T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/1226 - 2025/1030
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2022/1226
KARAR NO : 2025/1030
KARAR TARİHİ : 27/05/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 24/02/2022
NUMARASI : ... ESAS ... KARAR
DAVACI : ... -
VEKİLLERİ : Av.
DAVALILAR : 1- ... HİZMETLER İNŞAAT TURİZM GIDA MOBİLYA TAŞIMACILIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ -
2- ... SOS HİZ SAĞ. İNŞ. TAŞ. İTH İHR SAN VE TİC LTD ŞTİ
VEKİLİ : Av.
DAVALI : 3- ... TEMİZLİK GIDA YEMEK ÜRETİMİ SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ
VEKİLİ : Av.
DAVALILAR : 4- ... SOSYAL HİZMETLER İNŞAAT TEMİZLİK TAAHHÜT TİCARET ANONİM ŞİRKETİ -
5- ... KURUMSAL HİZMETLER DANIŞMANLIK TEMİZLİK İNŞAAT NAKLİYE TURİZM GIDA EĞİTİM TAAHHÜT VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ -
VEKİLİ : Av.
DAVALI : 6-... HİZMETLER İNŞAAT OTOMOTİV SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ
VEKİLİ : Av.
DAVALILAR : 7- ... DAYANIKLI TÜKETİM MALLARI İNŞAAT TEMİZLİK YEMEKÇİLİK GIDA MADDELERİ TEKSTİL NAKLİYAT ELEKTRİK MALZEMELERİ GÜVENLİK DANIŞMANLIK VE ZİYARETÇİ YÖNLENDİRME TURİZM İTHALAT İHRACAT TİCARET PAZARLAMA LİMİTED ŞİRKETİ
8- ... TEMİZLİK GÜVENLİK GIDA NAKLİYAT TAAHHÜT TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ -
9- ... LİMİTED ŞİRKETİ -
10- ... GIDA NAKLİYAT TAAHHÜT TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
11- ... İNŞAAT YEMEKÇİLİK TEMİZLİK DAYANIKLI TÜKETİM MADDELERİ GIDA TURİZM NAKLİYAT ELEKTRİK OTO KİRALAMA İLAÇLAMA MEDİKAL BİLGİSAYAR BİLİŞİM VE ENTEGRASYON YAŞLI VE ÇOCUK BAKIMI DANIŞMA VE ZİYARETÇİ YÖNLENDİRME HİZMETLERİ TEKSTİL OTO ALIM SATIMI SANAYİİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
DAVANIN KONUSU : Tazminat (Rücuen Tazminat)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 27/05/2025
YAZIM TARİHİ : 27/05/2025
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/02/2022 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNLARININ ÖZETİ :
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkili kurumun bir kamu iktisadi teşebbüsü olduğunu, bina ve eklentilerinin temizliğinin sağlanması ihale yöntemiyle temizlik şirketlerinden satın aldığını, özel temizlik hizmetinde, ihale edilen her bir yüklenici firma ihale konusu hizmeti yürütmek üzere çalıştıracağı işçileri kendilerinin belirlediğini, söz konusu firmalarla yapılan sözleşmeler gereği işe alma ve işten çıkarma yetkileri ile bundan doğacak sorumluluğun bu firmalara ait olduğunu, ihale makamı müvekkili kurum, hizmet alımı için ihaleye çıktığını, söz konusu temizlik hizmetini ihale usulü gereği en uygun teklifi veren firmaya bırakıldığını, bu firmanın da kendi çalıştırdığı işçileri ile bu hizmeti verdiğini, kendi işçileri açısından doğacak sorumlulukların da bu firma tarafından yerine getirilmesi gerektiğini, müvekkili kurum ile davalılar arasında akdedilen hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yüklenici firmanın işçisi olan dava dışı ...'nın müvekkili firmada 08/06/2000- 24/06/2019 tarihleri arasında temizlik görevlisi olarak çalıştığı sırada 24/06/2019 tarihinde emeklilik nedeniyle müvekkili kurumdan ayrıldığını, davalıların kendi uhdelerinde çalışan adı geçen işçiye kıdem tazminatı ödenmemesi üzerine müvekkili kurumca damga vergisi dahil 04/07/2019 tarihinde 54.094,67.TL ödenmek zorunda kaldığını, dava dışı kişiye ödenen tazminatın davalıların uhdelerinde çalıştırdığı dönemler için tam sorumluluklarının bulunduklarını belirterek, ödenen bu miktarın 04/07/2019 tarihinden itibaren işleyen ticari avans faizi ile birlikte davalıların sorumlu olduğu dönemlere ilişkin olarak davalılardan tahsilini, adi ortaklık dönemlerine denk gelen kısımlar için ise davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Tem. Gıda San.ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın usulden reddini, aksi halde haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddi gerektiğini, müvekkili şirketlerin dava dışı işçiyi çalıştırma dönemi ve bu dönemde dava dışı işçiye ödedikleri ücret üzerinden hesaplanacak kıdem tazminatının yarısına hükmedilmesi gerektiğini, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davacıya yüklenilmesini talep etmiştir.
Davalılar ... Sos. Hiz. İnş. Tem. Taah. Tic. ve ... Kur. Hiz. Dan. Tem. İnş. Nak. Turz.... vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından yetkisiz mahkemede işbu davayı açtığını, davanın zaman aşımına uğradığını, açılan davanın reddi gerektiğini, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.
Davalılar ... Hizmetler İnşaa. Turizm Gıda Mobilya Taşım...ve ... Sosyal Hizmetler Sağlık İnşaat. Taşımacılık vekillinin cevap dilekçesini özetle; Davacı tarafın hangi davalılardan ne miktarda ödeme istediğini açıkça belirtmediğini, söz konusu sözleşmenin ihale sözleşmesi olduğunu belirterek haksız ve hukuka aykırı davanın reddini ve yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini arz ve talep etmiştir.
Davalı ... Hizmetler İnş. Oto. San. Vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Davacının açmış olduğu davada müvekkili şirketin bir sorumluluğunun olmadığını belirterek açılan davayı kabul etmediklerini, davanın reddini talep ettiklerini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
Yerel mahkemece verilen karar ile; Davacı şirket ile davalı şirketler arasında asıl-alt işverenlik ilişkisi bulunduğunu, taraflar arasında hizmet alımına dair sözleşme ile bu sözlemelere ait teknik şartnameler bulunduğunu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatının davalılardan rücu talebinin yerinde olup olmadığı noktasında toplandığını, uyuşmazlığın çözümü kapsamında dosyada mevcut şartnamede ve sözleşme hükümleri irdelendiğinde idarenin işçinin kıdem tazminatına ilişkin sorumluluğunun mevcut olmayıp yarı yarıya sorumluluk halinin bulunmadığını, davalı şirketlerin tam sorumluluklarının söz konusu olduğunu, davacı kurumun, aradaki sözleşme gereği davalı şirketlere kıdem tazminatı ile ilgili rücu etme hakkının bilirkişi raporu ile belirlenen dönemleri kapsadığını, dava dışı işçinin çalıştığı 08/06/2000 - 15/01/2001, 19/01/2001 - 31/12/2001, 01/01/2002 - 31/12/2002, 07/03/2003 - 31/12/2003 dönem aralığını kapsar 1241 günlük çalışmasının geçtiği şirketin davaya dahil edilmediğini, diğer dönemler için kıdem tazminatı sorumluluğunun ayrıntılı şekilde bilirkişi raporlarında belirtildiği üzere davalı şirketlerde olduğu anlaşılmakla, davacının ödeme tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirtilen miktarlar üzerinden davalılardan tahsiline ilişkin davanın kısmen kabulüne dair karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı dosyasında davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, reddedilen kısım yönünden verilen kararın hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, taraflarına hükmedilen vekalet ücretinin az olduğunu, davalılar vekili lehine hükmedilen vekalet ücretinin olması gerekenden fazla olduğunu, müvekkili kurum tarafından işçiye 04.07.2019 tarihinde ödenen 54.094,67.TL'nin tamamının bu tarihlerden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkili şirkete ödenmesi gerektiğini beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLER İLE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, taraflar arasında düzenlenen Hizmet Alımı Sözleşmesi kapsamında asıl işveren tarafından dava dışı işçiye ödenen bedelin alt işverenden rücuen tahsili talebine ilişkindir.
Davacı tarafından, davalı şirketler ile hizmet alım sözleşmesi yapıldığı, davalı şirket çalışanlarından olan dava dışı işçi ...'nın işçilik alacakları dolayısıyla damga vergisi dahil 04/07/2019 tarihinde 54.094,67.TL ödeme yapıldığı, bu ödemenin rucüen tahsili talep edilmiş, davalılar ise, davanın reddi gerektiğini savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
HMK’nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.(Yargıtay 15.HD'nin 2021/933-2926 EK sayılı ilamı bu mahiyettedir)
Davalı alt işverenin asıl işveren olan davacıya karşı işçilik alacaklarından kendi dönemi ile sınırlı olarak sorumlu olup, davalının işçiyi çalıştırmadığı dönemlerden dolayı sorumluluk altına sokulması doğru değildir.(Yargıtay 13. HD'sinin 2016/1699-2018/3248- Yargıtay 23. HD'sinin 2014/700-2015/709 EK sayılı karaları benzer mahiyettedir)
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.
İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.
Tüm dosya kapsamından, dava dışı ... için yapılan anlaşma kapsamında işçilik alacaklarından dolayı 54.094,67.TL ödeme yapıldığı ve bu bedelin rücuen tahsilinin talep edildiği, taraflar arasında asıl-alt işveren ilişkisi olup, işçilik alacaklarından dolayı yasa gereğince işçiye karşı birlikte sorumlu oldukları, işverenler arasındaki rücu ilişkisinde İK'nun 2/6. maddesinin uygulanamayacağı, öncelikle sözleşme hükümlerine bakılması gerektiği, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması halinde işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğu, işçinin kıdem tazminatına ilişkin sorumluluğunun mevcut olmayıp yarı yarıya sorumluluk halinin bulunmadığı, davalı şirketlerin tam sorumluluklarının söz konusu olduğu anlaşılmış, davacı kurumun, aradaki sözleşme gereği davalı şirketlere kıdem tazminatı ile ilgili rücu etme hakkının bilirkişi raporu ile belirlenen dönemleri kapsadığı, dava dışı işçinin çalıştığı 08/06/2000 - 15/01/2001, 19/01/2001 - 31/12/2001, 01/01/2002 - 31/12/2002, 07/03/2003 - 31/12/2003 dönem aralığını kapsar 1241 günlük çalışmasının geçtiği şirketin davaya dahil edilmediği, diğer dönemler için kıdem tazminatı sorumluluğunun belirtildiği üzere davalı şirketlerde olduğu anlaşıldığından, mahkemece, bu kriterler esas alınarak düzenlenmiş bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin ise yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi'nce verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin istinaf başvurusunun ise esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince davacı vekilinin ilk derece mahkemesi'nin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40.TL maktu istinaf karar harcından peşin alınan 80,70.TL'nin mahsubu ile bakiye 534,70.TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince istinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yapılan harcamaların kendi üzerine BIRAKILMASINA,
4-6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
5-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme dosya üzerinden yapıldığından lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nin 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-f maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır