T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/518
KARAR NO : 2026/1170
KARAR TARİHİ : 11/05/2026
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 28/12/2022
NUMARASI : 2021/519 ESAS 2022/910 KARAR
DAVACI : ... - ....
VEKİLLERİ : Av. ....
DAVALI : ... - ...- ...
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Alım Satım)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 11/05/2026
YAZIM TARİHİ : 11/05/2026
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/12/2022 tarih, 2021/519 Esas, 2022/910 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNLARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında bir arsa alım-satım (ticareti) nedeniyle bir anlaşma vuku bulduğunu, davacıya gösterilen bir arsa üzerinden anlaşma yapıldığı, davalı arsaya yarı yarıya malik olduğunu söyleyerek satışa teminat olmak üzere ve davacının satıştan vazgeçmemesi için davaya konu teminat senedini istediğini, davacının da senet metnine senedin ihdas nedeninin arsa ticareti için olduğuna dair kayıt düşerek senedi şarta bağladığını, satışa teminat olarak alınan dava konusu bu senedin lehtarı davalı ..., borçlusu davacı ... olduğunu, senedin ihdas nedeni olarak ise "not: arsa ticareti için verilmiştir" ibaresi yer aldığını, bahse konu teminat senedinin aralarında meydana gelecek arsa alım satımı konusunda düzenlenmiş ve yine davacı tarafından davalıya verildiğini, ancak taraflar arasında herhangi bir arsa ticareti gerçekleştirilmediğini, teminat senedinin bedelsiz kaldığını, ancak teminat senedinin davalı tarafından kötü niyetli olarak üçüncü kişiye ciro yoluyla devredildiğini, bu nedenlerle lehtarı davalı ... olan 25/07/2011 tanzim, 25/08/2011 vade tarihli, şarta bağlanmış teminat senedinin iptali ile davacının davalılara borcunun bulunmadığının tespitini ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulması ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı tarafa usulüne uygun tebligat çıkartıldığı ancak herhangi bir beyan veya cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; Davaya konu senedin kanuni unsurları içerdiği ve kambiyo senedi niteliği taşıdığı tartışmasızdır. Bir senedin teminat senedi olarak kabul edilebilmesi için hangi hukuki ilişkinin teminatı olarak verildiğini gösteren yazılı delil olması gerekmektedir. Davaya konu senedin teminat senedi olduğuna dair ispat yükü davacıdadır. 25/07/2011 tanzim 25/08/2011 vade tarihli bononun üst kısmında not-arsa ticareti için verilmiştir, ibaresi mevcut ise de, bu ibare bononun açıkça neyin teminatı olarak verildiğini gösteren bir ibare değildir. Yine dava konusu bonoda bedelin ahz olunduğu ibaresi mevcut olmakla birlikte nakten veya malen kaydı da yazılmış değildir. Dolayısıyla bono metnine bakıldığında bedelin ne şekilde ve ne karşılığında ahz olunduğu hususu da sabit değildir. Davacı, ...'a ve onun senedi ciro ettiği ...'a bu senedin teminat senedi olarak verildiğini ispata yarayan sözleşme yada yazılı delil ibraz edebilmiş değildir. Senedin teminat senedi olduğunu ispat yükü bu iddiayı ileri süren davacıda olduğundan, bu iddiasını yazılı delille ispat etmesi gerekmektedir. Senet metnindeki not arsa ticareti için verilmiştir ibaresi senedin teminat senedi olduğunu ispata yarayan bir ifade değildir. Davaya konu senedin teminat senedi olarak düzenlendiği sonucuna varılabilmesi için öncelikle senedin teminat senedi olduğuna dair kaydın senet metnine yazılması, diğer yandan da neyin teminatı olduğunun açıkça anlaşılması gerekmektedir. Dosyadaki senet metninde bu iki hususta bulunmamaktadır. Senedin teminat senedi olduğu hususu davacı tarafından ispat edilememiştir. Davaya konu senette senedin veriliş maksadına dair hiçbir açıklık olmayıp sadece arsa ticareti için verildiği yazılı olduğu ve ticareti kimin yaptığına, arsayı kimin aldığına teminat için tanzim edilip edilmediğine dair açıklık olmadığı, bu ibarenin tek başına bononun teminat olarak düzenlendiğini kabul için yeterli olmadığı, davacının bononun teminat için düzenlendiği iddiasını yazılı delil ile ispatlaması gerektiği, davanın açılış tarihi itibari ile açıkça yemin deliline de dayanmadığı anlaşılmakla" sebepleri ile davanın reddine karar verilmiştir.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; senet metninde yer alan 'arsa senedi için verilmiştir.' ibaresi ile senette açıkça teminat kelimesi geçmese de arsa ticaretine ilişkin olarak teminat amacıyla verildiğinin açıkça anlaşılabildiği, senet meninde yer alan 'arsa' ifadesi bedelin nakden değil de bir mala ilişkin ahz olunduğunu açıkça ortaya koyduğunu, müvekkili ile ... isimli cirantanın arasında görülen benzer davada Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2013/1505E. 2013/8638K. Sayılı ilamı ile mevcut dosyada yer alan senetle benzer olan başka bir senet üzerinde yer alan ibarelerin teminat senedi olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtildiğini bu nedenle işbu dava konusu senette yer alan ibarenin de senedin teminat senedi olarak kabul edilmesine yeterli olduğu ancak yerel mahkemece bu hususların değerlendirilmediğinden bahisle verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLER :
Dava dilekçesi ve ekleri, .... İcra Müdürlüğünün 2012/1671 sayılı icra takip dosyası , dava konusu senet ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, kambiyo hukukundan kaynaklı menfi tespit istemine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında bir arsa alım-satım (ticareti) nedeniyle bir anlaşma vuku bulduğunu, davacıya gösterilen bir arsa üzerinden anlaşma yapıldığı, davalı arsaya yarı yarıya malik olduğunu söyleyerek satışa teminat olmak üzere ve davacının satıştan vazgeçmemesi için davaya konu teminat senedini istediğini, davacının da senet metnine senedin ihdas nedeninin arsa ticareti için olduğuna dair kayıt düşerek senedi şarta bağladığını, satışa teminat olarak alınan dava konusu bu senedin lehtarı davalı ..., borçlusu davacı ... olduğunu, senedin ihdas nedeni olarak ise "not: arsa ticareti için verilmiştir" ibaresi yer aldığını, bahse konu teminat senedinin aralarında meydana gelecek arsa alım satımı konusunda düzenlenmiş ve yine davacı tarafından davalıya verildiğini, ancak taraflar arasında herhangi bir arsa ticareti gerçekleştirilmediğini, teminat senedinin bedelsiz kaldığını, ancak teminat senedinin davalı tarafından kötü niyetli olarak üçüncü kişiye ciro yoluyla devredildiğini, bu nedenlerle lehtarı davalı ... olan 25/07/2011 tanzim, 25/08/2011 vade tarihli, şarta bağlanmış teminat senedinin iptali ile davacının davalılara borcunun bulunmadığının tespitini ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulması ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi'nce davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Menfi Tespit Davasında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır. Ancak kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olmadığının ispat yükümlülüğü davacı-borçlu tarafa aittir. Davacı taraf senedin teminat senedi olduğunu ve gerçek bir borcu yansıtmadığını HMK'nın 200 ve 201. maddeleri gereği yazılı delil ile ispatlamalıdır. (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 16/10/2019 tarih ve 2018/2939 esas, 2019/4786 karar sayılı kararı, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 19/01/2016 tarih ve 2015/7912 esas, 2016/285 karar sayılı kararları da bu yöndedir.)
Davacı vekili, senedin teminat olarak verildiğini iddia ettiğinden Yerleşik Yargıtay içtihatlarında da belirtildiği üzere; bir senedin teminat senedi vasfını taşıyabilmesi için; ya senet metninde açık olarak teminatın hangi hususta verildiği belirtilmeli, ya da ayrı bir sözleşmeyle söz konusu teminat senedine atıf yapılarak senedin teminat senedi olduğunun belirlenebilir olması sağlanmalıdır.
Somut olayda; .... İcra Müdürlüğü'nün 2012/1671 esas sayılı dosyası ile alacaklı davalı tarafından borçlu davacı aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıltıldığı, takip dayanağının 25/08/2011 vade tarihli 300.000,00.TL bedelli bono olduğu, bonunun üstünde 'not: arsa ticareti için verilmiştir.' ibaresi bulunduğu anlaşılmıştır. Dava dosyasında bulunan bono üzerinde yer alan 'not arsa ticareti için verilmiştir.' ibaresinin yer aldığı, bu ibareden bononun açıkça neyin teminatı olarak verildiğinin anlaşılmadığı, bu ibarenin tek başına bononun teminat olarak düzenlendiğini kabul için yeterli olmadığı, davacının da bononun neyin teminatı olarak verildiğini yazılı delille ispat edemediği anlaşılmıştır. Yine dava konusu bonoda bedelin ahz olunduğu ibaresi yer alsa da üzerinde yer alan 'arsa' ibaresinden bononun nakden mi malen mi ahz olunduğu sabit değildir. Davacı tarafın takip dayanağı senedin teminat senedi olduğu iddiasının, hangi ilişkinin teminatı olduğu bono üzerine yazılmak suretiyle ya da yazılı bir belge ile ispatlanması gerektiği, ispat yükü üzerinde üzerinde olan davacı tarafça bononun teminat senedi olduğu husususun yazılı delillerle ispatlanamadığı anlaşılarak ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun reddine yönelik aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
2)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 1.045,95.TL maktu istinaf karar harcından peşin alınan 261,49.TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 784,46.TL maktu istinaf karar harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3)-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince istinaf eden davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerine BIRAKILMASINA,
4)-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5)6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
6)-6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı yasanın 30. maddesiyle değişik 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraf vekillerine TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince dava değeri göz önüne alınarak kesin olmak üzere karar verildi.11/05/2026
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
... ¸e-imzalıdır
...
Üye
... ¸e-imzalıdır
...
Katip
... ¸e-imzalıdır