide tarihli ve 13.500,00 TL bedelli ... seri no'lu çeke dayanılarak 13.500,00 TL asıl alacak ve 296,26 TL işlemiş faizden ibaret toplam 13.796,26 TL alacağın takip borçlusundan tahsilinin istenildiği, kendisine ödeme emri tebliğ edilen takip borçlusunun 27.06.2016 tarihinde verdiği borca itiraz dilekçesi üzerine icra müdürlüğünce ilamsız takibin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
6102 sayılı TTK'nın 732. Maddesi;
"(1) Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar.
(2) Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, muhataba, yerleşim yerli bir poliçeyi ödeyecek olan kimseye ve düzenleyen, poliçeyi başka bir kişi veya ticari işletme hesabına düzenlemiş olduğu takdirde o kişiye veya ticari işletmeye karşı da ileri sürülebilir.
(3) Poliçeden doğan borcu düşmüş olan cirantaya karşı böyle bir istem ileri sürülemez.
(4) Zamanaşımı süresi, poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıldır; ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir. " şeklindedir.
Yukarıdaki yasal düzenlemeden, süresinde ibraz edilmeyen çekle ilgili kambiyo hukukundan kaynaklanan haklar yitirilmiş olsa dahi, taraflar arasında temel ilişki bulunması halinde alacaklı böyle bir çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanıp alacağını tanık dahil her türlü delille kanıtlayabilir. Kıymetli evrak niteliğinde olan çek bankaya ibraz edilmediği zaman son hamil, kambiyo hukukundan doğan haklarını yitirmiş ise de TTK‘nın 732.maddesine dayalı olarak alacağını keşideciden talep hakkına sahiptir. Bu durumda keşideci sebepsiz zenginleşmediğini ispatlamalıdır. (Yargıtay 19.HD'nin 2016/15157 Esas ve 2018/1171 Karar sayılı, 11.HD'nin 2016/6742 Esas ve 2018/772 Karar sayılı ilamları).
Somut olayda, uyuşmazlık, 6102 sayılı TTK'da düzenlenen kambiyo senetlerine ilişkin olarak keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme nedenine dayalı açıldığından TTK'nın 4 ve 5.maddeleri uyarınca mutlak ticari dava niteliğinde olup Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğu, davanın yetki itirazında yetkili olduğunu bildirdiği ... mahkemesinde görüldüğü, taraflar arasında temel ilişki bulunmadığı, takibin dayanağı olan çekin muhatap bankaya süresinde ibraz edilmemesi nedeniyle kambiyo vasfını yitirdiği, davacının, çekin son hamili olarak, kambiyo hukukundan kaynaklanan hakkı bulunmadığı, ancak davacının, TTK'nın 732.maddesine dayalı olarak alacağını davalı keşideciden talep edebileceği, bu durumda davalı keşidecinin sebepsiz zenginleşmediğini ispatla yükümlü olduğu, davalı tarafından, dava konusu çekin dava dışı lehtar ...'ten satın alınan mallara karşılık düzenlendiği ve bu kişinin kardeşi ve iş ortağının ... olduğu, bu kişilerin birlikte hareket ederek birçok kişiyi dolandırdığı, bu şekilde lehtar tarafından herhangi bir mal teslim edilmediği iddia edilmiş ise de, lehtar ile keşideci arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı def'ilerin çeki iyi niyetle iktisap eden yetkili hamile karşı ileri sürülemeyeceği, davalı tarafından da davacının çeki iktisabında iyiniyetli olmadığının iddia edilmediği, bu durumda davalı keşidecinin uyuşmazlığa konu çekten dolayı sebepsiz zenginleşmediğini, çek bedelini ödediğini veya ödemekten kurtulduğunu usulüne uygun deliller ile kanıtlayamadığı, davalı tarafından çekin "tahsil cirosu" ile bankaya verildiği ve bu cironun bankayı çekte mündemiç hakkın sahibi yapmayacağı iddia edilmiş ise de çekin arka yüzündeki cirolarda yalnızca bankanın cirosunun "tahsil cirosu" olduğu, başka bir ifadeyle bankaya çeki ciro eden davadışı ...'in cirosunda böyle bir ibareye yer verilmediği, çek üzerindeki ciroda bu çekin rehin veya tahsil için olduğu gibi başka amaçla yapıldığı belirtilmedikte her cironun temlik amacıyla yapıldığının kabulü edilmesinin gerektiği, bu durumda davalı keşidecinin uyuşmazlığa konu çekten dolayı sebepsiz zenginleşmediğini, çek bedelini ödediğini veya ödemekten kurtulduğunu usulüne uygun deliller ile kanıtlayamadığı, davaya ve takibe konu alacak likit olup davalı itirazında haksız bulunduğundan davalının İİK'nın 67/2.maddesi uyarınca davalının inkar tazminatına mahkum edilmesinde isabetsizlik olmadığı anlaşıldığından, ilk derece mahkemesince yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olması usul ve esas yönünden hukuka uygun olup, davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.
Yukarıda belirtilen sebeplerle İlk Derece Mahkemesi'nce davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu davalı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1-6100 sayılı HMK'nin 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince karar tarihi itibarıyla alınması gereken 922,18.TL karar ve ilam harcından davalıdan peşin olarak alınan 171,25.TL nispi ve 59,30.TL maktu olmak üzere toplam 230,55.TL harcın harçtan mahsubu ile bakiye 691,63.TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince istinaf eden davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerine BIRAKILMASINA,
4-6100 sayılı HMK'nin 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5-6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
6-6100 sayılı HMK'nin 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraf vekillerine tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı HMK'nin 362/1-a maddesi gereğince KESİN olmak üzere 18/07/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır