T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/965 - 2025/1624
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2022/965
KARAR NO : 2025/1624
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 20/01/2022
NUMARASI : ... Esas ... Karar
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av.
DAVALI : ... PETROLCÜLÜK SANAYİ VE TİC. AŞ-
VEKİLİ : Av.
DAVA : Menfi Tespit
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 18/07/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 18/07/2025
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/01/2022 tarihli ... Esas ve ... Karar sayılı kararı aleyhine davalı vekili tarafından aleyhe istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında 28.05.2018 tarihinde akaryakıt bayilik sözleşmesi akdedildiğini, davalının 03.06.2020 tarihinde ... lisans nolu istasyonun sözleşmesini haksız yere feshettiğini, müvekkilinin de 04.08.2020 tarihinde ... lisans nolu istasyonun lisansının haklı nedenle feshettiğini, müvekkilinin davalıdan akaryakıt almak için ...' a ait ... seri nolu 50.000-TL ve ... seri nolu 50.000-TL olmak üzere iki adet çek verdiğini, söz konusu çeklerin keşide yeri ve tarihi yazılmadığından davalı şirketin bu çekleri kabul etmediğini, müvekkilinin akaryakıt bedelini nakit ödediğini bu nedenle çeklere gerek kalmadığını, davalının da bu çekleri yırtıp attığını beyan ettiğini, davalı şirketin müvekkili ile olan bayilik sözleşmesini feshettikten sonra her bir istasyon için ayrı ayrı 100.000 TL kar kaybı, 100.000 TL cezai şart, ariyetlerin eskime ve aşınmalarına karşılık olarak 30.000 TL, yani her istasyon için 230.000 TL toplam 460.000-TL talep ettiğini, taleplerin haksız olmasından dolayı müvekkilinin kabul etmediğini, davalının müvekkilini arayarak taleplerinin karşılanmaması halinde çeklerdeki eksiklikleri tamamlayıp bankaya vereceklerini beyan ettiklerini, çeklerdeki keşide tarihi ve keşide yerinin davalı tarafından sözleşmeler feshedildikten sonra yazıldığını, müvekkilinin davalıya hiçbir borcu olmadığı halde dava konusu çekleri ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında icra takibine koyduğunu, tarafların ticari defterlerinin incelenmesi halinde davalıya her hangi bir borcun olmadığının görüleceğini belirterek neticede, davanın kabulü ile dava konusu çeklerle alakalı olarak yürütülen icra takibinin durdurulmasına, icra takibinin iptaline, dava konusu çeklerin müvekkiline iade edilmesi yönünde karar verilmesine, kötü niyetli olan davalı hakkında alacağın % 20' sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle: davacı ile akaryakıt bayilik sözleşmesi kapsamında ... Mah ... ... ve ... Mah ... Cd 4. Km. N: 9 ... ... ... adreslerinde iki adet istasyonu ile müvekkili şirketin akaryakıt bayisi olarak faaliyette bulunduğunu, ancak davacı şirketin ... lisan numaralı istasyonla ilgili olarak 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve 1240 sayılı Kurul Kararı gereğince bayilik lisansı sahibi olarak üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediği için gerekli izahatı yapması, bilgi ve belgeleri göndermesi için müvekkili şirketçe 04.06.2020 tarihinde ihtarname keşide edildiğini, davacı şirketin ... lisans numaralı istasyonunda kurulu bulunan otomasyon sistem verilerinde müvekkili şirketten yakıt alınmamasına rağmen 22.05.2020 tarihinde kayıt dışı dolum yapıldığının tespit edilmesi üzerine akaryakıt bayilik sözleşmesi müvekkili şirketçe ....Noterliğinin 04.06.20220 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi İle feshedildiğini, davacı ile 5 yıl süreli akdedilmiş olan akaryakıt bayilik sözleşmelerinin süresinden önce feshedilmeleri sebebiyle cezai şart alacağı, ariyet ve ariyetle ilgili cezai şart alacağı ve cari hesap alacağı olmak üzere bahse konu çek bedellerinin çok üzerinde davacıdan alacaklı olduklarını, takip dayanağının kambiyo senedi olması nedeniyle davacının borçlu olmadığını veya borcunu ödediğini yazılı belge ile kanıtlamak zorunda olduğunu belirterek davanın reddine, davacı tarafın alacağın % 20 sinden az olmamak üzere inkar tazminatına mahkum edilmesine, , yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; "... Yapılan incelemede, alacaklı ... Petrolcülük Sanayi Ve Tic. AŞ tarafından .... İcra müdürlüğünün ... E sayılı dosyası ile davacı aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının 11.08.2020 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 50.000,00 TL bedelli çek ile 11.08.2020 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 50.000,00-TL bedelli çek olduğu, takibin kesinleştiği akabinde eldeki davanın açıldığı, mahkememizce celp edilen kayıtlar taraflar arasında imzalan bayilik sözleşmeleri ve alınan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde dava konusu çeklerin davalının defterlerinde kayıtlı oldukları ancak mevcut kayıtların davacı tarafın alacağına davalı tarafın borcuna şeklinde yapıldığı bu hali ile davalının kayıtlarına göre davacı ...' in takip ve dava konusu çeklerden dolayı davalıya borçlu olmadığı, aksine davalıdan alacaklı olduğu, takip tarihinin 13.08.2020 tarihli olup çeklerin takipten iki gün önce davalının defterlerine kayıt edildiği, bu hususların takip konusu çeklerin bayilik sözleşmesinin teminatı olarak davalıya verildiğinin kanıtı olduğu, dava dilekçesi ekinde sunulan ve davalı şirketin kaşesini taşıyan çek teslim belgesinde çeklerin keşide tarihleri boş olarak davalıya verildiği, bu hali ile davacının davalıya herhangi bir borcu olmadığı, her ne kadar cevap dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarda sözleşmelerin feshinden kaynaklı davalının davacıdan alacaklı olduğu iddia edilmiş ise de, sözleşmelerin feshi ve davalının alacağı ile ilgili yine mahkememizin ... Esas sayılı dosyası ile yargılamaya devam edildiği, bu hali ile davalının kesinleşmiş bir alacağından da bahsedilemeyeceği anlaşılmakla haklı davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Davalının bayilik sözleşmelerinin teminatı olarak davacıdan aldığı çeklere dayalı olarak henüz kesinleşmiş bir alacağı olmadığını bildiği halde takip yaptığı ve bu hali ile kötüniyetli olduğu nazara alınarak aleyhine tazminata hükmedilmiştir. Davanın KABULÜ ile;Davacının, .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasından ve takip dayanağı çeklerden dolayı İİK 72. maddesi uyarınca davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,-İ.İ.K.’nın 72/5. maddesi uyarınca hükmolunan alacak üzerinden %20 oranında takdir edilen 20.000,00-TL tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,..." şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece gerekli araştırma yapılmadan karar verildiğini, takibe konu çeklerin müvekkil şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, taraflar arasındaki ilişki bir bütün olarak ele alınması gerekirken bu yapılmamış eksik inceleme ile ve bilirkişi raporuna itirazlarının dikkate alınmadığını takip konusu çeklerin müvekkil şirket tarafından yasal işleme konu edilebileceği cezai şart karar mahrumiyeti ve tüm doğmuş ve doğacak alacakları için bedelinin tahsil edilebileceği hususunda davacı şirkete yetki vermiş çeklerin icra takibine konu edilebileceğini davacı peşlenen kabul olmadığı iddiasının kabul edilemeyeceğini iddia ederek verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLER :
Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle, müvekkili ile davalı arasında 2 adet akaryakıt istasyonu ile ilgili akaryakıt bayilik sözleşmesi bulunduğu, bu istasyonlardan birine ilişkin sözleşmenin davalı tarafından haksız yere feshedildiği, müvekkilinin de diğer istasyona ilişkin sözleşmesi haklı sebeplerle feshettiği, bunun üzerine davalının, müvekkilinin 2017 yılındaki akaryakıt alımı için keşide tarihi ve yeri boş olarak verdiği, ancak daha sonra çeklere gerek kalmadan nakit parayla akaryakıt alımı yaptığı, davalının çekleri zaten zorunlu unsurları taşımadığından yırtıp attıklarını bildirdiği, fakat sözleşme fesihlerinden sonra davalının müvekkilin her bir istasyon için ayrı ayrı kar kaybı, cezai şart ve eskime ve aşınma bedeli istediği, bu talepleri kabul edilmeyince 2 adet çekin boş olan keşide tarihi ve yeri kısımlarını doldurarak .... İcra Müdürlüğünün ... Esas dosyasında takibe koyduğu ileri sürülerek davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi talep edilmiştir.
Davalı vekili tarafından özetle, taraflar arasındaki 5 yıl süreli akaryakıt bayilik sözleşmelerinin süresinden önce feshedilmesi sebebiyle müvekkilinin davacıdan kar kaybı, cezai şart alacağı, eksik ürün alımı nedeniyle cezai şart alacağı, ariyet ve ariyetle ilgili cezai şart alacağı ve cezai şart alacağı olmak üzere bahsekonu çek bedellerinin çok üzerinde alacağının bulunduğu, takibin dayanağının kambiyo senedi olduğu, davacının borçlu olmadığını veya borcun itfa edildiğini yazılı belge ile kanıtlamak zorunda olduğu savunularak davanın reddi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi'nce davanın kabulüne karar verildiği, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere göre, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, davacı tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı icra takibinin dayanağını oluşturan her biri ayrı ayrı 11.08.2020 keşide tarihli ve 50.000,00 TL bedelli ... ve ... seri numaralı 2 adet çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesinin talep edildiği, mahkemece taraflar arasındaki bayilik sözleşmeleri de dosya arasında alınmak suretiyle tarafların ticari defterleri üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yapıldığı, dosyada alınan bilirkişi raporuna göre çeklerin davalının icra takibini başlattığı 13.08.2020 tarihinden 2 gün önce davalının ticari defterine kaydedilmiş olduğu, davalının ticari defterindeki çek kaydının davacı tarafın alacağına davalı tarafın borcuna yapıldığı, bu haliyle davalının kayıtlarına göre davacının takip ve dava konusu çeklerden dolayı davalıya borçlu olmayıp, aksine davalıdan alacaklı olduğu, takip tarihinin 13.08.2020 tarihli olup çeklerin takipten 2 gün önce davalının defterlerine kayıt edildiği, davacı tarafından sunulan ve davalı şirketin kaşesini taşıyan çek teslim belgesinde çeklerin keşide tarihleri boş olarak davalıya verildiği, buna göre takip konusu çeklerin bayilik sözleşmesinin teminatı olarak davalıya verilmiş oluduğu, davalı tarafça sözleşmelerin feshinden kaynaklı davalının davacıdan alacaklı olduğu iddia edilmiş ise de, davalının davacıya karşı sözkonusu alacak iddiasına ilişkin olarak açmış olduğu ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı davasının yargılamasına devam edildiği, bu durumda davalının kesinleşmiş bir alacağından da bahsedilemeyeceği anlaşıldığından, ilk derece mahkemesince yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesinde usul ve esas yönden hukuka aykırılık bulunmadığından, davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.
Yukarıda belirtilen sebeplerle İlk Derece Mahkemesi'nce davanın kabulüne dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, davalı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1-6100 sayılı HMK'nin 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince karar tarihi itibarıyla alınması gereken 6.831,00.TL karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 1.707,75.TL harçtan mahsubu ile bakiye 5.123,25-TL.TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince istinaf eden davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerine BIRAKILMASINA,
4-6100 sayılı HMK'nin 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5-6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
6)-Kararın DAİREMİZCE taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 7036 sayılı Kanunun 7'nci maddesi yollamasıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 361'inci maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 18/07/2025 tarihinde oy birliğiyle ile karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır