T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2022/580
KARAR NO : 2025/466
KARAR TARİHİ : 19/03/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ADANA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 23/12/2021
NUMARASI : 2020/... Esas, 2021/... Karar
DAVACI : ... - ...
VEKİLLERİ : Av. ...
Av.
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av.
DAVANIN KONUSU : Alacak
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 19/03/2025
YAZIM TARİHİ : 19/03/2025
Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/... esas ve 2021/... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile müvekkili şirketin ... Bayi/Distribütör'ü (...) kanalı ile taraflar arasında sunulan 01.08.2015 tarihli sözleşmeyi akdedildiğini, sözleşmenin 2.maddesinde işletici işyerinde şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi ve distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini, tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul ve taahhüt ettiğini, taraflar arasında yapılan işbu sözleşmenin 12. maddesinde, davalı iş yerinin açılmasına veya işletilmesine katkıda bulunmak ve işyerindeki ticari faaliyetlerini artırmak amacı ile müvekkili şirket bayi/distribütör kanalı ile sözleşmeye bağlı olarak davalıya 25.000.00.TL katkı payı ödenmesi mutabakatına varıldığını, işbu katkı payının, bayi/distribütör vasıtası ile müvekkili şirket tarafından davalıya ödendiğini, davalı katkı payı ödenmesi yapıldıktan sonra sunulan ürün satış listesinden de anlaşılacağı üzere, davalı sözleşme hükümlerine aykırı davranarak ticari ahlaka uygun olmayan bir davranış sergilediğini ve şubat 2016 tarihi itibari ile tamamen müvekkili şirketten mal/ürün almadığını, bu tutumu ile de sözleşmenin 2.maddesini ihlal ettiğini, sözleşmenin 21. maddesinde, davalı-işleticinin sözleşme süresi içerisinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalışmaması, işletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veya işbu sözleşmede belirlilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi veya ilgili mevzuatlara aykırılıktan kaynaklanan nedenlerle faaliyetine son verilmesi veya askıya alınması halinde, kendisine ödenen katkı payının tamamını kendisine verildiği tarihten itibaren Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte itiraz etmeksizin nakden veya defaten müvekkili şirkete ödemeyi kabul eder ibaresi yer aldığını, iş bu hükme göre davalının ürün alımı yapmaması nedeni ile müvekkili şirketin davalıya ödemiş olduğu 25.000,00.TL katkı payını isteme hakkı doğduğunu, bu nedenlerle davalının sözleşme hükümlerini ihlali nedeni ile ödeme tarihinden itibaren Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak ticari faizi ile birlikte 25.000,00.TL katkı payının davalıdan alınarak müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle HMK'nin genel yetki kuralları çerçevesinde yetkili mahkemenin davalı müvekkilinin ikametgahı olan ve tebliğ adresi olarak belirtilen Silifke Mahkemeleri olduğunu, Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkisizliğine, davanın öncelikle usulden, bu mümkün görülmezse esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; bilirkişi raporunda, taraflar arasında yapılan sözleşmenin süresiz olduğu, sözleşmenin bitmesinin şartının davalının 60.000 litre davacıya ait ürün satması olduğunun anlaşıldığı, davalı tarafın dava dışı davacı disbirütöründen toplamda 6.140 litre ürün alındığı, davalının sözleşmede belirtilen taahhüt miktarı altında kaldığı, davalının sözleşmenin 2.maddesine aykırı davranma sebebiyle sözleşmenin 12.maddesi gereğince davacıdan almış olduğu tutarı davacıya 01/08/2015 tarihinden itibaren faizi ile birlikte ödemekle yükümlü olduğunun belirtildiği gerekçesi ile açılan davanın kısmen kabulü ile; davacı tarafından davalıya ödendiği dosya kapsamına sunulan defter ve belgelerin incelenmesi neticesinde bilirkişi raporu ile tespit edilen 16.250,00.TL katkı payının (sözleşmenin 21.maddesinde bu yönde anlaşma bulunduğundan) ödeme tarihi olan 01/08/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... Ltd. Şti. tarafından müvekkili firmaya kesmiş olduğu 16.250,00.TL'lik faturanın kendi iç ilişkilerinde, verilen ürünlerde yapılan bir takım iskontolar göz önüne alınarak kesilmiş bir fatura olduğunu, aradaki farkın iskontolarla, bedelsiz ürün vermek suretiyle vs. müvekkili firmaca bayi/Distribütörüne ödendiğini, taraflar arasında akdedilen 01.08.2015 tarihli sözleşmenin 3 adet tarafı olup sözleşmenin 21. maddesine göre; işletici...işbu sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde, ...şirket'ten ve/veya bayi ve distrübitör'den almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü yatırım harcamalarının tümü ile kendisine uygulanan iskonto tutarlarını verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere TC. Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranları üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte şirket ve/veya bayi veya distribütöre nakden ve dafaten itirazsız geri ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğinin hüküm altına alındığını, 21. maddenin işbu açık hükmü karşısında, davalı ...'a bayi/Distribütör ... Ltd Şti. tarafından 25.000,00.TL tutarında katkı payı ödemesinin yapıldığı hususunun bizzat davalının kestiği faturasıyla ortada iken, yerel mahkemece eksik ve hatalı 22.06.2021 tarihli bilirkişi raporuna dayanılarak ve hatalı olan bilirkişi raporundaki yanlıştan dönülmesi için itirazlarının değerlendirmek üzere hukukçu bilirkişininde bulunduğu yeni bir heyetten rapor almadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, hukukçu bilirkişininde katıldığı heyetçe düzenlenen ek raporda, sözleşmenin 21. maddesi uyarınca müvekkili firmanın, bayi/distribütör tarafından davalıya verilen meblağ tutarında alacağını talep hakkı olduğu rapor altına alınmış bulunduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; arabulucuya başvurulmadan dava açılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verileceğinin belirtildiğini, usulüne uygun olarak davalı- müvekkilinin katılımı sağlanmadan arabuculuk faaliyeti gerçekleştirilmiş olduğundan davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, zamanaşımı def'ilerinin itirazlarının olduğunu, yetki itirazlarının olduğunu, yetkili mahkemenin Silifke Mahkemeleri olduğunu, sözleşmeye göre kesin bir vade belirlenmediğinden davalı- borçlu müvekkilinin de temerrüte düşmediğini, icra takibinden öncesinde de herhangi bir ihtarda bulunulmadığını, Yerel Mahkemece ödenmesine karar verilen katkı payı ödemesine 01.08.2015 tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine karar verilmesinin hatalı olduğunu, davacı- şirketin davalının davaya konu edilen sözleşmeyi ihlal ettiği gerekçesi ile ödenen 25.000,00.TL katkı payı ödemesini talep ettiğini, Yerel Mahkemece 16.250,00.TL katkı payı ödenmesine karar verilmesinin hatalı olduğunu, müvekkilinin sözleşmeyi ihlal eden herhangi bir işlemde bulunmadığından ödendiği iddia edilen katkı payı talebinin sözleşmeye aykırı olduğunu, müvekkilinin davacı şirkete ödemesi gereken herhangi bir borcunun bulunmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, açık satış noktası sözleşmesi nedeni ile davalıya ödenen katkı payının davalıdan tahsili istemine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesi ile, taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince davalının müvekkili şirkete ait bira ürünlerinden 60.000 litre miktarındaki ürünü müşterilerine satmayı taahhüt ettiğini, sözleşme uyarınca müvekkili tarafından davalıya 25.000,00.TL katkı payı ödendiğini, ancak davalının sözleşme hükümlerine aykırı davranarak işletme faaliyetine son verdiğini ileri sürerek 25.000,00.TL katkı payının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, davalı ise iddiaları kabul etmeyerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiş olup, ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir. İş bu karara karşı taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Taraflar arasında imzalanan açık satış noktası sözleşmesinin 12. maddesinde "Şirket işyerinin açılmasına veya işletilmesine katkıda bulunmak ve iş yerindeki ticari faaliyetlerini arttırmak amacıyla BAYİ veya DİSTRİBÜTÖR ile İŞLETİCİ'nin karşılıklı mutabakata vardığı 25.000,00.TL tutarında nakit ve/veya nakit bazlı katkıya ve/veya ürünlerinde ilgili Bayi/Distribütör tarafından yukarıda belirtilen iskonto uygulanacaktır. Söz konusu İŞLETİCİ'ye Bayi/Distribütör tarafından pazarlama ve satış harcamalarına destek olmak amacıyla aktarılacak katkılar, iş bu sözleşme süresince bir defaya mahsus olma üzere ve her hangi bir hedefe ve yahut rakip ürünlerin satılması koşuluna bağlı olmaksızın gerçekleştirilecektir" hükmünün,
21. maddesinde ise; "İşletici, sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veya işbu sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi veya ilgili mevzuatlara aykırılıktan kaynaklanan nedenler ile faaliyetine son verilmesi veya askıya alınması gibi nedenler ile iş bu sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde, kredi ve/veya katkının kendisine henüz ödenmemiş kısmını talep etme hakkını yitireceği, gibi Şirket veya Bayi veya distribütörün kayıtlarındaki borçları ile Şirketten ve/veya Bayi ve Distribütörden almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü sabit yatırım harcamalarının tümü ile kendisine uygulanan iskonto tutarlarını verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere TC Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte Şirket ve/veya Bayi veya Distribütöre nakden ve defaten itirazsız geri ödemeyi ve ayrıca Şirkete .... USD cezai şart ile Şirket ve/veya Bayi veya Distribütör'ün kar kaybı da dahil olmak üzere uğradığı her türlü zararını itiraz etmeksizin nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder. İşletici, cezai şartın tenkisini hiçbir şekilde talep edemez. Satış noktasında başka marka bira çeşitlerinin satılması ya da iş bu sözleşmenin 3'üncü maddesindeki miktar taahhüdüne ulaşılamaması halleri iş bu madde kapsamı dışındadır ve bu durumda cezai şart hükmü uygulanmayacaktır" hükmünün yer aldığı anlaşılmıştır.
Somut olayda, taraflar arasında 01/08/2015 tarihli açık satış noktası sözleşmesinin akdedildiği, davacı tarafından sözleşme kapsamında davalıya, dava dışı distribütör vasıtasıyla 16.250,00.TL katkı payı ödemesi yapıldığı, ancak davalının sözleşme gereği taahhüt ettiği miktarda ürün alımı yapmadan işletme faaliyetine son verdiği, davalının sözleşme devam ederken ticari faaliyetine son vermekle sözleşmenin 21. maddesi uyarınca sözleşmeyi ihlal etmiş sayılacağı ve davacının davalıya ödediği 16.250,00.TL katkı payının tamamını verildiği tarihten itibaren işlemiş faizi de dahil olmak üzere bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi üzerinden hesaplanacak faizi ile talep etme hakkının bulunduğu(Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 16/05/2018 Tarih, 2017/5162 Esas, 2018/2763 Karar sayılı ilamı), sözleşmeye dayanan uyuşmazlık konusu alacağın 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 146. maddesi uyarınca 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olup dava tarihi itibariyle zamanaşımı süresinin dolmadığı, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulduğu ve arabuluculuk sürecinin 16/09/2020 tarihli anlaşamama tutanağı ile son bulduğu, davalının sözleşme tarihi ve dava tarihi itibariyle tacir olup, sözleşmedeki yetki şartının geçerli olduğu ve davalının yetki itirazının haksız olduğu, mahkemece katkı payı alacağına ilişkin davanın bilirkişi raporu doğrultusunda kısmen kabulüne dair verilen hükmün usul ve yasaya uygun olup, davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı, her ne kadar davacı vekili davanın tümden kabulüne karar verilmesini talep etmiş ise de, davalı tarafından dava dışı distribütörden tahsil edilen 25.000,00.TL katkı payına ilişkin toplam 5 adet faturanın tamamının yine dava dışı distribütör adına düzenlendiği, distribütör tarafından da ödenen katkı payının 16.250,00.TL'si için davacıya yansıtma faturası düzenlendiği, bilirkişi raporundan da anlaşılacağı üzere kalan katkı payının dava dışı distribütör tarafından davalıya ödendiği, davacının iş bu katkı payı ile ilgili distribütör hesabından iskonto, bedelsiz ürün tedariki yoluyla mahsuplaşıldığına dair bir evrak da sunamadığı, kararın bu sebeple usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin de yerinde olmadığı anlaşılmakla taraf vekillerini istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/... esas ve 2021/... karar sayılı kararına karşı davacı ve davalı vekilleri tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nin 353/1-b.1 maddesi uyarınca AYRI AYRI ESASTAN REDDİNE,
2)-a)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40.TL maktu istinaf karar harcından peşin alınan 80,70.TL harcın mahsubu ile bakiye 534,70.TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
b)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 1.110,03.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 276,00.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 834,03.TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3)-6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince taraflar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde BIRAKILMASINA,
4)-6100 sayılı HMK'nin 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5)-6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İlk Derece Mahkemesi'nce İADESİNE,
Kararın DAİREMİZCE taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1-2 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, dava değeri göz önüne alınarak Dairemiz kararının tebliğinden itibaren İKİ HAFTALIK süre içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere ve oybirliğiyle karar verildi.19/03/2025
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır