T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/542 - 2025/402
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2022/542
KARAR NO : 2025/402
KARAR TARİHİ : 05/03/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 21/01/2022
NUMARASI : ... Esas, ... Karar
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av.
DAVALI : ... GÜBRE TARIM ÜRÜNLERİ SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
VEKİLİ : Av.
DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 05/03/2025
YAZIM TARİHİ : 05/03/2025
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ve ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil ... Bankası A.Ş. ile müşterisi ... Tar, Ürn. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanmış olan Genel Kredi Sözleşmesi'ne bağlı müteselsil kefalet ve hesap rehni sözleşmesi gereğince birikmiş borç olan 100.000,00.TL 22/06/2017 tarihinde ... Güb. ve Tar. Ürn. Paz. Tic. Ltd. Şti'ne ait banka hesabından sözleşme kefili olan müvekkili ... tarafından ödendiğini, buna ilişkin ... Tar. Ürn. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin ... Bankası'ndan kullandığı kredinin krediye kefil olan müvekkili ... tarafından ödendiğini, ancak ... Tar. Ürn. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. 06 Aralık 2017 yılında unvan değişikliğine gittiğini, ünvanı ... Gübre Tarım Ürünleri. San. Tic. Ltd. Şti. olduğunu, bu nedenle müvekkilinin unvan değişikliğine gitmiş olan ... Gübre Tarı. Ürünleri, San. Tic. Ltd. Şti'ne yapmış olduğu ödemeden dolayı borçlu şirkete rücu etmek üzere .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi açtığını, ancak borçlu şirketin 22/01/2019 tarihli dilekçe ile borca itiraz ettiğini ve icra takibini durdurduğunu, yapılan itirazın haksız ve kötü niyetli olduğunu belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle takibe konu rücu alacağının zamanaşımına uğradığını, davacının, davalı müvekkili şirketin eski mali müşaviri olduğunu, müvekkili şirket hesaplarından çekmiş olduğu nakit paralarla şirketin kredi borcunu kapatmak yerine uhdesine geçirdiğini, icra takibinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; davacının davalı şirketin eski mali müşaviri olduğu, davalı şirketin ... Bankası A.Ş.'den kullandığı finansman için müteselsil kefil olduğu, müteselsil kefaleti yanında ayrıca ... ili ... ilçesi, ... Mahallesi 826 ada, 296 parselde bulunan 9 nolu taşınmazını ... Bankası'na 11.06.2015 tarihinde ipotek verdiği, Genel Kredi Sözleşmesi'ndeki kefaleti nedeniyle dava dışı ... Gübre ve Tarımsal Ürünler Pazarlama Ticaret Limited Şirketi'nden ... A.Ş.'nin ... Şubesi'nde davalının hesabına 22.06.2017 tarihinde 100.000,00.TL ödemenin kefil ...'ın ipotek fek işlemi için ödeme açıklamasıyla ödediği, ayrıca ... A.Ş. ... Şubesi tarafından dekont altına yazılan açıklamada davalı şirketin ... Bankası'ndan kullandığı ticari krediye kefil olan ...'ın ticari kredi için ipotek verdiği, ipoteğin fekki için 100.000,00.TL'yi davalı şirketin ... Bankası'ndaki hesabına yatırdığı şeklinde açıklama altında banka kaşe ve imzasının bulunduğu, ilgili bankalara bu hususta yazılan müzekkere cevaplarında yapılan ödemenin ve dekont altındaki şerhin teyit edildiği, taraflar arasında çeşitli suçlar nedeniyle savcılığa şikayetlerin bulunduğu, bu şikayetlerin dava konusu takip ve dava ile ilgisinin bulunmadığı, ... Bankası'ndan verilen cevabı yazıda; davacının 24.09.2014 tarihli 3.000.000,00.TL limitli müteselsil kefalet ve hesap rehni sözleşmesiyle davalı şirketin müteselsil kefili olduğu, davacı tarafından yapılan ödemenin davalı şirket hesaplarına aktarıldığı, davacının müteselsil kefaleti ve davalı şirket için vermiş olduğu ipotek nedeniyle kefaleten yaptığı ödeme için .... Noterliği'nin 24.12.2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalıya ihtar ettiği ancak ihtarnamenin davalıya ne zaman tebliğ edildiğine ilişkin tebliğ şerhinin bulunmadığı, bilirkişiler tarafından sunulan raporda davacının şirket hesaplarından elden ve nakit olmak üzere çektiği paraların 7.027.319,67.TL tutarında olduğu, bunun dışında davalı banka hesaplarından davacı banka hesaplarına 575.960,00.TL havale-eft yapıldığı, bundan başka davacının davalı şirkete ait kredi kartlarından 484.676,66.TL'lik ödemeler yaptığı, buna göre toplam 8.087.956,33.TL'lik ödemenin bulunduğu, davalının davacıdan bu miktar alacaklı olduğu ve takas mahsup defi ileri sürdüğü, takasın TBK m.139'da düzenlendiği, buna göre iki kişinin karşılıklı olarak bir miktar paraya veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağının borcuyla takas edebileceği, şeklinde düzenlemenin bulunduğu, madde hükmünden her iki borcun da muaccel olması gerektiği, diğer bir ifadeyle karşılıklı borçların ifa zamanın gelmiş bulunması gerektiği, davacı tarafından kefaleten yapılan ödeme için ihtaratın yapıldığı ve davalının temerrüte düştüğü, ayrıca alacak için icra takibi başlatıldığı, ancak davalı tarafından takas defi ileri sürülen alacağın henüz muaccel bir alacak olmadığı ve yargılamayı gerektirdiği süresinde yapılan takas definin açıklanan nedenlerle yerinde olmadığı, takip tarihinden önce davacı tarafça davalıya takip tarihinden önce ihtarname gönderilmiş ise de ihtarnamenin davalıya tebliğ tarihi sunulan belgelerden anlaşılamadığından takipten önce işlemiş faizin talep edilemeyeceği, takibin asıl alacak üzerinden devamı gerektiği ve davalının borca itirazında haksız ve kötü niyetli olduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının müvekkili şirketin eski mali müşaviri olduğunu, müvekkili şirket hesaplarından çekmiş olduğu nakit paralarla şirketin kredi borcunu kapatmak yerine bu paraları uhdesine geçirdiğini, davacının şirket hesaplarından para çekmiş olduğunu, kendi hesabına ve kredi kartına para aktarmış olduğunu, bu durumun dosya kapsamından ve bilirkişi raporundan da anlaşılacağını, davacının mükerrer olarak haksız menfaat elde etme saikiyle başlatıldığının açık olduğunu, kefalet sözleşmesinin Kanun'un aradığı sıkı şekil şartlarına aykırı olarak düzenlendiğini, geçersiz olduğunu, yine ödemenin davacı adına yapıldığına ve ilgili kredi borcuna ilişkin olduğuna dair delil ibrazının bulunmadığını, kabul anlamına gelmemekle kredi borcunun muaccel olmadan davacı tarafından ödeme yapıldığını, bu hususların mahkemece değerlendirilmediğini, davacının müvekkilinden hiç bir şekilde hak ve alacağının bulunmadığını, davacının müvekkilinden takas sonrası herhangi bir alacağının bulunmadığını, aksine müvekkiline milyonlarca lira borcunun olduğunu, İlk Derece Mahkemesi dosyasında alınan bilirkişi raporu ile de tespit edildiğini, takas defisini cevap dilekçesi ile birlikte süresi içerisinde sunduklarını, ancak bu hususun göz ardı edildiğini, müvekkilinin alacağının muaccel olmadığı gerekçesi ile takas yapılmayarak davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, davalının davacıdan ve davacı ile organize olan diğer kişilerden alacağı sebebi ile dava açıldığını, söz konusu davanın açılmasının, davalı müvekkilinin alacağının muaccel hale geldiğini gösterdiğinden kabulü gerektiğini, müvekkilinin davacıdan milyonlarca lia alacağının bulunduğu halde davacıya ödeme yapmak zorunda kalmasının kabul edilemez bir durum olduğunu, müvekkili tarafından davacılar ve davacının organize olduğu kişiler hakkında .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile tazminat davası açıldığını, söz konusu dava dosyasında yargılama devam ettiğini, ancak davanın açılmış olması ile birlikte müvekkilinin alacağının muaccel hale geldiğinin kabulünün gerektiğini, takas sonrası davacının davalı müvekkilinden herhangi bir hak ve alacağının bulunmadığını, alacaklı olan müvekkili olduğunu, müvekkili tarafından söz konusu alacaklar ile ilgili olarak dava açıldığını, bu nedenle de davalı müvekkilinin alacağının dava açılmasıyla birlikte muaccel hale geldiğini, İlk Derece Mahkemesi tarafından bu hususun göz ardı edildiğini, takas talebinin reddine karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin, dava dışı bankadan kullandığı kredilere müvekkilinin kefil olduğunu ve kefaletten dolayı 100.000,00.TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemenin davalıdan rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine de haksız olarak itiraz edildiğini belirterek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiş, davalı ise, davacının, davalı şirketin eski mali müşaviri olduğunu ve şirket hesabından kendi hesabına ve kredi kartına ödemeler yaparak zimmetine para geçirdiğini, davalı şirketin bu sebeple davacıdan alacaklı olduğunu belirterek takas definde bulunmuş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiş olup, neticede mahkemece yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. İşbu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 139. maddesinde takasın koşulları düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre;
“İki kişi, karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilir.
Alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir.
Zamanaşımına uğramış bir alacağın takası, ancak takas edilebileceği anda henüz zamanaşımına uğramamış olması koşuluyla ileri sürülebilir."
Maddeden de anlaşılacağı üzere takasın söz konusu olabilmesi için iki tarafın karşılıklı olarak birbirinden alacaklı olması gerekir. Alacak ve borç karşılıklı değilse veya iki kişi arasındaki borç ilişkisinin dışında kalan kişilerden olan alacaklar ya da borçlar takasa konu olamaz. Ayrıca takas için yalnız borçlularda değil, borçlarda da karşılıklılık bulunmalıdır. Ancak aynı nitelikteki cins veya özdeş edimlerin takası mümkündür. Takas için aranan üçüncü koşul ise kural olarak her iki borcun muaccel (ifasının istenebilir) olması gerekir. Dördüncü koşul ise tarafların alacak ve borçlarının geçerli ve ifa edilebilir olması gerekmektedir (Uygur, Turgut: 6098 sayılı Borçlar Kanunu Şerhi, C. 1,3. Baskı, Temmuz 2013, s. 920-925).
Taraflardan birinin alacağı muaccel olduğu hâlde karşı tarafa olan borcu için bir vadeden yararlanıyorsa bu alacak talep edildiğinde diğer taraf henüz muaccel olmayan kendi alacağını takas olarak ileri süremez (Uygur, s. 925).
Yenilik doğuran bir hak olan takas, davadan önce ve dava sırasında alacak sahiplerinden her biri tarafından ileri sürüleceği gibi bu yola gitmeksizin alacaklarını ayrıca dava konusu edebilirler. Diğer bir anlatımla takas talebinin mutlaka karşı dava şeklinde ileri sürülmesi zorunlu olmayıp savunma olarak da ileri sürülmesi olanaklıdır. İlke olarak takas def'î de diğer def'îler gibi süresinde verilen cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir.
Alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir. Aksi hâlde takastan kurtulmak isteyen borçlu hemen bir ihtilaf çıkartarak amacına ulaşabilir. Öte yandan ihtilaflı alacağın takas edilebilir olduğunu söylemekle de takasın ortaya konulması ile ihtilafın alacaklı lehine hâlledilmiş olduğu anlamı çıkmamalıdır. Sonuçta hâkim anlaşmazlığı çözerek sonucuna göre takas def’î talebini red veya kabul edecektir.
Davalı vekili her ne kadar takas talebinde bulunmuş ise de, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 139. maddesinin 1. fıkrası, “her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilir” hükmünü içermektedir. Ancak, hükmün ifadesinin aksine, takasın yapılabilmesi için her iki alacağın muaccel olmasına gerek yoktur. Takas beyanında bulunan kişinin alacağının (takas alacağının) muaccel, karşı tarafın alacağının (esas alacağın) ise ifa edilebilir olması yeterlidir. Zira takas beyanında bulunacak kişi, kural olarak kendi borcunu vaktinde önce ifa edebiliyor ise, borcunu vaktinden önce takas ile sona erdirebilmesi doğaldır. Bu bakımdan, TBK m. 139/1 hükmündeki, takası her iki borcun muacceliyeti şartına bağlayan ifade tarzı isabetli sayılamaz. İki alacaktan biri muaccel, diğeri ifa edilebilir olduğu takdirde, sadece alacağı muaccel olan taraf, takas beyan edebilir. (Karamercan, Fatih, Türk Borçlar Hukukunda Takas, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 5, Bahar 2018, s.282,283, Aral, Fahrettin, Türk Borçlar Hukukunda Takas, Yetkin Yayıncılık, 2. Baskı, Ankara, 2010, s.65, • Tekben, Tuğçe, “Takasın Hüküm ve Sonuçları”, YÜHFD, Cilt: 8, Sayı: 1, 2011, s.322 vd.)
Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, alınan bilirkişi raporlarının denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, davacının kefaletten dolayı davalı şirket adına yapmış olduğu ödemeden dolayı davalıdan alacaklı olduğu, ancak takas definde bulunan davalının muaccel bir alacağının bulunmadığı, neticede inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1-6100 sayılı HMK'nin 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince karar tarihi itibarıyla alınması gereken 6.831,00.TL karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 1.708,70.TL harçtan mahsubu ile bakiye 5.122,30.TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince istinaf eden davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerine BIRAKILMASINA,
4-6100 sayılı HMK'nin 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5-6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
6-6100 sayılı HMK'nin 7035 sayılı yasanın 30. maddesiyle değişik 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraf vekillerine tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı HMK'nin 362/1-a maddesi gereğince dava değerinin karar tarihi itibariyle temyiz kesinlik sınırı olan 544.470,00.TL'nin altında kalması nedeniyle 05/03/2025 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır