Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-238 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-69/1452-552
Karar Tarihi : 4.11.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Zeynep MADAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Agrium Inc.
Temsilcisi: Gülnisa COŞKUN 20
10 Lamartine Caddesi, 34437 Taksim / İstanbul
D. TARAFLAR :- AWB Limited
380 La Trobe Street Melbourne VIC 3000 AVUSTRALYA
- Agrium Inc.
13131 Lake Fraser Drive SE Calgary, Alberta T2J 7E8,
KANADA
E. DOSYA KONUSU: Agrium Inc. tarafından AWB Limited’in tüm hisselerinin 30
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.10.2010 tarih ve 7884 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen
27.10.2010 tarih ve 2010-3-238/Öİ-10-125.Ş.YA sayılı Birleşme/Devralma Ön
İnceleme Raporu, 1.11.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-120/486 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 10-69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Agrium Inc. tarafından AWB
Limited’in tüm hisselerinin devralınması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ hükümleri
çerçevesinde izne tabi olduğu, bununla birlikte 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
çerçevesinde bir hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun
kuvvetlendirilmesinin söz konusu olmaması nedeniyle inceleme konusu işleme izin
verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
50
10-69/1452-552
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar
H.1.1. Agrium Inc. (Agrium)
Agrium, Kanada’da kurulmuş, hisselerinin tamamı Toronto Menkul Kıymetler Borsası 60
ve New York Menkul Kıymetler Borsası’na kote edilmiş halka açık bir şirkettir.
Agrium, hem Kuzey hem Güney Amerika’da tarımsal ürün ve hizmetlerin belli başlı
perakende tedarikçilerinden olup, aynı zamanda tarımsal besin ve endüstriyel
ürünlerin küresel düzeyde üreticisi ve pazarlamacısıdır. Agrium’un üç adet belli başlı
stratejik iş kolu bulunmakta olup, bunlara aşağıda yer verilmiştir:
(i) Perakende: Agrium’un perakende iş kolu, doğrudan çiftçi ve yetiştiricilere,
ekin besinleri, ekin korumaları ve tohum sağlamakta ve bilimsel tarım
hizmetleri sunmaktadır. Agrium, Kuzey ve Güney Amerika’da dokuz yüzün
üzerinde çiftlik tesisi işletmektedir.
(ii) Toptan: Agrium’un toptan iş kolu, nitrojen, fosfat ve potasyum tuzu gibi 70
birincil ekin besinlerini küresel çaptaki zirai ve sınaî müşterilere üretimini,
pazarlanmasını ve dağıtımını gerçekleştirmektedir. Agrium ayrıca Kuzey
Amerika ve Avrupa’nın çoğunda kendisine ait olan ürün dağıtım ve
terminal depolama ağını işletmektedir.
(iii) İleri Teknolojiler: Agrium dünya çapında geniş tabanlı tarım, uzman tarım,
profesyonel çimlendirme ve süs bitkileri pazarlarına satılmak üzere çeşitli
ürünler üretip pazarlamaktadır. Bu kapsamda teşebbüs Kuzey Amerika
çapında faaliyet göstermektedir.
Agrium’un Türkiye’de herhangi bir şirkette doğrudan veya dolaylı hissedarlığı 80
bulunmamaktadır ve herhangi bir varlığa da sahip değildir. Bununla birlikte Agrium
grup şirketlerinden Agrium Europe S.A.1 2009 yılında Türkiye’ye gübre ihraç etmiştir.
H.1.2. AWB Limited (AWB)
AWB, Avustralya’da kurulmuş ve hisselerinin tamamı Avustralya Menkul Kıymetler
Borsası’na kote edilmiş tarımsal işletme şirketidir. AWB’nin faaliyetleri genel olarak
aşağıda belirtilen iş kollarına ayrılmıştır:
(i) Kırsal Hizmetler: Avustralya ve Yeni Zelanda’da ekin kimyasalları üretimi,
gübre, hayvancılık acenteliği, hayvan ihracatı, yün pazarlaması, sigorta 90
ürünleri, tarımsal işletme ve emlak acenteliği dâhil olmak üzere perakende
kırsal hizmet ve ürünleri tedarik etmektedir.
(ii) Emtia Yönetimi: Havuz yönetimi hizmetleri, hasat finansmanı, tahıl
pazarlaması, tahıl depolaması, gemi kiralama ve demiryolu taşımacılığı
olmak üzere Avustralya menşeli tahıl emtialarının pazarlamasına ilişkin
hizmet ve ürünler sunmaktadır. AWB Cenevre ve AWB Hindistan
vasıtasıyla da uluslararası menşeli emtialara ilişkin olarak emtia yönetim
1 Eski ünvanı Common Market Fertilisers S.A.olan Agrium Europe S.A.’nın %70 hissesi 2008 yılında ve %30
hissesi ise 1 Temmuz 2010 tarihinde Agrium tarafından devralınmıştır.
10-69/1452-552
3
hizmetleri vermektedir. Ayrıca AWB’nin emtia yönetim işini yurtdışında
yürütebilmek adına pazarlama temsilcilik büroları da bulunmaktadır.
100
AWB’nin Türkiye’de herhangi bir şirkette doğrudan veya dolaylı hissedarlığı
bulunmamaktadır ve herhangi bir varlığa da sahip değildir. Bununla birlikte AWB
grup şirketlerinden AWB (Cenevre) S.A., AWB (Avustralya) Limited ve AWB Harvest
Finance Limited vasıtasıyla AWB, 2009 yılında Türkiye’ye buğday ve kırmızı
mercimek ihracatı yapmıştır. AWB’nin ortaklık yapısına Tablo-1’de yer verilmiştir:
Tablo 1: AWB’nin Ortaklık Yapısı
Hissedarların Adı Hissedarlık Oranı(%)
Credit Suisse
Dimensional Fund advisors
Centaurus Capital
Aviva Investors
UBS Securities
UBS
Alliance Bernstein – Value
Paradice Investment Mgt
BT Investment Mgt
ING Investment Mgt
LSV Asset Management
Macquarie Group
DİĞER2
TOPLAM
Kaynak : Bildirim Formu
H.2. İlgili Pazar 110
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin son fıkrasında ilgili ürün pazarının
belirlenmesinde birleşme veya devralma konusu olan mal veya hizmetlerle,
tüketicinin gözünde fiyatı ve kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan
mal veya hizmetlerden oluşan pazarın dikkate alınacağı ifade olunmuştur. İlgili
Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da, talep ve arz ikamesi ile potansiyel
rekabetin de pazar tanımında göz önünde bulundurulacağı belirtilmiştir.
120
Hisseleri devre konu AWB’nin faaliyetleri dosya mevcudu bilgi ve belgelerde kırsal
hizmetler, emtia yönetimi olarak sınıflandırılmıştır. Bununla birlikte AWB’nin
iştiraklerinin Türkiye’ye yapmış olduğu ihracatın “buğday” ve “kırmızı mercimek”
satışı ile sınırlı olduğu belirtilmiştir.
Genel olarak bakliyat ve hububat ürünleri olarak adlandırılan buğday ve kırmızı
mercimek gibi ürünlerin her biri üretim koşulları ve tüketim alanları bakımından
farklılaşmaktadır. Söz konusu tarım ürünlerin yetiştirilme koşulları da yine farklılık arz
etmektedir. Anılan ürünlerin yemeklik kullanım için de genel olarak ikame edilebilir
olmadığı söylenebilir. 130
2 15 Eylül 2010 tarihi itibarıyla yukarıda sayılan 12 en büyük hissedar dışında, AWB’nin toplam 4.585.000 adet
hissesinin bir kısmını elinde bulunduran yaklaşık 42.000 hissedarı bulunmaktadır.
10-69/1452-552
4
AWB’nin Türkiye’ye gerçekleştirmiş olduğu ihracat ürünlerinin her biri ayrı ilgili ürün
pazarları olarak tanımlanabilecek olmakla birlikte İlgili Pazarın Tanımlanmasına
İlişkin Kılavuz’un 20. maddesinde “…inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de
coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından
endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki
söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.” denilerek, alternatif pazar
tanımları çerçevesinde işlem rekabetçi endişe yaratmıyorsa ilgili pazarın
tanımlanmayabileceği ifade edilmektedir. İncelemeye konu işlemin devralan tarafı
Agrium’um, hisseleri devredilen AWB ile örtüşen herhangi bir faaliyeti bulunmayan 140
bir şirket olmasından hareketle işlemin alternatif pazar tanımları çerçevesinde
rekabetçi bir endişe yaratmayacağı değerlendirildiğinden dosya kapsamında kesin
pazar tanımları yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. Bununla birlikte,
devredilen tarafın iştiraklerinin Türkiye’ye yönelik faaliyetleri göz önünde tutularak
değerlendirmeler bakliyat ve hububat pazarları üzerinden yapılmıştır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarı kısmında da belirtildiği üzere devralma işlemi sonrası pazarın
yapısında herhangi bir değişiklik olmayacağı dikkate alındığında, dosya konusu 150
işlem kapsamında kesin bir ilgili coğrafi pazar tanımı yapılmasına ihtiyaç
duyulmamıştır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devir İşlemi
Bildirim konusu işlem, Agrium tarafından AWB’in tüm hisselerinin devralınmasıdır.
Bu işleme göre, Agrium ve AWB, 20 Ağustos 2010 tarihinde “Plan Uygulama
Sözleşmesi” akdetmişlerdir. Bu sözleşme uyarınca ve söz konusu belgede belirtilen 160
ön koşulların tamamının yerine getirilmesi şartına bağlı olmak üzere, Agrium ve
AWB, Agrium’un, 2001 tarihli Avustralya Şirketler Kanunu’nun 5.1 maddesi
doğrultusunda bir plan yoluyla AWB tarafından ihraç edilmiş olan hisselerin tamamını
AWB hissedarlarından devralması veya bağlı şirketlerinden herhangi birisinin
devralmasını sağlaması konusunda mutabakata varmışlardır. “Plan Uygulama
Sözleşmesi” çerçevesinde, Agrium, AWB’nin hisselerinin %100’ünü satın almayı
teklif etmektedir. Bildirime konu işlemin tamamlanmasından sonra, hissedarların
elinde AWB’nin herhangi bir hissesi, herhangi bir oy hakkı veya herhangi bir yönetim
hakkı kalmaması planlanmaktadır.
170
H.3.2. Hukuki Değerlendirme
Bildirime konu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları devralması veya kontrol etmesi” şeklinde belirtilen türden bir devralma
işlemidir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre “…bir birleşme veya devralma sonucunda
birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir 180
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının piyasanın %25’ini aşması
halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş milyon Türk Lirası’nı
10-69/1452-552
5
aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin alınması zorunludur”. Bu bağlamda
AWB’nin grup şirketlerinin 2009 yılında Türkiye’ye yapmış oldukları “buğday ve
kırmızı mercimek” olmak üzere hububat ihracatları sırasıyla …….. TL ve ……………
TL’dir. Bakliyat ve hububat pazarında sadece kırmızı mercimek satışından elde
edilen ciro dikkate alındığında bile 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen
ciro eşiklerinin aşıldığı anlaşıldığından, başvuruya konu devralma işlemi izne tabi bir
işlemdir.
190
Taraflar Türkiye'de faaliyetlerini genel olarak yurt dışından doğrudan satış yoluyla
gerçekleştirmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, devralma sonrası ilgili
ürün pazarlarında yoğunlaşma oranı ve rekabet koşullarında devralan teşebbüs
Agrium’um söz konusu pazarlarda hiçbir faaliyetinin olmadığı dikkate alındığında
farklılık oluşmayacağı anlaşılmıştır. Anılan pazarlarda ithalat vasıtasıyla faaliyet
gösteren diğer uluslar arası ve Türkiye’de yerleşik teşebbüslerin varlığı, ithalatın
önünde engel bulunmaması gibi unsurlar göz önüne alındığında, dosya konusu
devralma işlemi neticesinde Türkiye pazarında hâkim durumun oluşması ihtimalinin
olmadığı kanaatine varılmıştır.
200
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar 210
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy