Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-22 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-11/217-68
Karar Tarihi : 11.3.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Ali DEMİRÖZ, Hüseyin ORMAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Dassault Aviation
Temsilcisi: Av. Itır ÇİFTÇİ 20
Süleyman Seba Cad., Sıraevler 55,
Akaretler, 34357, Beşiktaş / İstanbul
D. TARAFLAR : - Dassault Aviation
9, Rond Point des Champ Elysées - Marcel Dassault
75008, Paris / FRANSA
- Alcatel - Lucent
54, rue de la Boétie, 75008, Paris / FRANSA
30
E. DOSYA KONUSU: Alcatel - Lucent’in “Thales” unvanlı şirkette bulunan
%20,78 oranındaki hissesinin Dassault Aviation tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.2.2009 tarih, 1309 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 6.3.2009 tarih, 2009-2-22/Öİ-09-AD sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu, 6.3.2009 tarih, REK.0.06.00.00-120/65 sayılı Başkanlık 40
önergesi ile 09-11 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Alcatel - Lucent’in Thales’de
sahip olduğu %20,78 oranındaki hissesinin Dassault Aviation tarafından
devralması işleminin; 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu; işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı,
dolayısıyla işleme izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı ifade edilmektedir.
50
09-11/217-68
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Niteliği ve Taraflar
H.1.1. İşlemin Niteliği ve Amacı
Bildirim konusu işlem, Alcatel - Lucent’in Thales’de sahip olduğu %(….)
oranındaki hissesinin Dassault Aviation tarafından devralınmasına ilişkindir.
Mevcut durum itibarıyla Thales’de, Alcatel - Lucent’in hisselerini satın almayı
amaçlayan Dassault Aviation’u kontrol eden Groupe Industriel Marcel
Dassault’un (GIMD) da %(…) oranında hissesi söz konusudur. Anılan işlemle
beraber GIMD’e ait söz konusu hisselerin Dassault Aviation’a devri de
öngörülmektedir. Dolayısıyla, işlemin nihayetinde Alcatel - Lucent’in ve GIMD’in 60
Thales’deki tüm hisselerini Dassault Aviation’a devretmesiyle birlikte, Dassult
Aviation Thales hisselerinin %(…)’sına sahip olacaktır.
Yukarıda yer verilen hisse devrini gerçekleştirebilmek amacıyla Dassault
Aviation ve Alcatel - Lucent arasında 18.12.2008 tarihinde “Hisse Satın Alma
Anlaşması” imzalanmıştır. Bildirim Formu’nda GIMD ve Dassault Aviation
arasındaki hisse devrine ilişkin Hisse Satın Alma Anlaşması’nın henüz
imzalanmadığı, ancak aşağıda da yer verileceği üzere Dassault Aviation’un
GIMD tarafından kontrol ediliyor olması nedeniyle söz konusu işlemin grup içi bir
işlem olduğu sonucuna varılmıştır.
Söz konusu işleme ek olarak Fransız Devleti, TSA1 ve Dassault Aviation 70
arasında 18.12.2008 tarihinde “Thales Hissedarlar Anlaşmasıyla İlgili Katılım
Anlaşması” imzalanmıştır.
Bahse konu işlem neticesinde Dassault Aviation “sistem” sektöründe varlığını
güçlendirmeyi, stratejik ileri teknoloji, havacılık, uzay, savunma ve güvenlik
alanlarındaki faaliyetlerini geliştirmeyi ve karlılığını arttırmayı hedeflemektedir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Hisse Devrine Konu Şirket: Thales
Nanterre Paris Ticaret ve Şirketler Sicili’ne kayıtlı bir anonim şirket konumundaki
Thales’in faaliyet alanı; savunma, havacılık ve güvenlik uygulamaları için gerekli
stratejik enformasyon sistemlerinin geliştirilmesidir. 80
Thales’in işlem öncesi (30.6.2008 tarihi itibarıyla) ve işlem sonrası hissedarlık
yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo: Thales’in İşlem Öncesi ve Sonrası Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar İşlem Öncesi Hisse Oranı (%) İşlem Sonrası Hisse Oranı
(%)
Alcatel - Lucent (….) (….)
Fransız Devleti (TSA
aracılığıyla)
(….) (….)
GIMD (….) (….)
Diğer (Halka arz edilen
hisseler dahil)
(….) (….)
Dassault Aviation (….) (….)
Toplam 100 100
1 TSA, tamamına Fransız Devleti’nin sahip olduğu bir holding şirketidir.
09-11/217-68
3
Thales’in 2007 yılına ait dünya genelindeki cirosu (…………..) Avro’dur. Söz
konusu şirketin aynı döneme ait Türkiye cirosu (…………..) TL’dir (………..
Avro)2.
H.2.2. Devralan Şirket: Dassault Aviation
Paris Ticaret ve Şirketler Sicili’ne kayıtlı anonim şirket konumundaki Dassault
Aviation’un faaliyet alanı sivil (iş jetleri) ve askeri (savaş uçakları) uçaklar 90
(aeronotik) alanında faaliyet göstermektedir.
Söz konusu şirketin hisselerinin %(….)’ine GIMD’in, %(….)’una EADS sahip olup
geriye kalan %(….) oranındaki hisse de halka arz edilmiş durumundadır. Bu
bilgiler ışığında, bildirim formunda Dassault Aviation’ın en büyük hissedarı olan
ve limited şirket konumundaki GIMD3 tarafından kontrol edildiği, EADS’ın
kontrolde herhangi bir etkisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Dassault Aviation’un 2007 yılına ait dünya genelindeki cirosu (………) Avro’dur.
GIMD’in aynı dönem için dünya genelindeki cirosu (……….) Avro’dur. Dassault
Aviation’un 2007 yılına ait Türkiye cirosu ise (…………) TL (……….. Avro) olup
söz konusu ciro anılan firmanın bir adet ürün satışından ve bu ürüne ait yedek 100
parça satışlarından elde edilmiştir.
Dosya bağlamında Dassault Aviation ile Thales’in Türkiye’de sattığı ürünler
arasında yatay ya da dikey bir örtüşmenin olmadığı anlaşılmaktadır. GIMD’in ise
aynı dönem itibarıyla Türkiye cirosu (………...) YTL’dir (………. Avro).
H.2.3. Devreden Şirket: Alcatel - Lucent
Alcatel - Lucent, dünya genelinde servis sağlayıcıların, teşebbüslerin ve kamu
kuruluşlarının son kullanıcılara ses, veri ve video iletişimi hizmetlerini sağlaması
alanlarında faaliyet göstermektedir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı 110
Devralma işlemine konu olayda Alcatel - Lucent, Thales’deki tüm hissselerini
Dassault Aviation’a devretmeyi amaçlamaktadır. Anlaşılacağı üzere işlem
neticesinde Thales’de, Alcatel - Lucent’in yerini Dassault Aviation alacaktır.
Thales, uydu üretimi, savaş uçaklarının avionik ve avionik olmayan bazı
parçaları, askeri uçak simülatörü ile denizcilik alanında elektronik savaş sistem ve
malzemeleri (radar,sonar, iletişim, optronik gibi) üretim ve hizmetleri faaliyetinde
bulunmaktadır.
Dassault Aviation ise, uydularda ve fırlatıcılarda kullanılan bazı parçaların, orta ve
ağır sınıf kurumsal jetlerin, savaş uçaklarının, askeri uçak simülatörlerinin üretim
ve hizmetleri faaliyetlerinde bulunmaktadır. 120
Yukarıda yer verilen faaliyetler, uzay sektörü, sivil havacılık sektörü, savaş
uçakları sektörü, askeri uçak simülatörü sektörü ve denizcilik sistemleri olmak
2 Bildirim tarihi itibarıyla Thales’in 2008 yılına ait onaylanmış finansal verilerinin henüz mevcut
olmaması sebebiyle anılan yıla ait ciro bilgilerinin verilemediği teşebbüs temsilcisi tarafından
ifade edilmiştir.
3 GIMD ise mevcut durum itibarıyla Thales’de %(…); Dassault Systèms’de %(…);Socppresse’de
%(…); Societe Anonyme Belge de Constructions Aéronautiques’de (SABCA) %(…) oranında
hisseye sahiptir.
09-11/217-68
4
üzere beş başlık altında sınıflandırılmaktadır. Hisseleri devre konu olan Thales’in
2007 yılında, Türkiye’de Türksat 3A uydusunun yüklenicisi olması nedeniyle uydu
alanında, önemli bir kısmı Meltem projesi kapsamında deniz denetim ve gözetim
sistemleri satışı nedeniyle denizcilik sistemleri alanında faaliyette bulunduğu,
askeri uçak simülatörü, savaş uçakları ve bazı sivil uçakların parçaları alanında
dünyada faaliyeti bulunmakla birlikte, Türkiye’ye satışı olmadığı bildirilmektedir.
Ayrıca bu sınıflandırma içerisinde yer almayan demiryolları sinyalizasyonu
alanında da Thales’in satışları bulunduğu anlaşılmaktadır. 130
Dassault Aviation’ın ise, denizcilik sistemleri alanında herhangi bir faaliyetinin
bulunmadığı, uydularda kullanılan bazı parçaların üretimi nedeniyle uzay
sektöründe, savaş uçakları alanında ve askeri uçak simülatörü alanlarında
faaliyetlerinin bulunduğu, bununla birlikte Türkiye’ye 2007 yılında herhangi bir
satış gerçekleştirmediği bildirilmiştir. Dessault Aviation’ın 2007 yılında Türkiye
satışının sivil havacılık alanında gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
Bu bilgiler ışığında taraflar, daha önce de ifade edildiği üzere, Thales ile Dassault
Aviation’un Türkiye’ye sattığı ürünler bakımından dikey ya da yatay bir örtüşme
olmadığı, işlem neticesinde Thales’de sadece hissedar kompozisyonunun
değişecek olması nedeniyle dosya konusu devralma işleminin herhangi bir 140
yoğunlaşma artışını beraberinde getirmeyeceği anlaşılmıştır.
Bildirimde yer verilen bu bilgiler ışığında, “İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin
Kılavuz” un 20. maddesinin “…Ancak inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse
de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından
endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir
etki söz konusu olmuyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.” şeklindeki hükmüne
dayanılarak dosya konusu işlem açısından, ilgili ürün pazarının belirlenmesine
gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Türkiye sınırları içerisinde ilgili ürünler bakımından rekabet şartlarının 150
farklılaşmasına neden olacak bir unsur bulunmaması nedeniyle,
tanımlanabilecek en dar ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in (Tebliğ) 2. maddesinin (b) bendinde, “herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık
paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma
yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi” devralma işlemi olarak
nitelendirilmiştir.
Mevcut durum itibarıyla devre konu şirket Thales, Alcatel - Lucent ile TSA 160
aracılığıyla Fransız Devleti tarafından ortak kontrol edilen bir şirkettir.
İncelemeye konu işlem neticesinde Alcatel - Lucent, Thales’de var olan tüm
hisselerini Dassault Aviation’a devretmeyi amaçlamaktadır. İşlem neticesinde
Thales’de ortak kontrol hakkına sahip olan Alcatel - Lucent’in yerini Dassault
Aviation alacaktır. Sonuç olarak Dassault Aviation Thales’in kontrolünde söz
sahibi olan bir şirket konumuna gelecektir. Bu nedenle işlemin 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralma olduğu sonucuna
varılmıştır.
09-11/217-68
5
H.4.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde; "Bu 170
Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda
birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında
veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %
25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 milyon
TL’yi aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur" ifadesi yer
almaktadır.
Dassault Aviation’un 2007 yılında Türkiye sınırları içerisinde elde ettiği ciro
(………...) TL, 2008 yılında ise tahmini (…………) TL ve Thales’in 2007 yılı
Türkiye cirosu (………..) TL’dir. Tarafların ilgili ürün pazarı olabilecek faaliyet
alanlarında örtüşmenin olmaması nedeniyle, bildirim eşiklerinin değerlendirilmesi 180
bakımından devre konu şirket olan Thales’in faaliyetleri esas alınmıştır. Bu
çerçevede, 2007 yılında Thales’in uydu alanında (………..) TL, denizcilik
sistemleri alanında (………) TL, deniz gözetim ve devriye alanında (………..) TL
ciro elde ettiği4 dolayısıyla taraflarından birinin 25 milyon TL’lik ciro eşiğini aştığı
dikkate alındığında, işlemin Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir
devralma işlemi niteliğinde olduğu görülmektedir.
H.4.3. Devralma İşleminin 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından
Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim 190
durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması
gerekmektedir.
Dosya bağlamında, Thales ve Dassault Aviation’un mevcut durumda Türkiye’de
faaliyet gösterdiği alanlarda yatay ya da dikey örtüşme bulunmadığı
anlaşıldığından, devir işleminin ilgili pazarların yapısında herhangi bir değişiklik
ortaya çıkmayacağı sonucuna varılmıştır. Ayrıca uzay ve savunma teknolojileri
alanında ise, alıcı konumunda genelde kamu kurumları bulunmakta olup söz
konusu kurumlar ihtiyaçları olan ürünleri ihale yönetimi ile gerçekleştirmektedir.
Dolayısıyla kamu kurumlarının açmış oldukları ihalelere dünyanın her yerinden
gerekli ürün standartlarına sahip her firma katılabilmektedir. 200
Bu çerçevede devralma işleminin, tanımlanabilecek herhangi bir pazarda hakim
durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi suretiyle
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte bir işlem
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1
4 Thales’in belirtilen ürün grupları içinde sınıflandırılamayan endüstriyel ürünler, radyo ve
televizyon uygulamaları alanında (……..) Avro; askeri haberleşme ve IFF teçhizatı alanında
(………) Avro; Sivil simülasyon ve finans uygulama faaliyetleri alanında (……..) Avro; savunma
radarları ve havacılık yardım ekipmanları alanında (……...) Avro; havacılık sistemlerine ilişkin
satış sonrası hizmet alanında (…….) Avro cirosunun bulunduğu bildirilmiştir. Söz konusu
alanlardaki satışlar 25 Milyon TL’nin altında olduğundan değerlendirmede dikkate alınmamıştır.
09-11/217-68
6
sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar 210
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun
maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİGİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy