Akdeniz Bölgesi çimento pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun'u ihlal edip etmediklerinin tespiti - Karar Sayı 06-69/930-267

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-1-18 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 06-69/930-267
Karar Tarihi : 3.10.2006

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN.

B. RAPORTÖRLER : Hasan Hüseyin ÜNLÜ, İsmail Yücel ARDIÇ,
Cumhur Atalay HATİPOĞLU

C. ŞİKAYET EDEN : - Antalya Ticaret ve Sanayi Odası
Kazım Özalp Cad. 2. Sok. No:4 Antalya
20
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR:
- Adana Çimento Sanayi T.A.Ş.1
Ceyhan Yolu Üzeri 12. Km. 01321 Adana
Temsilcisi: Av. İ. Yılmaz Aslan
Maya Akar Center 100/10 34394 Esentepe/İstanbul
- Ado Madencilik San. ve Tic. A.Ş.2
Uncalı Mah. Hürriyet Cad. No:495/A Antalya
- Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.3
Toroslar Mah. Tekke Cad. Yenitaşkent 33013 Mersin
Temsilcisi: Av. Nurkut İnan 30
Çobanyıldızı Sok. 8/12 Çankaya/Ankara
- Denizli Çimento Sanayii T.A.Ş.4
Ankara Yolu Üzeri 35. Km. P.K. 29 Denizli
Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK
Çitlenbik Sk. No:12 Yıldız Mh. Beşiktaş 34349 İstanbul
- Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic. A.Ş.5
Isparta-Afyon Karayolu Üzeri 16. km. Isparta
Temsilcisi: Av. Dr. Cevdet YAVUZ
Büyükdere Cad. Kaynak Apt. No:157 Kat:3 Daire:11 34394
Zincirlikuyu/İstanbul 40
- Özgür Çimento ve Beton Endüstrisi A.Ş.6
Etibank Ferrokrom Tesisleri Yanı Cezaevi Yolu Kepezaltı/Antalya

1 Kararın bundan sonraki bölümlerinde “AÇS” olarak anılacaktır.
2 Kararın bundan sonraki bölümlerinde “Ado Madencilik” olarak anılacaktır.
3 Kararın bundan sonraki bölümlerinde “Çimsa” olarak anılacaktır.
4 Kararın bundan sonraki bölümlerinde “Denizli Çimento” olarak anılacaktır.
5 Kararın bundan sonraki bölümlerinde “Göltaş” olarak anılacaktır.
6 Kararın bundan sonraki bölümlerinde “Özgür Çimento” olarak anılacaktır.
06-69/930-267
2
E. DOSYA KONUSU : Akdeniz Bölgesi çimento pazarında faaliyet
gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediklerinin
tespiti.

F. İDDİALARIN ÖZETİ : Şikayet dilekçesinde özetle, Akdeniz Bölgesi
çimento pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin rekabeti sınırlayıcı
anlaşmalar yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası yer
almaktadır. 50

G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 22.10.2004 tarih ve 5891 sayı
ile giren Antalya Sanayi ve Ticaret Odası tarafından gönderilen şikayet
dilekçesi üzerine, Rekabet Kurulu’nun 23.12.2004 tarih, 04-81/1155-M sayılı
kararı uyarınca; Akdeniz bölgesi çimento ve hazır beton pazarlarında faaliyet
gösteren teşebbüsler hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

Önaraştırma sonunda hazırlanan 2.3.2005 tarih, 2005-1-18/ÖA-04-MÖP sayılı
Önaraştırma Raporu Rekabet Kurulu’nun 24.3.2005 tarih ve 05-18/197-M
sayılı toplantısında görüşülerek yukarıda yer verilen teşebbüsler hakkında 60
soruşturma açılmıştır.

Soruşturma kararı hakkında soruşturma açılan teşebbüslere tebliğ edilmiş ve
bu teşebbüslerden ilk yazılı savunmalarını göndermeleri talep edilmiştir.

Soruşturma Heyeti’nin talebi üzerine, Rekabet Kurulu’nun 15.9.2005 tarih ve
05-58/852-M sayılı kararı ile soruşturma süresinin altı ay uzatılmasına karar
verilmiştir.

Soruşturma kapsamındaki Denizli Çimento Sanayi T.A.Ş. haricindeki 70
teşebbüslerin ilk yazılı savunmaları süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir. Denizli Çimento Sanayi T.A.Ş. birinci yazılı savunma hakkını
kullanmamıştır.

Soruşturma Heyetince tamamlanan 24.3.2006 tarih ve SR/06-6 sayılı
Soruşturma Raporu, Kanun'un 45/1. maddesi uyarınca tüm Kurul Üyeleri ile
soruşturma kapsamındaki teşebbüslere tebliğ edilmiş ve aynı maddenin ikinci
fıkrası gereğince, taraflardan 30 gün içinde yazılı savunmalarının gönderilmesi
istenilmiştir. Tarafların savunmaları, ek süreler de dikkate alındığında, yasal
süresi içinde Kurum kayıtlarına girmiştir. 80

Soruşturma Heyetinin hazırladığı Ek Yazılı Görüş, Kanun'un 45/2. maddesi
uyarınca tüm Kurul Üyelerine ve taraflara tebliğ edilmiştir. Tarafların
savunmaları yasal süresi içinde Kurum'a intikal etmesinin ardından, Kurul
tarafından 26.9.2005 tarihinde sözlü savunma toplantısının yapılmasına karar
verilmiştir.

26.9.2006 tarihinde yapılan sözlü savunma toplantısının ardından Kurul,
3.10.2006 tarih ve 06-69/930-267 sayı ile nihai kararını vermiştir.
90
13.7.2005 tarih, 25874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5388 sayılı
“Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine
06-69/930-267
3
Dair Kanun”un 5. maddesinde yer alan “…Soruşturma yapılmasına karar
verildiği takdirde Kurul ilgili daire başkanının gözetiminde soruşturmayı
yürütecek raportör veya raportörleri belirler.” hükmü uyarınca alınan 13.7.2005
tarih, 05-46/667 sayılı Kurul kararı doğrultusunda, mevcut soruşturmanın
Heyet Başkanlığını yürüten Kurul Üyesi Süreyya ÇAKIN nihai karar
toplantısına katılmamıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Soruşturma Raporu’nda; 100
H.1. Doğu Akdeniz çimento pazarı ile ilgili olarak,
OYSA Çimento’nun 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında, kurucu
taraflar olan Çimsa ve AÇS arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu
sağlayan ve rekabeti sınırlayıcı amaç ve etkilere sahip olan bir işbirliği
anlaşması olduğu, söz konusu anlaşma sonucunda ilgili pazarda rekabetin
tamamen ortadan kalktığı, bu nedenle de söz konusu teşebbüslere aynı
Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca para cezası verilmesi gerektiği
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri tespit edilen teşebbüslere, aynı
Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca verilecek para cezasının
takdirinde; 110
- Çimento ve hazır beton sektörü hakkında daha önce 5 ayrı soruşturma
yapılmasının, soruşturma taraflarından olan Çimsa ve AÇS hakkında daha
önce 1 defa daha soruşturma yapılarak ihlal tespit edilmiş olmasının söz
konusu teşebbüsler bakımından ağırlaştırıcı unsur olarak,
- İhlalin süresinin, ağırlığının ve Çimsa ile AÇS’nın pazar içindeki güçlerinin
söz konusu teşebbüsler bakımından ağırlaştırıcı unsur olarak,
değerlendirilerek, ayrıca Rekabet Kurulu’nun daha önce çimento ve hazır
beton sektörüne yönelik çeşitli soruşturma nihai kararlarında, teşebbüslerin
net satışlarının %1’i ile %3’ü arasında değişen oranlarda ceza verdiği de
dikkate alınarak, Rekabet Kurulu'nun takdir hakkı saklı kalmak kaydıyla, 120
Yukarıda, yer verilen ağırlaştırıcı unsurlar da dikkate alınarak,
- Adana Çimento Sanayii T.A.Ş.,
- Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye
2004 yılı net satışlarının %5’inden aşağı olmamak üzere,
4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca para cezası
verilmesi gerektiği
H.2. Batı Akdeniz çimento pazarı ile ilgili olarak,
Soruşturma Raporunda yer verilen bilgi ve belgelerden teşebbüsler arasında
yapılan görüşmeler sonucunda rekabetin ortadan kaldırıldığı, pazarda
uygulanacak fiyatların bu görüşmeler neticesinde tespit edildiği, bu şekilde 4054 130
sayılı Kanun’un 4. maddesinin teşebbüsler arasındaki yatay anlaşmalar yoluyla
ihlal edildiği, bu nedenle de söz konusu teşebbüslere aynı Kanun’un 16.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca para cezası verilmesi gerektiği,
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini yatay anlaşmalar yoluyla ihlal ettikleri tespit
edilen teşebbüslere, aynı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca
verilecek para cezasının takdirinde;
06-69/930-267
4
- Çimento ve hazır beton sektörü hakkında daha önce 5 ayrı soruşturma
yapılmasının, daha önce soruşturma taraflarından olan Denizli Çimento
hakkında 4 defa, Göltaş hakkında 2 defa ve Ado Madencilik hakkında 1
defa soruşturma yapılarak ihlal tespit edilmiş olmasının Göltaş, Denizli 140
Çimento ve Ado Madencilik bakımından ağırlaştırıcı unsur olarak,
- Daha önceki Rekabet Kurulu kararlarında olduğu gibi, Denizli Çimento’nun
yerinde incelemeyi engellemesinin, Denizli Çimento bakımından ayrıca
ağırlaştırıcı unsur olarak,
- Özgür Çimento’nun çimento öğütme tesisi olması dolayısıyla, soruşturma
konusu diğer teşebbüslere klinker temini bakımından bağımlı olmasının ve
Özgür Çimento’nun Çimento satış miktarının oldukça sınırlı olmasının Özgür
Çimento bakımından hafifletici unsur olarak,
değerlendirilerek, ayrıca Rekabet Kurulu’nun daha önce çimento ve hazır
beton sektörüne yönelik çeşitli soruşturma nihai kararlarında, teşebbüslerin 150
net satışlarının %1’i ile %3’ü arasında değişen oranlarda ceza verdiği de
dikkate alınarak, Rekabet Kurulu'nun takdir hakkı saklı kalmak kaydıyla,
Yukarıda, 1’inci paragrafta yer verilen ağırlaştırıcı unsur da dikkate
alınarak,
- Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic. A.Ş.,
- Ado Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye
2004 yılı net satışlarının %5’inden aşağı olmamak üzere,
Yukarıda, 1’inci ve 2’nci paragrafta yer verilen ağırlaştırıcı unsurlar da
dikkate alınarak,
- Denizli Çimento Sanayii T.A.Ş.’ye 160
2004 yılı net satışlarının %6’sından aşağı olmamak üzere,
Yukarıda, 3’üncü paragrafta yer verilen hafifletici unsur da dikkate alınarak,
- Özgür Çimento ve Beton Endüstrisi A.Ş.’ye
2004 yılı net satışlarının %1’inden aşağı olmamak üzere,
4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca para cezası
verilmesi gerektiği,
ifade edilmektedir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar 170
I.1.1. Adana Çimento Çimento Sanayii T.A.Ş.
Teşebbüsün ortaklık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:
Tablo-1 AÇS’nin Ortaklık Yapısı
Hissedar Ortaklık Oranı (%)
Ordu Yardımlaşma Kurumu 57,13
İMKB 42,87


06-69/930-267
5
Tablo-2 AÇS’nin Yönetim Kurulu
Celalettin Çağlar Yönetim Kurulu Başkanı
Altaç Atılan Yönetim Kurulu Başkan Vekili
Ali Nihat Özeyranlı Yönetim Kurulu Üyesi
Yaşar Murat Dinçer Yönetim Kurulu Üyesi
Yılmaz Üçer Yönetim Kurulu Üyesi
Güney Arık Yönetim Kurulu Denetim Komitesi Üyesi
Fadıl Baysan Yönetim Kurulu Denetim Komitesi Üyesi
Aşağıdaki tabloda, AÇS’nin çimento ve hazır beton pazarlarındaki ortaklıkları
ve ortaklık oranları gösterilmiştir.
Tablo-3 AÇS’nin Çimento ve Hazır Beton Pazarlarındaki Ortaklıkları ve Ortaklık Oranları
Ortaklığın Bulunduğu Teşebbüs Ortaklık Oranı (%)
Çimsa Çimento San. ve Tic. A.Ş. 15,72
Oysa Çimento San. ve Tic. A.Ş. 22,20
Elazığ-Altınova Çimento San. ve Tic. A.Ş. 10,00
Oyak Beton San. ve Tic. A.Ş. 21,64
180
I.1.2. Çimsa Çimento Sanayii ve Ticaret A.Ş.
Teşebbüsün ortaklık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:
Tablo-4 Çimsa’nın Ortaklık Yapısı
Hissedar Ortaklık Oranı (%)
Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. 44,54
Adana Çimento San. A.Ş. 15,72
Akçansa Çimento San. A.Ş. 10,00
Aksigorta A.Ş. 2,57
Diğerleri 27,17

Tablo-5 Çimsa’nın Yönetim Kurulu
Erhan Kamışlı Yönetim Kurulu Başkanı
Abdullah Uğur Karatop Yönetim Kurulu Üyesi
Mustafa Nedim Bozfakioğlu Yönetim Kurulu Üyesi
Tamer Güven Yönetim Kurulu Üyesi

I.1.3. Ado Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Teşebbüsün ortaklık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:
Tablo-6 Ado Madencilik’in Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Adedi
Cem Sak 4.335.000
Ayşe Sak 255.000
Gülsüm Dağyar 42.500
Ali Turgut 42.500
Yusuf Top 42.500
Ado Çimento San. ve Tic. A.Ş. 3.782.500
Ado Madencilik’in Yönetim Kurulu Cem Sak, Yusuf Top ve Ali Turgut’dan 190
oluşmaktadır.

I.1.4. Denizli Çimento Sanayii T.A.Ş.
Teşebbüsün ortaklık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:


06-69/930-267
6
Tablo-7 Denizli Çimento’nun Ortaklık Yapısı
Hissedar Ortaklık Oranı (%)
Eren Holding A.Ş. 34,0
Mehmet Yahyaeren 12,5
Yusuf Ziya Eren 12,5
Ahmet Hilmi Eren 12,5
İsmail Eren 12,5
Eren Tekstil San. ve Tic. A.Ş. 10,0
Er-Os Çamaşırları San. ve Tic. A.Ş. 2,0
Eren Kağıt San. ve Tic. A.Ş. 2,0
Modern Tekstil San. ve Tic. A.Ş. 2,0

Tablo-8 Denizli Çimento’nun Yönetim Kurulu
Mehmet Yahya Eren Yönetim Kurulu Başkanı
Ahmet Hilmi Eren Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı
İsmail Eren Yönetim Kurulu Üyesi
Yusuf Ziya Eren Yönetim Kurulu Üyesi
Mehmet Yavuz Yönetim Kurulu Üyesi
200
I.1.5. Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Teşebbüsün 26.6.2005 tarihinde Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF)
idaresine geçmeden önceki ortaklık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:

Tablo-9 Göltaş’ın Ortaklık Yapısı
Hissedar Ortaklık Oranı (%)
Göl Yatırım Holding A.Ş. 27,56
Şevket Demirel 3,15
Isparta Belediyesi 1,91
Isparta İl Özel İdare Müd. 0,90
Isparta Tic. ve San. Odası 0,37
Diğer ortaklar 66,03

Tablo-10 Göltaş’ın Yönetim Kurulu
Şevket Demirel Yönetim Kurulu Başkanı
Ş. Nihan Atasagun Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı
T. Suat Erişbal Yönetim Kurulu Muhassip Üye
Muzaffer Çaylak Yönetim Kurulu Denetimden Sorumlu Komite Üyesi
A. İhsan Balım Yönetim Kurulu Denetimden Sorumlu Komite Üyesi
A. Turgut Kutlu Yönetim Kurulu Üyesi

26.6.2005 tarihinden sonra Göltaş, TMSF tarafından göreve getirilen geçici
yönetim kurulu tarafından idare edilmektedir. 210

I.1.6. Özgür Çimento ve Beton Endüstrisi A.Ş.
Teşebbüsün ortaklık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:
Tablo-11 Özgür Çimento’nun Ortaklık Yapısı
Hissedar Ortaklık Oranı (%)
Cem Özgür 73,6
Özlem Özgür 8,79
Cemil Cenk Özgür 8,79
Begüm Cana Özgür 8,79
Diğer 0,03



06-69/930-267
7
Tablo-12 Özgür Çimento’nun Yönetim Kurulu
Cem Özgür Yönetim Kurulu Başkanı
Zeynep Gülnur Bekman Yönetim Kurulu Koordinatörü
Ümit Yaşar Odabaşoğlu Yönetim Kurulu Üyesi
Özkan Güven Yönetim Kurulu Üyesi
Muzaffer Karaca Yönetim Kurulu Üyesi
Semine Yılmaz Yönetim Kurulu Üyesi

I.2. İlgili Pazar 220
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı

Rekabet Kurulu’nun aynı sektörlerde daha önce vermiş olduğu kararlar7 da
göz önüne alınarak ilgili ürün pazarı, üst pazar olarak ikame edilemez niteliği
ile “çimento”dur. Bu pazar altında, tüketicilerin gözünde fiyat, kullanım
amaçları ve nitelikleri bakımından değişik alt pazarlar oluşsa da, soruşturma
kapsamı bakımından yapılan bu tanım yeterli bulunmaktadır. Çimento ürünleri
satış şekillerine göre ise torbalı veya dökme olarak ikiye ayrılmaktadır.
Hakkında soruşturma yapılan teşebbüslerin üretim ve satış rakamlarına
bakıldığında, bu teşebbüslerin, ağırlıklı olarak torbalı çimentoda PKÇ/B 32.5 230
(veya aynı evsaftaki KZÇ 32,5), dökme çimentoda PÇ 42.5 üretimi ve satışı
gerçekleştirdikleri görülmektedir. Bu çerçevede, üst pazar çimento olmakla
birlikte; yapılacak fiyat analizlerinde daha ziyade PKÇ/B 32.5 torbalı, PÇ 42.5
dökme ürünleri üzerinde yoğunlaşılmıştır.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Rekabet Kurulu’nun aynı sektörde daha önce vermiş olduğu Karar’da yer
verilen ilgili coğrafi pazara ilişkin değerlendirmeler göz önüne alınarak üst
pazar olan “Akdeniz Bölgesi” ilgili coğrafi pazar olarak kabul edilmiştir. 240
Akdeniz Bölgesi de kendi içinde “Batı Akdeniz” ve “Doğu Akdeniz” şeklinde iki
alt pazara ayrılmaktadır8. İnceleme ve değerlendirme bu iki alt pazarda ayrı
ayrı yapılmıştır.

I.3. Yapılan İncelemelerde Elde Edilen Bilgi, Belgeler ve Söz Konusu
Bilgi, Belgelerin Değerlendirilmesi

Söz konusu soruşturma kapsamında yapılan inceleme, tespit ve
değerlendirmeler, ilgili coğrafi pazar bölümünde ifade edildiği üzere, “Doğu
Akdeniz Çimento Pazarı” ve “Batı Akdeniz Çimento Pazarı” olarak iki alt 250
pazarda yapılmıştır.

I.3.1. Doğu Akdeniz Çimento Pazarı

İçinde Adana, Mersin ve Hatay illerini barındıran Doğu Akdeniz çimento
pazarında kurulu üç teşebbüs bulunmaktadır. Bunlar; AÇS, Çimsa ve bir
öğütme tesisi olan Oysa Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Oysa Çimento)
İskenderun Fabrikası’dır. Oysa Çimento, Sabancı Grubu (Çimsa) ile Oyak

7 01.02.2002 tarih, 02-06/51-26 sayılı; 2.12.2004 tarih, 04-77/1108-277 sayılı Rekabet Kurulu Kararları.
8 01.02.2002 tarih, 02-06/51-26 sayılı Rekabet Kurulu kararı.
06-69/930-267
8
(AÇS) grubu tarafından ortaklaşa kontrol edilen bir ortak girişim şirketidir. Bu
nedenle öncelikle Oysa Çimento’nun yapısının incelenmesi gerekmektedir. 260

OYSA Çimento’nun ana sözleşmesinde aşağıdaki hükümler yer almaktadır:
“Hisselerin Eşitlenmesi” başlıklı 2. madde: “Çimsa Çimento Sa. Ve Tic. A.Ş.
sahip olduğu Oysa Niğde Çimento San. Ve Tic. A.Ş. hisse senetlerinden
148.749.959 … adedini … Oyak’ın kendisi ve/veya Oyak tarafından
belirlenecek şirket veya şirketlere devredecek ve böylece Oyak Grubu ile
Sabancı Grubu’nun sahip oldukları Oysa Niğde Çimento San. ve Tic. A.Ş.
hisseleri eşitlenmiş olacaktır.”
“Yönetim Kurulu” başlıklı 5. madde: “a) Yönetim Kurulu 6 üyeden oluşur.
Yönetim Kurulu üyelerinin 3’ü Sabancı, 3’ü de Oyak’ın önereceği adaylar 270
arasından Genel Kurul tarafından seçilecektir.
b) Yönetim Kurulu Başkanlığı ve Başkan Yardımcılığı görevleri, iki grup
arasında birer birer görev olmak üzere ikişer yıllık sürelerle münavebeli olarak
yerine getirilecektir. Şöyle ki: Ortaklar Anlaşmasının imza tarihinden sonraki ilk
Genel Kurul’dan itibaren iki yıl için Yönetim Kurulu Başkanlığının hangi
gruptan seçileceği kur’a usulü ile belirlenecek, bu belirlemeye göre Yönetim
Kurulu Başkan Yardımcılığı diğer gruba ait olacaktır. Sonraki iki yıl için,
Yönetim Kurulu Başkanlığı, otomatik olarak diğer gruba geçecek ve Başkan
Yardımcısı ise öteki gruptan seçilecektir. Takip eden yıllarda da, bu uygulama
dönüşümlü olarak devam edecektir. … 280
d) Yönetim Kurulu, Başkanın yazılı çağrısı ile en az 4 üyenin iştiraki ile
toplanır ve ekseriyetle karar alır.
Yönetim Kurulu aşağıda mevzuları ihtiva eden toplantılarında, asgari 4 üye ile
toplanır ve asgari 4 üyenin mutabakatı ile karar alır.
- Ana Sözleşme tadili
- İşbu anlaşmanın 8. maddesindeki şartlar mahfuz kalmak şartıyla sermaye
artırımı ve azalması,
- İşbu anlaşmanın 8. maddesindeki şartlar mahfuz kalmak şartıyla kar tevzii,
- Şirket adına gayrimenkul alınması veya satılması veya üzerinde her türlü
ayni hak ve tesisi, 290
- Diğer şirketlere ortak olmak, ortak olunan şirketlerde rüçhan hakkı kullanımı
ve bu şirketlere ait hisse senedi alımı satımı,
- Tahvil ihracı,
- Yıllık ve daha uzun süreli plan ve programların onaylanması,
- Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcılarının tayin ve azli,
- Bankalar ve diğer kredi kurumlarından sağlanacak krediler ve her türlü işlem
için teminat ve kefalet verilmesi,;
- Şirkette uygulanacak yönetmelik ve prosedürlerin kabulü,
- Personel ücret ve kadrolarının tespiti,
- Bir takvim yılı içinde toplam gider ve yatırım bütçeleri toplamının % 5’ini 300
aşan ek harcamalar;
- Şirket adına imza verilecek kişilerin tespiti ve yetki verilmesi”

06-69/930-267
9
“Denetim Kurulu” başlıklı 6. madde: “Denetim Kurulu iki üyeden oluşur. 2
Denetim Kurulu üyeliğinin biri Oyak biri de Sabancı’yı temsilen gösterilecek
aday veya adaylar arasından seçilecektir. …”
“Şirket Yönetimi” başlıklı 7. madde: “Şirket Genel Müdürü, Sabancı’nın
göstereceği adaylar arasından Yönetim Kurulunca seçilir. Sabancı ve/veya
Oyak’tan her birinin, diğer tarafa ve Yönetim Kurulu’na yapacağı yazılı
bildirimden itibaren otuz gün içinde, Yönetim Kurulu Genel Müdürü azleder.” 310
Bu düzenlemeler ile, Oysa Çimento’nun yönetim ve denetiminde Oyak ve
Sabancı Grupları arasında ortak kontrolün sağlandığı anlaşılmaktadır.
Sahip olduğu sermaye, işgücü, yönetim ve denetim organları dikkate
alındığında, Oysa Çimento’nun amaçlarını gerçekleştirmek üzere yeterli
işgücü ve malvarlığına sahip olduğu tespit edilmiştir.
Oysa Çimento’nun Yönetim Kurulu üyeliği aşağıdaki şekildedir (20.12.2005
tarihi itibarıyla):
Celalettin Çağlar (Yönetim Kurulu Başkanı)
Yılmaz Külcü (Yönetim Kurulu Başkan Vekili)
Kemal Ümit Özel (Yönetim Kurulu Üyesi) 320
Murat Seferoğlu (Yönetim Kurulu Üyesi)
Mustafa Özmen (Yönetim Kurulu Üyesi)
Hüseyin Özkan (Yönetim Kurulu Üyesi)
Oysa Çimento’nun Denetim Kurulu üyeliği aşağıdaki şekildedir (20.12.2005
tarihi itibarıyla):
Tamer Güven (Denetim Kurulu Üyesi)
Fadıl Baysan (Denetim Kurulu Üyesi)
Yukarıda yer alan üyelerden,
- Celalettin Çağlar’ın aynı zamanda Oyak’a ait Bolu Çimento ve Ünye
Çimento’nun Yönetim Kurulu Başkanı, 330
- Yılmaz Külcü’nün aynı zamanda Sabancı Grubu’na ait Çimsa’nın Genel
Müdürü,
- Kemal Ümit Özel’in aynı zamanda Bolu Çimento’nun Genel Müdürü,
- Murat Seferoğlu’nun aynı zamanda Sabancı Çimento Grubu Strateji ve İş
Geliştirme Direktörü,
- Hüseyin Özkan’nın aynı zamanda Çimsa’nın Pazarlama ve Satıştan
Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı,
- Fadıl Baysan’ın aynı zamanda Oyak’a ait AÇS’nin Yönetim Kurulu
Denitim Komitesi Üyesi
olduğu tespit edilmiştir. 340

Özetle, Oysa Çimento’nun Yönetim ve Denetim Kurulu’nda görev alan tüm
üyelerin Oyak ve Sabancı’nın çimento şirketlerinde de görevleri
bulunmaktadır. Bu durum, Oysa Çimento’nun gerek kurucu taraflar arasında
gerekse de bu taraflarla ortak girişim arasında rekabeti sınırlayıcı amaç ve etki
göstermektedir. Söz konusu etki aşağıda bir şekil üzerinde gösterilmiştir:



350
06-69/930-267
10









360









370




Oysa Çimento’ya bağlı iki fabrika bulunmaktadır: Niğde ve İskenderun çimento
fabrikaları. İskenderun, Adana ve Mersin arasındaki mesafeler dikkate
alındığında bu üç pazarın, dolayısıyla bu pazarlarda yer alan çimento
fabrikalarının aynı coğrafi pazar içerisinde yer aldığı görülmektedir.
Çimsa Mersin, OYAK Adana ve OYSA Çimento İskenderun fabrikasının ana
çimento tüketim merkezlerine uzaklıkları aşağıdadır: 380
Tablo13: OYAK Adana, Çimsa ve OYSA İskenderun'un ana çimento tüketim
merkezlerine olan uzaklıkları (km)
Merkez OYAK
Adana
Çimsa OYSA İskenderun
Adana 15 55 115
Mersin 85 15 185
İskenderun 115 185 15
Bu üç fabrikanın birbirlerine olan uzaklıkları ise yaklaşık olarak şu şekildedir:
OYAK Adana - Çimsa Mersin : 70 km
OYAK Adana - OYSA İskenderun : 100 km
Çimsa Mersin - OYSA İskenderun : 170 km
Doğu Akdeniz çimento pazarı, diğer bölgelerden gelebilecek rekabet
baskılarına kapalı, yukarıda yapısal bağları ifade edilen AÇS, Çimsa ve OYSA
Çimento tarafından kontrol edilen bir yapı arz etmektedir. Bu durum
raportörlerce yerinde incelemeler sırasında elde edilen ve aşağıdaki belgelerde 390
yer verilen üçüncü kişiler tarafından da açıkça ifade edilmiştir.


Sabancı

OYAK

OYAK
Grubu
OYSA

AÇS

Çimsa
Fadıl Baysan Yılmaz Külcü
Hüseyin Özkan
Murat Seferoğlu
Celalettin Çağlar
Kemal Ümit Özel

Sabancı
Grubu
06-69/930-267
11
   A.Ş. Satış ve Pazarlama Müdürü  'un Yönetim Kurulu
Başkanı  ’a hitaben yazdığı 14.1.2004 tarih ve "Mersin Adana
Piyasa Araştırması" konulu yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
"Mersin ve Adana' da yaptığım ikili görüşme ve incelemelerim Mersinin
Serbest Bölge yapılmasıyla başlayan hızlı göç akımı bu bölgede inşaat
sektörünü hızlı bir şekilde konut yapılmasını sağlamıştır.
Bugünkü şartlarıyla bu bölgenin 300.000 konut fazlası olması Türkiye'deki
emekli sayısının üçte birinin de bu bölgede yaşıyor olması Irak'ın yeniden 400
yapılanmasıyla da başlayan Doğudaki yatırımlar bu bölgeye gelen kişilerin
hızlı bir şekilde geriye dönüş göçünü başlatmıştır. Devletinde bu bölgeye
yatırımı olmaması inşaat sektörünü tamamen durdurmuştur. Bu bölgede
ticaret ve inşaat sektörüyle iş yapanların tedirginlik ve arayışları sürmektedir.
Mersin ve Adana bölgesinde çimento satışları Adana Çimento ile Çimsa
arasında anlaşmalı olarak piyasaya verilmekte dışarıdan herhangi bir çimento
girmediği gibi bölge paylaşımları yapmaktadırlar. Tarsus Bölgesi müşterek
Mersin'den Gazi Paşa'ya kadar Çimsa, Adana, Osmaniye ve Gaziantep'in
kazalarına kadarda Adana Çimento vermektedir. Çimsa PKÇ B-32,5 R,
Adana Çimento KZÇ B-32,5 R çimento üretmektedirler. Bu bölgeye daha 410
önceleri Uzan Gurubu fiyat kırarak girmişse de Adana ve Çimsa'nın ortak
hareket etmelerini sağlamıştır, halen bu ortak çalışmaları sürmekte olup
rekabet kurumundan dolayı kendi bölgeleri dışına kotası belli, tonunda iki
milyon indirim yapıp karşılıklı belli miktarlarda sevkiyat yapmaktadırlar.
Çimentonun bant teslim fiyatları da on artı on da 3,850.000 TL. peşin
ödemelerde 3.700,000 TL. olarak verilmektedir.
Bölge halkı kendi yöresinde üretilen çimentoyu tercih etmektedir. Ciddi bir
fîyat farkı olmaması durumunda bu iki firmanın almış olduğu ortak hareket
kararları Mersin'de faaliyet gösteren Uçim Firmasını zor durumda bırakmış
şu anda hiçbir hareketleri olmadığı gibi gemiyle çimento da 420
getirememektedirler.
Mersin ve Adana'da yaptığım gözlem ve ikili görüşmeler neticesinde şahsi
fikrim; bölgenin bugünkü konumuyla bizim firma olarak yatırımın riskli olacağını,
oraya düşünülen yatırımın mevcut fabrikalarımızda iyileştirme yönünde
kullanılmasında fayda olacağını düşünmekteyim."
 Ado Beton’da raportörlerce yapılan yerinde incelemeler sırasında elde
edilen, 20.02.2003 tarihli “Göltaş Çimento ile yeni klinker alım anlaşması
çerçevesinde, Yeni değerlendirmeler” başlıklı belgede, aynen aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır.
“… 430
3. Ado Çimentonun yatırımının tamamlanmasından sonra iki fabrika zaten
mecburen pazar ittifakı yapmak durumunda olacaklardır. Hem iç
piyasada hemde dış piyasada birlikte hareket edeceklerdir. Tıpkı
Çimentaş – Batıçim beraberliği, ya da Çimsa – Adana beraberliği, ya
da İstanbul fabrikalarını paralel hareket etmeleri örnekleri gibi.
Birbirlerini sevmeseler bile iç ve dış pazarda birlikte davranış
sergilemektedirler.
…”

06-69/930-267
12
Oysa Çimento’nun gerek kurucu taraflar olan Çimsa ve AÇS arasında gerekse 440
de bu taraflarla ortak girişim şirketi olan Oysa Çimento arasında rekabeti
sınırlayıcı etkilerinin pazara ne şekilde yansıdığı, dört yıllık fiyat hareketlerini
gösteren aşağıdaki grafikte gösterilmiştir.9

9 Söz konusu grafiklerin oluşturulmasında, Çimsa için Mersin’e torbalı çimento satış fiyatları, AÇS için Adana’ya
torbalı çimento satış fiyatları esas alınmıştır. Birinci grafikte, gün bazında pazarda gerçekleşen fiyatlar, ikinci
grafikte ise aylık ortalama satış fiyatları gösterilmiştir.
06-69/930-267
13
Doğu Akdeniz Çimento Satış Fiyatı Grafiği (Günlük Fiyat
Değişimleri)
01
.01
.20
02
01
.03
.20
02
01
.05
.20
02
01
.07
.20
02
01
.09
.20
02
01
.11
.20
02
01
.01
.20
03
01
.03
.20
03
01
.05
.20
03
01
.07
.20
03
01
.09
.20
03
01
.11
.20
03
01
.01
.20
04
01
.03
.20
04
01
.05
.20
04
01
.07
.20
04
01
.09
.20
04
01
.11
.20
04
01
.01
.20
05
01
.03
.20
05
01
.05
.20
05
01
.07
.20
05
Tarih
F
iy
at
(
Y
T
L
/T
o
n
)
06-69/930-267
14
Doğu Akdeniz Çimento Satış Fiyatı Grafiği (Aylık Ortalama Fiyat Değişimleri)
Oc
ak
Şu
ba
t
Ma
rt
Ni
sa
n
Ma
yıs
Ha
zir
an
Te
mm
uz
Ağ
us
tos Ey
lül
Ek
im
Ka
sım
Ar
alı
k
Oc
ak
Şu
ba
t
Ma
rt
Ni
sa
n
Ma
yıs
Ha
zir
an
Te
mm
uz
Ağ
us
tos Ey
lül
Ek
im
Ka
sım
Ar
alı
k
Oc
ak
Şu
ba
t
Ma
rt
Ni
sa
n
Ma
yıs
Ha
zir
an
Te
mm
uz
Ağ
us
tos Ey
lül
Ek
im
Ka
sım
Ar
alı
k
Oc
ak
Şu
ba
t
Ma
rt
Ni
sa
n
Ma
yıs
Ha
zir
an
Te
mm
uz
Ağ
us
tos
Tarih
F
iy
at
(
Y
T
L
/T
o
n
)
06-69/930-267
15
Yukarıda yer verilen grafikler incelendiğinde, dört yıl gibi uzun bir zaman
diliminde, AÇS ile Çimsa fiyatlarının sürekli olarak uyum gösterdiği, fiyat
artışlarının birlikte ve aynı oranlarda yapıldığı görülmektedir.

Oysa Çimento’nun kurucu taraflar olan AÇS ve Çimsa arasında rekabeti
sınırlayıcı amaç ve etkilerinin değerlendirilmesinde, Rekabet Kurulu’nun bu 450
konuya çok benzeyen, üstelik çimento sektörüne ait 28.4.1999 tarih ve 99-
21/173-92 sayılı kararının özetlenmesi yerinde olacaktır. Yibitaş Holding A.Ş.
ile Lafarge Grubu arasında 15.4.1994 tarihinde yani 4054 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girmesinden önce imzalanan “Ortak Girişim Anlaşması”nın ilgili
maddelerinin 4054 sayılı Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmadığının
tespitine yönelik menfi tespit/muafiyet talebi üzerine, Kurulumuz, başvuruya
konu ortak girişim anlaşmasına, üretim zincirinin aynı seviyesinde yer alan
rakip teşebbüsler tarafından gerçekleştirilmiş ve ortak girişim şirketinin de ana
işletmelerle aynı ilgili ürün pazarında faaliyet gösteriyor olması dolayısıyla;
460
- 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yer alması sebebiyle
menfi tespit belgesi verilmesinin uygun olmayacağına,
- Ancak, söz konusu anlaşmanın anılan Kanun’un 5. maddesinde
belirtilen koşulların tamamını sağlaması nedeniyle 5 yıl süre ile bireysel
muafiyet tanınmasına,

karar vermiştir.

Kurul, ilgili anlaşmanın muafiyet koşullarını taşıdığını takdir ederken, söz
konusu ortaklık anlaşması ile daha önce Yibitaş Holding kontrolünde olan 470
üretim tesislerine önemli miktarlarda sermaye ve teknoloji aktarımı
yapılmasını ve bu sayede üretim organizasyonuna gidilmesini; bu etkinlik
artışı sayesinde tüketicilerin daha kaliteli ve yaygın sunumlara kavuşmasını;
ilgili coğrafi pazarda, teşebbüslerin ortak girişimin teşekkülünden bu yana
geçen sürede gerçekleşen satış payları dikkate alındığında, pazarda rekabetin
boyutlarında önemli miktarda değişiklik olmamasını göz önünde
bulundurmuştur.10

Şu ana kadar yapılan değerlendirmelerden anlaşılacağı üzere OYSA
Çimento’nun, kurucu taraflar olan AÇS ve Çimsa arasında rekabetçi 480
davranışların koordinasyonunu sağlaması ve rekabeti sınırlayıcı amaç ve
etkilere sahip olması nedeniyle, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında
yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim değil; 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında işbirliği doğurucu bir anlaşma olduğu ortadadır. Aynı pazarda
faaliyet gösteren AÇS, Çimsa ve Oysa Çimento arasındaki rekabeti sınırlayıcı
yapının Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit alamayacağı açıktır.

Muafiyet değerlendirmesine gelince; bilindiği üzere 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamındaki bir anlaşmaya muafiyet tanınabilmesi için, söz konusu
anlaşmanın aynı Kanun’un 5. maddesinde sayılan dört koşulu birlikte 490
karşılaması gerekmektedir. Bu açıdan bakıldığında, aynı pazarda faaliyet
gösteren ve kurucu taraflar olan AÇS ile Çimsa’nın, oluşturdukları, Oysa

10 Söz konusu karar Danıştay Onüçüncü Dairesinin 2005/6263 E., 2005/5814 K. no’lu Kararıyla onanmıştır.
06-69/930-267
16
Çimento ortak girişimiyle “Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin
sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik
gelişmenin sağlanması” bunun akabinde de “Tüketicinin bundan yarar
sağlaması” şartlarının gerçekleşmediği, aksine “İlgili piyasanın hemen hemen
tamamında rekabetin ortadan kalktığı”, bu nedenle de Oyak ve Sabancı
Grubu teşebbüsleri arasında akdedilen ortak girişim anlaşmasına muafiyet
tanınmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.11
500
I.3.2. Batı Akdeniz Çimento Pazarı

1. Raportörlerce Kırmızıtaş İnşaat Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. (Kırmızıtaş)’de
yapılan yerinde inceleme elde edilen belgede yer alan ifadelere aşağıda
yer verilmiştir:

“21/12/2004

DENİZLİ ÇİMENTO - KIRMIZITAŞ İLE YAPILAN GÖRÜŞME TUTANAĞI
510
1. PÇ 42,5 DÖKME ÇİMENTO PEŞİN FİATI : 93.000.000 TL.
2. PÇ 42,5 DÖKME ÇİMENTO VADELİ FİATI : 98.000.000 TL.
3. PZ ÇA 42,5 A DÖKME ÇİMENTO VADELİ FİATI : 94.000.000 TL.
4. TORBALI ÇİMENTO PZÇ B 32,5 PEŞİN FİATI : 89.000.000 TL
5. TORBALI ÇİMENTO PZÇ B 32,5 VADELİ FİATI : 95.000.000 TL
6. TORBALI PÇ 42,5 PEŞİN FİATI : 99.000.000 TL
7. PEŞİN ÖDEMELER 7 + 10 GÜN, (7 + 1)
VADELİ ÖDEMELER 7+ 60 GÜN,
8. KORKUTELİ - SERİK - KEMER - 90.000.000 TL
9. ELMALI - FİNİKE - KUMLUCA - 91.500.000 TL 520
10. MANAVGAT - ALANYA - G. PAŞA - 93.500.000 TL
DEMRE - KAŞ - KALKAN - KALE 93.500.000 TL
11. TESLİMDE KAMYONLAR EN AZ 2 -3 YERE AYNI GÜZERGAH
ÜZERİNDE İNDİRECEKTİR.
12. DÖKME ÇİMENTODA ZAMLAR (5 GÜN) ÖNCEDEN
BİLDİRİLECEKTİR. ÇALIŞILACAKTIR. (MÜMKÜN OLAN EN KISA
ZAMAN)
13. ANTALYA'DA GÖLTAŞ - ADO - DENİZLİ ÜÇLÜ MUTABAKAT
OLARAK HAREKET EDİLECEKTİR.12
14. FABRİKANIN BİLDİRDİĞİ FİATLAR İLE SATIŞ YAPILACAKTIR. 530

Murat Kırmızıtaş İsmail Kırmızıtaş

2. Söz konusu belge ile ilgili olarak, Kırmızıtaş Ortağı Murat Kırmızıtaş
tarafından yapılan ve tutanağa geçirilen açıklama aşağıda yer almaktadır.
"DENİZLİ ÇİMENTO - KIRMIZITAŞ İLE YAPILAN GÖRÜŞME TUTANAĞI”
başlıklı belgenin Denizli Çimento'nun telefon ile yaptıkları fiyat teklifleri ile
ilgili bir not olduğunu ifade etmiştir.


11 Ayrıca, Yibitaş ile Lafarge grubu arasındaki ortak girişim anlaşmasının aksine, pazardaki rekabet üzerinde
yarattığı olumsuz etkiler yukarıda ortaya konulmuştur.
12 Bu kısımlar, belgede üzeri çizilmiş olarak yer almaktadır.
06-69/930-267
17
3. Ado Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. Satış ve Pazarlama Müdürü M. Tarık 540
Çağlayan'ın bilgisayarında bulunan ve Ado Madencilik Genel Müdürü Cem
Sak'a gönderildiği anlaşılan 8.9.2003 tarih ve "Özgür Çimento Piyasa
Araştırması" konulu belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"ÖZGÜR ÇİMENTO İLE ADO ÇİMENTO ARASINDAKİ ÇİMENTO FİYAT
FARKLARI

Önceki Durum :
Önbağlantı 15-25 günlük peşin Vadeli
Ado 3 422 000 3 658.000 550
Özgür . 3 300 000 3 500.000

Ado, önbağlantıyı 500-1.000 ton dan az olmamak üzere peşin yaparken, Özgür
aynı miktar bağlantıları 30-60 günlük çeklerle yapmaktaydı.
Yapılan görüşmede; ön bağlantıları tamamen peşin yapılmasını, fiyat farkının da
50-70.000 den fazla olmaması anlatılmıştır.

Son durum :
Önbağlantı 15-25 günlük peşin Vadeli
Ado : 3.422.000 3.658.000 560
Özgur : 3.200.000 3.400.000

Ön bağlantıları uzun çeklerle değil de daha kısa evraklarla yapmaya
başlamışlardır.

Ado, hiç fiyat değiştirmediği halde, bazı satıcılara ileride mal vermeyebileceği
mesajını vermesinden sonra bazı satıcılar (Yıldız, Göksu diğer bazı bayi
müşterileri) Özgürün yanında Ado'dan da mal bağlama yoluna gitmişlerdir. Bu
durumda Özgür'den daha fazla taviz istemektedirler. Özgür de aynı grup
müşterilerle kolay bağlantı yapamamasından dolayı, Ado'nun tedbirlerinden 570
rahatsız olmuştur.

Sonuç

Özgür şu anda Ado'dan ortalama 250.000 TL/torba ucuz durumdadır. Az miktar
200-250 ton civarından fazla veremiyor denmektedir. Ancak bu fiyat farkından
dolayı müşteri malını bekleyerek dahi almaya razı olmaktadır.

Ado ile çalışan bazı bayiler gizli gizli mal almaktadır. Alnıak, Başergün ve
bayilerimizin müşterileride aynı yola gitmektedir. Hatta bazı Alanya kamyonları 580
bile elinde para veya evrakla Özgürden mal alma yoluna gidebilmektedir.

Tek rahatlatan konu her zaman bol miktarda çimento yoktur. Betonun hızlı
olduğu günler veya Kıbrıs sevkiyatı olan günlerde piyasa malı verilmemektedir.
Fiyat düşmesi yapmadan, tedbir almamız gerekmektedir…”

4. Ado Beton’da yapılan yerinde incelemeler sırasında elde edilen, 20.2.2003
tarihli “Göltaş Çimento ile yeni klinker alım anlaşması çerçevesinde, Yeni
06-69/930-267
18
değerlendirmeler” başlıklı belgede, aynen aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır. 590

“  Batı Akdeniz Pazarındaki mevcut oyuncular:
1. Göltaş
2. Ado
3. Denizli
4. Konya
5. Çavdır
6. Çimsa
7. Adana
8. Çimentaş (2003 yılında Denizli organizasyonu ile 600
gelmektedir.)
 Bahsedilen pazarın; Göltaş %40-50, Ado %25, kalan %25-30 diğer
fabrikalar arasında paylaşılmaktadır.
 Oyuncu sayısının fazlalığından dolayı fiyat istikrarı zorluklarla temin
edilmekte, ancak çok kırılgan bir yapıya sahip olmasından dolayı kısa
sürede bozulabilmektedir. Her fabrikanın diğer oyuncuya karşı
davranışı, fiyat düzeyini etkilemektedir. Ayrıca fabrikaların satış
yöntemlerinin farklı olması da ayrı bir etkendir.
 Bu pazarda fiyat istikrarı sağlamanın en etkili yöntemi, öncelikle
Göltaş’ın fiyatını ilan etmesi ve diğerlerine hiç bakmadan sabırla 610
beklemesidir. Bu süre yaklaşık 1 ay olmaktadır. Arkasından Ado’da
buna benzer sertlikte davranır ve diğer oyuncularda iyi niyetli
yaklaşımlarda olurlarsa istikrar sağlanabilmektedir. Bu tatbikat çok
zordur. Çünkü fabrikaların satıcıları ve diğer müşterileri bu durumdan
olumsuz etkilenmektedir. Her defasında aynı kararlılık olamamaktadır.
…
 Göltaş çimentonun sürekli ege bölgesine gitmesi, Batı akdeniz Bölgesi
pazarının ege oyuncuları tarafından reaksiyonel sebeple yeniden
bozulmasına yol açmaktadır.
 Batı Akdeniz Pazarının Göltaş ve Ado’dan sonra en etkin oyuncuları 620
Denizli ve Konya’dır. Bu fabrikalara karşı kararlılıkla mücadele edilmesi
lazımdır.
…

Olması gereken strateji
1. Batı Akdeniz Pazarında mücadelelerin en sonucunda ekonomik
sebeplerden dolayı %90 lık hakimiyet Göltaş ve Ado Çimento eline
geçecektir. Diğer fabrikalar ya çekilecekler ya da etkinlikleri
kalmayacaktır.
2. Ado Çimento klinker entegre yatırımına hız vermesinden dolayı 1,5-2 630
yıl içerisinde tamamlayacaktır. Dolayısıyla ana üretici olacak, pazarda
hakim rol oynayacaktır.
06-69/930-267
19
3. Ado Çimentonun yatırımının tamamlanmasından sonra iki fabrika zaten
mecburen pazar ittifakı yapmak durumunda olacaklardır. Hem iç
piyasada hemde dış piyasada birlikte hareket edeceklerdir. Tıpkı
Çimentaş – Batıçim beraberliği, ya da Çimsa – Adana beraberliği, ya
da İstanbul fabrikalarını paralel hareket etmeleri örnekleri gibi.
Birbirlerini sevmeseler bile iç ve dış pazarda birlikte davranış
sergilemektedirler.
4. Burada yapılması gereken Göltaş – Ado ittifakının 1,5-2 yıl önceden 640
başlaması ve güçlendirilmesidir.
5. Batı Akdeniz pazarının uzak oyunculardan arındırılması projesine
şimdiden başlanmasıdır.
6. Ado klinker ihtiyacının tamamını 2 yıllık sağlam bir anlaşmayla
Göltaş’tan temin etmelidir.
7. Göltaş, çimento sektörü genelinde iç piyasa klinker satışı olumsuz
havasına çok kolay savunma geliştirebilir. Buna göre;
a) Pazara ithal klinker geleceğine kendisi vermektedir.
b) En yakın komşusu olarak Ado çimento klinker tesisini zaten
zarar yapmaktadır. Olumsuz tavır takınarak düşmen 650
yaratacağına ve pazara zarar vereceğine ileriye dönük hareket
etmektedir.
8. Göltaş ve Ado birbirlerine samimi davranacak ve düzeyli bir ilişki
başlatacaklardır.
9. …
10. Yapılacak piyasa mücadelesi ise şu şekilde olmalıdır. Her iki fabrika
kendi asli pazarı olan Batı Akdeniz piyasasında piyasayı ne çok yüksek
ne de çok düşük fiyat seviyesinde kurmayıp Ege ve Doğu Akdeniz
piyasa seviyesine bakarak onların daha çok gelebileceğini dikkate
alarak orta seviyede kuracaktır. 660
11. Öncelikle Denizli ve Konya’ya karşı, kendi pazarımızda bu fabrikaların
düşük fiyatla gelmesine fiyat düşürmeyeceğiz. Ancak yukarıda
belirtildiği üzere aşırı yüksekte olmayacaktır. Bu fabrikalar hangi fiyatla
geliyorlarsa, günde iki kamyonu geçmemek üzere bunların
merkezlerine adrese teslim çimento gönderilecektir. Bu durumda onlar
bilecekler ki, batı akdeniz pazarına geldikleri fiyat kendi asli pazarıda
gelecektir. Daha fazla göndermek yanlış olmaktadır. Çünkü hem
kavgayı daha şiddetli hale getirmekte hemde ekonomik olarak zarara
uğratmaktadır.
12. Göltaş ve Ado, Batı Akdeniz pazarında yapılanmalarını birbirlerine 670
denge kuracak şekilde yeniden şekillendireceklerdir.
13. Yapılanma pazar paylaşımında şu esası getirebilir. Örneğin iki yıl için
belirli miktar öngörülür, daha sonraki yıllar için ayrı planlama öngörülür.
Bu esas dahilinde klinker anlaşması yapılır.
14. Hatta hazır beton piyasasına da bu esaslar dahilinde yön verilebilir.
Uzak fabrikaların bu pazardaki hazır beton yatırımlarına karşı birlikte
fikir üretilebilir.
06-69/930-267
20
15. Böyle bir işbirliği, en başta Göltaş çimentoya daha fazla menfaat
sağlayacaktır.
16. Aksi taktirde, dış ülkelerden klinker temin edip getirecek ve çimento 680
satacak, mevcut pazardaki 8 oyuncu aynen devam edecektir. Çünkü
karşılarında ittifaklı bir mücadele görmeyeceklerdir. Fiyat seviyesi ise
Türkiye reel seviyesinin daima altında olacaktır.
17. Böyle bir ittifak oluşmaz ise Denizli Çimentonun bu pazarda daha
büyük bir yapılanmaya gitme tehlikesi vardır.
Sonuç
1. Ado, Göltaş ile en az iki yıllık sağlam bir klinker anlaşması yapacak,
Fiyatlandırma PÇ esas alınarak olmalı ve realiteye uygun olmalıdır.
2. Her iki fabrika başta Denizli ve Konya olmak üzere uzak fabrikalara
karşı ittifakla mücadele edecektir. 690
3. Batı Akdeniz pazarında her iki fabrika ileri yılları düşünerek yeniden
yapılanacaklardır. Birbirlerine dengeli bayilikler oluşturacaklardır.
4. Batı Akdeniz pazarında makul fiyat seviyesi kuracak ve indirim
yapmayacaklar, uzaktan gelen fabrikalara karşı günde iki kamyonu
geçmeyecek şekilde adrese teslim uygulamalar yapacaklardır.
Bahsedilen işbirliği ortamı, rasyonel ve mantıklı bir yaklaşımdır. Böyle bir
ortamın tesis edilememesinin hiç kimseye faydası olmadığı gibi görünen
somut zararları çok barizdir. Yöneticilerin tekrar tekrar ikna edilmesi
gerekmektedir.
Saygılarımla,” 700

I.4. Teşebbüslerin Savunmaları Ve Bu Savunmaların Değerlendirilmesi
I.4.1. Adana Çimento Sanayi T.A.Ş.
AÇS tarafından yapılan savunmalarda özetle;
- İlk yazılı savunma hakkını layıkıyla yerine getirmeye yetecek kadar bilgi ve
belgenin Rekabet Kurumu tarafından gönderilmediği, bu anlamda 4054
sayılı Kanun’un 43/2. maddesine uygun bir bildirim yapılmadığı, bu bildirim
ve Kanun’un 44/2. maddesi gereği, iç yazışma-dış yazışma ayrımı
yapılmaksızın, teşebbüsle ilgili düzenlenen tüm belgelerin teşebbüse
gönderilmesi gerektiği, bu kapsamda fiyat grafiklerinde kullanılan özellikle 710
rakibe ait verilerin kendilerine verilmediğinden bu konuda savunma
yapılamadığı, AÇS verilerinin ise grafiklere doğru bir şekilde
yansıtılmadığı,
- Yürütülen soruşturmada kanuni sürelere riayet edilmediği,
- Diğer bir firma çalışanının değerlendirmelerinin AÇS aleyhine delil olarak
kullanılmasının doğru olmadığı,
- OYSA’nın rekabeti sınırlayıcı amaç ve etkilere sahip bir iş birliği anlaşması
olmadığı, aksine yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim olduğu, OYSA’nın
yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişimin tüm şartlarını taşıdığı,
06-69/930-267
21
- OYSA ile ana teşebbüslerin aynı pazarda yer almamaları nedeniyle 720
birbirlerine rakip olmadıkları, Soruşturma Raporunda torbalı çimento
fiyatlarının kullanıldığı, oysaki dökme çimento fiyatlarının kullanılması
gerektiği, kullanılan grafiklerin ise yanlış bir biçimde gösterildiği, bu itibarla
OYSA’nın taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amaç ve etkisinin olmadığı,
- AÇS’nin, mevcut soruşturma kapsamında, rekabetçi davranışların
koordinasyonunu amaçlayan veya doğurabilecek nitelikte bilgi değişimini
gösteren belge ve toplantı notlarının bulunmadığı,
- Oligopol piyasaların özelliklerinin göz ardı edildiği,
- OYSA, bir an için işbirliği doğucu bir anlaşma olarak kabul edilerek 730
Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilse bile, Kanun’un 5.
maddesinde yer alan şartları taşıması sebebiyle bireysel muafiyet
tanınması gerektiği,
ifade edilmektedir.

I.4.2. Ado Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Ado tarafından yapılan savunmalarda özetle;
- Ado Çimento’nun hukuki ve iktisadi bakımdan Ado Madencilik’ten ayrı bir
tüzel kişiliğe sahip olduğu, Ado Çimento’nun yürütülen Soruşturmanın
tarafı olmadığı, 740
- Önaraştırma ve soruşturma sürelerine uyulmadığı, 60 günlük süre
içerisinde şikayet ve ihbarlarla ilgili işlem yapılmadığından, Kanun’un 42/2.
maddesi uyarınca söz konusu ihbar ve şikayetlerin zımnen reddedilmiş
sayılması gerektiğinden, dosyanın işlemden kaldırılmayarak, soruşturmaya
devam edilmesinin hukuka aykırı olduğu,
- Gerekli ve yeterli bilgi ve belge verilmeyerek ilk yazılı savunma hakkının
ihlal edildiği,
- Soruşturmaya konu işlem ve eylemlerin gerçekleşme zamanının açık bir
şekilde anlaşılamadığı, bu durumun savunma hakkını kısıtladığı,
- Soruşturma Raporu’nda Ek-24’te yer alan belgenin, Ado Madencilik 750
tarafından tek taraflı olarak tanzim edilmiş, iç yazışma niteliğinde bir belge
olduğu, belgede pazarda faaliyet gösteren rakiplerin iradelerinin
bulunmadığı, bu nedenle de bu belgenin bir anlaşma niteliğini haiz
olmadığı,
- Söz konusu belge uyumlu eyleme işaret eden bir ipucu olarak
değerlendirilse bile, bu ipucu arz-talep dengesi, fiyatlar, maliyetler gibi
piyasa koşullarına ve iktisat ilminin ilkelerine dayanan sayısal verilerle
desteklenmediğinden uyumlu eylem karinesi olarak da nitelendirilmesinin
mümkün olmadığı,
- Soruşturma Raporu’nda Ek-27’de yer alan belgenin, Ado Madencilik 760
tarafından tek taraflı olarak tanzim edildiği, belgede pazarda faaliyet
gösteren rakiplerin iradelerinin bulunmadığı, bir anlaşma niteliğini haiz
olmadığı,
06-69/930-267
22
- Soruşturma Raporu’nda Ek-25’te yer alan belgenin, herhangi bir yazılı delil
değerinin bulunmadığı, soruşturmaya taraf olan bir kişi veya şirketten
temsilci bulunmadığı, sadece telefon görüşmesine binaen tanzim
edildiğinin beyan edilmesinin ticari hayatın gerçeklerine ve teamüllerine
ters düştüğü,
- Rekabet Kurulu’nun çeşitli kararlarında, söz konusu soruşturmada
kullanılan benzer nitelikteki belgeler bakımından rekabet düzeninin ihlal 770
edilmediğini tespit ettiği, söz konusu Kurul Kararlarında yapılan
değerlendirmeler ve incelemeler ışığında, Ado Madencilik bakımından
Soruşturma Raporunda yer alan belgeler ve deliller karşılaştırmalı olarak
değerlendirildiğinde, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında bir
anlaşma olmadığı ve bu anlaşmayı ispat edecek yeterli delil olmadığı
vakıasının bir kez daha teyit edilmiş olduğu,
- Ado Madenciliğin klinker bakımından dışa bağımlılığının maliyetlerine ve
fiyatlarına etkisinin, çimento ürününün özelliklerinin dikkate alınmamasının
eksik incelemenin varlığını gösterdiği,
- Para cezasının takdirine ilişkin Soruşturma Raporunda yer alan tespit ve 780
değerlendirmelerin maddi ve hukuki temelinin bulunmadığı,
- Söz konusu soruşturmanın 2003 yılında başladığı ve halen devam ettiği,
bu durumun ceza takdirinde esas alınacak ciro yılı bakımından
değerlendirilmesi gerektiği,
ifade edilmektedir.
I.4.3. Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Çimsa tarafından yapılan savunmalarda özetle;
- Soruşturma Raporunun kendilerine gönderilen nüshasında fiyat
grafiklerinin siyah beyaz olmasından hangi eğrinin Çimsa’ya hangisinin
AÇS’ye ait olduğunun ve Çimsa tarafından gönderilen hangi verilerin esas 790
alındığının anlaşılamadığı, AÇS verileri olmadığından bu konuda herhangi
bir savunma yapılamadığı,
- Soruşturma safhasında talep edilen bilgi ve belgelerin verilmediği,
Soruşturma Raporunda Ankara 3. İdare Mahkemesi tarafından verilen
yürütmeyi durdurma kararından bahsedildiği, ancak böyle bir kararın
bulunmadığı,
- Oysa Niğde ve Oysa İskenderun ortak girişimlerinin 1.2.2002 tarih ve 02-
06/51-24 sayılı Kurul Kararıyla 4054 sayılı Kanun’un kapsamında
olmadıklarının saptandığı, söz konusu ortak girişimlerle ilgili dört adet
sözleşmeyi inceleyen Kurul’un bu sözleşmelerde Kanun’un 4. maddesine 800
aykırılık olmadığını, bu nedenle de 4. madde kapsamında bildirimlerinin
gerekmediğini belirlemiş bulunduğu,
- Rekabet Kurulu’nun ilk ceza kararında tarafların hangi önlemleri almaları
gerektiğinin açıkça belirtilmediği, Rekabet Kurulu’nun bir teşebbüs
hakkında yapısal tedbir alma yetkisinin bulunmadığı,
- Soruşturma Raporunda taraflar arasında bilgi alış verişine ilişkin herhangi
bir saptama bulunmadığı, kurucu şirket temsilcilerinin sadece Oysa
Çimento Yönetim Kurulunda bir araya geldikleri, Oysa Çimento’nun ise
06-69/930-267
23
soruşturma kapsamında olmadığı, bu durumda varlığı iddia edilen işbirliği
anlaşmasının nasıl rekabeti sınırlama amaçlı olduğunun anlaşılamadığı, 810
Çimsa’nın kesinlikle rekabeti sınırlama amacının olmadığı,
- Rekabeti sınırlayıcı etki konusunda ise, Çimsa ile AÇS arasında fiyat
paralelliği olduğunu göstermek için sadece iki grafiğe dayanıldığı,
- Soruşturma Raporu’nda Ek-23’te yer alan belgede yer alan somut bilgilerin
gerçeği yansıtmadığı, rakipleri kötülemek için yazılmış söylemlerin hiçbir
şey ifade etmediği ve hiçbir şeyi ispat etmediği,
- Soruşturma Raporu’nda Ek-24’te yer alan belgenin, yine bir rakip teşebbüs
tarafından hazırlanmış bir iç rapor olduğu, Çimsa ve AÇS’yi hiç
ilgilendirmediği, bu raporda Çimsa-AÇS beraberliğinin sadece örnek olarak
verildiği, 820
- Sektörde soruşturma yapılmış olmasının tüm teşebbüsler için ağırlaştırıcı
neden olamayacağı, Çimsa ve AÇS’nin bir defa soruşturmaya muhatap
olmalarının olsa olsa hafifletici neden olabileceği, Çimsa hakkındaki
kararın da henüz kesinleşmediği,
- İhlalin süresi ve Çimsa’nın piyasa gücü hakkında söylenecek bir şey
olmadığı, oligopol piyasada çalışan her firmanın güçlü olduğu, iddia
olunduğu gibi fiyat beraberliği varsa, bunun uzun süre mevcut olmasının
doğal olduğu, tamamen yasal olan Oysa Çimento var oldukça da bu
beraberliğinin devam edeceği, zararın ağırlığı konusunda Raporda
herhangi bir belirleme bulunmadığı, 830
- Soruşturma Raporunda önerilen cezanın görülmemiş ağırlıkta bir ceza
olduğu,
ifade edilmektedir.

I.4.4. Denizli Çimento Sanayii T.A.Ş.
Denizli Çimento tarafından yapılan savunmalarda özetle;
- İlk yazılı savunma hakkını layıkıyla yerine getirmeye yetecek kadar bilgi ve
belgenin Rekabet Kurumu tarafından gönderilmediği,
- Ado Çimento ve Kırmızıtaş’tan elde edilmiş olan belgelerin, anlaşmanın
temel kurucu unsurları olan, herhangi bir zamanda tarafların karşılıklı ve 840
birbirlerine uygun irade beyanlarının bulunması ve herhangi bir anda
tarafların bu beyanlar ile kendilerini bağlı ve eylem özgürlüklerini
kısıtlanacak biçimde mutabakat içinde hissetmeleri unsurlarını
barındırmadığı, bu nedenle söz konusu belgelerin ispat standardını haiz
olmadığı,
- Tek taraflı irade beyanları neticesinde bir davranışın anlaşma olarak
nitelendirilerek kınanabilmesi için bir diğer teşebbüsün o beyana uygun
davranarak en azından zımni kabulde bulunmasının gerektiği, Soruşturma
Raporu’nda Denizli Çimento’nun herhangi bir irade beyanı veya Denizli
Çimento’ya yönelik bir irade beyanı görmenin mümkün olmadığı, 850
Soruşturma Raporu’nda 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
anlaşma olduğuna dair bir irade beyanının bulunmadığı, herhangi bir
anlaşmanın etkilerine ilişkin bir delil bulunmadığı,
06-69/930-267
24
- Rekabet Kurulu’nun vakıalar ile ilintili ve anlamlı yeterli delil ile rekabet
ihlali oluşturan anlaşma iddiasını ispat ile mükellef olduğu, başka bir
teşebbüsün irade ve fiillerini ortaya koyan belgelerin o sektörde faaliyet
gösteren bir diğer teşebbüsün bir anlaşmaya taraf olduğunu ispata yeterli
delil olarak kullanılmasının hukuka aykırılık teşkil ettiği,
- Soruşturma raporunda fiyatların birlikte artırıldığını göstermek üzere yer
verilen fiyat analizinin eksiklikler içerdiği ve söz konusu iddiayı 860
göstermekte yetersiz kaldığı,
- Ado Çimento’nun ürettiği stratejilerle pazardan dışlamak istediği Denizli
Çimeto’nun, Soruşturma Raporu ile iddia edilen anlaşmaya taraf olmasının
mümkün olmadığının açıkça ve kendiliğinden görüldüğü,
- Soruşturma Raporu’nda yer alan tespitlerin, Rekabet Kurulu’nun Ado
Çimento, Göltaş Çimento, Özgür Çimento ve Denizli Çimento hakkında
13.1.2005 tarihinde almış olduğu karar ile çeliştiği,
- Kırmızıtaş’tan elde edilen belgenin yine Kırmızıtaş’ın bir yetkilisinin
ifadelerini içerdiği, belgede Denizli Çimento’nun sorumluluğuna yol açma
ihtimali olan ibarenin üstünün bu ibarenin yanlışlığını gösterecek biçimde 870
tek çizgi ile çizildiği, Denizli Çimento yetkilisi Haluk Akdere ve Kırmızıtaş
yetkilisi Murat Kırmızıtaş’ın konuya ilişkin açıklama ve ifadelerinin bu
belgeden yola çıkılarak Denizli Çimento’nun bir anlaşmaya taraf olduğu
çıkarımının yapılmasının kesin bir hata olacağını açıkça belli ettiği,
- Oligopol piyasa, pazar payı düşüklüğü, fiyat artışına etki eden unsurların
incelenmediği,
- Dört teşebbüs arasında bir anlaşma olduğunu ispatlamak üzere sunulan
üç delil arasında bu dört teşebbüsün ortak iradesini ve bu anlaşma ile
kendilerini bağlı hissettiklerini gösteren hiçbir bağlantı ve bütünlük
bulunmadığı, 880
- Var olmayan ve kesinleşmeyen Rekabet Kurulu kararlarına dayanarak
müvekkil Denizli Çimento’ya ağırlaştırılmış ceza verilmesinin hukuka ve
kanuna aykırı olacağı,
- Yerinde incelemenin engellenmesi iddiasıyla ilgili olarak, Denizli
Çimento’nun yasal haklarını kullanmasının Soruşturma Heyeti’nin verilmesi
talep ettiği cezada ağırlaştırıcı unsur olarak kullanılmasının kanuna ve
hukuka aykırı olduğu, zaten süreli para cezası uygulanmak suretiyle
cezalandırılan bir eylemin bir defa daha ve bu sefer ciro üzerinden
cezalandırılmasının hukukun genel ilkelerine aykırı olduğu,
ifade edilmektedir. 890

I.4.5. Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Göltaş yapılan savunmalarda özetle;
- 4054 sayı Kanun’un 43/2. maddesine uygun bir bildirimde bulunulmadığı,
- Soruşturma Heyetinin 4054 sayılı Kanun’un 15/f/son maddesinde belirtilen
şekilde yetki belgesinin olmadığı, ayrıca soruşturma konusunun hukuka
aykırı olarak daraltıldığı,
06-69/930-267
25
- Kurul Kararında ilgili coğrafi pazar Akdeniz Bölgesi olarak tespit
edilmişken, Soruşturma Heyeti tarafından ilgili coğrafi pazarın Batı Akdeniz
ve Doğu Akdeniz pazarı olarak daraltılarak belirlenmesinin hukuka aykırı 900
olduğu,
- Borçlar Hukuku alanındaki sözleşmelerin kurulmasında olduğu gibi,
Rekabet Hukuku anlamında anlaşmalarda da anlaşanlar arasında bir
uyuşmanın, konsensüsün varlığının gerektiği, Soruşturma Raporunda
belirtilen hususların hiçbiri Göltaş açısından gerçekleşmediğinden,
Soruşturma Raporunda belirtildiği şekilde bir anlaşmanın varlığının da
mümkün olmadığı,
- Ado Madencilik’te elde edilen ve Soruşturma Raporu’nda Ek-24’te yer alan
belge ile ilgili olarak, bir anlaşmanın söz konusu olmadığı, Göltaş’ın ne
yazılı ne sözlü ne de zımni olarak herhangi bir anlaşmaya taraf olmasının, 910
kabul etmesinin, ya da herhangi bir anlaşmayı uygulamasının söz konusu
olmadığı, belgenin piyasa gerçekleriyle bağdaşmadığı, 2004 yılı sonu
itibarıyla yapılan fiyat artırımlarının piyasadaki talep artışına bağlı olduğu,
bu durumun 2005 yılı için de geçerli olduğu,
- Göltaş’ın soruşturmaya konu teşebbüslerle 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinde belirtilen herhangi bir anlaşmaya taraf olmadığı, bu konuda
Göltaş’a icap niteliğinde gönderilmiş herhangi bir anlaşma olmadığı gibi,
Göltaş’ın da böyle bir talebi veya bu yönde bir kabulünün olmadığı,
- Söz konusu Soruşturma Raporu’nun, Ado firmasını piyasa dışına itilmesi
iddialarının yer aldığı 2003-1-27 sayılı dosya içeriğindeki bilgi ve belgelerle 920
çelişki arz ettiği,
ifade edilmektedir.

I.4.6. Özgür Çimento ve Beton Endüstrisi A.Ş.
Özgür Çimento tarafından yapılan savunmalarda özetle;
- 4054 sayılı Kanun’un 43/2. maddesi uyarınca gerekli ve yeterli bilgi ve
belge verilmeyerek ilk yazılı savunma hakkının ihlal edildiği,
- Özgür Çimento’nun yatay anlaşma yoluyla Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiğine ilişkin iddiayı ispatlayacak yeterli delil bulunmadığı, Özgür
Çimento’nun hiçbir yatay anlaşma içerisinde bulunmadığı, 930
- Özgür Çimento entegre bir çimento üreticisi olmadığından, diğer çimento
üreticileriyle anlaşma içerisinde olmasının mümkün olmadığı,
- Rekabet Kurulu Kararında Özgür Çimento’nun rakipleri tarafından çimento
ve hazır beton pazarından çıkarılmak istendiğinin tespit edildiği, bu
durumun Özgür Çimento’nun sektörde ayakta kalma savaşı veren bir
öğütme tesisi olduğunu ve pazarda yönlendirici gücü bulunmadığını
gösterdiği,
- Özgür Çimento’nun, klinker vermeyerek zor durumda bırakmaya çalışan
çimento üreticileri ile uzlaşmasının söz konusu olmadığı, ancak ekonomik
çıkarlarını savunmak zorunda olduğundan klinker ve çimento bağımlılığı 940
nedeniyle, rakipleri pasif takip sonucu paralel olarak algılanabilecek
davranışlar sergilenmiş olabileceği,
06-69/930-267
26
- Soruşturma Raporunda Özgür Çimento için öngörülen hafifletici unsurun,
aslında bir soruşturma dışı bırakma nedeni olması gerektiği,
- Özgür Çimento’nun cirosunun sadece %18’inin çimento satışlarından
kaynaklandığının, olası bir ceza kararında dikkate alınması gerektiği,
ifade edilmektedir.

I.5. Teşebbüslerin Savunmalarının Değerlendirilmesi
I.5.1. Doğu Akdeniz Pazarındaki Teşebbüslerin Savunmalarının 950
Değerlendirilmesi

Hakkında soruşturma başlatılan teşebbüslere soruşturma kararının tebliği ile
ilgili olarak 4054 sayılı Kanun'un 43/2. maddesinde "... Taraflara tanınan ilk
yazılı cevap süresinin başlayabilmesi için Kurulun bu bildirim yazısı ile birlikte,
iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi ilgili taraflara göndermesi
gerekir." hükmü yer almaktadır. Soruşturma kararı söz konusu Kanun
hükmüne uygun olarak tebliğ edilmiş, bu kapsamda yapılan tebligatta
iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi, ilgili taraflara gönderilmiştir.
Soruşturma Raporuyla birlikte ise, elde edilen ve Soruşturma Raporunda delil 960
olarak kullanılan tüm bilgi ve belgeler ilgili teşebbüslere gönderilerek savunma
yapma imkanı verilmiştir.

Çimsa temsilcisinin savunmasında belirttiği üzere Ankara 3. İdare
Mahkemesince 15.11.2005 tarihinde verilen ve Soruşturma Raporunun ekinde
yer alan karar bir yürütmenin durdurulması kararı değildir. Söz konusu
kararda, Rekabet Kurumu tarafından talep edilen yürütmenin durdurulması
talebinin, Rekabet Kurumu’nun birinci savunması alındıktan veya yasal
savunma verme süresi geçtikten sonra incelenmesine karar verileceği ifade
edilmektedir. Aynı mahkemenin 20.2.2006 tarihinde tebellüğ edilen 23.1.2006 970
tarihli kararıyla yürütmenin durdurulması reddedilmiş ve kararın tebliğinden
itibaren 7 gün içinde Bölge İdare Mahkemesi’ne itiraz yolunun açık olduğu
belirtilmiştir. Söz konusu karara karşı, 23.2.2006 tarihinde Ankara Bölge İdare
Mahkemesi’ne itirazda bulunulmuştur. Bölge İdare Mahkemesi 15.3.2006
tarihli kararıyla, Rekabet Kurulu’nun itirazını kabul ederek, Ankara 3. İdare
Mahkemesi tarafından verilen 23.1.2006 tarihli kararı kaldırmış ve dava
sonuna kadar yürütmenin durdurulmasına karar vermiştir. Mahkeme
kararlarının gereğinin yapılması için 30 günlük süre bulunmaktadır. Buna göre
Ankara 3. İdare Mahkemesi tarafından verilen yürütmenin durdurulma
talebinin reddi kararının tebellüğ edildiği tarihle, söz konusu kararı ortadan 980
kaldırarak yürütmenin durdurulması kararı verilen Bölge İdare Mahkemesi
kararı arasında 23 gün olduğu görülmektedir.

Soruşturma Raporunda yer verilen fiyat grafikleri 43 aylık bir dönemde ilgili
teşebbüslerin piyasada uygulamış oldukları fiyat seyirlerini göstermektedir.
Her ne kadar geçmişte uygulanan fiyatların ticari sır olarak kabul edilmemesi
gerektiği iddia edilebilse de, geçmişteki bu kadar uzun bir dönemi kapsayan
fiyat politikasının incelenmesi neticesinde, söz konusu teşebbüslerin mevcut
ve geleceğe dönük fiyat politikaları hakkında çıkarımlar yapılabilecektir. Bu
nedenle rakiplere ait fiyat verilerin verilmesi ticari sır ilkesi gereği söz konusu 990
değildir.
06-69/930-267
27

AÇS vekili tarafından savunmada iddia edildiği üzere Soruşturma Raporunda,
sadece aylık ortalama fiyatları gösteren fiyat grafikleri kullanılmamış, bunun
yanı sıra teşebbüslerden alınan günlük fatura dökümlerinden elde edilen gün
bazında fiyatları gösteren grafik de kullanılmıştır. Yukarıdaki paragrafta da
ifade edildiği üzere söz konusu fiyatlar, teşebbüslerden alınan günlük fatura
dökümlerinden elde edilen gerçek piyasa satış fiyatlarıdır.

Oysa’ların neden olduğu koordinasyona ilişkin olarak Rekabet Kurulu 1000
tarafından verilen 1.2.2002 tarih ve 02-06/51-2 sayılı kararda13 aynen
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:14

“Şu ana kadar yapılan alıntı ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere, yalnızca
“aynı pazarda faaliyette bulunma” kriterinden bile hareketle, OYSA Nigde ve
OYSA Iskenderun’un, gerek kurucu taraflar arasında gerekse de bu kurucu
taraflarla kendileri arasında rekabeti kısıtlayıcı etkiler doğurabilecek nitelikte
olduğu söylenebilir. Kaldı ki yukarıda, rekabeti kısıtlayıcı amaç ve etkiler de
ortaya konmuştur. Bu nedenle, OYSA Niğde ve OYSA İskenderun’un, 1997/1
sayılı Tebliğin 2’nci maddesi çerçevesinde, “yoğunlaşma doğurucu bir ortak 1010
girişim” değil de; 4054 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesi kapsamında, “işbirliği
doğurucu bir anlaşma” olduğu sonucuna ulaşılmış ve 16’ncı maddenin ikinci
fıkrası gereğince para cezası verilmiştir.

Bu noktada, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4 ve 56’ncı
maddelerinde getirilen düzenlemelere değinmek de yerinde olacaktır:

4054 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde, “belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da
kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte 1020
olan teşebbüsler arası anlaşmaların hukuka aykırı ve yasak olduğu”
düzenlenmiştir. Mezkur Kanun’un 56’ncı maddesinde ise, “bu Kanunun 4’üncü
maddesine aykırı olan her türlü anlaşmanın geçersiz olduğu” vurgulanmıştır.
Kurul’un, “OYSA Niğde ve OYSA İskenderun’un rekabetçi davranışların
koordinasyonu seklinde bir ihlal oluşturduğu” yönündeki tespiti, 4054 sayılı
Kanun’un anılan maddeleriyle birlikte değerlendirildiğinde; bu teşebbüslerin
“geçersizliği” anlamına da gelmektedir.

Aksi bir yorumla bu teşebbüslerin hukukiliğinin kabulü, ilgili olaya, “farklı
zaman dilimlerinde gerçekleşen ihlal” muamelesi yapılmasına; dolayısıyla da 1030
teşebbüslerin, gerçekte aynı ihlali yapmalarına rağmen, birkaç defa ceza
almasına da yol açabilecektir. Çünkü Kurul’un BİRYAY kararındaki yukarıda
değinilen tespiti çerçevesinde, ilgili pazarda rekabetçi ekonomik
parametrelerin oluşamayacağı düşünülmektedir. Bu nedenle yapılan her
soruşturma neticesinde ilgili teşebbüslere, 4054 sayılı Kanunun 16’ncı
maddesi gereğince, yıllık gayri safi gelirlerinin %10’una kadar para cezası
verilmesi ihtimali bulunmaktadır. Sonuç olarak, tarafların, Rekabet Hukuku

13 Söz konusu Karar her ne kadar Danıştay tarafından bozulsa da, söz konusu bozma kararının usulle
ilgili olduğu ve usule ilişkin söz konusu eksikliğin giderilmesi suretiyle Kararın Rekabet Kurulu tarafından
tekrar alındığı ifade edilmelidir.
14 Aynı nitelikteki Karar, Osya İskenderun, Oysa Niğde, AÇS ve Çimsa ile ilgili olarak alınmıştır.
06-69/930-267
28
uygulamaları bakımından süreklilik arz edecek bu ihlali ortadan
kaldırabilmeleri için de, bir çözüm bulmaları doğru ve yerinde olacaktır.
1040
Buna karşılık ilgili olayda, ortaklık sözleşmeleri ile şirket ana sözleşmelerinde
rekabeti kısıtlayıcı hüküm olmaması ve daha da önemlisi, bu sözleşmelerin
4054 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce, özelleştirme uygulamaları
çerçevesinde bağıtlandığı göz önünde bulundurularak, anılan sözleşmelerin
bildirilmesinin gerekmediği sonucuna ulaşılmıştır. Başka bir deyişle, OYSA
Niğde ve OYSA İskenderun’un rekabetçi davranışların koordinasyonu
şeklinde oluşturduğu ihlal, taraflar arasındaki ortak girişim sözleşmelerinin
kaçınılmaz bir sonucu olmadığından, bu sözleşmelerin bildirilmesi
gerekmemektedir.”
1050
Yukarıda yer verilen değerlendirme neticesinde söz konusu Kararda aşağıdaki
sonuca yer verilmiştir.

“a) OYSA Niğde Çimento Sanayii ve Tic. A.Ş. ve OYSA İskenderun Çimento
Sanayii ve Ticaret A.Ş.’nin gerek kurucu taraflar olan Çimsa Çimento Sanayi
ve Ticaret A.Ş. ve Adana Çimento Sanayii T.A.Ş. arasında gerekse de bu
kurucu taraflarla kendileri arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu
şeklinde bir ihlal oluşturduğuna, … b) Ancak bu ihlalin taraflar arasındaki ortak
girişim sözleşmelerinin kaçınılmaz bir sonucu olmadığına, … c) Bu
sözleşmelerin bildirilmesinin gerekmediğine, …” 1060

SR/06-6 sayılı Soruşturma Raporunda, OYSA’ları meydana getiren
anlaşmaların niçin ve nasıl yoğunlaşma doğurucu bir anlaşma değil de,
işbirliği doğurucu bir anlaşma olduğu ayrıntılı bir şekilde tespit edilerek
değerlendirilmiştir. AÇS vekilince de savunmasında ifade ettiği üzere bir ortak
girişim anlaşmasının koordinasyon (işbirliği) değil de konsantrasyon
(yoğunlaşma) doğurucu bir anlaşma olarak değerlendirilmesi için aranan en
önemli koşul “taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmaması” şartıdır. Her ne kadar
savunmalarda aksi iddia edilse de, OYSA İskenderun fabrikası, Çimsa ve 1070
AÇS aynı coğrafi pazarda yer almaktadır. Bu durum Soruşturma Raporunda
açık bir şekilde tespit edilmiştir. Fiiliyatta Oysa İskenderun fabrikasının
bulunduğu bölgeye satıyor olması, coğrafi pazar farkından değil, sözü edilen
işbirliği anlaşmasından kaynaklanmaktadır. Aynı değerlendirme AÇS ve
Çimsa için de geçerlidir. Bu itibarla OYSA’ları meydana getiren anlaşmalar,
yoğunlaşma doğurucu değil, işbirliği doğurucu bir anlaşma olarak
değerlendirilmektedir. Muafiyet değerlendirmesine ise yukarıdaki bölümlerde
yer verilmiştir.

24.3.2006 tarih ve SR/06-6 sayılı Soruşturma Raporu’nda, Doğu Akdeniz 1080
çimento pazarı ile ilgili olarak; OYSA Çimento’nun 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında, kurucu taraflar olan Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret
A.Ş. ve Adana Çimento Sanayii T.A.Ş. arasında rekabetçi davranışların
koordinasyonunu sağlayan ve rekabeti sınırlayıcı amaç ve etkilere sahip olan
bir işbirliği anlaşması olduğuna, söz konusu anlaşma sonucunda ilgili pazarda
rekabetin tamamen ortadan kalktığına, Soruşturma Raporunda yer verilen fiyat
grafiklerinden, dört yıl gibi uzun bir zaman diliminde, AÇS ile Çimsa fiyatlarının
06-69/930-267
29
sürekli olarak uyum gösterdiği, fiyat artışlarının birlikte ve aynı oranlarda
yapıldığına ilişkin olarak tespit ve değerlendirme yapılmıştır.
1090
Yukarıda yer verilen bilgi ve belgelerden, OYSA Çimento’nun 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında, kurucu taraflar olan Çimsa ve AÇS
arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu sağlayan ve rekabeti
sınırlayıcı amaç ve etkilere sahip olan bir işbirliği anlaşması olduğu, söz
konusu anlaşma sonucunda ilgili pazarda rekabetin tamamen ortadan kalktığı
kanaat ve sonucuna ulaşılmıştır.

I.5.2. Batı Akdeniz Pazarındaki Teşebbüslerin Savunmalarının
Değerlendirilmesi
1100
Hakkında soruşturma başlatılan teşebbüslere soruşturma kararının tebliği ile
ilgili olarak 4054 sayılı Kanun'un 43/2. maddesinde "... Taraflara tanınan ilk
yazılı cevap süresinin başlayabilmesi için Kurulun bu bildirim yazısı ile birlikte,
iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi ilgili taraflara göndermesi
gerekir." hükmü yer almaktadır. Soruşturma kararı söz konusu Kanun
hükmüne uygun olarak tebliğ edilmiş, bu kapsamda yapılan tebligatta
iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi, ilgili taraflara gönderilmiştir.
Soruşturma Raporuyla birlikte ise, elde edilen ve Soruşturma Raporunda delil
olarak kullanılan tüm bilgi ve belgeler ilgili teşebbüslere gönderilerek savunma
yapma imkanı verilmiştir. 1110

4054 sayılı Kanun’da belirtilen tüm sürelere uyulması konusunda hassasiyet
gösterilmektedir. Ayrıca, Kanun’da yer alan önaraştırma ve soruşturma
safhasındaki sürelerle ilgili olarak Danıştay Onuncu Daire'nin 2001/4716 E.,
2004/7305 K. sayılı kararında "Dava konusu Kararın tesisi aşamasında
4054 sayılı Yasa'da öngörülen sürelerin aşıldığı, bununda işlemin iptalini
gerektirdiği öne sürülmekte ise de ön araştırma ve soruşturma sürecini
hızlandırmak, Kurul'un süratle karar vermesini sağlamak amacıyla
konulan, Kurul'un iç işleyişine yönelik bulunan, uyulmaması halinde
yaptırım öngörülmeyen sürelerin aşılmasını işlemin iptalini gerektiren bir 1120
sakatlık olarak değerlendirilemeyeceğinden, davacıların bu iddiasına itibar
edilmemiştir." denilmektedir.

Soruşturma Raporunda üst coğrafi pazar “Akdeniz Bölgesi” , “Batı Akdeniz” ve
“Doğu Akdeniz” ise alt coğrafi pazarlar olarak tanımlanmıştır. Coğrafi pazar
tanımı gereği, Rekabet Kurulu kararında belirtilen coğrafi pazar sınırları
içerisinde, üst pazarın alt pazarlara bölünerek inceleme ve değerlendirme
yapılması doğal ve gerekli olup, bunda Rekabet Kurulu Kararına veya hukuka
herhangi bir aykırılık bulunmamaktadır.
1130
Batı Akdeniz pazarında faaliyet gösteren ve hakkında soruşturma yürütülen
teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine dair yeterli bilgi
ve belge bulunmadığından, söz konusu teşebbüslerin Kanun’un 4. maddesini ihlal
etmediği sonucuna varılmıştır.



06-69/930-267
30
J. SONUÇ

Akdeniz Bölgesi çimento pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 1140
sayılı Kanun’u ihlal edip etmediklerinin belirlenmesi amacıyla 24.3.2005, 05-
18/197-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili olarak
düzenlenen Rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;

1. Doğu Akdeniz Çimento Pazarında

1.1. Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Adana Çimento Sanayii T.A.Ş.
tarafından kurulmuş olan Oysa Çimento San. ve Tic. A.Ş.’nin, 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında kurucu taraflar arasındaki
rekabetçi davranışların koordinasyonunu sağlayan ve rekabeti sınırlayıcı 1150
amaç ve etkilere sahip olan bir işbirliği anlaşması olduğuna, söz konusu
anlaşma sonucunda ilgili pazarda Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
ile Adana Çimento Sanayii T.A.Ş. arasındaki rekabetin tamamen ortadan
kalktığına OYÇOKLUĞU ile,

1.2. Bu sebeple aynı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 2004
yılı sonunda oluşan gayri safi gelirlerinin takdiren %1’i oranında ve ayrı
ayrı olmak üzere
- Adana Çimento Sanayii T.A.Ş.’nin 1.809.312,47 YTL
- Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 2.468.005,09 YTL 1160
idari para cezası ile cezalandırılmalarına OYÇOKLUĞU ile,

1.3. Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Adana Çimento Sanayii T.A.Ş.
arasında rekabetçi davranışların koordinasyona neden olduğu ve 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bulunduğu tespit edilen ortak
girişimdeki aykırılığın ortadan kaldırılarak rekabetin tesisini, aynı
Kanun’un 9. maddesi uyarınca, soruşturma kapsamındaki teşebbüslere
bildirilmesine ve söz konusu aykırılığın ortadan kaldırılması için taraflara
6 ay süre verilmesine, bu süre içerisinde de rekabeti ortadan kaldırıcı
faaliyetlerden kaçınılmasına, aksi takdirde süreli para cezası 1170
uygulanacağının bildirilmesine Kurul Üyesi Tuncay SONGÖR’ün farklı
gerekçesi ve OYBİRLİĞİ ile,

2. Batı Akdeniz Çimento Pazarında

2.1. - Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic. A.Ş.,
- Denizli Çimento Sanayii T.A.Ş.
arasında yapılan görüşmeler sonucunda yatay anlaşmalar yoluyla 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine dair yeterli bilgi ve belge bulunmadığından,
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediğine OYÇOKLUĞU ile, 1180

2.2. Ado Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin de yatay anlaşmalar yoluyla
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine dair yeterli bilgi ve belge
bulunmadığından, Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediğine, Kurul Üyesi
Tuncay SONGÖR’ün farklı gerekçesi ve OYÇOKLUĞU ile,

06-69/930-267
31
2.3. Özgür Çimento ve Beton Endüstrisi A.Ş.’nin de yatay anlaşmalar yoluyla
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine dair yeterli bilgi ve belge
bulunmadığından, Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediğine Kurul Üyesi
M.Sıraç ASLAN’ın ayrıca farklı gerekçesi ile ve OYÇOKLUĞU ile, 1190

karar verilmiştir.












































06-69/930-267
32

(3.10.2006 tarihli ve 06-69/930-267 sayılı Kurul Kararı’na)

KARŞI OY ve FARKLI GEREKÇE


Akdeniz Bölgesi çimento pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler
hakkında açılan soruşturma neticesinde alınan kararın;

1.1 ile 1.2. nci maddelerine aşağıdaki gerekçe ile katılmıyorum,
1.3 ile 2.2. nci maddelerinde yeralan sonuçlara ise farklı gerekçe ile
katılıyorum.

KARŞI OY

1.1.

Kararda yer alan çoğunluk görüşüne göre;

Çimsa ile Adana Çimento Sanayi (AÇS) tarafından kurulmuş olan Oysa
Çimento Sanayi’nin (OYSA), Çimsa ile AÇS arasındaki rekabetçi davranışların
koordinasyonunu sağladığı ve rekabeti sınırlayıcı amaç ve etkilere sahip bir
işbirliği anlaşması olduğu ve bu nedenle ilgili pazarda rekabetin tamamen
ortadan kalktığından bahisle cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Genel olarak oligopolistik bir yapı arz eden çimento pazarının, özellikle
Doğu Akdeniz pazarı için düopol bir yapıya sahip olduğu ortadadır.

Oligopolistik pazarlarda faaliyet gösteren teşebbüsler arasındaki paralel
davranışlar, yan deliller ile desteklenmeden, pazarda rekabetin tamamen
ortadan kalktığı sonucuna varılmamalıdır. Bu tip pazarlarda teşebbüsler
kararlarını alırken, rakiplerin davranışlarını ve tepkilerini göz önüne alırlar.
Oligopolistik pazarlardaki rakiplerin birbirine karşı olan bu bağımlılığı,
teşebbüslerin faaliyetlerinde ve özellikle fiyatlarında paralellik olarak ortaya
çıkmaktadır. Oligopolistik pazarların şeffaf bir pazar olması, rakiplerin birbirini
sürekli olarak gözlemlemesi, pazardaki teşebbüs sayısının azlığı, rakipler
arasındaki bu bağımlılığı sürekli tutmaktadır.

Bunun yanında, çimento sektörü gibi ürünün homojen olduğu ve
farklılaştırılmasının mümkün olmadığı bir pazarında varlığı göz önüne
alındığında, pazarda tek bir fiyatın oluşmasının gayet normal bir sonuç olduğu
söylenebilir. Çimento ürününün özelliği nedeniyle fiyat paralelliği doğal olarak
gerçekleşmektedir.

Pazarın oligopol olduğu ve çimentonun homojen bir ürün olduğu göz
önüne alındığında, fiyat beraberliğinin ekonomik ve piyasa mekanizmasının
bir gereği olarak ortaya çıkması doğaldır. Ekonominin işlerliği gereği böyle bir
pazarda fiyat bağımlılığı ve fiyat paralelliği sürekli görülebilecektir. Pazarda
böyle bir ortam varken teşebbüslerden, fiyat paralelliği ortaya çıkmasın diye
faaliyetlerini normal şartların dışına çıkarması beklenmemelidir.
06-69/930-267
33

Daha öncede ifade ettiğim gibi, bu gibi fiyat paralelliği yan deliller ile
desteklenmeden, teşebbüsler arasındaki bir anlaşmanın ya da bilgi
değişiminin varlığı kanıtlanmadan, rekabetin ortadan kalktığı sonucuna
varmanın yanlış olduğunu düşünüyorum.

Dosya konusu somut olayda, iddia, pazarda oluşan fiyat paralelliğine
ve ortak girişimin varlığına dayandırılmaktadır.

Yukarıda yer verildiği üzere, bu tip pazarlarda fiyat beraberliği doğal,
ekonomik ve piyasa mekanizmasının bir gereği olarak ortaya çıkmaktadır.

Ortak girişimin varlığı konusunda kuşku yoktur. Ancak, ortak girişime
taraf olan Çimsa ile AÇS arasında bir anlaşmanın varlığı ya da bilgilerin
aktarıldığı ve bunun sonucunda fiyatların birlikte belirlendiği yolunda dosyada
yeterince bilgi ve belgede yoktur.

Oligopolistik bir pazarda sadece ortak girişimin varlığı nedeniyle ortaya
çıkan fiyat paralelliğinden dolayı, rekabetin tamamen ortadan kalktığına dair
çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

1.2.

Yukarıda yer alan nedenlerden dolayı, pazardaki fiyat paralelliğinin
nedeni olarak, bir anlaşmanın varlığı ya da bilgi değişiminin bulunduğu ortaya
konulmadan, sadece ortak girişimin olduğundan bahisle rekabetin ortadan
kalktığı ve Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği görüşünde olmadığımdan,
Çimsa ile AÇS hakkında para cezası verilmesine dair çoğunluk görüşüne
katılmıyorum.


FARKLI GEREKÇE
1.3.

Çimsa ile AÇS arasındaki ortak girişimin varlığı ve pazarda ortaya
çıkan fiyat paralelliği yan delillerle desteklenmediği sürece, Kanun’un 4.
maddesini ihlal olarak nitelendirilmemeli ve rekabetin tamamen ortadan
kalktığı sonucuna götürmemelidir.

Bununla birlikte bu tip piyasalardaki ortak girişimler, birbirine karşı
duyarlı olan teşebbüsler arasında, pazardaki rekabetçi endişelerin ortaya
çıkmasına neden olacaktır. Oligopolistik bir yapıya sahip olan Doğu Akdeniz
pazarında, çimentonun homojen bir ürün olduğu da göz önüne alındığında ve
bilinen bir gerçek olarak rakip teşebbüslerin sayısının azlığı da ortada iken,
rekabeti sınırlayıcı, bozucu ya da ortadan kaldırıcı faaliyetleri bertaraf edecek
tedbirler veya davranış yönteminin belirlenmesi taraflar ile ortak girişime ait
olmakla birlikte, ortak girişimin rekabeti ortadan kaldırıcı tedbirleri alması
yerinde olacaktır.

2.2.
06-69/930-267
34

Kurul’un 24.3.2005 tarih ve 05-18/197-M sayılı kararı ile aralarında
“Ado Çimento Sanayi ve Tic. A.Ş.”nin de bulunduğu altı teşebbüs hakkında
“Akdeniz Bölgesi” çimento pazarında soruşturma açılmıştır.

4054 sayılı Kanun’un 40 ve 41. maddeleri gereğince açılan
soruşturmalarda, Kurul kararında, hakkında soruşturma açılan teşebbüsün
nam ve ünvanına açıkça yer vermelidir. Soruşturma sürecinde devam eden
usul gereğince, Kurul kararında açıkça kim olduğu belirtilen teşebbüsün
savunmaları alınacak ve sonucunda Rekabet Kurulu da hakkında soruşturma
açtığı teşebbüs ile ilgili karar verecektir.

Dosya konusu somut olayda soruşturma 24.3.2005 tarihli karar ile “Ado
Çimento Sanayi A.Ş.”(Ado Çimento) hakkında açılmıştır. Soruşturma
kapsamında yapılan incelemeler sırasında, çimento satışı ve pazarlamasının
“Ado Çimento” tarafından değil de “Ado Madencilik San. ve Tic. A.Ş.”
tarafından yapıldığı görülmüş ve bunun üzerine Kurul’un 15.8.2004 tarih 05-
51/750-M sayılı kararı ile “soruşturma muhatabının” “Ado Çimento San. ve
Tic. A.Ş.” yerine “Ado Madencilik San. ve Tic. A.Ş.” olarak tashih edilmesine
karar verilmiştir.

Oysa Kurul’un 24.3.2005 tarihli soruşturma kararında yer alan
teşebbüsler arasında “Ado Madencilik” yoktur. Ado Çimento ile Ado
Madencilik aynı ekonomik bütünlük içinde yer alsa da, her ikisi de ayrı, ayrı
birer bağımsız teşebbüstür ve ayrıca 24.3.2005 tarihli soruşturma kararında
ekonomik birlik için değil, “Ado Çimento”nun adı açıkça zikredilmek suretiyle
soruşturma açılmıştır.

Dosya konusu olayda, “Ado Madencilik” hakkında açılmış bir
soruşturma kararı yokken, soruşturma muhatabının adının tashihi suretiyle
“Ado Madencilik” hakkında karar verilmesinin yanlış olduğunu düşünüyorum.

Kanaatimce, yatay anlaşmalar yoluyla, 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiklerine dair yeterli bilgi ve belge bulunmadığından,
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediğine dair, “Ado Çimento” hakkında karar
verilmeli, buna karşılık kararda “Ado Madenciliğe” yer verilmemeliydi.





Tuncay SONGÖR
İkinci Başkan







06-69/930-267
35

FARKLI GEREKÇE
(03.10.2006 tarihli ve 06-69/930-267 sayılı Kurul Kararı)

Rekabet Kurulu 24.04.2003 tarih ve 03-27/325-M ve 03-27/326-M sayılı
kararları ile Marmara, Batı Karadeniz, İç Anadolu ve Akdeniz Bölgeleri
çimento ve hazır beton pazarlarında faaliyet gösteren teşebbüsler hakkında
ön araştırma açmıştır.

4054 sayılı Kanun’un Kurulun inceleme ve araştırmalarda uygulanacak
kuralları düzenleyen 40. maddesinde; ön araştırma yapılmasına karar verildiği
takdirde, Kurul Başkanın, meslek personeli uzmanlardan bir veya bir kaçını
raportör olarak görevlendireceğini, ön araştırma yapmakla görevlendirilen
raportörün 30 gün içinde elde ettiği bilgileri, her türlü delilleri ve konu
hakkındaki görüşlerini Kurula yazılı olarak bildireceğini hükme bağlamaktadır.
Rekabet Kurumunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği’nin 55.
maddesi, bu görüşlerin düzenlenecek bir “ön araştırma raporu” ile Kurula
intikal ettirileceğini öngörmüştür.

Ön araştırmanın temel amacı, iddiaların ciddiliğini ve tutarlılığını
inceleyerek, soruşturma açılıp açılmaması değerlendirmesi için veri toplamak,
yerinde incelemelerde bulunarak gerekli delillere ulaşmaktır. Soruşturmanın
temelini ön araştırma oluşturmakta, bir başka ifadeyle ön araştırmanın yapılış
zamanı, şekli ve kapsamı soruşturma kararının sağlıklı, tutarlı ve gerekçeli
olabilmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Bu itibarla ön araştırma
kararının, yeterli delillere ulaşılabilmesi, hatta delillerin karartılmaması için
gecikmeksizin uygulamaya konulması gerekir. Kanun bu amaca yönelik olarak
bir dizi ve kısıtlı süreler öngörmektedir. Bahsedilen işlemlerle ilgili herhangi bir
gecikme amaca ulaşmayı engelleyebileceği gibi, alınan kararların etkinliğini
ortadan kaldırır.

Mevzuat bu denli açık düzenlemeler getirmiş iken, 23.12.2004 tarihli
toplantıda, 24.04.2003 tarihinde açılan ön araştırma kararına yeni gelen
şikayetler nedeniyle, bazı iddiaların eklenmesi ve yeni ön araştırmalar açılarak
birleştirilmesi önerisi gelmiş, bu bağlantıda 24.04.2003 tarihli ön araştırma
kararının 18-20 aylık süre içinde uygulanmadığı görülmüştür. Böyle bir uzun
süre gecikmeyi anlamak ve gerekçelendirmek mümkün değildir. Bu nedenle,
sonradan gelen iddiaların ön araştırma kapsamına alınmasına ilişkin
23.12.2004 tarihli ve 04-81/1155-M sayılı karara katılmakla birlikte, bu
gecikmenin bir görev kusuru olarak incelenmesi, araştırılması ve
soruşturulması amacıyla farklı gerekçe yazmıştım.

Aynı şekilde ilgili teşebbüsler hakkında soruşturma açılması
kararlarının da -gecikme süreleri farklı olmakla birlikte- geç uygulamaya
sokulduğu anlaşılmıştır.

Uzun bir gecikmeden sonra ön araştırma ve soruşturmalar
tamamlanmış ve yukarıda tarih ve sayıları verilen nihai kararlar alınmıştır.
Çimento gibi ülkemizin önemli ve Rekabet Kurumunun sürekli gündeminde
olan bir sektörde ön araştırma ve soruşturma kararlarının derhal uygulamaya
06-69/930-267
36
sokulmasının önemi tartışılamaz. Alınan kararlar belirli delillere dayandırılmış,
kimi kararlarda yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle, ihlal iddiaları sonuçsuz
kalmıştır. Ön araştırma ve soruşturma kararlarının çok uzun bir süre
uygulanmamasının, delil toplanması ve iddiaların gerekçelendirilmesi, yeterli
bilgi ve belgeye ulaşılması bakımından önem taşıyıp taşımadığı da kuşkusuz
tartışılabilecektir.

Bu farklı gerekçem, bölge ve teşebbüsler bazında ilgili kararlar
bölümündeki teknik karşı ve farklı gerekçelerim saklı kalmak üzere, yukarıda
tarih ve sayıları verilen tüm kararları kapsamak üzere genel olarak ve aynı
içerikte kaleme alınmıştır.






Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ
Kurul Üyesi































06-69/930-267
37

KARŞI OY GEREKÇESİ
(03.10.2006 tarihli ve 06-69/930-267 sayılı Kurul Kararı)

Kararın 2 nci maddesine aşağıdaki gerekçelerle katılamıyorum:

Batı Akdeniz çimento pazarında faaliyette bulunan;

- Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. Ve Tic. A.Ş.,
- Denizli Çimento Sanayi T.A.Ş.,
- Ado Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Özgür Çimento ve Beton Endüstrisi A.Ş.’nin

yatay anlaşmalar yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesini ihlal
ettiklerine dair yeterli bilgi ve belge bulunmadığından, Kanun’un 4 üncü
maddesinin ihlal edilmediğine karar verilmiştir.

Soruşturma raporunda ve ekinde yer alan bilgi ve belgeler adı geçen
teşebbüslerin, aralarında yaptıkları görüşmeler ve gerçekleştirdikleri
koordinasyon sonucunda rekabetin ortadan kaldırıldığını, pazarda
uygulanacak fiyatların görüşmelerin sonucu olarak ortak bir belirlemeye yol
açtığını, dolayısıyla Kanun’un 4 üncü maddesi kapsamında yatay anlaşmalar
yoluyla ihlali kanıtlamaya yeterli olduğunu göstermektedir. Bu sektörde çok
yoğun, tartışmalara yol açmayacak kesin belgelerin elde edilemeyeceği
gözden uzak tutulmamalıdır. Görüşmeler, ortak fiyatın oluşturulması çabaları
ve fiyat paralelliğinin ötesine giden tespitler Batı Akdeniz pazarında bir
anlaşmanın mevcudiyetini destekleyecek niteliktedir.






Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ
Kurul Üyesi















06-69/930-267
38


Rekabet Kurulu’nun a) 03.10.2006 tarih ve 06-69/930-267 sayılı,
b) 03.10.2006 tarih ve 06-69/931-268 sayılı Kararları



FARKLI OY GEREKÇESİ

Rekabet Kurulu’nun Akdeniz Bölgesi “çimento” ve “hazır beton”
pazarlarında faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip
etmediklerinin tespiti amacıyla; 23.12.2004 tarihinde açılan ön araştırma ve
24.03.2005 tarihinde başlatılan soruşturma çerçevesinde Başkanlık tarafından
özellikle, ön araştırma ve soruşturma açılması kararlarının akabinde hemen
yaptırılması gereken yerinde inceleme işlemlerinin çok büyük gecikmelerle
yapılabilmiş olması ve diğer idari hatalar sebebiyle, Kurum tecrübeleri ile
belirlenmiş ve kamuoyunda yaygın olarak konuşulan çimento sektöründeki
muhtemel ağır rekabet ihlallerinin ekonomimize verdi zararlar zamanında
engellenememiş, soruşturma süreci boyunca kurumsal zafiyet gösterilmiş
ayrıca, Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40-44 maddeleri hükümleri
bakımından idarenin görev ihmaline yol açıldığı kanaatindeyim.

Rekabet Kurumu ve Rekabet Kurulu’nun kuruluşundan itibaren,
sektörün ve ürünün özelliklerinden dolayı çimento teşebbüsleri ile ilgili olarak
defalarca soruşturma yapılmıştır. Rekabet Kurulu’nca, sektörde yapılan
rekabet ihlalleri sebebiyle teşebbüslere defalarca idari para cezası vermesine
rağmen, kurumsal hatalar, malum idari ve usul eksiklikleri sebebiyle bu
para cezalarının tahsili mümkün olmamış ve bu durum, rekabet ihlali
eğilimindeki teşebbüsler üzerinde ihlal eylemlerine son vermeleri bakımından
caydırıcı etki yaratmamış ve sektörde rekabetin sağlanmasını olumsuz yönde
etkilemiştir.

Zaman içinde, Rekabet Kurumu’nun faaliyetleri, çalışma sistematiği ve
hatta idari zafiyetleri konusunda bilgi sahibi olan sektördeki teşebbüsler,
yapılan ihlallere rağmen, Rekabet Kurumu’nca bir müdahale veya etkili
yaptırım uygulanmaması üzerine organize şekilde birlikteliklerini, anlaşma ve
rekabete aykırı eylemlerini kendilerince daha dikkatli yaparak rekabet
ihlallerine dair belge ve bilgileri işyerlerinde bulundurmamakta, arşivleme ve
bilgisayar kayıtları konusunda itinalı olarak ve en önemlisi Rekabet
Kurumu’nun tarzına vakıf olarak muhtemel ihlaller konusunda son derece
tedbirli davranmaktadır. Yerinde inceleme konusunda Rekabet Kurumu’nun
usullerini, incelemenin yapılış biçimi ve zamanlamasına aşina olan
teşebbüsler çeşitli şekillerde, Rekabet Kurulu’nun kendileri ile ilgili açılan ön
araştırma ve soruşturma kararlarından, kararlar kendilerine tebliğ edilmeden
haberdar olabilmektedirler. Bu husus, göz önünde tutulduğunda, rekabet
çalışmalarında belge ve delil bulunması için, rekabet hukuku ve kartel
uygulamaları bakımından gelişmiş dünya ülkelerinde olduğu gibi, en önemli
araç olan yerinde incelemelerde; en kısa sürede, habersiz, baskın tarzında,
teşebbüslerin önemli birim ve binalarında, yeterli sayıda kalifiye personelle
yapılması gerekmektedir. Hal Böyleyken bu soruşturma kapsamında yapılan
06-69/930-267
39
yerinde incelemelerin aylar sonra, gecikmeli yapılmış olması, incelemenin
aynı zamanda, baskın tarzında ve habersiz yapılabilme imkanını otomatikman
ortadan kaldırarak delillerin elde edilmesini engellemiş ve soruşturma
sonucunda elde edilmesi muhtemel sonuçlara ulaşılamamıştır.

Akdeniz Bölgesi çimento ve hazır beton ön araştırma kararı 23.12.2004
tarihinde alınmış olmasına rağmen, Başkanlıkça; Daire Başkanı Erkan
Yardımcı, Başkan Yardımcısı Mehmet Akif Ersin ve Başkan Mustafa Parlak
imzalı geçici görev onayı 35 gün sonra 27.01.2005 tarihinde hazırlanmış,
yerinde incelemeler teşebbüslerde ancak, Kurul Kararından yaklaşık 40 ve
55 gün sonra 30.01.2005 ve 16.02.2005 tarihlerinde yapılabilmiştir.

Aynı şekilde, 24.03.2005 tarihinde alınan Soruşturma açılması
Kararı’na rağmen, Başkanlıkça; Daire Başkanı Erkan Yardımcı, Başkan
Yardımcısı Mehmet Akif Ersin ve Başkan Mustafa Parlak imzalı geçici görev
olurlarının 25.05.2005, 15.07.2005, 27.12.2005, 28.03.2006 tarihlerinde
yaklaşık 2 ay, 4 ay, 9 ay ve 12 ay gecikmeli olarak hazırlandığı ve yerinde
incelemelerin bu sebeple 1 yıla varan gecikmeler ile 25.05.2005,
18.07.2005 ve 29.12.2005, 28.03.2006 tarihlerinde yapıldığı anlaşılmaktadır.

İç Anadolu, Karadeniz ve Marmara Bölgeleri ile ilgili açılan
soruşturmalarda da Akdeniz Bölgesi çimento soruşturmasında yapılan idari
hata ve eksikliklerinin var olduğunu düşünürsek Rekabet Kurumu’nun çimento
ve hazır beton sektörlerinde, kamuoyunda var olduğu düşünülen, medya
organlarında çok sık olarak işaret edilen rekabet ihlalleri konusunda neden bir
şey yapamadığını, ihlaller konusunda 4054 sayılı Kanun’un verdiği yetkiler
yerinde kullanılarak rekabet ihlallerinin ekonomiye verdiği zararların neden
önlenemediğini daha açık anlayabiliriz.

Sonuçta, kurumsal performans düşüklüğü ve zafiyete yol açan ve esas
olarak bir kamu kurumunun kendisine yasası ile verilen görevi gerektiği
şekilde yapamamasından dolayı piyasalarda rekabet ihlalleri yoluyla
ekonomik kayıplara yol açıldığı düşünüldüğünde, hiçbir kamu kurumunun
yönetiminin böyle bir sonuca yol açmasının doğru olmadığı ortadadır. Diğer
taraftan, gösterilen zafiyet ve görevin eksik yapılmasının sonuçları olay
bazında soruşturma ile elde edilebilecek faydaları sağlamamış, muhtemelen
var olan ihlaller tespit edilememiş ve sürmesine engel olunamamıştır.








Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi



06-69/930-267
40

(Rekabet Kurulu’nun 03.10.2006 tarih ve 06-69 / 930-267 sayılı Kararı)


KARŞI OY GEREKÇESİ


Akdeniz Bölgesi çimento pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin
4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediklerinin tespitine dair Kurul Kararı’nın
ikinci maddesine, soruşturma sürecinde elde edilen belge ve bilgiler
çerçevesinde, Batı Akdeniz çimento pazarında teşebbüslerin koordinasyon
içinde, birlikte fiyatları belirledikleri anlaşılmış, durumun soruşturma raporu ve
eklerinde somutlaşmış olması sebebiyle katılmamaktayım. Söz konusu dört
teşebbüsün ilgili coğrafi pazarda, çimento fiyatını anlaşmalar yaparak
belirledikleri görüşündeyim.







Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi


























06-69/930-267
41

Rekabet Kurulu’nun 03.10.2006 Tarih ve 06-69/930-267 Sayılı Kararına

KARŞI VE FARKLI OY GEREKÇESİ


Akdeniz Bölgesi çimento pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerle ilgili
kararın Adana Çimento ve Çimsa Çimento San. Ve Tic. A.Ş. A.Ş. ile ilgili
cezalandırma, Göltaş, Denizli ve Ado Çimento’nun 4054 Sayılı Kanunun 4.
maddesini ihlal etmediklerine ilişkin kısmına katılmamakta, ve Özgür
Çimentoyla diğer teşebbüslerle alakalı olarak 4054 Sayılı Kanunun ihlal
edilmediğine ilişkin karara ise farklı gerekçe ile katılmaktayım.
4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunda belirtilen rekabet
ihlalini gerçekleştirdiği iddia olan teşebbüsler hakkında, Rekabet Kurulu
tarafından inceleme, önaraştırma ve soruşturma yapmak ne kadar doğal ve
yasal ise, soruşturma konusunda sübut veya ademî sübut yönünde karara
varabilmek için teşebbüslere savunma hakkı tanınması ve bu hakkın
kısıtlanmaması da o denli önemlidir ve hukuk devleti olmanın da gereğidir.
Haklarında soruşturma yapılan ve ihlali sabit görülüp cezalandırılan
Adana ve Çimsa Çimento A.Ş. ile delil yokluğundan rekabet ihlali sabit
görülmeyen Özgür Çimento vekilleri ya da temsilcileri haklarında soruşturma
açıldığının bildirilmesi ve 30 gün içerisinde ilk yazılı savunmalarının istenmesi
üzerine, vekilleri Rekabet Kurumuna yaptıkları yazılı müracaatla 4054 Sayılı
Kanunun 43/2. maddesi uyarınca ilk yazılı savunmalarını hazırlayıp
gönderebilmeleri için bildirim yazısı ile birlikte “iddiaların türü ve niteliği
hakkında yeterli bilgi ve belgenin gönderilmesini” talep etmişlerdir. Bildirim
yazısı incelendiğinde bu istemin yasal ve son derece doğru olduğu
görülmektedir. Dosya içerisinde bulunan bildirim yazılarında görüleceği üzere
(Ek-1) soruşturma açıldığı ve açılan soruşturmaya ilişkin savunmanın
gönderilmesinin istendiği yazı hiçbir bilgiyi içermemektedir. Bildirim yazısında
aynen “Akdeniz Bölgesi çimento pazarında diğer üreticilerle fiyat
konusunda ortak hareket etmek suretiyle 4054 Sayılı Kanunun 4.
maddesini ihlal ettiğiniz bu nedenle soruşturma açıldığı, 30 gün içerisinde
savunmanın gönderilmesi” iletilmektedir. İki satırlık bu bilgiye göre teşebbüs
kendisini nasıl savunacaktır? İhlalin ne zaman, nerede, kiminle, ne şekilde söz
konusu olduğunu bilmeyen bir teşebbüs neye göre savunmasını yapacaktır?
Bu sorunun cevabı “Savunma yapamayacaktır” şeklinde olacaktır.
Teşebbüsün suçlamaya karşı kendisini savunabilmesi için önaraştırma
raporundaki iddiaları, toplanan delillerden kendisiyle ilgili olanlarını,
soruşturma kararını ve gerekçelerini görmek, incelemek zorundadır.
Teşebbüsler yazılı olarak kendileriyle ilgili belgelerin, ilk inceleme ve ön
araştırma raporunun gönderilmesi ya da incelemelerine imkan sağlanmasını
talep etmişler, bu talep de gerekçesiz red edilmiştir (Ek-2). Rekabet Kurumu
Başkanlığının bu tavır ve kararları 4054 Sayılı Kanunun 43 ve 44.
maddelerine açıkça aykırıdır. Şöyle ki:
Her idari işlemin Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat olmak üzere
beş unsuru bulunmaktadır. Bunlardan Şekil Unsuru; idari işlemin tesisi için
06-69/930-267
42
yetkili idari makamca izlenmesi gerekli yöntemi (usulü) ve idari işlemin hukuk
düzeninde aldığı biçimi, maddi varlığı anlatır. İdari işlemin şekil unsuru
bakımından hukuka uygun olmaması, yöntem ve biçim kurallarına uygun
olarak tesis edilmiş bulunmasına bağlıdır. Usul (yöntem) kuralları, idari işlemin
hukuk düzeninde varlık kazanabilmesi için geçirmesi gereken aşamalarla ilgili
kurallardır. İdari işlemin, hukuka uygun biçimde doğabilmesi için bu kurallara
uyulması zorunludur. Türk İdari Hukuk Sisteminde henüz tüm idari işlemler
için geçerli usul kurallarını düzenleyen genel bir İdari Usul Yasası mevcut
değildir. Kimi hizmet alanları için geçerli usul kurallarını düzenleyen usul
yasaları ve kimi de maddi yasalarla düzenlenmiş usul kuralları vardır. 4054
Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 43 ve 44. maddesi usul
kurallarını öngören, bu anlamda maddi bir yasadır.

4054 Sayılı Kanun’un 43. maddesinin 2. fıkrası “Kurulun, başlattığı
soruşturmaları …15 gün içinde ilgili taraflara bildireceğini, tarafların İLK
YAZILI SAVUNMALARINI 30 gün içerisinde göndermelerini isteyeceğini,
taraflara tanınan ilk yazılı cevap verme süresinin başlayabilmesi için Kurulun
bildirim yazısı ile birlikte, iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi
taraflara göndermesi gerektiğini” öngörmüş, Kanun’un 44.maddesinin 2.
fıkrası da; “Haklarında soruşturma açılan tarafların, soruşturma açıldığı
tarihten, sözlü savunma hakkını kullanma taleplerine kadar kurum
bünyesinde kendileri ile ilgili düzenlenmiş her türlü evrakın ve mümkünse
elde edilmiş her türlü delilin bir nüshasının kendilerine verilmesini
isteyebileceğini” vurgulamıştır. Kendileriyle ilgili düzenlenmiş her türlü evrak
ve delilin bir nüshasını isteme hakkının, bu belgeleri Kurum’daki dosyada da
bizzat incelemeyi kapsadığı açıktır.
Yasa koyucunun, 43. maddenin 2. fıkrasında “…ilk bildirim yazısıyla
birlikte iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgilerin taraflara
gönderilmesini” 44. maddenin 2. fıkrasıyla da “…soruşturmanın açıldığı
tarihten sözlü savunma hakkını kullanma taleplerine kadar kurum bünyesinde
kendileriyle ilgili düzenlenmiş her türlü evrakı, delilleri isteme hakkı” tanınırken
savunma hakkına gösterdiği özeni, verdiği önemi ortaya koymaktadır. Bunu
Kanun’un ilgili madde gerekçesinde de çok net bir şekilde ortaya koymaktadır.
4054 Sayılı Kanun’un 44. madde gerekçesi aynen şöyledir: “Kurul’un
SORUŞTURMALARI GİZLİ DEĞİLDİR. Savunma hakkının tam olarak
kullanılabilmesi için sözlü savunma toplantısına kadar, taraflar Kurul’ca
kendileriyle ilgili olarak düzenlenmiş her türlü evrakın ve delilin bir nüshasını
alabilmektedirler. Böylelikle, savunma hakkının TAM ve EKSİKSİZ
kullanılması mümkün olacaktır.
SAVUNMA HAKKI disiplin soruşturmalarının, adlî ve idarî ceza
soruşturmalarının en önemli müesseselerinden biridir. Hakiki ve hükmî
şahıslara kanuni düzenlemelere dayanarak isnadda bulunmak ne kadar doğal
ise, suçlanan kişilere yeterince savunma hakkı tanınması da o kadar tabiidir.
Bu hak, insan hakları sözleşmeleri, anayasalar ve yasalarla teminat altına
alınmıştır. 4054 Sayılı Kanun’un 43/2 ve 44/2. maddelerinin açık hükümlerine
rağmen, aleyhine soruşturma açılan, idari para cezası tehdidiyle suçlanan
06-69/930-267
43
teşebbüslere de hiçbir kısıt konulmadan savunma hakkı tanınması gerekir.
Gerekliliğin ötesinde bu lazime yasa emridir. Aksine karar ve uygulamalar
savunma hakkının kısıtlanmasıdır ve kanuna aykırıdır.

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 47. maddesinin
1. fıkrası, sözlü savunma toplantılarının açık yapılacağını öngörmektedir.
Kural, sözlü savunma toplantısının ALENİ (açık) yapılmasıdır. İstisnası aynı
fıkranın 2. cümlesinde “genel ahlak” ve “ticari sır” ların korunması olarak
gösterilmiş ve Kurul’un toplantının gizli yapılmasına karar verebileceği kabul
edilmiştir.
Bu nedenle sözlü savunma toplantılarının açık yapılmasını esas alan
Kanun’un bu hükmünü, toplantının gizli yapılmasına ilişkin haller açık ve net
ortada olmadığı takdirde, bir şekilde dolanmak ve geçersiz kılmak yasaya
aykırıdır.
Ayrıca, gizlilik kararı tarafları kapsamaz. Taraflar (Teşebbüsler)
dışındaki izleyicileri, basını ve sözlü savunma toplantısına yasal olarak
katılması gerekenlerin dışındakileri kapsar. Tarafların yokluğunda bir diğer
tarafın beyanlarının alınması, gıyabında alınan ifadelere karşı diğer tarafa söz
ve savunma hakkı tanınmaması 4054 Sayılı Kanun’un 44. maddesinin son
fıkrasına aykırılık oluşturur. Bilineceği üzere 44/son fıkrası; “Kurul, tarafları
bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları kararına dayanak
yapamaz” hükmündedir.
Günümüzde iyi yönetişim (governance) ilkesi, idari işlemin tesisinden
önce ilgilinin o konudaki görüşüne başvurulmasını gerekli kılmaktadır.
23.5.2006 tarihinde yapılan sözlü savunma toplantısında bu gerekliliğe riayet
edilmemiş, yasaya aykırı bir şekilde soruşturmaya tabi diğer teşebüslerin
yokluğunda Çimsa ve Adana Çimento’nun beyanları alınmış, diğer
teşebbüslerin gıyabında alınan ifadelere karşı kendilerine sözle savunma
hakkı tanınmamış, yasaya aykırı olarak alınan sözlü savunmanın gizli icrasına
dair karar ve buna göre yapılan sözlü savunma toplantısı sonrasında bu nihai
karar tesis edilmiştir. Bu idari işlem şekil unsuru bakımından yasaya ve
hukuka aykırıdır. Yasaya aykırı olarak yapılan Sözlü Savunma toplantısına
dayanarak ceza kararı verilemez.
Özgür Çimento ve Beton Endüstrisi A.Ş.nin rekabet ihlalinde
bulunduğuna ilişkin yeterli delilin mevcut olmadığı yönündeki çoğunluk
görüşüne aynen katılmaktayım. Bir an için delil bulunması ve rekabet ihlalinin
şeklen sabit olması durumunda bile yukarıda değindiğim yasaya ve idari usule
aykırı bir şekilde idari işlem (Ceza Kararı) oluşturulamayacağı görüşündeyim.
Akdeniz Çimento Pazarı ile ilgili yapılan soruşturma sonunda toplanan
deliller, beyanlar ve özellikle Kızıltaş İnşaat Ltd. Şti. ele geçen 21.12.2004
tarihli belge Ado Çimento A.Ş. Pazarlama Müdürü Tarık Çağlayan’ın Ado
Madencilik Genel Müdürü Cem Sak’a gönderdiği 8.9.2003 tarihli “Özgür
Çimento piyasa araştırması” konulu belge, Ado Beton’da ele geçirilen “Göltaş
Çimento ile yeni klinker alımı anlaşması çerçevesinde yeni değerlendirmeler”
06-69/930-267
44
başlıklı belge, ve tüm dosya kapsamından Göltaş Çimento, Denizli Çimento
ve Ado Çimentonun rekabeti ortadan kaldırmaya çalıştıkları, pazarda
uygulanacak fiyatları belirledikleri ve bu şekilde 4054 Sayılı Kanun’un 4.
maddesini yatay anlaşmalar yoluyla ihlal ettikleri sabit olmuştur. Kanunun 16.
maddesi uyarınca cezalandırılmaları gerekmektedir. Aksine olan görüş ve
karara katılmamaktayım.


M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi


















Ek 1 ve 2 : 4 adet belge



Full & Egal Universal Law Academy