Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-5-14 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-18/350-156
Karar Tarihi : 20.05.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Mücteba ALTUN, Hasan ADIYAMAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Defile Butik (Zafer AKAY)
Hatboyu Cad. No: 6/A Erenköy/İstanbul
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN: Ado Tekstil Tur. İnş. San. ve Tic. A.Ş.
Silahşör Caddesi Erdemler İşhanı No:73 Bomonti/İstanbul
Elvan Butik
İstasyon Caddesi Pulur Apt. No:9/A Erenköy/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Ado Tekstil Tur. İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nin, Defile Butik’le
aynı bölgede faaliyet gösteren Elvan Butik’le anlaşarak Defile Butik’e mal
vermeyi reddettiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 25.03.2014 tarih ve 1718 sayı ile
giren başvuru üzerine hazırlanan 02.04.2014 tarihli ve 2014-5-14/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu, Rekabet Kurulunun 09.04.2014 tarihli ve 14-14/259-M sayılı toplantısında
görüşülerek, söz konusu teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanunun 40. maddesinin 1. fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir Bunun üzerine hazırlanan 13.05.2014 tarih ve 2014-5-14/ÖA sayılı rapor
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Bayan giyim ürünlerinin perakende
satışıyla iştigal eden Zafer Akay (DEFİLE BUTİK)’ın 2013 yılı Şubat ayından bu yana
sağlayıcı konumundaki Ado Tekstil Tur. İnş. San. ve Tic. A.Ş. (ADO TEKSTİL)’den
mal temin etmekte olduğu,
- DEFİLE BUTİK’in 2014 sezonu için gerekli sipariş formlarını doldurarak ADO
TEKSTİL’e ilettiği ancak ADO TEKSTİL’in sezon açılışı olan Mart ayı başından
itibaren DEFİLE BUTİK’e mal vermeyi reddettiği,
- Aynı bölgede yer alan ve daha fazla sipariş veren Elifhan KAFALI (ELVAN
BUTİK)’nın ADO TEKSTİL’e, DEFİLE BUTİK’e ürün tedarik edilmesi halinde kendi
siparişlerini iptal edeceğini söylemesinin ürün tedarikine son verilmesine gerekçe
olarak gösterildiği,
- Mevcut durumda DEFİLE BUTİK’in ticari olarak zarara uğratıldığı ve ikame ürünler
üreten sağlayıcı bulmakta zorlanacağı ifade edilmiştir.
(4) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, önaraştırma konusu iddialar
ile ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir.
14-18/350-156
2/4
I.İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) İddianın esası ADO TEKSTİL’in DEFİLE BUTİK’e mal vermeyi (sözleşme yapmayı)
reddetmesi eylemidir. Rekabet mevzuat ve içtihadında teşebbüslerin mal vermeyi
reddetme eylemleri 4054 Sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ele alındığından
söz konusu iddia 6. madde çerçevesinde değerlendirilmiştir.
(6) Mal vermeyi reddetme eylemine ilişkin olarak öncelikle belirtilmesi gereken husus,
piyasa ekonomisi modelinde teşebbüslerin kendi iradeleri ile davranma özgürlüğünün
bulunduğudur. Bu nedenle bir teşebbüsün ürünlerini kime satıp satmayacağı
konusunda serbest iradesi ile karar verme hakkına sahip olduğu kural olarak kabul
edilmektedir.
(7) Bununla birlikte, Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma
Niteliğindeki Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’da belirtildiği üzere,
Kurul hâkim durumda bulunan teşebbüslere ilişkin sözleşme yapmayı reddetme
iddialarını değerlendirirken ihlalin tespiti için üç koşulun birlikte varlığını aramaktadır.
Bu çerçevede;
Reddetme, alt pazarda rekabet etmek için vazgeçilmez bir ürüne ya da hizmete
ilişkin olmalı,
Reddetmenin, alt pazarda etkin rekabeti ortadan kaldırması muhtemel olmalı,
Reddetmenin tüketici zararına yol açması muhtemel olmalıdır.
(8) Bu bağlamda mal vermenin reddi iddiasının 4054 sayılı Kanunun 6. Maddesi
kapsamında ihlal olabilmesi için öncelikle ilgili teşebbüsün hâkim durumda bulunması
gerekmektedir. Herhangi bir pazarda hâkim durumda bulunmayan bir teşebbüsün bir
kısım alıcıya mal vermekten kaçınması, 4054 Sayılı Kanun kapsamında rekabeti
engelleyen, bozan veya kısıtlayan bir eylem olarak değerlendirilemez.
(9) Hâkim durum, 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde “Belirli bir piyasadaki bir veya
birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyatı
arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak
tanımlanmaktadır. Hâkim durumun belirlenmesinde ilgili teşebbüsün pazar payı,
pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların sayısı ve pazar payları gibi nicel ölçütlerin
yanında, piyasaya giriş engelleri, fikri ve sınaî mülkiyetin varlığı, teknolojik üstünlük
gibi nitel ölçütler de kullanılmaktadır. Pazar payı hâkim durumun belirlenmesinde tek
başına yeterli bir ölçüt olmasa da teşebbüsün pazar payının düşük olması, piyasanın
çok sayıda oyuncunun yer aldığı rekabetçi bir piyasa olması, ürünün homojen
nitelikte olması ve giriş engellerinin bulunmaması gibi durumlarda hâkim durumdan
bahsetmek zorlaşmaktadır.
(10) Konuya ilişkin ilgili pazar olarak belirlenebilecek hazır giyim ürünleri pazarı açısından
sektörde en büyük teşebbüsün yaklaşık (…..) civarında pazar payı ile TEMA
Mağazacılık Hizmetleri Tic. A.Ş. (LCW) olduğu tespit edilmiştir. Ekonomi Bakanlığı
tarafından hazırlanan Hazır Giyim Sektör Raporu’na göre sektörde faaliyet gösteren
işletmelerin büyük çoğunluğu küçük ve orta büyüklükteki işletme niteliğindedir.
Sosyal Güvenlik Kurumu istatistiklerine göre, Türkiye genelinde tekstil ve hazır giyim
sektörlerinde faaliyet gösteren firmaların sayısı 52.000 civarındadır. Bu bağlamda
gerek pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarının yüksek olmaması,
gerekse de pazardaki oyuncuların çokluğu ve piyasaya giriş çıkışın serbest olması
nedeniyle şikâyete konu teşebbüs olan ADO TEKSTİL’in hazır giyim ürünleri
pazarında hâkim durumda bulunmasının söz konusu olmadığı kanısına ulaşılmıştır.
14-18/350-156
3/4
(11) Buna rağmen, sonuca herhangi bir etkisinin olmayacağı kanaatiyle ADO TEKSTİL’in
hâkim durumda bulunduğu varsayılarak da bir değerlendirme yapılmıştır.
(12) Bu çerçevede, sözkonusu iddialara ilişkin olarak mal vermeyi reddetme eyleminin
gerçekleşip gerçekleşmediğini test etmek için Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin
Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin
Kılavuz’da anılan ve birlikte varlığı gereken üç koşuldan biri olan reddetme eyleminin
alt pazarda rekabet etmek için vazgeçilmez bir ürüne ya da hizmete ilişkin olması
gerektiği koşulunun değerlendirilmesinin yeterli olduğu kanaatine varılmıştır.
(13) İlgili Kılavuz’da belirtildiği üzere Kurul, reddetmeye konu unsurun alt pazarda etkin bir
şekilde rekabet edebilmek için nesnel olarak gerekli olmasını aramaktadır. Bununla
birlikte, şikâyetçi konumunda bulunan DEFİLE BUTİK’in, ADO TEKSTİL’den temin
edemediği ve mal vermeyi reddetme kapsamında değerlendirilen ürünlerin
muadillerini Seden Tekstil, Moda İlgi Konf. İmal. San. Tic. Ltd. Şti ve Setre
Konfeksiyon Teks. San. Tic. Ltd. Şti.’den temin ettiği teşebbüsten gelen cevap
yazısında yer almaktadır. ADO TEKSTİL’in DEFİLE BUTİK’e ürün sağlamayacağına
ilişkin telefon görüşmelerinin 8-15 Mart tarihleri arasında yapıldığı, DEFİLE BUTİK’in
ADO TEKSTİL’den sağlayamadığı ürünlerin muadillerini sağladığını belirttiği cevap
yazısının 29.04.2014 tarihli olduğu göz önüne alındığında, pazarda rekabet
edebilmek için ADO TEKSTİL’in ürünlerinin vazgeçilmez olmadığı gibi kısa sürede
DEFİLE BUTİK’in diğer tedarikçilerden ürün temin edebildiği de görülmüştür.
(14) İlgili Kılavuz’da mal vermeyi reddetme eyleminin gerçekleşmiş olması için yukarıda
anılan üç koşulun birlikte varlığının arandığı göz önüne alındığında, koşullardan
birinin gerçekleşmemiş olması Kanun’un 6. maddesi kapsamında mal vermeyi
reddetme eyleminden söz edilemeyeceği anlamına gelmektedir. Bu nedenle, anılan
üç koşuldan birinin sağlanmadığı, diğer iki koşulun gerçekleşip gerçekleşmediğinin
değerlendirilmesine gerek olmadığı anlaşılmıştır. İlgili Kılavuz’da tüm koşulların
sağlanması durumunda Kurul’un teşebbüslerin mal vermeyi reddetmelerine ilişkin
haklı gerekçe iddialarını göz önünde bulunduracağı belirtilmektedir. Sözleşme yapma
talebinde bulunan teşebbüsün ticari kredibilitesinin olmaması, arzın kapasite
sınırlarına bağlı olarak geçici olarak ya da tamamen durdurulması, çeşitli güvenlik
gerekliliklerinin karşılanamaması gibi hususlar nesnel gereklilik olarak
değerlendirilebilmektedir.
(15) ADO TEKSTİL’e gönderilen bilgi isteme yazısında, DEFİLE BUTİK’e mal
verilmemesinin gerekçesi sorulmuş, gelen cevap yazısında 2014 yılı yaz dönemi
üretimlerinin sınırlı olduğu, ticari stratejileri gereği ELVAN BUTİK ile yola devam etme
kararı aldıkları ve bu nedenle şikâyetçi firmaya mal veremedikleri beyan edilmiştir.
(16) Bu çerçevede, ADO TEKSTİL’in hâkim durumda olduğu varsayımı altında dahi,
DEFİLE BUTİK’e sağlanması reddedilen ürünlerin alt pazarda rekabet etmek için
vazgeçilmez bir ürün niteliğini haiz olmadığı ve dolayısıyla iddianın Kanun’un 6.
maddesi kapsamında bulunmadığı kanısına ulaşılmıştır.
14-18/350-156
4/4
J.SONUÇ
(17) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy