T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/763 - 2025/1248
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2022/763
KARAR NO : 2025/1248
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : MERSİN 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 10/02/2022
NUMARASI : ... Esas ve ... Karar
DAVACI : ... PETROL ÜRÜNLERİ TAŞIMACILIK SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ
VEKİLLERİ : Av.
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av.
DAVANIN KONUSU : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 17/06/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 17/06/2025
Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/02/2022 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ... Petrol Ürünleri Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun tanzim ettiği Dağıtıcı Lisansı kapsamında akaryakıt sektöründe faaliyet gösterdiği, bu faaliyet çerçevesinde bizzat belirttiği noktalarda, kendi marka ve logosu altında ... standartlarında kurulacak akaryakıt istasyonlarında bayileri ile akaryakıt bayilik sözleşmeleri akdetmek suretiyle akaryakıt ve madeni yağ satış faaliyetini gerçekleştiren Türkiye'nin önde gelen akaryakıt dağıtım şirketlerinden olduğu, davalının 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun tanzim ettiği "Bayilik Lisansı" kapsamında akaryakıt sektöründe faaliyet göstermekte olan bir Bayilik Lisansı sahibi olup daha sonra taraflar arasında akdedilen sözleşmeye aykırı davranarak ticari faaliyetine son verdiği, davacı ile davalının taraflar arasında akdedilen sözleşme de, protokol ve taahhütname hükümlerine aykırı davranması sebebi ile Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas ... Karar sayılı dava dosyası ile alacak talebinde bulunduğunu yapılan yargılama sonucunda mahkemece verilen kararda davalının eksik ürün alımından dolayı oluşan kar mahrumiyetinden kaynaklanan 46.750,00.TL cezai şartı ticari temerrüt faizi ile birlikte talep edebileceğini, ancak talebin 20.000,00.TL olduğu ve ıslah edilmediği anlaşılmakla talep doğrultusunda davanın kabule dair hüküm kurulduğu "20.000,00-TL kar mahrumiyetinden kaynaklanan cezai şart alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek 3095 Sayılı Kanunda öngörülen ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tazminine" karar verildiğini davalı tarafından iş bu karar istinaf edilmiş olup dosya Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk dairesi 17.04.2017 tarih 2017/347 esas 2017/347 Karar sayılı kararı ile davalının ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun reddine karar verildiğini böylece alacak davası kesinleşmiş olup 19.03.2017 tarihli kesinleşme şerhini sunduğunu bu sebeplerle mahkeme kararları ve Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ... esas ... karar sayılı dava dosyasının incelenmesi ile davacının alacaklı olduğu kesinleşmiştir. Alacak miktarı yönünden mahkemece, davalının eksik ürün alımından dolayı oluşan kar mahrumiyetinden kaynaklanan 46.750,00.TL cezai şartı ticari temerrüt faizi ile birlikte talep edileceğini, ancak talebin 20.000,00.TL olduğu ve ıslah edilmediği anlaşılmakla talep doğrultusunda davanın kabulüne dair hüküm kurulduğunu ıslah edilmeyen 26.750,00.TL tutarlık kısmının tahsil edilebilmesi amacı ile iş bu davanın açılma zarureti hasıl olduğunu davanın kabulüne karar verilmesini, mahkeme kararının kesinleştiği tarih itibari ile esas alacağın öncelikle akdi faiz ile birlikte (aylık %7 ) alacaklıya ödenmesine karar verilmesini, faiz talebimizin mahkemece uygun görülmemesi halinde ise esas alacağa ticari temerrüt faizin uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dilekçesinde belirtilmiş olup, taraflar arasında 15/10/2010 tarihli ve 5 yıl süreli akaryakıt bayilik sözleşmesi imzalandığını ancak sözleşme daha önce, davacı firmanın mal vermemesi ve tazminat davası açması, davalının bir daha mal almaması neticesinde 13/11/2012 yılında sonra erdiği, akaryakıt bayilik sözleşmelerinin 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'na göre ancak beş yıl için düzenlenebildiği, dolayısıyla sözleşmenin bittiği tarihten itibaren de zamanaşımı işlemeye başladığı, somut vakada ve Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ... esas ... karar sayılı dosya içerisinden de anlaşılacağı üzere davalı 13/11/2012 tarihinde ticareti bırakmış ve bu tarihten itibaren de davacı firma kendisine mal vermediği gibi 15/10/2010-13/11/2012 tarihleri arasındaki beklenen zararının (cezai şart) tazminini talep ettiğini, bir diğer ifadeyle ve yukarıda belirtildiği gibi bu tarihte taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi sona ermiş ve borç muaccel hale geldiği, Somut vakada tarafların münferit satın alma sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarının zamanaşımı başlangıç süresinin de 13/11/2012 tarihi olduğu, "münferit satın alma sözleşmelerinin beş yıllık zamanaşımı süresi sözleşmenin sona erdiği yani alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren işlemeye başladığını, davacının kötü niyetli olduğunu, aynı hukuki ilişkiden kaynaklanan alacağını objektif iyi niyet kurallarına aykırı olarak kısım kısım dava etmesinde hukuki yararı olmadığının açıkça ortada olduğunu, Mersin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararı incelendiğinde görüleceği üzere; Talep edilen tazminatın ait olduğu dönem sözleşmenin kurulduğu tarih olan 15-12-2010 ile davanın açıldığı 13-11-2012 tarihleri arasında davalının almayı vadettiği, ancak alamadığı ve davacının kar mahrumiyetine ilişkin olduğu, davanın, 13-11-2012 tarihinde açıldığı, kararda istinaf edilen ve zararı 46.750,46.TL olarak somut ve bilinir getiren bilirkişinin raporunun tarihi 02-10-2014 olduğu, davacının aradan 4 yıl geçtikten sonra, davacının kısım kısım ek dava açmasının hukuken ve ahlaken korunmasının mümkün olmadığını, Zira davalı, davacı şirketle Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi'ni imzalarken üstün taraf davacının talebi üzerine, mülkiyeti, 93 yaşındaki annesi ...'e ait olandaireyi ipotek olarak gösterdiği, davalının bahsi geçen ipoteğin ortadan kaldırılması talebiyle açılan davanın derdest olduğunu, davanın reddine karar verilmesini, bütün yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/02/2022 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararında, davacının davasını ek dava olarak açtığını, Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas ... karar sayılı dosyasında, davacının fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulması kaydıyla davasını açtığını, mahkemenin ... esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunun usul ve yasaya uygun olduğu ve kesinleştiğini, davacının saklı tutulan 26.750,46.TL cezai şart alacağını talep etme hakkı bulunduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının zamanaşımı itirazının neden reddedildiğinin gerekçesi ile birlikte açıklanmadığı, akaryakıt bayilik sözleşmesinden kaynaklı davalarda zamanaşımının beş yıl olduğu, akaryakıt bayilik sözleşmesinde, haklı bir sebebin varlığı halinde kural olarak taraflar sözleşmeyi herhangi bir bildirimde bulunmaksızın feshedebildiği, somut vakada ve Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E...., K.... sayılı karar ve dosya içerisinden de anlaşılacağı üzere davalı müvekkil 13/11/2012 tarihinde ticareti bırakmış ve bu tarihten itibaren de davacı firma kendisine mal vermediği gibi 15/10/2010-13/11/2012 tarihleri arasındaki beklenen zararının (cezai şart) tazminini talep ettiği, somut vakada tarafların münferit satın alma sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarının zamanaşımı başlangıç süresi de 13/11/2012 tarihi olduğu, beş yıllık zamanaşımı süresinin sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren başladığı, acentalık sözleşmesinden kaynaklı davaların beş yıl geçmekle zamanaşımına uğradığını, yerel mahkeme kararında faizin başlangıç tarihini; "ilk davanın kesinleşme tarihi olan 31-10-2017 tarihini kabul etmiş olduğunu, mahkemenin bu kararının da usule ve yasaya aykırı olduğunu, davacının kötü niyetli olduğunu, davacının aynı hukuki ilişkiden kaynaklanan alacağını objektif iyi niyet kurallarına aykırı olarak kısım kısım dava etmesinde hukuki yararı olmadığını, açıklanan nedenlerle; usule ve yasaya aykırı olan Mersin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 10-02-2022 tarih, E....-K.... sayılı kararını ortadan kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLER :
Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/02/2022 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava akaryakıt bayilik sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart alacağının tahsili istemine ilişkindir.
Davacı tarafından, taraflar arasında 5 yıl süreli İstasyonlu Akaryakıt bayilik Sözleşmesi imzalandığı, davalının akdedilen sözleşme, protokol ve taahütname hükümlerine aykırı davranması sebebiyle, Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ... esas ... Karar sayılı dava dosyası ile alacak talebinde bulunduğunu yapılan yargılama sonucunda mahkemece verilen kararda davalının eksik ürün alımından dolayı oluşan kar mahrumiyetinden kaynaklanan 46.750,00.TL cezai şartı ticari temerrüt faizi ile birlikte talep edebileceğini, ancak talebin 20.000,00.TL olduğu ve ıslah edilmediği, 20.000.TL kar mahrumiyetinden kaynaklı cezai şart alacağının davalıdan tahsiline karar verildiği, kararın kesinleştiği ileri sürülerek ıslah edilmeyen 26.750,00.TL tutarlık kısmının ilk kararın kesinleşmesinden itibaren faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep edilmiş, davalı ise davanın zamanaşımına uğradığı, davacının kötüniyetli olduğu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş ve iş bu karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Dosya kapsamında bulunan Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ... karar sayılı dosyasının incelenmesinde davacının davalıdan aralarındaki sözleşme ve taahhütname gereği beyaz ürün alımından dolayı 46.657,68.TL madeni yağ için 92,78.TL olmak üzere toplam 46.750,46.TL cezai şart talep edebileceği talebin 20.000,00.TL olduğu ve davanın ıslah edilmediği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verildiği, kararın davalı tarafça istinaf edilmesi üzerine Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 17.04.2017 Tarih 2017/347 Esas 2017/347 Karar sayılı kararı ile davalının ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, kararın temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin 31/10/2017 Tarih, 2017/4802-2017/7449 E/K sayılı ilamı ile temyiz isteminin reddine karar verildiği, kararının kesinleştiği anlaşılmıştır.
Somut olayda, Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ... karar sayılı dosyasının incelenmesinde davacının davalıdan aralarındaki sözleşme ve taahhütname gereği beyaz ürün alımından dolayı 46.657,68.TL madeni yağ için 92,78.TL olmak üzere toplam 46.750,46.TL cezai şart talep edebileceği talebin 20.000,00-TL olduğu ve davanın ıslah edilmediği belirtilerek davanın kabulü ile 20.000,00.TL nin davalıdan tahsiline karar verildiği, 26.750,46.TL yönünden istinafa konu iş bu ek davanın açıldığı davalı tarafından alacağın zamanaşımına uğradığı ileri sürülmüş ise de dava bayilik sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili istemine ilişkin olduğundan, TBK'nın 146. maddesi (BK'nın125.maddesi)'ne göre on yıllık genel zaman aşımı süresine tabi olup, bayilik sözleşmesinin sona erdiği tarih ile eldeki dava tarihi arasında on yıllık zamanaşımı süresi dolmadığı davalı vekilinin somut olayda acente ilişkisi bulunduğu, bu kapsamda beş yıllık zaman aşımı süresi uygulanması gerektiği yönündeki itirazlarının yerinde olmadığı, yargılama sırasında da mahkemece zamanaşımı itirazı değerlendirilerek 17.01.2022 tarihli celse de zamanaşımı itirazının reddine karar verildiği, faizin ilk davanın kesinleştiği tarihinden başlatılarak hükmedilmesinin yerinde olduğu, sonuç olarak ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen sebeplerle İlk Derece Mahkemesi'nce verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu davalı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/02/2022 tarih, ... Esas ve ... Kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 1.827,32.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 457,00.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 1.370,32.TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3)-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde BIRAKILMASINA,
4)-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5)-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İADESİNE,
6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesince YAPILMASINA,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere 17/06/2025 tarihinde karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır