Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-4-69
Karar Sayısı : 16-16/269-120
Karar Tarihi : 11.05.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Adem BİRCAN
B. RAPORTÖRLER : Esin AYGÜN, Abdurrahman TEPELİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Aksigorta A.Ş.
Temsilcisi: Av. Merter ÖZAY
Barbaros Mah. Ak Zambak Sok. Uphill Towers A1A Blok D:117
Batı Ataşehir/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Aksigorta A.Ş. ile Acıbadem Sağlık ve Hayat Sigorta A.Ş.
arasında 09.12.2015 tarihinde imzalanan Çerçeve Sözleşmesi ve eklerine menfi tespit
belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.12.2015 tarihinde giren başvuru üzerine
düzenlenen 04.05.2016 tarih ve 2015-4-69/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme
raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;,
- Çerçeve Sözleşmesi ve ek sözleşmelere 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un (4054 sayılı Kanun) 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit
belgesi verilemeyeceği,
- Çerçeve Sözleşmesi ve ek sözleşmelerin 2008/3 sayılı Sigorta Sektörüne İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği (2008/3 sayılı Tebliğ) kapsamında grup muafiyetinden
yararlanamayacağı,
- Çerçeve Sözleşmesi ve ek sözleşmelere, 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinde
belirtilen şartların tamamı sağlandığından bireysel muafiyet tanınabileceği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. Aksigorta A.Ş. (AKSİGORTA)
(3) AKSİGORTA Türkiye’de ve yurtdışında her nevi sigorta ve reasürans muameleleri yapmak
üzere kurulmuş bir şirkettir. AKSİGORTA tarafından müşterilere sunulan hizmetlerin (…..)
oluşmakta olup farklı alanlarda hizmet verilmektedir.
16-16/269-120
2/11
G.1.2. Acıbadem Sağlık ve Hayat Sigorta A.Ş. (ACIBADEM)
(4) ACIBADEM Türkiye’de ve yurt dışında can sigortaları kapsamında her türlü sigorta
faaliyetleri yürütmek ve özellikle ferdi hayat, grup hayat, ferdi kaza ve hastalık sigortaları ile
koasürans, reasürans ve retrosesyon işlemleri yapmak üzere kurulmuştur.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(5) Genel olarak sigorta hizmetleri;
- Hayat Sigortası (Güvence ürünleri, tasarruf ürünleri, bireysel emeklilik),
- Hayat Dışı Sigorta (Kaza, hastalık/sağlık, kara araçları, hava araçları, su araçları, nakliyat
ve ulaşım, yangın ve doğal afetler, genel zarar, trafik sigortası, hukuksal koruma, kara
araçları sorumluluk, hava araçları sorumluluk, genel sorumluluk, raylı araçlar, su araçları
sorumluluk, kredi, emniyet suiistimal, finansal zarar, destek)
başlıkları altında sınıflandırılmaktadır1.
(6) Yukarıda yer verilen sınıflandırmalardan da anlaşıldığı üzere, sigorta hizmetlerinin, hayat
sigortası ve hayat dışı sigorta başlıkları altında çok sayıda alt branşa ayrılabilmesi
mümkündür. Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı “sağlık sigortası
hizmetleri” olarak belirlenmiştir.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(7) Tarafların sunduğu ürünler Türkiye genelinde satılmakta ve ülkemizdeki tüm sağlık
kuruluşlarında -poliçede teminat olması kaydıyla- kullanılabilmektedir. Bu çerçevede ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
G.3. Bildirime Konu İşlem
(8) Bildirimde AKSİGORTA ve ACIBADEM arasında planlanan işbirliğinin koasürans,
reasürans ve operasyonel hizmetlerin verilmesini kapsayan bir model olduğu ifade
edilmiştir. Taraflar, AKSİGORTA'nın mevcut durumda var olan sağlık ürünleri ile ilgili olarak
ACIBADEM’in operasyonel konularda hizmet vermesi ve AKSİGORTA markasıyla satışa
sunulacak yeni bir ürünün ortaklaşa geliştirilerek tüketiciye ulaştırılması konusunda
anlaşmışlardır. ACIBADEM, AKSİGORTA tarafından satışa sunulacak olan sağlık sigortası
ürününün oluşturulması konusunda hizmet verecektir. Bu ilişki çerçevesinde
AKSİGORTA'ya ait sağlık sigortası ürünlerinde ACIBADEM koasürör ve reasürör sıfatlarını
haiz olacaktır.
1 Konuya ilişkin ayrıntılı analiz Kurulumuzun 26.06.2013 tarih ve 13-40/520-229 sayılı kararında yapılmıştır.
16-16/269-120
3/11
G.3.1. Koasürans
(9) Bildirimde; AKSİGORTA ile ACIBADEM arasında akdedilen Çerçeve Sözleşmesi'nin bir
parçası olan Sağlık Kapalı Koasürans Sözleşmesi (Koasürans Sözleşmesi) ile taraflar
arasında 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1466. maddesi çerçevesinde koasürans
ilişkisi kurulduğu belirtilerek, koasüranslarda riskin, değişik sigorta şirketleri arasında
paylaşıldığı ve her işletmenin riskin sadece bir bölümünü üstlendiği ifade edilmiştir. Bu
kapsamda sigorta şirketlerinden her birinin sorumluluğu payı kadar olup, tahsil edilecek
primler ve ödenecek hasarlar bu paylarla orantılı olarak bölüşülecektir. Başvuruya konu
ticari ilişkide de koasürans ilişkisi kurulmuş olup her iki sigorta şirketi aynı rizikoyu ortaklaşa
sigortalamaya karar vermişlerdir. Kapalı koasürans sözleşmesi kapsamında
AKSİGORTA’nın jeran2, ACIBADEM’in ise koasürör sıfatı ile iş birliğine devam edeceği
bildirilmiştir. Sözleşme'nin akdedildiği tarihte var olan ve akdedildikten sonra satışa
sunulacak olan yeni AKSİGORTA ürünü üzerindeki koasürans iştirak oranları (…..)
ACIBADEM, (…..) AKSİGORTA şeklinde olacaktır.
G.3.2. Reasürans
(10) AKSİGORTA ile ACIBADEM arasında akdedilen Çerçeve Sözleşmesi'nin eki olan Sağlık
Kotpar Reasürans Sözleşmesi (Reasürans Sözleşmesi) ile taraflar arasında Türk Ticaret
Kanunu'nun 1403. maddesi çerçevesinde reasürans3 ilişkisi kurulmuştur. Ayrıca taraflar,
sigorta şirketlerinin, bazı mali kriterler çerçevesinde branşlar bazında hesapladıkları
saklama payı ile sigorta bedelinin ne kadarının kendi üzerlerinde kalacağını belirledikten
sonra bu pay dışında kalan kısmı, "trete" adı verilen anlaşmalarla reasürans şirketlerine
devrettiklerini belirterek, ACIBADEM’in "reasürör" sıfatıyla AKSİGORTA'nın mevcut
portföyünde bulunan yenilenecek sigorta poliçeleri ile yeni yapılacak sigorta poliçelerini
reasüre etmesi konusunda anlaşmışlardır. Söz konusu reasürans ise, sözleşme
kapsamındaki işlerin, trete ve eklerinde belirtilen şekilde prim esasına göre reasüre
edilmesi şeklinde gerçekleşecektir. Ayrıca Reasürans Sözleşmesi, anlaşma kapsamında
devredilen poliçeler için vade sonuna kadar reasürörün sorumluluğunun devam etmesini
öngören ‘run-off’ sisteminde çalışacaktır4.
(11) Söz konusu ilişkide; riskin aktarıldığı şirket (reasürör) ACIBADEM, riski devreden şirket
(sedan) AKSİGORTA'dır. Reasürör olarak ACIBADEM’in her bir sigortalı için hissesi (…..),
sedan olarak AKSİGORTA'nın her bir sigortalı için saklama payı (…..) olarak belirlenmiştir.
Koasürans Sözleşmesi sonrasında reasürör olan ACIBADEM’in sigortalı başına hissesi
(…..) olacaktır. Reasürans komisyonu olarak, reasürör konumundaki ACIBADEM’e
devredilen primler üzerinden Sağlık Kotpar Reasürans Anlaşması'nda yer alan bedel
ödenecektir.
2 Koasürans işleminde poliçeyi düzenleyen, primlerin tahsilatını takip eden, primleri her ortak sigorta şirketine
katılımı oranında dağıtan, riziko gerçekleştiğinde her katılımcı şirketin tazminata rizikoyu üstlenmesi oranında
katılmasını sağlayan şirkete denir.
3 Bildirimde sigortanın sigortası veya mükerrer sigorta olarak tanımlanan reasürans, sigortacının riskin
tamamını kendi üzerinde tutmayarak, bir kısmını bir başka sigorta şirketine aktarması işlemi olarak
tanımlanmıştır.
4 Poliçede daha uzun süreli taahhütler verilmiş olmasına bakılmaksızın, ilgili poliçenin yıllık vadesi sonuna
kadar reasürans hizmeti verilmesini ifade etmektedir.
16-16/269-120
4/11
(12) Ayrıca Reasürans anlaşması çerçevesinde poliçe üretimleri ve risk kabulleri, reasürörün
mülkiyetinde olan ve gizli bilgi niteliğinde bulunan mevcut sistem altyapısı kullanılarak
poliçe üretimleri sistemi üzerinden sedan tarafından gerçekleştirilecektir. Bununla birlikte,
satış, dağıtım kanalı yönetimi ve tahsilat dışında kalan fiyatlama, poliçe üretim, risk kabul,
provizyon ve tazminat yönetimi, anlaşmalı kurum yönetimi, müşteri ilişkileri yönetimi,
raporlama süreçleri ile poliçeye dair diğer tüm süreçler reasürör tarafından yürütülecek ve
sedana veri aktarımı yapılacaktır. Satış ve tahsilat sürecinin yönetimi ise sedanın
sorumluluğunda olacaktır. Anlaşmaya tabi poliçe ve zeyilnameler ile ilgili veriler, anlaşma
kapsamında yapılan tahsilat verileri ile tazminatlarla ilgili bilgiler karşılıklı olarak sedan ve
reasürör arasında kurulacak olan web-servisler aracılığıyla transfer edilecektir. Yapılan
anlaşma ile taraflar bu bilgilerin transferini sağlayacak geliştirmeleri yapmakla ve transfer
edilen verilerin güvenliğini sağlamakla yükümlü olduklarına ilişkin mutabakata varmışlardır.
G.3.3. Operasyonel Hizmetler
(13) AKSİGORTA ile ACIBADEM arasında akdedilen Çerçeve Sözleşmesi kapsamında taraflar,
mevcut AKSİGORTA sağlık ürünleri ve birlikte geliştirilecek olan yeni AKSİGORTA ürünü
ile ilgili ACIBADEM’in aşağıdaki hizmetleri vermesi konusunda anlaşmıştır:
(…..TİCARİ SIR…..)
(14) Taraflar akdettikleri Çerçeve Sözleşmesi ile karşılıklı hak ve yükümlülüklerini
belirlemişlerdir. Anılan Sözleşme’nin 6. maddesinde belirtilmiş olan, ACIBADEM’in bazı hak
ve yükümlülükleri şunlardır;
(…..TİCARİ SIR…..)
(15) Diğer taraftan taraflarca sunulan ek bilgilerde, (…..TİCARİ SIR…..) belirtilmiştir.
(16) Taraflar ayrıca, karşılıklı olarak anlaşmış ve toplam (…..) ABD Doları değerinde alt yapı
yatırımı yapmayı kararlaştırmışlardır. Söz konusu yatırım ile IT sistemleri ve yeni
organizasyon yapıları kurulması planlanmaktadır. Yapılacak yatırımlarda (…..TİCARİ
SIR…..) kullanılacaktır. Bununla birlikte taraflar gönderilen ek bilgilerde aşağıdaki alt yapı
sistemleri konusunda da anlaştıklarını belirtmişlerdir:
(…..TİCARİ SIR…..)
16-16/269-120
5/11
(17) Yapılan bildirimde, inovatif sağlık ürün konseptleriyle sağlık sigortası segmentinde
pozisyonunu geliştirmek isteyen AKSİGORTA ile, tıbbi bilgiye ve sağlık sigortası dalına
özel olarak odaklanan sigortacılık ve otomatize bilgi teknolojileri altyapısına sahip
ACIBADEM’in, Türkiye özel sağlık sigortası pazarı penetrasyonunu geliştirmek, rekabeti
teşvik ederek müşterilere alternatifler sunmak, sigortaya ulaşımda kolaylık sağlamak ve
sağlık sigortalarında kamunun üzerindeki yükü azaltarak sağlık sigortası sektörünü
geliştirmek amacıyla ve AKSİGORTA özel sağlık sigortası ürünleri geliştirmek üzere bir
araya gelerek işbirliği yaptıkları ifade edilmiştir. Ayrıca taraflar; ayrı ayrı sürdürdükleri
faaliyetlerinden ve deneyimlerinden kaynaklanan sinerjiyi optimize ederek bilgi, tecrübe ve
teknik kabiliyetlerini birleştirmek suretiyle AKSİGORTA’ya özel olarak sağlık sigortası
ürünleri oluşturmak, gerektiğinde bu ürünleri farklılaştırarak geliştirmek, aralarında
kurulacak özel işbirliği modelinin şartlarını belirleyerek AKSİGORTA’nın mevcut ve
potansiyel sağlık müşterilerine daha yüksek seviyede hizmet vermek, gerekli altyapı ve
organizasyonu sağlamak amacıyla bildirim konusu sözleşmeyi akdettiklerini belirtmişlerdir.
G.4. Değerlendirme
(18) Bildirime konu dosya kapsamında, menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması
talep edilen sözleşme, AKSİGORTA ile ACIBADEM arasında 09.12.2015 tarihinde
akdedilen Çerçeve Sözleşme ve ek sözleşmelerdir.
G.4.1. Sözleşme Hükümlerinin İncelenmesi
(19) Reasüranstan farklı olarak koasürans işleminde her bir sigortacı sigortalı ile doğrudan
hukuki ilişki içindedir. Koasürans riskin birincil paylaşımı, reasürans ise ikincil paylaşımıdır.
Koasürans ve reasürans arasında, yerine getirdikleri fonksiyon bakımından bir rekabet
bulunduğu söylenebilir, zira iki anlaşmada da amaç riskin dağıtılmasıdır. Nihayetinde söz
konusu olan bir sigortacının tek başına üstlenemediği ya da üstlenmek istemediği bir riskin
ya bir koasürans grubunun üyesi sigortacılar arasında paylaştırılarak ya da bir ya da daha
çok reasürör teşebbüse prim ödenerek riskin devredilmesi yoluyla dağıtılmasıdır5.
(20) Çerçeve Sözleşmesi’nin 6. maddesinde AKSİGORTA’nın hak ve yükümlülüklerine ilişkin
olarak; (…..TİCARİ SIR…..)
(21) Taraflar, yukarıda yer alan bölümlerde yer verilen sözleşme hükümlerine ek olarak,
Çerçeve Sözleşmesi’nin 15. maddesi gereğince bildirme konu anlaşma kapsamında
sözleşme süresinin (…..) yıl olacağı konusunda mutabakata varmışlardır.
(22) Ayrıca, taraflar arasında 02.11.2015 tarihinde imzalanan ve Çerçeve Sözleşmesi’nin ekini
oluşturan Gizlilik Sözleşmesi’nin önsözünde (…..TİCARİ SIR…..) denilerek, bu
sözleşmenin amacı ortaya konulmuştur.
5 Sezin ELÇİN CENGİZ, “Sigortacılık Sektöründe Rekabet Hukuku Uygulamaları-AB Düzenlemeleri ve
Türkiye İçin Çıkarsamalar”,
.
pdf, sf. 14, 47.
16-16/269-120
6/11
G.4.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(23) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu
etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar… hukuka
aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır. Anılan Kanun’un uygulaması bakımından
teşebbüs niteliğini haiz AKSİGORTA ve ACIBADEM, sigorta hizmetleri ve ilgili ürün pazarı
olarak belirlenen sağlık sigortası pazarında birbirlerine rakip durumda faaliyet
yürütmektedirler. Bu çerçevede, aynı piyasada faaliyet gösteren ve birbirine rakip olan iki
teşebbüsün akdettikleri sözleşmenin rekabeti kısıtlayıcı hükümler içerip içermediğinin
değerlendirilmesi gerekmektedir.
(24) Reasürans Anlaşması’nda; (…..TİCARİ SIR…..) Koasürans Anlaşması’nda ise (…..TİCARİ
SIR…..) yönelik rekabeti kısıtlayıcı hükümler bulunmaktadır.
(25) Çerçeve Sözleşmesi’nin hükümleri incelendiğinde ise, 6. maddesinde taraflara belirli hak
ve yükümlülükler getirildiği görülmektedir. Bunlardan özellikle ACIBADEM açısından,
(…..TİCARİ SIR…..) ilişkin hükümler rekabeti sınırlayıcı niteliktedir. AKSİGORTA açısından
ise, (…..TİCARİ SIR…..) ilişkin hükümler birlikte değerlendirildiğinde yine rekabeti
engelleyici oldukları görülmektedir.
(26) Ayrıca tarafların akdettikleri Gizlilik Sözleşmesi ile gizli, teknik bilgi ve ticari sırların, müşteri
ve piyasa bilgileri ile müşterilerine ait her türlü bilgi ve belgenin aktarımı konusunda
anlaşmaya vardıkları düşünüldüğünde, Çerçeve Sözleşmesi ve ekini oluşturan
sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’un 4. madde yasağına tabi olacağı, dolayısıyla bildirime
konu Çerçeve Sözleşmesi’ne ve ek sözleşmelerine aynı Kanun’un 8. maddesi
çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
G.4.3. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
(27) Sözleşmeye taraf olan AKSİGORTA ve ACIBADEM planlanan işbirliği ile koasürans,
reasürans ve operasyonel hizmetlerin verilmesini kapsayan bir model üzerinde mutabakata
varmıştır. Bu, ürünün başka bir firmada üretilip, operasyon hizmetinin satın alındığı, “Third
Party Access” şeklinde bir model olup, dosya mevcudu bilgilerden, AKSİGORTA’nın
hissedarı olan Ageas Insurance International şirketinde de uygulandığı anlaşılmaktadır.
2008/3 sayılı Tebliğ’in genel gerekçesinde, “Reasürans sektörü küresel olarak bütünleşmiş
bir görünüm sunsa da, Türk sigorta sektöründe faaliyet gösteren tek bir reasürans
teşebbüsü bulunduğu gerçeği de koreasüransa ilişkin değerlendirme yapılırken göz ardı
edilmemelidir. Bu nedenle, reasürans teşebbüslerinin de dahil oldukları havuzların bireysel
muafiyet hükümlerine tabi olmaya devam etmeleri yerinde olacaktır. Başka bir deyişle bu
Tebliğ, sadece sigorta teşebbüslerinin dahil oldukları koasürans ve koreasürans yapılarını
kapsamaktadır.” denilerek söz konusu Tebliğ’in kapsamı belirtilmiştir. Bu açıdan başvuru
konusu Çerçeve Sözleşmesi’nin ve ek sözleşmelerin 2008/3 sayılı Tebliğ kapsamında grup
muafiyetinden yararlanması mümkün değildir.
G.4.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(28) Menfi tespit alamayan ve 2008/3 sayılı Tebliğ’in sağladığı muafiyetten de yararlanamadığı
tespit edilen Çerçeve Sözleşmesi’ne ve ek sözleşmelere bireysel muafiyet tanınabilmesi
için söz konusu sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen iki olumlu iki
olumsuz koşulu birlikte sağlaması gerekmektedir.
16-16/269-120
7/11
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
(29) Belli bir prim karşılığında, öngörülmüş bir riskin gerçekleşmesine bağlı zarar ya da hasarın
karşılanmasını sağlayan sözleşme olarak tanımlanabilecek sigortada temel ilke, aynı ya da
benzer risklerle karşı karşıya bulunan olabildiğince çok sayıda kişiyle sözleşme yapılması
ve bunlardan toplanan primlerle tazminatları karşılayabilecek bir fon yaratılmasıdır. Çok
sayıda poliçe sahibinden prim tahsil eden sigortacı, bu sayede belirli bir dönemdeki
kayıpları sigortasız bir kişiye oranla genellikle çok kolay karşılayabilecek bir ekonomik güce
ulaşmaktadır. Bu doğrultuda bir sigortacı için en önemli hususlar prim ve tazminat
dengesinin doğru kurulması, risk kabullerinin doğru yapılması, tahsilat işlemlerinin hatasız
şekilde sürdürülmesi ve müşteri ve anlaşmalı kurum memnuniyeti için ödemelerin doğru
şekilde yapılması olacaktır. Bunun gerçekleştirilebilmesinin ön koşulu da tüm bu bilgi
akışının doğru şekilde yürütülmesini sağlayacak olan alt yapı olanaklarının bulunmasıdır.
(30) Reasürans ve koasürans anlaşmaları, sigortalanacak risklerin teknik özelliklerinden
sigortacının tam bilgi sahibi olmasını gerektirebilecek ve yapılan işbirliği ile vazgeçilmez
kabul edilen bilgilerin elde edilmesi kolaylaşacaktır. Bundan başka uygun bir reasürans
desteği sağlanmasının; sigortacılık hizmetlerinin iyileştirilmesinin ve teknik ve ekonomik
gelişmeye katkı sağlanmasının bir yolu olduğu değerlendirilmektedir.
(31) Tüm bu işlemlerin yerine getirilebilmesi, anlaşmalı kurumlarla iletişimin sağlıklı şekilde
yürütülmesi, tüketici konumundaki sigortalıların müşteri memnuniyetlerinin sağlanması ve
ödemelerin gerçekleştirilmesi kurulacak IT sistemleri ve organizasyon yapıları ile
sağlanabilecektir. Kurulacak altyapı sayesinde hizmet kalitesi artacak ve işlemlerin daha iyi
şekilde sürdürülmesi sağlanacaktır.
(32) Çerçeve Sözleşmesi ve ek sözleşmeler ile AKSİGORTA ürününe odaklanılarak, bu ürünle
ilgili teknolojik ve kurumsal yatırım yapılmasının sağlanacağı; bunun da nihai olarak
tüketicilere sağlanan hizmetlerin iyileştirilmesine yol açacağı, ayrıca sözleşme süresinin;
öngörülen amaçların ortaya çıkmasına, tarafların faaliyetlerini ve yatırımlarını bu doğrultuda
yoğunlaştırmalarına ve orta vadede kaynaklarını etkin kullanmalarına yarayacağı
anlaşılmaktadır.
(33) Dolayısıyla anılan başvuru konusu sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan şartı sağladığı kanaatine varılmıştır.
16-16/269-120
8/11
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması
(34) Dosya mevcudu bilgilere göre, yapılan sözleşmeler sonucunda ACIBADEM’in sağlık
sigortası sektöründeki bilgi birikimi ile AKSİGORTA'nın sağlık sigortası ürününün maliyeti
düşürülecek, risk ve hasar gerçekleşme dengesi daha etkin bir şekilde planlanacak, bu da
sunulan AKSİGORTA ürününün tüketiciye daha uygun fiyata satılmasını sağlayacaktır.
İşbirliği ile AKSİGORTA tarafından tüketiciye verilecek hizmetlerin maliyetleri azaltılacak,
poliçe üretimi, zeyilname düzenleme, ürün geliştirme, provizyon ve tahsilat operasyonları,
tazminat ve anlaşmalı kurum yönetimleri, müşteri ilişkileri gibi hizmetlerin daha yüksek
seviyede sunulması sağlanacaktır. Fiyatların düşmesi ile birlikte operasyonel hizmet
kalitesi de artacak, risk kabul ve provizyon işlemleri tüketici lehine gelişim gösterecektir.
Dolayısıyla ölçek ekonomisi yoluyla iki şirketin sağlık sigortacılık maliyetlerini çok daha
verimli yönetebileceği ve yaratılan bu verimin bir kısmının avantajlı fiyata sahip ürünler
sunmak suretiyle sigortalılara yansıtılabileceği anlaşılmaktadır. Bundan başka, taraflardan
gönderilen bilgilerde ürün ve tarife hazırlama işlerinin Sigortacılık Destek Hizmetleri
Hakkında Yönetmelik’in (Destek Yönetmeliği) 4. maddesi’nde açıkça destek hizmeti olarak
sayıldığı göz önünde bulundurulduğunda sigorta firmaları için bu hizmetin bir ihtiyaç olarak
kanun koyucu tarafından tespit edildiği belirtilmiştir.
(35) Bunun yanında, yukarıda da belirtildiği gibi altyapı yatırımı yapılarak sigortalılara verilecek
hizmetin daha hızlı ve kaliteli bir hale gelmesi hedeflenmektedir. Tüketicilerin sağlık
sigortalarından daha efektif bir şekilde faydalanabilmesi; provizyon, anlaşmalı kurumlarla
ilişkiler, tazminat ödemeleri gibi işlemlerin daha doğru ve hızlı yapılmasıyla
sağlanabilecektir. Bu işbirliği ile yatırım yapılarak oluşturulacak yeni altyapı sistemleri ilgili
işlemlerin daha doğru ve hızlı yapılması konusunda önemli rol oynayacaktır. Tüketicilere
sağlanan faydalardan biri de doğru bir risk değerlendirmesi ile oluşturulacak ürünün
rekabetçi fiyata sunulması ve bu sayede sağlık sigortalı sayısının artması olacaktır. Özel
sağlık sigortası olan birey sayısının artması, devlet üzerindeki sağlık harcamalarına ilişkin
yükün azalmasını sağlayacaktır. Böylece Sosyal Güvenlik Kurumu üzerindeki yük azalacak
sigortalıların sağlık sigortalarından daha çok yararlanması mümkün olabilecektir.
AKSİGORTA ve ACIBADEM arasında kurulacak olan uzun dönemli işbirliğinin sonucu
olarak ortaya çıkacak uzmanlaşmanın tüketici ihtiyaçlarının daha etkin bir şekilde
karşılanması ve tüketicilere sağlanan hizmetlerde yaratıcı ve yeni çözümler ile tüketicilere
katkıda bulunulması hedeflenmektedir. Bu işbirliği tüketicilere fayda sağlayacağı gibi
sektörün büyümesinde ve rekabetçi fiyatların ortaya çıkmasında rol oynayacaktır.
Dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (b) bendindeki koşul sağlanmaktadır.
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
(36) 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca muafiyet kararı
verilmesinde aranan ilk olumsuz şarta göre, muafiyete konu anlaşmanın; ilgili piyasanın
önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına neden olmaması gerekmektedir.
(37) Dosya mevcudu bilgiler incelendiğinde, sağlık sigortacılığı pazarında AKSİGORTA’nın
payının düşük olduğu ve son üç yılda azaldığı; ACIBADEM’in pazar payında ise aynı
dönemde (…..) puanlık sınırlı bir yükseliş bulunduğu görülmektedir. Tarafların toplam pazar
payları ise 2015 yılında (…..), 2014 yılında (…..) ve 2013 yılında (…..) olarak
gerçekleşmiştir. ACIBADEM’in pazar payındaki yükseliş ve AKSİGORTA’nın pazar
payındaki düşüş dikkate alındığında işbirliği sonrasında AKSİGORTA’nın pazarda daha iyi
bir konuma gelebileceği ve düşen pazar payını artırarak daha rekabet edebilir bir düzeye
ulaşacağı söylenebilecektir.
16-16/269-120
9/11
(38) Tarafların, rekabet ettikleri hayat dışı sigorta pazarında ise toplam pazar payları (…..)
geçmemekte, dolayısıyla pazarı etkileme güçleri bulunmamaktadır.
(39) Öte yandan, tarafların rakibi Allianz Sigorta A.Ş. (ALLİANZ) sağlık sigortacılığı pazarında
(…..)’le oldukça büyük bir pazar payına (en yakın rakibi olan ACIBADEM’in (…..) daha
fazla) sahiptir. Dolayısıyla ACIBADEM ve AKSİGORTA’nın karşısında ALLİANZ’ın
rekabetçi bir baskısı olacaktır. Ayrıca ACIBADEM ve AKSİGORTA’nın hayat dışı sigorta
pazarındaki payları açısından, 2015 yılı itibarıyla, ayrı ayrı pazardaki (…..) teşebbüsün
gerisinde, beraber ise (…..) teşebbüsün gerisinde olduğu görülmektedir. Bu çerçevede
hayat dışı sigorta branşı açısından da işbirliği sonrası herhangi bir rekabetçi endişe
bulunmayacağı görülmektedir.
(40) Kurulumuzun; Allianz SE tarafından, Yapı Kredi Sigorta A.Ş. ve Yapı Kredi Emeklilik A.Ş.
hisselerinin devralınması işlemine izin verilmesine yönelik olarak almış olduğu kararında6
yer alan tespitlerin ilgili pazardaki rekabetçi yapının değerlendirilmesi bakımından önem
taşıdığı belirtilmelidir. Anılan kararda ayrıntılı bir pazar analizi yapılmış ve Türkiye’deki
mevcut durumunun doygunluğun çok uzağında olmasının, pazarın büyümesinin devam
edeceğini gösterdiği hususununa dikkat çekilmiştir.
(41) Hastanelerin sigorta şirketlerinin güçlerini dengeleyici hatta kısıtlayıcı bir güce sahip
olması, sigorta şirketlerinin hastaneler ile yaptıkları anlaşmalarda sağlanan indirimlerin
pazar payından ziyade ciro (prim üretimi) ile ilişkili olması, hayat dışı sigorta alanında
yabancı sermayenin önemli yatırımlarının bulunması, sağlık branşında kamunun halen
önemli bir ağırlığının olması, hâlihazırda özel sağlık sigortalarının nüfusun düşük bir
oranına karşılık gelmesi, hayat dışı sigorta alanında çok sayıda firmanın faaliyet
göstermesi, sağlık branşı için dağıtım kanalları olarak genellikle bağımsız acentelerin
kullanılması gibi unsurlar ilgili kararda yer alan ve halihazırda sağlık sigortacılığı pazarı
bakımından geçerli olan unsurlar olarak değerlendirilebilecektir. Sonuç olarak, bildirime
konu anlaşma sonucunda ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan
kalkmayacağı ve muafiyetin bu koşulunun da sağlandığı değerlendirilmektedir.
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması
(42) Taraflar arasında akdedilen Çerçeve Sözleşmesi ve ekleri, kurulacak işbirliğinin sınırlarını
belirlemiş olup tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenlemiştir. İlgili metinlerin
incelenmesinden de anlaşılacağı gibi her iki şirket de kendi faaliyetlerine, dolayısıyla
pazarda yer almaya devam edeceklerdir.
(43) Muafiyetin söz konusu koşulu kapsamında değerlendirilmesi gereken ilk husus, taraflar
arasında akdedilen Gizlilik Sözleşmesi’dir. Yapılan bildirime göre söz konusu sözleşmenin
imzalanmasının asıl nedeni, kurulan işbirliği içerisinde edinilen özellikle müşteri bilgilerinin
gizliliğinin sağlanması ve korunmasıdır. Sözleşme metinlerinde ACIBADEM’e müşteri
bilgilerinin kullanılması ile ilgili sınır getirilmiş olup bu bilgileri kullanarak tüketiciye
mevzuata aykırı şekilde ulaşması engellenmek istenmiştir. Bunun nedeni kişisel verilerin
korunması ile ilgili mevzuat hükümleri7 kapsamında onaylı müşteri bilgilerinin yalnızca onay
verilen kişi ve kurumlar tarafından kullanılması gerekliliğidir. Aksi takdirde AKSİGORTA,
tüketiciler tarafından ACIBADEM’e kullanma hakkı verilmemiş, onayı alınmamış bilgilerin
kullanılması nedeniyle idari para cezası ödemek zorunda kalacaktır.
6 26.06.2013 tarihli ve 13-40/520-229 sayılı Kurul kararı.
7 Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Ticari iletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında
Yönetmelik.
16-16/269-120
10/11
(44) ACIBADEM’in vereceği hizmeti ifa edebilmesi için AKSİGORTA’ya ait müşteri bilgilerinin
kullanılması zaruri olduğundan işbu bilgilerin Gizlilik Sözleşmesi ile korunması
amaçlanmıştır. Bu çerçevede ACIBADEM, paylaşılan bilgileri yalnızca vereceği hizmet
sınırları dâhilinde kullanabilecektir. Müşteri bilgileri haricindeki ticari bilgi sayılacak bilgiler
ise ACIBADEM tarafından hizmet verilmesini sağlayacak nitelikte ve nicelikte olacaktır.
ACIBADEM yukarıda belirtilen hizmetleri verebilmek için kendisiyle paylaşılan bilgileri
yalnızca hizmet sağlamak amacıyla kullanacaktır. Çerçeve Sözleşmesi’nin hükümleri
incelendiğinde de bilgilerin kullanımının hizmet ile sınırlandırılmış olduğu görülmektedir.
(45) Değerlendirilmesi gereken başka bir husus ise işbirliği modeli kapsamında sunulacak
AKSİGORTA özel ve mevcut ürününün sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren
uygulanacak tarifelerinin oluşturulması ve fiyatlamayı belirleyen diğer uygulamaların
kapsamının ve içeriğinin belirlenmesidir. Taraflarca (…..TİCARİ SIR…..) ile diğer tüm
istihsal ve idari giderler de dikkate alınarak aktüeryal esaslar çerçevesinde yapılmasının ve
sektördeki diğer sağlık sigortası ürünlerinin fiyatları da dikkate alınarak sürdürülebilir tarife
priminin belirlenmesinin amaçlandığına dikkat çekilmiştir. Bununla birlikte (…..TİCARİ
SIR…..) tarafından gerçekleştirileceği anlaşılmaktadır. Bundan başka, “ürün ve tarife
hazırlama” hizmetinin yukarıda da belirtildiği üzere Destek Yönetmeliği kapsamında
edinildiğine de dikkat çekilmiştir.
(46) Sözleşme hükümleri incelendiğinde değerlendirilmesi gereken son unsur AKSİGORTA’ya
getirilen; (…..TİCARİ SIR…..) yönündeki yükümlülüktür. Rekabet etmeme yükümlüğü
olarak da değerlendirilebilecek bu yükümlüğün, sözleşme süresinin (…..) yıl olacağı dikkate
alındığında, söz konusu süre için geçerli olacağı anlaşılmaktadır. Tarafların toplam (…..)
ABD Doları değerinde altyapı yatırımı yapmayı kararlaştırdıkları dikkate alındığında, bu
sürenin yatırımların ve sözleşme ile öngörülen amaçların ortaya çıkması için gerekli olduğu
değerlendirilmektedir.
(47) ACIBADEM ve AKSİGORTA'nın kendilerine ait ürünleri iki rakip olarak satmaya devam
etmeleri, ACIBADEM'in özgür bir şekilde kendi ürünlerini oluşturmaya devam edecek
olması, bu hususta AKSİGORTA'nın herhangi bir söz hakkının bulunmaması, AKSİGORTA
ürünleri için de söz hakkının AKSİGORTA'da olması, ACIBADEM’in yalnızca ürünlerle ilgili
hizmet verdiği dikkate alındığında rekabeti gereğinden fazla bozucu/sınırlayıcı bir eylemin
bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(48) Netice itibarıyla, AKSİGORTA ve ACIBADEM arasında imzalanan bildirime konu
sözleşmelere;
- Tarafların gizli, teknik bilgilerinin, ticari sırlarının, müşteri ve piyasa bilgileri ile
müşterilerine ait her türlü bilgi ve belgenin aktarımını düzenleyen,
- Fiyatlama, kar marjı ve reasürans komisyonu hususlarının belirlenmesini
düzenleyen,
- AKSİGORTA’ya sözleşmelerle getirilen ve benzer işbirliklerine girmesini zorlaştıran
hükümler nedenleriyle menfi tespit belgesi verilemeyeceği; buna karşın sözleşmelerin 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen koşulların tamamaını sağlaması nedeniyle
muafiyetten yararlanabileceği kanaatine ulaşılmıştır.
16-16/269-120
11/11
H. SONUÇ
(49) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Aksigorta A.Ş. ile Acıbadem Sağlık ve Hayat Sigorta A.Ş. arasında 09.12.2015
tarihinde akdedilen Çerçeve Sözleşmesi ve ek sözleşmelere, 4054 sayılı Kanun'un
4. maddesi kapsamında olmaları nedeniyle, aynı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde
menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2. Söz konusu Çerçeve Sözleşme ve ek sözleşmelerin 2008/3 sayılı Sigorta Sektörüne
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanamadığına,
3. Bununla birlikte söz konusu sözleşmelere, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde
sayılan şartların tamamını karşılaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy