1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/2/i.A.Y.-99/5 (Devralma)
Karar Sayısı : 99-35/334-205
Karar Tarihi : 13.07.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof.Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER.
B- RAPORTÖRLER: İsmail Atalay YOLCU, Ali DEMİRÖZ
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Adana Çimento San. T.A.Ş
Ceyhan Yolu 12. Km. 01321 ADANA
Temsilcisi: Arif ESİN
Akaretler Sıraevleri Spor Cad. No:67 80680
Beşiktaş/İSTANBUL
D- TARAFLAR: - Adana Çimento San. T.A.Ş
- Adana Kağıt Torba San. T.A.Ş.
Ceyhan Yolu 12. Km. 01321 ADANA
E- DOSYA KONUSU: Adana Çimento San. T.A.Ş'nin, Adana Kağıt Torba San.
T.A.Ş.'nin %50 hissesini devralması işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 02.11.1998 tarih, 3493 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7 nci maddesi
ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 23.02.1999
tarih ve D1/1/İ.A.Y-99/2 sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu, 25.02.1999
tarih ve 99/10 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş, bahse konu işlemin nihai
incelemeye alınmasına karar verilmiştir. Bu amaçla hazırlanan 26.05.1999 ve
D1/2/İ.A.Y-99/5 sayılı Nihai İnceleme Raporu, 09.07.1999 tarih, REK.0.05.00.00/56
sayılı Başkanlık önergesi ile 99-35 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Yapılan işlemin, görünürde, ilgili ürün pazarında
herhangi bir faaliyeti olmayan Adana Çimento Sanayi T.A.Ş.'nin pazara girişini
sağlıyor olmasına rağmen, aslında aynı teşebbüsün ilgili ürün pazarına yönelik
somut bir projesinin uygulamadan kaldırılması yoluyla, pazara önemli miktarda yeni
arz girişinin ve bunun sonunda ortaya çıkacak rekabetin önlenmesine yönelik olarak,
OYAK ve IŞIKLAR Grupları adına Adana Çimento Sanayi T.A.Ş. ve Adana Kağıt
Torba Sanayi A.Ş. arasında yapıldığı anlaşılan ve 4054 Sayılı Kanun'un 4 üncü
maddesi kapsamına giren teşebbüslerarası bir anlaşma niteliğinde olduğu ve aynı
2 REKABET KURUMU
Kanun'un 40 ıncı maddesi çerçevesinde soruşturma açılması gerektiği
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1- Taraflar
Dosya konusu işlem sonucunda Adana Çimento Sanayi T.A.Ş., Adana Kağıt
Torba Sanayi T.A.Ş.'nin %50 hissesini devralmıştır.
Adana Çimento Sanayi T.A.Ş., Ordu Yardımlaşma Kurumu(OYAK)'nun
kontrolünde bulunan bir teşebbüstür. Temel faaliyeti çimento üretimi olan Adana
Çimento, bu devralma işlemi sonucunda üretiminde girdi olarak kullandığı kraft
kağıdından mamul torba işine girmektedir.
Adana Kağıt Torba Sanayi T.A.Ş. işlem öncesinde Işıklar Holding A.Ş.
kontrolünde olan bir teşebbüstür. Kraft kağıdından mamul torba üretimi faaliyetinde
bulunan şirket, devir işlemi sonucunda OYAK ve Işıklar Holding ortak kontrolüne
girecektir. Işıklar Holding ambalaj sektöründe önemli bir konumda bulunmakta ve
ülkenin değişik bölgelerinde kraft kağıdından mamul torba üretimi yapan dört
fabrikası daha bulunmaktadır.
2- İlgili Pazar
a) Ürün Pazarı:Taraflar, işlemin değerlendirilmesinde ilgili pazarın “akıcı endüstriyel,
gıda, kimya ve madencilik ürünlerinin ambalajlanmasına yönelik paket ürünleri”
olarak ele alınmasını talep etmişlerdir. Söz konusu sektörlere yönelik olarak kraft
kağıdı dışında polipropilen, jüt, bez ve polietilen gibi ham maddelerin kullanılabildiği,
bu noktada ham maddenin önemli olmadığı, ortaya çıkan ürünlerin kullanım amaçları
ve nitelikleri yönünden birbirlerini ikame edebildikleri ifade edilmiştir.
Yapılan incelemelerde; değişik ambalaj hammaddelerinin farklı üretim
süreçlerinden geçtiği, ambalajlanan ürünün özelliklerine göre ambalajda kullanılan
hammaddenin önem kazandığı, gıda ve inşaat gibi sektörlerde kullanılan
hammaddenin ürüne özgüleştiği görülmüştür. Örneğin, poliprobilen ve kraft kağıdı
kulanılarak yapılan torba üretim süreçleri birbirinden farklıdır. Aynı şekilde talep
yönünden bakıldığında, çimento üreticileri, çimentonun özelliklerinden dolayı
çimentonun paketlenmesi için polipropilenden mamul bir ambalaj talebinde
bulunmamaktadırlar. Bu nedenlerle, pazarın akıcı endüstriyel, gıda, kimya ve
madencilik ürünlerinin ambalajlanmasına yönelik paket ürünleri olarak geniş bir
biçimde tanımlanması uygun görülmemiştir.
Dosya konusu işlemin değerlendirilmesinde, talep ve arz yönünden ikame
edilebilirlik göz önüne alınarak, ilgili ürün pazarı, “özgül ağırlığı yüksek granül
maddelerin ambalajlanmasında kullanılan, kraft kağıdından mamul torba pazarı”
olarak ele alınmıştır.
b) Coğrafi Pazar: İlgili ürün pazarlarında satışlar genellikle ambalajlanacak ürünün
imal edildiği fabrikaya yakın fabrikadan yapılmaktadır. Ancak tüm fabrikalar ülke
geneline yönelik satış yapabilmekte, nakliyesi önemli bir ek maliyet olarak karşımıza
çıkmamakta, dolayısıyla bölgeler arasında rekabet koşulları açısından hissedilir bir
farklılık görülmemektedir. Sektörde zaman zaman ucuz ham madde teminine bağlı
olarak gerçekleştirilebilen fason üretim, genelde bölgesel olarak yapılan satışların,
3 REKABET KURUMU
gerektiğinde tüm ülkeye yönelebileceğini göstermektedir. Bu nedenle, işlemin
değerlendirilmesinde ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak kabul
edilmiştir.
3- Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirim konusu devir işlemi sonucunda, Adana Çimento Sanayi T.A.Ş. Adana
Kağıt Torba Sanayi T.A.Ş.'nin %50 hissesine sahip olacak ve şirketin yönetiminde
eşit söz hakkını elde edecektir. Bilindiği üzere, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan
İzin Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 2 nci maddesinin
(b) bendinde “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi.”
teşebbüsler arası birleşme ve devralma sayılan hallerden biri olarak belirlenmiştir.
Bu çerçevede anılan hisse devri de 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir "devralma"
işlemidir.
Aynı Tebliğ'in İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar başlığı altındaki 4 üncü
maddesi, “Bu Tebliğ’in 2 inci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma
sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmişbeş trilyon Türk Lirası’nı (1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik) aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” demek suretiyle birleşme/devralma
işlemini gerçekleştiren teşebbüslerin yukarıda belirtilen eşikleri aşmaları halinde izin
almaları gerektiğini belirtmektedir.
Belirlenen pazarda, Adana Kağıt Torba Sanayi T.A.Ş.'nin bağlı bulunduğu
Işıklar Grubu'nun pazar payının %25'i aşması nedeniyle, işlemin hukuki geçerlilik
kazanabilmesi için Rekabet Kurulu'ndan izin alınması gerekmektedir.
4054 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim
durum yaratmaya ya da hakim durumlarını güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak bir şekilde birleşme veya devralmaya
taraf olmalarını yasaklamaktadır. Dosya konusu devralma işlemi sonucunda,
devralma işlemini gerçekleştiren Adana Çimento Sanayi T.A.Ş. ve bağlı bulunduğu
OYAK Grubu'nun ilgili pazarda mevcut bir faaaliyetinin bulunmaması ve devralma
işlemi neticesinde Adana Çimento Sanayi T.A.Ş'nin bu pazara giriş yapması
nedeniyle, pazarın yapısında bir değişikliğe yol açmayacak, dolayısıyla, bu
devralma işlemi Kanun'un 7 nci maddesinde belirtilen rekabeti önemli ölçüde
azaltacak bir hakim durumun yaratılmasına veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesine neden olmayacaktır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen bilgiler ve yapılan değerlendirmeler ışığında;
1. Dosya konusu işlemin 4054 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesine aykırılık teşkil
etmediğine ve soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile,
2. Adana Çimento Sanayi T.A.Ş.'nin Adana Kağıt Torba Sanayi T.A.Ş.'nin %50
hissesini devralması işlemine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
4 REKABET KURUMU
Kanun'un 7 nci maddesi ile 1997/1 sayılı Tebliğ çerçevesinde izin verilmesine
OYÇOKLUĞU ile,
3. Kurumumuz uzmanlarınca 25.021999 tarih ve 99-10/81-28 sayılı Nihai İnceleme
Kararı çerçevesinde, 04.03.1999 tarihinde yapılmak istenen yerinde incelemeyi
engelleyen, Işıklar Holding A.Ş.'ye 4054 sayılı Kanun'un 17 nci maddesinin (d)
bendi ve 1998/1 sayılı Tebliğ uyarınca bir gün üzerinden 1.240.000.000. T.L.
"süreli para cezası" uygulanmasına OYÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.
KARŞI OY GEREKÇESİ
Adana Çimento Sanayi T.A.Ş'nin Adana Kağıt Sanayi T.A.Ş'nin %50
hissesini devralması konusunda, devralma işlemine izin verilmesine dair
Kurulumuzun 13.07.1999 tarih ve 99-35/1 sayılı kararının 2 numaralı bölümüne
karşı oy gerekçemiz aşağıda açıklanmıştır.
Konuya ilişkin Nihai İnceleme Rapor'unda özetle, olayın, Kanun'un 7.
Maddesine göre değil, 4.Maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, bu
takdirde nihai incelemenin sona ermiş olacağı ve 4. Madde çerçevesinde daha
kapsamlı soruşturma yapılması gerektiği belirtilmektedir.
Nihai incelemeyi yapan Uzmanlar, daha kapsamlı soruşturma talep
ettiklerinden, gerek birleşme ve devralmaya ve gerekse Hisse Devir Sözleşmesi'nde
yer alan ve Kanun'un 4. Maddesine aykırı olduğunu iddia ettikleri hükümler
hakkında, Raporda genel bir tartışmaya yer vermekle beraber önerdikleri soruşturma
aşamasında gerçekleştirmek üzere, Nihai İnceleme Rapor'unda ayrıntılara girmemiş
ve dolayısıyla son düşünce ve karara ulaşamamışlardır.
Nitekim, Işıklar Grubu çimento torbasında %60 pazar payına sahip iken, bu
konumda hakim durumda olup olmadığı, alıcı ile satıcı arasında ortaya çıkan dikey
entegrasyonun hakim durumu güçlendirip güçlendirmediği, önerilen Soruşturma
Rapor'unda ele alınabileceğinden, mevcut raporda yeteri kadar
değerlendirilmemiştir.
Kurulumuzun, soruşturma önerisini kabul etmeyerek konunun 7. Maddeye
göre değerlendirilmesini uygun görmesi sonucu,
- Birleşme devralmaya izin verilip verilmemesi,
- Devir sözleşmesindeki hükümlerin değerlendirilmesi,
Ve nihai bir kanaate uzmanlarımızın ulaşabilmeleri için Nihai İncelemeye devam
etmeleri ve ayrıntılı incelemeden sonra düzenlenecek Nihai İnceleme Raporuna
istinaden Kurulumuzun bir karara ulaşmasının daha doğru olacağı düşüncesiyle
çoğunluğun Kararına iştirak edilememiştir.
Dr.Kemal EROL Mustafa PARLAK Necdet KARACEHENNEM
II.Başkan Kurul Üyesi Kurul Üyesi
5 REKABET KURUMU
KARŞI OY GEREKÇESİ
Adana Çimento San. T.A.Ş.’nin, Adana Kağıt Torba San. T.A.Ş.’nin %50
hissesini devralması işlemine izin verilmesi talebi üzerine Rekabet Kurulu’nca
verilen 13.07.1999 tarih ve 99-35/334-205 sayılı kararın sonuç bölümünün, 3.
bendine aşağıdaki gerekçeler ile katılmıyoruz.
Sözü edilen bent ile, kurum uzman yardımcılarının yerinde incelemesini
engelleyen Işıklar Holding A.Ş.’ne bir gün üzerinden süreli para cezası
uygulanmasına karar verilmiştir.Hisseleri devredilen Adana Kağıt Torba San.
T.A.Ş.’nin işlem öncesi kontrolüne sahip olan Işıklar Holding A.Ş.’ne ait işyerine
04.03.1999 tarihinde inceleme yapmak üzere giden kurum uzman yardımcılarına
inceleme yaptırılmamış olup, bu tarihten itibaren bu engellemenin sona erdirildiği,
diğer bir anlatımla inceleme için davet vuku bulduğu tarihe kadar geçecek süre için,
4054 sayılı Kanun’un 15 ve 17/d maddeleri uyarınca süreli para cezası verilmesi
gerekirken engelleme sona ermediği ve inceleme için bir davet vuku bulmadığı halde
sadece bir gün üzerinden süreli para cezası verilmesinin doğru olmadığı görüşü ile
sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.
Dr. Kemal EROL R. Müfit SONBAY
ll. Başkan Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy