AKYOL v. TÜRKİYE - [Turkish Translation] by the Turkish Ministry of Justice

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI

Başvuru No. 10890/18
Musa AKYOL ve diğerleri / Türkiye

  Başkan
  Frédéric Krenc,
  Hâkimler
  Diana Sârcu,
  Davor Derenčinović

  ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla oluşturulan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 14 Eylül 2023 tarihinde Komite halinde toplanarak,

Yukarıda belirtilen, 5 Şubat 2018 tarihinde yapılan başvuruyu,

Davalı Hükümetin, Mahkeme’yi, başvuruyu kayıttan düşürmeye davet eden deklarasyonunu dikkate alarak,

Gerçekleştirdiği müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir:

OLAY VE USUL

Başvuranların listesi, ekte bulunan tabloda yer almaktadır.

Başvuranlar, Mahkeme önünde, Ankara Barosuna bağlı Avukat M. Horuş tarafından temsil edilmişlerdir.

Başvuranların Sözleşme’nin 6. maddesi ve Sözleşme’ye Ek 1. No.lu Protokol’ün 1. maddesi bağlamındaki şikâyetleri (yasal dayanağını teşkil eden idari işlemi iptal eden mahkeme kararlarına rağmen acele kamulaştırma prosedürünün devam etmesi), Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Başvuranların temsilcisi, 6 Ekim 2022 tarihinde, başvuran Cafer Akyol’un hayatını kaybettiğini ve ilgilinin mirasçılarından herhangi birinin ilgilinin başvurusunu takip etme niyetini dile getirmediğini Mahkeme’ye bildirmiştir.

Yukarıda belirtilen hususlar ışığında, Mahkeme, başvuranın mirasçılarının Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının a) bendi anlamında başvuruyu devam ettirmek istemedikleri sonucuna varmaktadır. Ayrıca Mahkeme, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesi (in fine) uyarınca, başvurunun başvuran Cafer Akyol ile ilgili kısmının incelenmesinin devamını gerektiren, Sözleşme ve Protokolleri’nde tanımlanan insan haklarına saygıya ilişkin özel bir koşul tespit etmemektedir. Dolayısıyla, başvurunun bu kısmı kayıttan düşürülmelidir.

Öte yandan Hükümet, diğer başvuranlara ilişkin olarak, başvuruda ileri sürülen sorunların çözüme kavuşturulması amacıyla, tek taraflı bir deklarasyon metni sunmayı teklif ettiği konusunda Mahkeme’yi bilgilendirmiştir. Hükümet ayrıca, Mahkeme’yi, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvuruyu kayıttan düşürmeye davet etmiştir.

Hükümet, Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini kabul etmektedir. Hükümet, başvuranlara, başvuran Cafer Akyol hariç olmak üzere, ekte bulunan tabloda yeniden düzenlenen miktarları ödemeyi teklif etmekte ve Mahkeme’yi, başvuruyu Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi uyarınca kayıttan düşürmeye davet etmektedir. Bu meblağlar, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilecek ve Mahkeme’nin vereceği kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren üç aylık bir süre içinde ödenecektir. Bu meblağlar söz konusu süre içinde ödenmediği takdirde, Hükümet, sürenin sona erdiği tarihten söz konusu miktarın ödenmesine kadar geçen süre zarfında, Avrupa Merkez Bankasının anılan dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklemek suretiyle belirlenecek basit faizi uygulayacağını taahhüt etmektedir.

Bu ödeme, davanın nihai çözümünü teşkil edecektir.

Başvuranlar, deklarasyonda belirtilen şartları kabul etmediklerini belirtmişlerdir.

Mahkeme, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendinin, aşağıda belirtilen durumda, bir davayı kayıttan düşürmesine imkân verdiğini hatırlatmaktadır:

“(...) Mahkemenin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse.”

Mahkeme böylelikle, bu hüküm uyarınca, başvuranların davalarının incelenmesinin devam etmesini istemelerine rağmen, davalı Hükümetin tek taraflı deklarasyonuna dayanarak, başvuruları kayıttan düşürebilmektedir (özellikle bk. Tahsin Acar/Türkiye kararı (öncelikli sorun) [BD], no. 26307/95, §§ 75-77, AİHM 2003-VI).

Mahkeme’nin bu konuya ilişkin olarak açık ve çok sayıda içtihadı bulunmaktadır (örnek olarak bk. Yel ve diğerleri/Türkiye, no. 28241/18, §§ 56 ila 100, 13 Temmuz 2021).

Mahkeme, Hükümetin deklarasyonunda yer alan imtiyazların yanı sıra, önerilen tazminatların miktarını da göz önünde bulundurarak, bundan böyle, başvurunun bu kısmının incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan herhangi bir nedenin bulunmadığı kanaatine varmaktadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi).

Mahkeme, Sözleşme’nin 6. maddesi bağlamındaki şikâyet çerçevesinde, tek taraflı bir deklarasyonda yer alan sorundan farklı bir sorunun ortaya konulmadığını gözlemlemektedir (bk. yukarıda anılan Yel ve diğerleri kararı, §§ 61 ila 63).

Mahkeme ayrıca, yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında, Sözleşme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan insan haklarına saygının öte yandan, diğer başvuranlara ilişkin olarak, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini gerektirmediği kanaatine varmaktadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesi (in fine))

Mahkeme son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyonundaki taahhütleri yerine getirmemesi durumunda, Sözleşme’nin 37. maddesinin 2. fıkrası uyarınca başvurunun yeniden kayıt altına alınabileceğinin altını çizmektedir (Josipović/Sırbistan (k.k.), no.18369/07, 4 Mart 2008).

Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, başvurunun bu kısmının kayıttan düşürülmesi uygundur.

Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,

Başvurunun başvuran Cafer Akyol ile ilgili kısmının Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının a) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine;

Davalı Hükümetin sunduğu deklarasyon metninde yer alan şartları ve burada verilen taahhütlere riayet edilmesini sağlamak için öngörülen özel koşulları dikkate alarak,

Başvurunun diğer başvuranlarla ilgili kısmının da Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.

İşbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup, 5 Ekim 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

     Viktoriya Maradudina                       Frédéric Krenc
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili                Başkan

EK

Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. Maddesi Bağlamındaki Şikâyetlere İlişkin Başvuru

[1] Başvuran tarafça ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere.

[2] Başvuran tarafça ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere.