Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-166 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 10-04/54-28
Karar Tarihi : 12.1.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Harun ULU, Harun GÜNDÜZ
C. ŞİKAYET EDEN : ………………………
D. HAKKINDA İLK İNCELEME
YAPILAN : Petrol Ofisi A.Ş. 20
Eski Büyükdere Cad. No:33-37 34398 Maslak/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Akaryakıt istasyonu üzerinde Petrol Ofisi A.Ş. lehine
konulan intifa hakkının kaldırılması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.12.2009 tarih ve 9069 sayı ile intikal
eden şikayet başvurusunda öne sürülen iddiaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun çerçevesinde incelenmesi sonucu düzenlenen 6.1.2010 tarih ve
2009-1-166/İİ-10-HU sayılı İlk İnceleme Raporu, 8.1.2010 tarih ve REK.0.05.00.00-
110/5 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-04 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara 30
bağlanmıştır.
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet başvurusunda özetle;
- Hatay İli Kuruyer Köyü 1508 numaralı parselde bulunan akaryakıt istasyonunun
mülkiyetinin eski maliklerinin borçlarından dolayı İşbankası Antakya Merkez
Şubesi’ne intikal ettiği,
- Söz konusu banka şubesinin satış ilanı vermesi üzerine, istasyon üzerinde davalı
şirketin intifa hakkı olduğunu bilerek 4.8.2008 tarihinde satın aldığı,
- Dava konusu istasyon üzerinde Petrol Ofisi lehine 9.9.1992 tarihinde 15 yıl olarak
tesis edilen intifa hakının 10.5.1993 tarihinde 5 yıl daha uzatıldığı, bu suretle intifa 40
süresinin bitiş tarihinin 9.9.2012 tarihine uzadığı, ancak intifa hakkının 2216
metrekare istasyon arazisinden sadece 955 metrekare üzerine konulduğu,,
- Şikayete konu istasyonu devralmadan önce şikayetçinin Petrol Ofisi’nin Hatay Saha
müdürü ile görüşerek istasyonu devralmasında bir engelin bulunup bulunmadığını
sorduğu, ilgili saha müdürünün ise devralmaya ilişkin herhangi bir engelin
bulunmadığı ve devralma sonrasında kendisine bayilik verileceğini bildirdiği,
- İstasyonun devralınmasından sonra bayilik sözleşmesinin imzalanması konusunda
Petrol Ofisi yetkililerince sorunlar çıkarıldığı ve bu sürecte şikayet edilen şirketin
şikayetçiden istasyonun eski maliklerinden kalan borçları da ödemesini istediği,
- bunun üzerine bayilik sözleşmesi yapılması veya şikayet edilen lehine olan intifa 50
hakkının kaldırılması konusunda Hatay 1. noterliği’nden 16.10.2009 ve 17.11.2009
10-04/54-28
2
tarihlerinde iki ihtarname gönderildiği fakat Petrol Ofisinin bu ihtarnamelere bir
cevap vermediği
ifade edilerek istasyon üzerindeki intifa hakkının kaldırılması talep edilmiştir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Şikayet konusu akaryakıt istasyonuna ilişkin olarak yapılan ve esasını Petrol Ofisi
A.Ş. lehine intifa hakkı veren sözleşmenin oluşturduğu dikey anlaşmanın 18.9.2010
tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile
tanınan muafiyetten yararlandığı, 60
- Şikayetçi ile dağıtım şirketi arasındaki anlaşmazlıkların ve mevcut intifa hakkının
terkinin rekabet mevzuatı ve Rekabet Kurulu’nun yetkisinin dışında kaldığı,
- Bununla birlikte, mevcut dikey anlaşmanın her iki tarafın açık iradesi olmaksızın
hukuken veya fiilen 18.9.2010 tarihini aşacak şekilde cebren uzatılmaya çalışılması
halinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem tesis edilebileceği,
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Rekabet Kurulunun konuyla ilgili olarak daha önce almış olduğu kararlar çerçevesinde,
bayilik sözleşmeleri ile bu sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğü 70
süresine etki eden intifa sözleşmeleri ve kira sözleşmelerinin tamamı tek bir dikey
anlaşma olarak kabul edilmektedir. Bu dikey anlaşmalar ile bayiye 5 yıldan uzun süreli
rekabet yasağı getirilmesi söz konusu dikey ilişkiyi grup muafiyeti kapsamı dışına
çıkarmaktadır.
Dava konusu istasyon üzerinde Petrol Ofisi lehine 9.9.1992 tarihinde 15 yıl olarak tesis
edilen intifa hakkı 10.5.1993 tarihinde 5 yıl daha uzatılarak bitiş süresi 9.9.2012
tarihine kadar uzatılmıştır. Dosyadaki bilgilerden, intifa hakkının bayilik sözleşmesi
imzalanan malikler tarafından verildiği anlaşılmaktadır. Başka bir ifade ile ilgili istasyon
üzerindeki dikey anlaşma 9.9.1992 tarihindeki intifa sözleşmesiyle başlamış ve
halihazırda ortada bir bayilik sözleşmesi olmasa da devam etmektedir. İntifanın 80
oluşturduğu bu dikey ilişki istasyonu devralan yeni maliki de bağlamaktadır.
Süresi beş yılı aşan intifa, tapuya şerh edilmiş kira gibi sözleşmelerin 2002/2 sayılı
Tebliğ’de tanınan muafiyetten yararlanamamasının nedeni, bu sözleşmelerin, “rekabet
yasağı”nın süresini fiilen uzatmasıdır. Bu nedenle beş yıllık sürenin tespitinde, dağıtıcı
ve bayi arasında kesintisiz olarak süregelen dikey ilişkinin değerlendirilmesi
gerekmektedir. Burada sözü edilen dikey ilişkiden murat, taraflar arasındaki bayilik,
intifa hakkı, kira, emanet, kredi ve benzeri sözleşmelerden oluşan hukuki ve iktisadi
ilişki bütünüdür. Bu bağlamda, sürenin belirlenmesinde taraflar arasında devam eden
rekabet yasağına dayalı dikey ilişkiye başlangıç teşkil eden ilk anlaşmanın yapıldığı
tarihin esas alınması gerekmektedir. Taraflar arasındaki rekabet yasağı içeren bayilik 90
sözleşmesi ile birlikte intifa, tapuya şerh edilmiş kira gibi sözleşmelerin hepsinin aynı
anda ortadan kalktığı tarih ise, rekabet yasağının sona erme tarihi olarak
değerlendirilmelidir. Bayilik sözleşmesi sürmekteyken intifa ya da kira sözleşmelerinin
sona erdirilmesi veya tam tersine, intifa veya kira sözleşmeleri sürmekteyken mevcut
bayilik sözleşmesinin sona erdirilerek yeni bir bayilik sözleşmesi yapılması hallerinde,
rekabet yasağı sona ermediğinden dikey ilişkinin de kesintiye uğramadığını kabul
etmek gerekmektedir.
Öte yandan, 1992 yılında yapılan bir intifa hakkına dayanan bu dikey ilişkinin 2002/2
sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen beş yıllık süreyi aşar nitelikte rekabet etmeme
yükümlülüğü içerdiği görülmektedir. Bununla birlikte, Rekabet Kurulunun akaryakıt 100
sektörüne yönelik olarak daha önce almış olduğu kararlar çerçevesinde, 18.9.2005
10-04/54-28
3
tarihinden önce yapılmış olan ve bu tarih itibarıyla kalan süreleri beş yılı aşan
anlaşmaların, 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanma ve uygulama süresi bulunmaktadır.
Bu bağlamda, anılan istasyon malikleri ile Petrol Ofisi A.Ş. arasındaki dikey ilişkiye
esas teşkil eden intifa sözleşmesinin 18.9.2005 tarihi itibarıyla kalan süresi 5 yılı
aştığından, 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ’de belirtilen kapsamda olduğu
ve grup muafiyetinden yararlandığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan şikayet dilekçesinde, Petrol Ofisi A.Ş.’nin yükümlülüklerini yerine
getirmemesi nedeniyle bayilik sözleşmesi imzalanamadığı ifade edilmekte ve bu 110
gerekçe ile istasyon arazisi üzerindeki intifanın kaldırılması talep edilmektedir. Ancak
şikayetçi ile dağıtım şirketi arasındaki ticari konulara ilişkin anlaşmazlıklar ve mevcut
intifa hakkının terkini hususu rekabet mevzuatı ve Rekabet Kurulu’nun yetkisi dışında
kalan konular arasındadır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
1- Başvuru konusu akaryakıt istasyonuna ilişkin olarak yapılan ve esasını Petrol Ofisi
A.Ş. lehine intifa hakkı tesis eden sözleşmenin oluşturduğu dikey anlaşmanın
18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına,, 120
2- Şikayetçi ile dağıtım şirketi arasındaki anlaşmazlıkların ve mevcut intifa hakkının
terkinin rekabet mevzuatı ve Rekabet Kurulu’nun yetkisi dışında kaldığına,
3- Bununla birlikte, mevcut dikey anlaşmanın her iki tarafın açık iradesi olmaksızın
hukuken veya fiilen 18.9.2010 tarihini aşacak şekilde cebren uzatılmaya çalışılması
halinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem tesis edileceği
hususunun taraflara bildirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy