Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-50 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-35/989-303
Karar Tarihi : 26.06.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Çağlar Deniz ATA, Emine TOKGÖZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : Adapazarı Sarraf Kuyumcu Mücevherciler Derneği
Ankara Cad. Atilla İşhanı No:10 Adapazarı/Sakarya
(1) E. DOSYA KONUSU: Adapazarı Sarraf Kuyumcu Mücevherciler Derneğinin ilçede
uygulanan altın alım satım fiyatını tespit ettiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.04.2012 tarih ve 2295 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan, 19.04.2012 tarih ve 2012-1-50/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu’nun görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca düzenlenen 19.06.2012 tarih ve 2012-1-50/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; Sakarya ilinde faaliyet gösteren
kuyumcuların kendi aralarında kurdukları dernek çatısı altında altın fiyatlarını
belirledikleri iddia edilmektedir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşü
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
(5) Dosya konusunun altın fiyatlarına ilişkin olduğu ve Adapazarı Sarraf Kuyumcu ve
Mücevherciler Derneği (Dernek) ile üye işletmelerin kuyumculuk sektöründe faaliyet
gösterdikleri dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “kuyumculuk pazarı”olarak belirlenmiştir.
Diğer taraftan dosya konusu Dernek’in Sakarya ilinin merkez ilçesi Adapazarı’nda
faaliyet göstermesi ve ürünlerin Sakarya dışından temin edilebilmesine karşın
Sakarya’daki müşterilere satılması sebepleriyle, Sakarya ilinin diğer illerden ayrıldığı ve
dolayısıyla ilgili coğrafi pazarın ise “Sakarya ili” olarak kabul edilmesi gerektiği kanaatine
varılmıştır.
I.2. Değerlendirme
(6) Şikayetin konusunu, Sakarya ili kuyumculuk pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin,
teşebbüs birliği bünyesinde bir araya gelerek aralarında fiyat anlaşması yaptığı iddiası
oluşturmaktadır. Teşebbüslerin belirli amaçlara ulaşmak için oluşturdukları tüzel kişiliği
12-35/989-303
2 / 3
olan ya da olmayan her türlü birlik bilindiği üzere 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesi
kapsamında bir “teşebbüs birliği” olarak kabul edilmektedir. Dosya konusu somut olayda
da ilgili Dernek’in aynı iş kolunda faaliyet göstermekte olan teşebbüsleri kapsayan bir
teşebbüs birliği olduğu anlaşılmaktadır.
(7) Dosya kapsamında raportörlerce yapılan yerinde incelemede elde edilen 01.11.2007
tarihine ait bir belgede özetle, teşebbüs birliğinin tavsiye fiyat listesinin dışına
çıkılmaması yönünde ifadelerle birlikte, belirli bir meblağın altında işçilik gideri olan
ürünlerden elde edilecek kar oranının da belirlenmesine yönelik ifadeler bulunmaktadır.
04.04.2012 tarihli toplantı gündemine ilişkin diğer bir belgede ise, 8 ayar ürünlerin
fiyatlarının belirlenmesi ve fiyat birlikteliği hakkında görüşlerin bildirilmesi konularının
olduğu görülmektedir. Yerinde incelemede elde edilen belgelerden sonuncusu ise tarihi
belirlenemeyen bir kısa mesaj olup, çeyrek altın fiyatındaki oynamaların engellenmesine
yönelik ifadeler içermektedir.
(8) Dosyada bulunan ve yukarıda özetle yer verilen belgelerden anlaşıldığı kadarıyla
Dernek, 2007 yılında tavsiye edilen fiyat listesini sabit fiyat olarak uygulamak ve bunun
yanı sıra 300 milyeme kadar işçiliğe sahip ürünlerde asgari kar oranını da belirlemek
yönünde karar almıştır. Yapılan incelemede bu kararın uygulandığına dair herhangi bir
somut delil bulunamamış, ayrıca takip edilen yıllarda Dernek’in benzer bir kararına
rastlanılmamıştır.
(9) Yukarıda yer verilen 04.04.2012 tarihli toplantı gündeminde bulunan ifadelere ilişkin
olarak ise, bu ifadelerin, ortak bir fiyat tespit etmek ve uygulamak anlamına geldiği, bu
yönde karar alındığı veya uygulamaya geçtiği belli olmadığından ve aynı yönde diğer
delil, bulgu ve emarelerle desteklenemediğinden, bahse konu ifadelerin 4054 sayılı
Kanun bağlamında rekabetin kısıtlandığına yönelik bir işaret olarak kabul edilemeyeceği
açıktır.
(10) Dosyadaki bilgilere göre, çeyrek altın fiyatındaki oynamaların engellenmesi yönünde
ifadelere yer verilen bulguya ilişkin olarak ise, teşebbüs birliği yetkilileri çapraz
sübvansiyonu engellemek üzere minimum fiyatın tavsiye edildiğini belirtmişlerdir. Bu
hususun doğruluğunu tespit etmek üzere 2012 yılına ait İstanbul Altın Borsası (İAB)
günlük ağırlıklı ortalama satış fiyatları ile Dernek tarafından yayımlanan tavsiye fiyatlar
karşılaştırılmış1 ve Dernek fiyatının İAB fiyatından 1,55 TL yüksek olduğu görülmüştür.
İAB fiyatının ham altının bir emtia olarak satış fiyatını gösterdiği göz önünde
bulundurulduğunda, Dernek fiyatlarının gerçekten de piyasada oluşabilecek minimum
fiyat seviyesine çok yakın olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim bahse konu teşebbüslerin
altını saf emtia olarak alıp satmadıkları, bir takım işletme gider ve maliyetlerine de
katlandıkları göz önüne alındığında 1,55 TL’lik farkın iktisadi olarak rasyonel olduğu
sonucuna varılabilecektir.
(11) Yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde, ilgili Dernek’in 2007 yılında
tavsiye edilen fiyatları asgari fiyat olarak uygulamak yönünde bir irade ortaya koyduğu,
ancak bunun fiilen hayata geçirildiğinin tespit edilemediği, incelemede elde edilen diğer
iki belgenin ise rekabeti kısıtlayıcı amaç veya etki taşımadığı, dolayısıyla şikayete konu
iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
1 Söz konusu karşılaştırma için yapılan hesaplamada, öncelikle İAB günlük ağırlıklı ortalama altın fiyatları alınmış
daha sonra bu fiyatlar üzerinden ata lira ya da tam altın olarak adlandırılan darphane altının (içindeki altın oranı göz
önünde bulundurularak) fiyatı elde edilmiş, bu fiyat Dernek tavsiye satış fiyatı ile karşılaştırılmıştır.
12-35/989-303
3 / 3
J. SONUÇ
(12) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy