REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-126 (Özelleştirme)
Karar Sayısı : 09-49/1219-307
Karar Tarihi : 28.10.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Harun GÜNDÜZ, Cemal Ökmen YÜCEL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : ALCEN Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş.
20
D. TARAFLAR : - Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
(Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.)
Ziya Gökalp Cad. No: 80 06600 Kurtuluş/Ankara
- Alsim Alarko Sanayi Tesisleri ve Tic. A.Ş.
Muallim Naci Cad. No:69 34347 Ortaköy/İstanbul
- Cengiz Holding A.Ş.
Altunizade Mahir İz Cad. No:30 34662 Üsküdar/İstanbul
- ALCEN Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş.
Muallim Naci Cad. No:69 Ortaköy/İstanbul
30
E. DOSYA KONUSU: ALCEN Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri
A.Ş.’nin Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin %100 hissesini Özelleştirme İdaresi
Başkanlığı’ndan devralması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.10.2009 tarih ve 7084 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 13.10.2009 tarih ve 7358 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı
Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet
Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve
Esaslar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 23.10.2009 tarih 40
ve 2009-1-126/Öİ-09-CS sayılı Özelleştirme Nihai İnceleme Raporu 23.10.2009 tarih
ve REK.0.05.00.00-120/231 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-49 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
Esasen söz konusu özelleştirme sürecinde Rekabet Kurulu 4.12.2008 tarih ve 08-
69/1115-432 sayılı kararı ile Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. (MERAM)’nin Alsim Alarko
Sanayi Tesisleri ve Tic. A.Ş. (Alsim Alarko)’ye devrine izin vermiştir. İşbu başvuru ise
bu özelleştirme sürecindeki nihai devir işleminin, söz konusu özelleştirmeye ilişkin
5.5.2008 tarihli ihale şartnamesinin “devir ve teslim” başlıklı 20. maddesi uyarınca
09-49/1219-307
2
kurulan ALCEN Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. (ALCEN) tarafından 50
gerçekleştirilmesine ilişkindir.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda bildirim konusu işlemin;
- 4054 sayılı Kanun ve 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu,
- Söz konusu devralma işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı
Tebliğ hükümleri uyarınca bir hakim durum yaratan veya mevcut hakim durumu
güçlendiren ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin
verilmesi gerektiği
görüşü ifade edilmiştir. 60
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Özelleştirme İşlemine İlişkin Süreç
H.1.1. Elektrik Dağıtım Özelleştirmeleri
Esas itibarıyla dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesine ilişkin stratejinin ana hatlarının
17.3.2004 tarih ve 2004/3 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı ile oluşturulan Elektrik
Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi (Strateji Belgesi) ile
belirlendiği görülmektedir. Strateji Belgesi ile Türkiye’nin dağıtım şebekesi coğrafi
yakınlık, yönetimsel yapı, enerji talebi ve diğer teknik/mali etkenler dikkate alınarak 21
dağıtım bölgesine bölünmüş ve bunlardan 20’sinin sahibi olan TEDAŞ özelleştirme 70
programına alınmıştır. Söz konusu 21 bölge şu şekildedir:
Tablo 1: Dağıtım Bölgeleri
Bölge Dağıtım Şirketi İsmi Kapsanan İller
1 Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman, Siirt, Şırnak
2 Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş Bitlis, Hakkari, Muş, Van
3 Aras Elektrik A.Ş. Erzurum, Ağrı, Ardahan, Bayburt, Erzincan, Iğdır, Kars
4 Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. Trabzon, Artvin, Giresun, Gümüşhane, Rize
5 Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş. Elazığ, Bingöl, Malatya, Tunceli
6 Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. Sivas, Tokat, Yozgat
7 Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. Adana, Gaziantep, Hatay, Mersin, Osmaniye, Kilis
8 Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Aksaray, Konya,Karaman.
9 Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. Ankara, Kırıkkale, Zonguldak, Bartın, Karabük, Çankırı, Kastamonu
10 Akdeniz Elektrik A.Ş. Antalya, Burdur, Isparta İl sınırları
11 Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. İzmir, Manisa
12 Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Yalova
13 Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. Edirne, Kırklareli, Tekirdağ.
14
İstanbul Anadolu Yakası
Elektrik Dağıtım A.Ş. İstanbul ili Anadolu Yakası.
15 Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş. Sakarya, Bolu, Düzce, Kocaeli.
16 Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. Eskişehir, Afyon, Bilecik, Kütahya, Uşak
17 Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. İstanbul ili Rumeli Yakası.
18
Kayseri ve Civarı Elektrik
Dağıtım A.Ş. Kayseri
19 AYDEM Aydın, Denizli, Muğla
20 Göksu Elektrik Dağıtım A.Ş. Kahramanmaraş, Adıyaman
21 Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. Samsun, Amasya, Çorum, Ordu, Sinop
İlerleyen süreçte Menderes EDAŞ 2008 yılında özelleştirme programından çıkarılmış
ve bu bölge 1991 yılında başlayan süreç çerçevesinde Aydem Güneybatı Anadolu
Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye (AYDEM) devredilmiştir1. Mevcut durumda özel sektör
1 Rekabet Kurulu’nun 8.5.2008 tarih ve 08-32/397-134 sayılı kararı.
09-49/1219-307
3
şirketleri tarafından işletilen dağıtım bölgeleri; işletme hakkı 1990 yılında Kayseri ve
Civarı Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye devredilen Kayseri bölgesi, 2008 yılında AYDEM’e devri
gerçekleşen Aydın-Denizli- Muğla bölgesi ve 2008 yılında özelleştirilmesi Kurulun
14.8.2008 tarih, 08-50/746-302 ve 08-50/747-303 sayılı kararları çerçevesinde
gerçekleştirilen Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.2 (BAŞKENT) ve Sakarya Elektrik 80
Dağıtım A.Ş.’dir3 (SAKARYA). Yine 2008 yılı içinde MERAM ve Aras Elektrik Dağıtım
A.Ş.4’nin (Aras Elektrik) özelleştirilmesi için iki ihale açılmış ve Rekabet Kurulunun
4.12.2008 tarih ve sırasıyla 08-69/1115-432 ve 08-69/1116-433 sayılı kararlarıyla söz
konusu özelleştirmelere izin verilmiştir. İşbu dosyanın taraflarından olan MERAM’ın
devredilmesine ilişkin süreç ise devam etmektedir.
H.1.2. MERAM’ın Özelleştirilmesi
Rekabet Kurulu 4.12.2008 tarih ve 08-69/1115-432 sayılı karar ile MERAM’ın %100
oranındaki hissesinin blok olarak satış yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamında söz
konusu hisselerin ihalede en yüksek üç teklifi veren;
- Alsim Alarko 90
- Kiler Alışveriş Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Cengiz İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
teşebbüslerinin herhangi biri tarafından devralınması işlemine izin vermiştir. İşbu dosya
konusu işlem sonrası MERAM’ı devralmak üzere aşağıda bahsedilen ve ihale
şartnamesinin 20. maddesi kapsamında kurulmuş olan ALCEN’in ortakları arasında
ihaleyi kazanmış bulunan Alsim Alarko’nun yanı sıra ihalede üçüncü en yüksek teklifi
veren Cengiz Holding A.Ş. (Cengiz Holding) de bulunmaktadır. ALCEN’in işbu dosya
konusu işlem sonrası MERAM’ın %100 oranındaki hissesine sahip olup işletme hakkını
devralması planlanmaktadır.
H.1.3. İhale Şartnamesinin 20. Maddesi Çerçevesinde Yapılan Başvuru 100
Rekabet Kurulunun 4.12.2008 tarih ve 08-69/1115-432 sayılı kararı çerçevesinde
özelleştirilmesine izin verilen MERAM’ın özelleştirilmesine ilişkin 5.5.2008 tarihli ihale
şartnamesinin “devir ve teslim” başlıklı 20. maddesi ihale sonucu ÖYK kararının
ardından yapılacak devirin en az %51’ini ihaleye teklif veren teklif sahibinin
oluşturacağı şirket ile tamamlaması öngörülmektedir. Söz konusu hüküm şu şekildedir:
”İhale sonucunda ÖYK tarafından tüzel kişiye satışın yapılmasına karar verilmesi halinde, Teklif
Sahibi’nin talebi durumunda idarece belirlenecek süre içerisinde sermayesinin en az % 51’ini (elli bir)
ihaleye teklif veren teklif sahibinin oluşturacağı bir anonim şirket kurulacak ve Hisse Satış
Sözleşmesi bu surette kurulacak anonim şirket ile yapılacaktır.
İhale sonucunda ÖYK tarafından Ortak Girişim Grubu’na satışın yapılmasına karar verilmesi halinde, 110
İdarece belirlenecek süre içinde, Ortak Girişim Grubu Beyannamesindeki pay oranları esas olmak
üzere sermayesinin en az % 51’ini (ellibir) ihaleye telif veren Ortak Girişim Grubu üyelerinin
oluşturacağı bir “Anonim Şirket” kurulacak ve Hisse Satış Sözleşmesi bu surette kurulacak anonim
şirket ile yapılacaktır.
İhale sonucunda Teklif Sahibi’nin kuracağı ve sermayesinin en az % 51’ini (elli bir) Teklif Sahibi’nin
oluşturacağı anonim şirketteki diğer hissedarların Rekabet Kurulundan ve EPDK nezdinde Kurul’dan
İdare’ce belirlenecek süre içinde izin ve onay alması ve İdare ye başvurması gerekmektedir.”
Söz konusu hükümle ilgili olarak Rekabet Kurulunun MERAM’ın özelleştirilmesine
ilişkin gerekçeli kararında5, “… Yeni kurulacak anonim şirketin hissedarları içinde Teklif
Sahibi dışında rekabet hukuku çerçevesinde farklı bir teşebbüsün bulunmaması 120
2 Ankara, Kırıkkale, Zonguldak, Bartın, Karabük, Çankırı, Kastamonu illerini kapsayan bölge.
3 Sakarya, Bolu, Düzce, Kocaeli illerini kapsayan bölge.
4 Erzurum, Ağrı, Ardahan, Bayburt, Erzincan, Iğdır, Kars illerini kapsayan bölge
5 BAŞKENT, SAKARYA ve ARAS’ın özelleştirilmesine izin verilen gerekçeli kararlarında da bu husus yinelenmiştir.
09-49/1219-307
4
halinde ise söz konusu işlemin yeni bir devir işlemi olarak bildirilmesine gerek
olmadığı, mezkûr bildirim kapsamında verilen kararın yeterli olduğu düşünülmektedir.”
ifadesi yer almaktadır. Bu ifadeden de anlaşılacağı üzere, söz konusu 20. madde
hükmü uyarınca özelleştirme konusu elektrik dağıtım şirketini devralmak üzere
kurulacak olan şirkette rekabet hukuku anlamında bir kontrol değişikliği yok ise yeni bir
bildirime gerek olmadığı söz konusu kararın yeterli olduğu dile getirilmiştir.
Ancak işbu dosya konusu işlemde, özelleştirilme sürecinde olan MERAM’ı devralmak
üzere kurulan ALCEN’in hissedarlık yapısı incelendiğinde, söz konusu ihalede 3. en
yüksek teklifi veren Cengiz İnşaat San. ve Tic. A.Ş.’yi kontrol eden Cengiz Holding’in
de ALCEN’in yönetiminde -Alsim Alarko Sanayi Tesisleri ve Tic. A.Ş. ile birlikte- 130
belirleyici etkiye sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle yeni kurulan ALCEN’in
hissedarları içinde teklif sahibi dışında rekabet hukuku çerçevesinde farklı bir teşebbüs
bulunduğu anlaşılmış olup, bildirim konusu işlem 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
çerçevesinde yeniden değerlendirilmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Devralınan: Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. (MERAM)
Özelleştirme süreci sonunda kamu mülkiyetinde olup işletme hakkı devri yoluyla
özelleştirilmesi planlanan MERAM’ın elektrik dağıtım bölgesi Konya, Karaman,
Kırşehir, Nevşehir, Aksaray ve Niğde olmak üzere 6 ilden oluşmaktadır. MERAM’ın
2008 yılı cirosu yaklaşık (……….) TL olup, 2008 yılı elektrik satışı (….) GWh olarak 140
gerçekleşmiştir. Türkiye’nin 2008 yılı brüt elektrik tüketiminin 198.085,2 GWh olduğu
göz önüne alındığında, MERAM’ın 2008 yılı içinde satımını yaptığı elektrik enerjisinin
brüt elektrik enerjisi tüketimi içindeki payının %(….) olduğu sonucuna varılmıştır. Buna
ek olarak, MERAM’ın, yukarıda bahsedilen 20 adet dağıtım bölgesi içindeki alım-satım,
kayıp-kaçak ve paylarına ilişkin durumu aşağıdadır:
Tablo 2: MERAM ait alım-satım ve kayıp kaçaklara ilişkin veri (2007,2008)
Yıl
Alınan
Elektrik
(GWh)
Satılan
Elektrik
(GWh)
Kayıp ve
Kaçak (GWh)
Kayıp ve Kaçak
Oranı (%)
Alınan
Elektrikteki
Pay (%)
Satılan
Elektrikteki
Pay (%)
2007 (….) (….) (….) (….) (….) (….)
2008 (….) (….) (….) (….) (….) (….)
H.2.2. Devralanlar
H.2.2.1. Alsim Alarko Sanayi Tesisleri ve Tic. A.Ş. (Alsim Alarko)
Alsim Alarko, inşaat ve turizm alanlarında faaliyet göstermektedir. Alarko Holding
Taahhüt Grubu altında faaliyet göstermekte olan ve enerji üretimi alanında herhangi bir 150
ciroya sahip olmayan Alsim Alarko’nun hissedarlık yapısına aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 3: Alsim Alarko Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Alarko Holding A.Ş. (….)
İshak Alaton (….)
İzzet Garih (….)
Dalia Garih (….)
Alarko Carrier Sanayi ve Tic. A.Ş. (….)
Diğer (….)
TOPLAM (….)
Alsim Alarko, Alarko Şirketler Topluluğu’nun çatısını oluşturan Alarko Holding A.Ş’nin
(Alarko Holding) kontrolündedir. Alarko Şirketler Topluluğu, Alarko Holding çatısı
altında çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren çok sayıda şirket ve müesseseden
oluşmaktadır. Topluluğa dahil şirketler yönetim bakımından otonom olmakla birlikte,
09-49/1219-307
5
merkezi koordinasyon ve denetim ilkesi gereğince finansman, mali koordinasyon,
denetim, hukuksal işlemler, yönetim bilgi sistemleri, insan kaynakları, tanıtım, eğitim ve
organizasyon yönünden tek merkezden yönlendirilip denetlenmektedir.
Alarko Şirketler Topluluğu; Taahhüt Grubu, Arazi Geliştirme Grubu, Sanayi ve Ticaret 160
Grubu, Turizm Grubu, Enerji Grubu ve Su Ürünleri Grubu olmak üzere 6 ana faaliyet
grubundan oluşmaktadır. Alarko Holding’in hissedarlık yapısına aşağıda yer
verilmektedir:
Tablo 4: Alarko Holding Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
İshak Alaton (….)
İzzet Garih (….)
Dalia Garih (….)
Vedat Aksel Alaton (….)
Leyla Alaton Günyeli (….)
Diğer* (….)
TOPLAM (….)
* Sermayenin %10’undan daha azına sahip ortakların toplamını göstermektedir.
Alarko Holding’in elektrik dağıtım pazarında herhangi bir faaliyeti yoktur. Öte yandan
Alarko Holding’in kontrol ettiği Alarko Enerji Üretim A.Ş.’nin (Alarko Enerji) elektrik
piyasasında yatırımları olmakla birlikte henüz bir üretim faaliyeti de bulunmamaktadır.
Bununla birlikte dosyadaki bilgilere göre, Alarko Enerji’nin Türkiye’de toplam (….)
MW’lik kurulu güce sahip olacak yapım ve lisans aşamasında olan elektrik üretim tesisi 170
yatırımı bulunmaktadır.
Diğer taraftan, Alarko Holding’in, Fransız Societe Nationale D’Electricite Et De
Thermique (SNET) adlı şirket ile ortak kontrole sahip olduğu Altek Alarko Elektrik
Santralleri Tesis, İşletme ve Ticaret A.Ş. (Altek) tarafından elektrik üretim ve yatırım
faaliyetleri mevcuttur. 2008 yılı kurulu gücü toplam (….) MW olan Altek’in yapım ve
lisans aşamasında olan (….) MW kurulu güce sahip yatırımı bulunmaktadır. Altek’in
2008 yılı cirosu (……….) TL’dir.
H.2.2.2. Cengiz Holding A.Ş (Cengiz Holding)
Cengiz Holding’in 2007 yılında tescil olunarak kurulmuş olup 1980 yılından itibaren
inşaat alanında faaliyete başlayan ve enerji, maden, turizm gibi sektörlerde de 180
faaliyette bulunan şirketlerin yönetimini üstlenmektedir. 2008 yılı elektrik enerjisi
üretiminden elde ettiği ciro (……….) TL olan Cengiz Holding’in hissedarlık yapısı
aşağıda yer almaktadır:
Tablo 5: Cengiz Holding Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Mehmet CENGİZ (….)
Ekrem CENGİZ (….)
Ahmet CENGİZ (….)
Şeref CENGİZ (….)
Asım CENGİZ (….)
Kazım CENGİZ (….)
TOPLAM (….)
Cengiz Holding yukarıda sayılanların yanında henüz üretime geçmemiş ya da
faaliyette olmayan yaklaşık toplam (….) MW’lık kurulu güce sahip olacak yapım ve
lisans aşamasında elektrik üretim tesisi yatırımı bulunmaktadır.
09-49/1219-307
6
H.2.2.3. ALCEN Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. (ALCEN) 190
Dosyadaki bilgilere göre, ALCEN yukarıda bahsedilen ihale şartnamesinin 20. maddesi
hükmüne uygun olarak %51 oranındaki hissesi ihaleyi kazanan Alsim Alarko’ya ait
olmak üzere MERAM’ı devralmak amacıyla kurulmuş bir şirkettir. 18.9.2009 tarihli
Ticaret Sicil Gazetesi’nde ilan edilerek tescil edilen ALCEN’in hissedarlık yapısı
aşağıda yer almaktadır:
Tablo 6: ALCEN Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Alsim Alarko (….)
Alarko Holding (….)
Alarko Fenni Malz. Satış ve İma. A.Ş. (….)
Cengiz Holding A.Ş. (….)
Eti Alüminyum A.Ş. (….)
Cengiz Madencilik (….)
TOPLAM (….)
Bahse konu hissedarlık yapısı içinde Alsim Alarko ve Alarko Fenni Malz. Satış ve İma.
A.Ş.’nin Alarko Holding; Eti Alüminyum A.Ş. ve Cengiz Madencilik’in ise Cengiz
Holding tarafından kontrol edildiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla teşebbüslerin ekonomik
bütünlüğü dikkate alındığında söz konusu hissedarlık yapısının taraflar açısından 200
dolaylı şekli aşağıda gösterilmektedir:
Tablo 7: ALCEN Dolaylı Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
Alarko Holding (….)
Cengiz Holding (….)
(……….) TL sermaye ile kurulan ALCEN’in yeni kurulmuş bir şirket olması nedeniyle
henüz bir cirosu yoktur.
H.3. İlgili Pazar6
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya kapsamında ilgili ürün pazarları, “elektrik dağıtım hizmeti pazarı” ve “perakende
elektrik satışı ve hizmeti pazarı” olarak belirlenmiştir. Bunun yanı sıra,
değerlendirmede toptan satış faaliyetlerine ilişkin tespitlere de yer verilecek olmakla
birlikte, bu aşamada bu faaliyetlere ilişkin nihai bir pazar tanımı yapılmasına gerek 210
görülmemiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosyadaki bilgiler doğrultusunda, her iki ilgili ürün pazarı açısından da ilgili coğrafi
pazar, “Konya-Karaman-Kırşehir-Nevşehir-Aksaray-Niğde illeri” olarak kabul edilmiştir.
H.4. Değerlendirme
MERAM’ın Alarko Holding’in kontrolü altında olan Alsim Alarko’ya devrine izin vermiş
olduğu kararda Kurul, diğer bir teklif sahibi olan Cengiz Holding’in MERAM’ı
devralmasında da 4054 sayılı Kanun bakımından bir sakınca olmadığını belirtmiştir.
Aşağıda ayrıntılı olarak değerlendirilecek olmakla birlikte gerek Alarko Holding ve
gerekse Cengiz Holding üretim kapasitelerinin düşük seviyede olmasından hareketle 220
her iki teşebbüsün elektrik üretimi ve dağıtımında birleşmeleri durumunda da yeni bir
hakim durumun ortaya çıkmayacağı düşünülmektedir. Bununla birlikte yapılan başvuru
6 İlgili Pazarlar başlığı altında; Dağıtım ve Perakende Satışa İlişkin Pazar Tanımına ve Dikey Bütünleşik Yapı
Kapsamında İlgili Pazar’a ilişkin bilgilere 4.12.2008 tarih ve 08-69/1115-432 sayılı MERAM’ın özelleştirilmesine
ilişkin Rekabet Kurulu kararında ayrıntılı biçimde yer verildiğinden, işbu kararda tekrar değinilmesine gerek
görülmemiştir.
09-49/1219-307
7
kapsamında, devir işleminden sonra Alarko Holding ve Cengiz Holding’in üretim
alanında rakip olarak faaliyetlerini sürdürecekleri, dağıtım alanında da farklı bölgelerin
ihalelerine girmeye devam edecekleri, mevcut işlemin sadece MERAM‘ın devralınarak
işletilmesine yönelik olduğu görülmektedir. Bu bakımdan bu dosya kapsamında yeni bir
hakim durum yaratılıp yaratılmadığı hususundan önce bildirime konu ortaklığın
yapısının kapsam bakımından 4054 sayılı Kanun’un 4 ve 7. maddeleri ile 1997/1 sayılı
Tebliğ çerçevesinde değerlendirilmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.
H.4.1. Kanunun 4 ve 7. Maddeleri Bakımından Değerlendirme: ALCEN’in Yapısı 230
Bildirim konusu işlemde MERAM’ı devralacak yeni şirketin Türkiye elektrik üretimi
pazarında faaliyet gösteren iki teşebbüsün ortaklığıyla kurulduğu ve dolayısıyla devir
işleminden sonra MERAM’ın bu iki teşebbüsün ortak kontrolü altında olacağı
görülmektedir.
1997/1 sayılı Tebliğin 2. maddesinde, “Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve
malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve
taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı
veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint-venture)” birleşme ve devralma sayılan haller
arasında tanımlanmaktadır. Bu noktada yeni oluşacak yapının yoğunlaşma doğrucu
ortak girişim olarak kabul edilmesi için üç ana başlık altında değerlendirilmesi 240
gerekmektedir:
a. Ortak Kontrol
b. Tam İşlevsellik (Bağımsız bir iktisadi varlık)
c. Rekabetin Koordinasyonu Riski (Rekabeti sınırlayan amaç ya da etki)
Dosyadaki bilgilerden hareketle söz konusu yapı yukarıda yer alan kriterler açısından
değerlendirildiğinde, Alarko Holding ve Cengiz Holding ortak kontrolü altında olan
ALCEN’in, bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya
taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak
girişim olduğu ve dolayısıyla bildirim konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
bir ortak girişim olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. 250
H.4.2. Eşikler Bakımından Değerlendirme
İlgili ürün pazarı olarak belirlenen dağıtım faaliyetlerinin bölgesel olarak doğal tekel
niteliği taşıması nedeniyle MERAM’ın bu pazar açısından %100 pazar payına sahip
olduğu dikkate alındığında, tek başına bu durum sebebiyle dahi bildirime konu devir
işleminin alıcı taraf her kim olursa olsun Rekabet Kurulu iznine tabi olduğu sonucuna
ulaşılmaktadır. Kaldı ki, MERAM’ın 2007 yılı cirosu da (……….) TL’dir. Dolayısıyla ciro
açısından da izne tabi bir devralma işlemi söz konusudur.
H.4.3. Hakim Durum Değerlendirmesi
Dağıtım bölgelerinin özelleştirmeleri sürecinde daha önce verilmiş olan Kurul
kararlarında, devir işlemlerinin elektrik piyasalarında gerek yatay pazarlarda 260
yoğunlaşma gerekse dikey bütünleşmeler bakımından hakim durum
değerlendirmelerine tabi tutulduğu görülmektedir. Esas itibarıyla bildirime konu işlemin
tarafları olan Alarko Holding ve Cengiz Holding’in ayrı ayrı olmak üzere MERAM’ı
devralmaları, MERAM özelleştirmesine ilişkin ilk kararda değerlendirilmiş ve 4054
sayılı Kanun bakımdan bir sakınca bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Alarko Holding
ve Cengiz Holding’in mevcut durumdaki üretim ve satışa ilişkin büyüklüklerini gösteren
tablolar aşağıdadır:
09-49/1219-307
8
270
Tablo 8: Altek Kurulu Gücü (2008, MW) 7
Üretim Tesisi Kurulu Güç (MW)
Hasanlar (….)
Berdan (….)
Tohma-Medik (….)
Kırklareli (….)
Toplam (….)
Türkiye’nin Elektrik Enerjisi Kurulu Gücü (….)
Altek’in K. Gücünün Türkiye K. Gücüne Oranı (%) (….)
Tablo 9: Cengiz Holding Kurulu Gücü (2008, MW)8
Üretim Tesisi Kurulu Güç (MW)
Oymapınar (Otoprodüktör) (….)
Seydişehir (Otoprodüktör) (….)
Murgul (….)
Toplam (….)
Türkiye’nin Elektrik Enerjisi Kurulu Gücü (….)
Cengiz Holding’in K. Gücünün Türkiye K. Gücüne
Katkı Oranı (%) (….)%
Görüldüğü üzere Türkiye elektrik enerjisi kurulu gücünde Alarko Holding’in payı
%(….)9, Cengiz Holding’in payı ise %(….)’tür. Aşağıdaki tablodan da görülebileceği
üzere tarafların 2008 yılı itibarıyla gerçekleşen Türkiye elektrik enerjisi üretimindeki
toplam payı (….)’dir.
Tablo 10: Türkiye Elektrik Enerjisi Üretimi (2008, GWh)
EÜAŞ 74.919,1
EÜAŞ'A Bağlı Ortaklık Santralleri 22.797,8
Mobil Santraller 330,5
Yİ+YİD+SÜŞ+İHD 84.657,6
Otoprodüktör Santralleri 15.713,0
TÜRKİYE ÜRETİM TOPLAMI 198.418,0
DIŞ ALIM 789,4
ÜRETİM+DIŞ ALIM 199.207,4
DIŞ SATIM 1.122,2
TÜRKİYE TÜKETİM TOPLAMI 198.085,2
Altek Toplam Üretimi (….)
Altek Toplam Üretiminin Türkiye Toplam Üretimine oranı (….)
Cengiz Holding Toplam Üretim* (….)
Cengiz Holding Toplam Üretiminin Türkiye Toplam Üretimine oranı (….)%
* Cengiz Holding’in sahibi olduğu otoprodüksiyon santralleri, sahip oldukları lisans gereği üretimlerinin en fazla %25’ini piyasada 280
satabilmektedir.
Yukarıdaki tablolarda yer alan bilgilerle birlikte devralınan MERAM’ın alınan elektrikteki
pazar payının (….) olduğu da dikkate alındığında, ALCEN’in ortakları olan Alarko
Holding ve Cengiz Holding’in sahip oldukları üretim kapasiteleri, üretim alanında da
birleşmiş olsalar dahi yatay ya da dikey bütünleşme açısından rekabetçi risk
doğuracak büyüklükte görülmemektedir. Kaldı ki, bildirime konu işlemin ardından da
7 Altek’in yapım ve lisans aşamasında olan toplam (….) MW kurulu güce sahip elektrik üretim tesisi yatırımı
bulunmaktadır. Bunun yanında Alarko Enerji’nin yapım ve lisans aşamasında olan toplam (….) MW’lik kurulu güce
sahip olacak elektrik üretim tesisi yatırımı bulunmaktadır.
8 Cengiz Holding’in yapım ve lisans aşamasında olan, henüz üretime geçmemiş ya da faaliyette olmayan yaklaşık
toplam (….) MW’lık kurulu güce sahip olan yapım ve lisans aşamasında elektrik üretim tesisi yatırımı bulunmaktadır.
9 Bu pay Altek’indir ve Altek, Alarko Holding ile SNET’in ortak kontrolündedir.
09-49/1219-307
9
taraflar üretimde rakip olarak faaliyetlerine devam edecektir. Bu çerçevede, Alsim
Alarko ve Cengiz Holding tarafından kurulan ALCEN adlı şirketin MERAM’ın %100
hissesini Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’ndan devralması işleminin hakim durum
yaratılması ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi bakımından bir sakınca 290
doğurmadığı değerlendirilmektedir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı
Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet
Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul
ve Esaslar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna,
2. İşlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece 300
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Başkan V.
Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Mehmet Akif ERSİN
Doç. Dr. Mustafa ATEŞ İsmail Hakkı KARAKELLE
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY
Murat ÇETİNKAYA Reşit GÜRPINAR
Full & Egal Universal Law Academy