Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-1-132 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 15-12/159-72
Karar Tarihi : 18.03.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Selen Yersu ŞAHİN, Hakan EREK, İbrahim KUŞCU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Aksa Malatya Doğalgaz Dağıtım A.Ş.
Niyazi Mısri Caddesi No:6 Ünal İş Merkezi Malatya
(1) E. DOSYA KONUSU: Aksa Malatya Doğalgaz Dağıtım A.Ş.’nin doğalgaz iç
tesisatlarında temperlenmiş dökme boru bağlantı parçalarının kullanmasını
zorlaştırmak suretiyle hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
- Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Doğalgaz Piyasası İç Tesisat
Yönetmeliği’nin (İç Tesisat Yönetmeliği) “Standartlar” başlıklı 5. maddesinde belirtilen
standartlara uyulması gerektiği,
- İç Tesisat Yönetmeliği kapsamında halihazırda doğal gaz iç tesisatlarında
kullanılabilecek iki çeşit boru bağlantı parçasının bulunduğu; bunların, piyasada
“fittings” olarak tabir edilen temperlenmiş dökme demirden boru bağlantı parçaları ile
“patent dirsek” parçaları olduğu,
- Dağıtım bölgesinde hakim durumda bulunan Aksa Malatya Doğalgaz Dağıtım A.Ş.’nin
(MALATYAGAZ) doğal gaz dağıtımı yaptığı coğrafi alanda, doğal gaz iç tesisatlarında
temperlenmiş dökme demirden boru bağlantı parçaları yerine patent dirsek kullanımını
tercih ettiği; bunu açıkça talep etmediği ya da herhangi bir kurala bağlamadığı; ancak
temperlenmiş dökme demirden boru bağlantı parçalarının kullanımını fiili olarak
zorlaştırdığı,
- MALATYAGAZ’ın, İç Tesisat Yönetmeliği kapsamında tesisat firmalarını
sertifikalandırdığı, bu tesisat firmalarının yapacakları proje ve tesisat kurulumlarının
MALATYAGAZ tarafından kontrol edildiği,
- MALATYAGAZ’ın, sertifikalı tesisat firmalarına en az bir mühendis, bir kaynakçı ustası
ve bir de tesisatçı ustası bulundurmaları koşulu getirdiği ve ustaların yeterlilik
belgelerinin bulunmasını istediği,
- Temperlenmiş dökme demirden boru bağlantı parçalarının takılmasında vasıfsız işçi
yeterliyken, patent dirsek kurulumunun, yeterlilik belgesine sahip kaynak ustaları
tarafından yapılabildiği; söz konusu yeterlilik belgeleri için eğitim, düzenleme ve
yenileme işlemlerinin ise MALATYAGAZ tarafından yapıldığı,
15-12/159-72
2 / 5
- MALATYAGAZ’ın, yetkili mühendis ve teknik personelin doğal gaz tesisatlarında
mutlaka patent dirsek kullanılması yönünde talep ve uyarılarda bulunduğu; “fittings” ile
döşenmiş tesisatların sökülerek patent dirsek ile değiştirilmesini talep edebildiği,
- Anılan uygulamanın, dökme demirden boru bağlantı parçaları üreten teşebbüslerin
satışlarının azalmasına neden olduğu,
- Öte yandan, bu parçaların doğal gaz tesisatı haricinde de kullanım alanları
olduğundan, satışların tamamen durmadığı,
- MALATYAGAZ’ın, üst pazardaki hakim durumunu, alt pazardaki fiili uygulamalarla
kötüye kullandığı,
- MALATYAGAZ’ın anılan uygulamalarına ilişkin olarak EPDK ile görüşüldüğü, EPDK
yetkililerince, mevzuata uygun parçaların kullanımına izin verildiği sürece, patent
dirsek kullanımına yönlendirme şeklindeki uygulamanın doğal gaz piyasası
mevzuatına aykırılık teşkil etmeyeceği ve konunun Rekabet Kurumu’na (Kurum)
iletilebileceğinin belirtildiği,
- MALATYAGAZ’ın uygulamalarına benzer uygulamaların AKSA Grubu’nun diğer doğal
gaz dağıtım bölgeleri bakımından da söz konusu olduğu; bunların dışındaki doğal gaz
dağıtım bölgelerinde ise böyle bir uygulamanın bulunmadığı
hususları ifade edilerek MALATYAGAZ hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) kapsamında gerekli incelemelerin yapılması talep
edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.12.2014 tarih ve 7491 sayı ile giren başvuru
üzerine Rekabet Kurulu (Kurul) 29.01.2015 tarih ve 15-05/66-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar vermiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 09.03.2015 tarih ve sayılı 2014-1-132/ÖA Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; MALATYAGAZ hakkında 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına yer olmadığı ve şikâyetin
reddinin gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yürütülen Teşebbüs: MALATYAGAZ
(6) Malatya ilini kapsayan dağıtım bölgesinin doğal gaz dağıtım lisansı, 20.10.2005 tarihinde
EPDK tarafından 30 yıllık süre için PEGAZ Malatya Şehir İçi Doğalgaz Dağıtım A.Ş.’ye
verilmiştir. Bu şirketin tüm hisseleri 10.05.2007 tarihli EPDK Kararı ile Kazancı Holding
tarafından devralınmıştır. MALATYAGAZ, Malatya ilinde doğal gaz dağıtımı ve satışı
faaliyetini sürdürmektedir. MALATYAGAZ’ı kontrol eden AKSA Grubu’nun (Kazancı
Holding) Türkiye’de 20 adet bölgede doğal gaz dağıtım lisansı bulunmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(7) Dosya konusu şikâyetin, doğal gaz iç tesisatlarında kullanılan boru bağlantı parçalarına
ilişkin olduğu dikkate alındığında, ilgili ürün pazarı “doğal gaz iç tesisatında kullanılan
boru bağlantı parçaları” olarak tespit edilebilecektir.
(8) Bununla birlikte, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafı da dikkate
alınarak, dosya kapsamında ilgili ürün pazarı tanımlanmamıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(9) İlgili coğrafi pazar tanımlanmamıştır.
15-12/159-72
3 / 5
I.2.3. Sektörel Düzenleme
(10) İç Tesisat Yönetmeliği’nin 5. maddesi; “İç tesisatın tasarımı, yapımı, yerleştirilmesi,
kontrolü, işletmeye alınması ve işletilmesi ile ilgili olarak TS, EN, ISO, IEC
standartlarından herhangi birine, bu standartlarda yoksa, TSE tarafından kabul gören
diğer standartlara uyulması zorunludur. Standartlarda değişiklik olması halinde; değişiklik
getiren standart, uygulanan standardın iptal edilmesi veya yürürlükten kaldırılması
halinde ise yeni standart geçerli olur. İç tesisatta, standart belgesine sahip olmayan
malzeme kullanılamaz. İç tesisatta meydana gelebilecek gaz kaçak veya kazalarına karşı
alınacak önlemler hususunda da anılan standartlar geçerlidir.” şeklindedir.
(11) Bu kapsamda, yukarıda yer verilen standartlara uymayan malzemelerin iç tesisatta
kullanılamayacağı anlaşılmaktadır. Anılan hüküm haricinde, doğal gaz piyasası
mevzuatında iç tesisatta kullanılabilecek malzemeye ilişkin olarak herhangi bir
düzenleme bulunmamaktadır.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.3.1. Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
(12) Önaraştırma sürecinde, doğal gaz iç tesisatında kullanılmasına izin verilen boru bağlantı
parçalarına ilişkin olarak, MALATYAGAZ’ın yanı sıra, diğer doğal gaz dağıtım
bölgelerindeki uygulamalara ilişkin, Eskişehir Doğalgaz Dağıtım A.Ş. (ESGAZ), İzmit Gaz
Dağıtım Sanayi A.Ş. (İZGAZ) ve Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş.’den (BAŞKENTGAZ)
bilgi talep edilmiştir.
(13) MALATYAGAZ, ESGAZ, İZGAZ ve BAŞKENTGAZ’dan gelen ve büyük ölçüde örtüşen
cevabi yazılarda özetle;
- Proje onay ve kontrol işlemlerinin ilgili mevzuat hükümlerine göre yerine getirildiği,
- İç Tesisat Yönetmeliği’nın “Standart” başlıklı 5. maddesi kapsamında belirtilen
standartlara sahip olan boru bağlantı parçalarının kullanımına izin verildiği,
- Anılan hükümde belirtilen standartlara sahip olunduğu sürece, hem temperlenmiş
dökme demirden boru bağlantı parçalarının, hem de patent dirsek boru bağlantı
parçalarının kullanımına izin verildiği,
- Temperlenmiş dökme demirden boru bağlantı parçalarının TS 11 EN 10242
standartlarına, patent dirsek parçalarının ise TS 2649 standartlarına uygun olması
gerektiği,
- Anılan boru bağlantı parçalarının yer üstü boru ekleme parçası olarak kullanıldığı,
- Bunların haricindeki boru bağlantı parçalarının, yukarıda yer verilen standartlara sahip
olmaması nedeniyle, doğal gaz iç tesisatında kullanımına mevzuat gereği izin
verilmediği
hususları ifade edilmiştir.
(14) MALATYAGAZ tarafından ayrıca, MALATYAGAZ ile aynı ekonomik bütünlük altında
bulunan hiçbir şirketin, doğal gaz iç tesisatı alanında herhangi bir faaliyetinin olmadığı
belirtilmiştir.
(15) Dosya konusuna ilişkin olarak MALATYAGAZ yetkilileri ile 06.03.2015 tarihinde
Raportörlerce yapılan telefon görüşmesinde özetle; iç tesisat kurulumunda, kaynak
kullanılarak bağlantısı gerçekleştirilen patent dirsek parçalarının gaz sızdırmazlık özelliği
nedeniyle daha güvenli olması sebebiyle tercih edildiği; ayrıca, temperlenmiş demirden
boru bağlantı parçalarının dişli elemanlar olması nedeniyle, kurulum esnasında
MALATYAGAZ personelinin kuruluma nezaret etmesi ve olukların standartlara
uygunluğunu kontrol etmesi gerektiğinden, söz konusu parçaların operasyon maliyetinin,
patent dirsek parçalarına göre daha yüksek olduğu ve bununla birlikte, patent dirsek
15-12/159-72
4 / 5
parçalarının yanı sıra, temperlenmiş dökme demir boru bağlantı parçalarının da
kullanımına da izin verildiği ifade edilmiştir.
I.3.2. Değerlendirme
(16) Dosya konusu şikâyet çerçevesinde, MALATYAGAZ’ın dağıtım lisansına sahip olduğu
bölgede doğal ve yasal tekel olduğu ve söz konusu hakim durumunu, temperlenmiş
dökme demirden yapılan boru bağlantı parçalarının kullanımını fiilen zorlaştırmak
suretiyle kötüye kullandığı iddia edilmektedir.
(17) “Hakim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki
Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz”a göre; “Kanun’un 6. maddesi
kapsamında incelenen bir davranışın ihlal teşkil edebilmesi için davranışı gerçekleştiren
teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda olması ve davranışın bir kötüye kullanma niteliği
taşıması gerekmektedir. Kurul, bu iki temel unsurdan birinin bulunmadığının açıkça
gösterilebildiği durumlarda diğer unsura ilişkin analize yer vermeyebilir.” ifadesi yer
almaktadır.
(18) Dosya içeriğinden, doğal gaz iç tesisatında kullanılan boru bağlantı parçalarının, doğal
gaz tesisatı haricinde de kullanım alanları bulunduğu anlaşılmakla birlikte, asıl kullanım
alanının doğal gaz iç tesisatı olduğu görülmektedir. Bu durumda, MALATYAGAZ’ın,
Türkiye doğal gaz dağıtım bölgelerinin tümü içerisinde doğal gaz iç tesisatında kullanılan
boru bağlantı parçaları bakımından hakim durumda olup olmadığının tespiti
gerekmektedir.
(19) Aşağıdaki tablolarda sırasıyla, MALATYAGAZ ile örnek olarak seçilen ESGAZ, İZGAZ ve
BAŞKENTGAZ dağıtım bölgelerinde 2013 ve 2014 yıllarındaki abone sayıları ve doğal
gaz iç tesisat projelerinin sayılarına yer verilmiştir.
Tablo-1: MALATYAGAZ, ESGAZ, İZGAZ ve BAŞKENTGAZ’ın 2013 ve 2014 Yıllarında Sahip Olduğu
Abone Sayısı1
Dağıtım Şirketi 2013 Yılı Abone Sayısı 2014 Yılı Abone Sayısı
MALATYAGAZ (…..) (…..)
ESGAZ (…..) (…..)
İZGAZ (…..) (…..)
BAŞKENTGAZ (…..) (…..)
Tablo-2: MALATYAGAZ, ESGAZ, İZGAZ ve BAŞKENTGAZ Bölgelerinde 2013 ve 2014 Yıllarında Yapılan
Doğal Gaz İç Tesisat Projelerinin Sayısı2
Dağıtım Şirketi 2013 Yılı İç Tesisat
Proje Sayısı
2014 Yılı İç Tesisat
Proje Sayısı
MALATYAGAZ (…..) (…..)
ESGAZ (…..) (…..)
İZGAZ (…..) (…..)
BAŞKENTGAZ (…..) (…..)
(20) 2013 Yılı EPDK Doğal Gaz Raporu’nda yer alan bilgilerden; 2013 yılı sonu itibarıyla
Türkiye’deki toplam evsel abone sayısının (…..), serbest tüketici sayısının (…..) ve
Türkiye’deki toplam doğal gaz abone sayısının (…..) olduğu anlaşılmıştır.
(21) Yukarıda yer alan verilerden, MALATYAGAZ’ın 2013 yılı itibarıyla Türkiye toplam doğal
gaz abone sayısı içerisindeki payının %(…..) olduğu görülmektedir.
1 Tabloda, her yıl gerçekleşen yeni abone girişleri yerine, toplam abone sayısına yer verilmiştir. Bunun
gerekçesi, eski doğal gaz abonelerinin iç tesisatlarında da ilerleyen dönemlerde yenileme yatırımları
yapılmasıdır.
2 Söz konusu iç tesisat proje sayıları, sertifikalı firmalar tarafından gerçekleştirilen projelere ilişkindir.
15-12/159-72
5 / 5
(22) Evsel abone sayısı bakımından en fazla aboneye sahip 10 ildeki (İstanbul, Ankara, Bursa,
Kocaeli, İzmir, Eskişehir, Konya, Kayseri, Tekirdağ, Samsun) abone sayısının, tüm
Türkiye’deki doğal gaz aboneleri içindeki payı %(…..). Dolayısıyla, MALATYAGAZ’ı
kontrol eden AKSA Grubu’nun kontrolündeki tüm doğal gaz dağıtım şirketlerinin toplam
abone sayılarının 2013 yılı itibarıyla, Türkiye toplamı içerisindeki payının (…..)’nin üzerine
çıkamayacağı dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.
(23) Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, MALATYAGAZ’ın doğal gaz abone ve iç
tesisat proje sayısı bakımından, hakim durumda olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu
anlamda, MALATYAGAZ’ın, kendi dağıtım bölgesinde, doğal gaz iç tesisatlarında
temperlenmiş dökme demirden boru bağlantı parçalarının kullanımını fiilen zorlaştırmak
veya engellemek yönünde uygulamalarının bulunması halinde dahi, bu durumun, doğal
gaz iç tesisatında kullanılan boru bağlantı parçaları bakımından rekabeti kısıtlayıcı bir etki
doğurmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
(24) Bununla birlikte, MALATYAGAZ’ın, güvenlik ve maliyet gerekçeleriyle, temperlenmiş
dökme demir boru bağlantı parçaları yerine patent dirsek boru bağlantı parçalarının
kullanımının tercih ve teşvik etmesi ise rekabeti kısıtlama niyeti taşımamaktadır.
Dolayısıyla hakim durumda bulunmayan MALATYAGAZ’ın eylemi, 4054 sayılı Kanun’un
6. maddesi kapsamında bir rekabet ihlali içermemektedir.
J. SONUÇ
(25) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy