Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-1-91
Karar Sayısı : 10-44/782-259
Karar Tarihi : 17.06.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Şamil PİŞMAF, Tuğçe KOYUNCU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Ali EGE
Temsilcisi: Raşit Tansel AKSOY
Umurlu Organize Sanayi Bölgesi Süleyman Aydın
Zeytin İşletmesi, Aydın
D. TARAFLAR : - Ali EGE 20
Star Morii Nr. 27 Sat Afumati, İlfov, ROMANYA
- Starpet Garzan Akaryakıt Dağıtım Pazarlama A.Ş.
Piri Reis Mah. İ. İnönü Bul. Merkon Sitesi N-Blok Kat:6 Mersin
E. DOSYA KONUSU: Ali EGE’ye ait taşınmaz ile ilgili olarak Starpet Garzan
Akaryakıt Dağıtım Pazarlama A.Ş. ile yapılan dikey anlaşmanın 18.09.2010 tarihi
itibarıyla sona erdirilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.04.2010 tarih ve 2972 sayı ile intikal
eden ve eksiklikleri 24.05.2010 tarih ve 4082 sayı ile tamamlanan başvuruya ilişkin
olarak hazırlanan 10.06.2010 tarih ve 2010-1-91/MM-10-389.ŞP sayılı Muafiyet Ön
İnceleme Raporu, 11.06.2010 tarih ve REK.0.05.00.00-130/194 sayılı Başkanlık 30
önergesi ile 10-44 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- Starpet ile Ali EGE arasında başvuruya konu istasyona ilişkin olarak imzalanan
05.09.2005 tarihli intifa hakkı kurulmasına ilişkin resmi senet ve Starpet ile Ali EGE
kiracısı Ümit İnşaat arasında imzalanan bayilik sözleşmesinden oluşan dikey
anlaşmanın 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan muafiyetten
yararlanma ve uygulanma olanağının mevcut olduğu,
- İntifa hakkının terkinine yönelik talebin hukuk mahkemelerinin görev alanında olması
nedeniyle Rekabet Kurulunun bu konuda herhangi bir karar alma yetkisi bulunmadığı
görüşü ifade edilmiştir. 40
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
Ali EGE, başvuru konusu dikey anlaşma çerçevesinde üzerinde Starpet lehine intifa
hakkı tesis edilen istasyonun sahibidir. Starpet ise, Enerji Piyasası Düzenleme
Kurumundan alınan 04.01.2005 tarihli lisansla akaryakıt dağıtım faaliyeti
10-44/782-259
2
yürütmektedir. Teşebbüsün 398 adet istasyonlu, 48 adet istasyonsuz bayisi
bulunmaktadır.
H.2. İlgili Pazar
Taraflar arasındaki “Bayilik Sözleşmesi”nin kapsamı göz önüne alındığında, bildirime
konu işlem çerçevesinde ilgili ürün pazarı, “oto lpg dışında kalan otomotiv yakıtları” 50
“oto-LPG” ve “madeni yağ” pazarları; ilgili coğrafi pazar ise, “Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Yapılan başvuruda özetle; Ali EGE’ye ait Yalova ili Soğucak köyünde bulunan
akaryakıt istasyonu üzerinde Starpet lehine 10 yıl süre ile intifa hakkı tanındığı, Ali
EGE’nin yurt dışında ikamet etmesi ve dağıtım şirketinin talebi nedeniyle bayilik
faaliyeti yürütecek bir kiracı arayışına gidildiği; bu çerçevede Ümit İnşaat ve Ticaret
Ltd. Şti. (Ümit İnşaat) ile 20.08.2005 tarihli ve 01.09.2005 tarihinden itibaren geçerli
olmak üzere kira sözleşmesi yapıldığı ve Ümit İnşaat ile Starpet arasında bayilik
sözleşmesi imzalandığı; daha sonra Ümit İnşaat’ın bayilik faaliyetini sona erdireceğini 60
açıklamasının üzerine bu kez yeni bir kiracı arayışına gidildiği ve Yalova Ezgi Petrol
İnşaat Madencilik Lojistik Nakliyat Otomotiv Turizm İth. İhr. Ltd. Şti. (Ezgi Petrol) ile
20.09.2007 tarihinde kira sözleşmesi yapıldığı; bir buçuk yıl sonra ise Ezgi Petrol’ün de
işletmeden el çekmesi üzerine Starpet’in bir başka şirket ile bayilik sözleşmesi yaptığı
belirtilmiş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve Rekabet Kurulunun
12.03.2009 tarihinde duyurulan kararları kapsamında intifa sözleşmesinin 18.09.2010
tarihi itibarıyla sona erdirilmesi talep edilmiştir.
Konu ile ilgili olarak raportörlerce Starpet’ten talep edilen bilgileri içeren yazıda, söz
konusu taşınmaz üzerinde 05.09.2005 tarihi itibarıyla Starpet lehine 10 yıl süreli intifa
hakkı tesis edildiği, aynı tarihte Ümit İnşaat ile bayilik sözleşmesi yapıldığı, Ümit 70
İnşaat’ın unvan değiştirmesi nedeniyle taşınmazın Ezgi Petrol ile imzalanan sözleşme
çerçevesinde yine bu şirket tarafından işletilmeye devam edildiği, Ümit İnşaat ve yeni
unvanıyla Ezgi Petrol’ün Starpet’e olan borçlarını ödememeleri üzerine Starpet’in
Yılmaz Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Yılmaz Petrol) ile sözleşme imzalayarak
istasyonun işletmesini bahse konu şirkete verdiği belirtilmiştir.
Bu noktada taraflar arasındaki ilişkinin hukuki niteliğinin irdelenmesi gerekmektedir.
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 2. maddesinde
üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla
teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla
yapılan anlaşmalar dikey anlaşma olarak tanımlanmaktadır. Bu açıdan, Starpet ile Ali 80
EGE kiracısı Ümit İnşaat arasında Ali EGE’ye ait taşınmaz üzerinde akaryakıt
istasyonu işletilmesine ilişkin imzalanan bayilik sözleşmesi ve bununla bağlantılı olarak
Ali EGE tarafından Starpet lehine tesis edilen intifa hakkı dikey anlaşma niteliğinde
olup 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamındadır.
Diğer yandan, Danıştay’ın 13.05.2008 tarihli ve E.2006/1604, K.2008/4196 sayılı kararı
ve bu karar üzerine Rekabet Kurulunun konuyla ilgili olarak daha önce almış olduğu
kararlar ile sabit olduğu üzere; bayilik sözleşmeleri ile bu sözleşmelerde yer alan
rekabet etmeme yükümlülüğü süresine etki eden intifa, tapuya şerh edilmiş kira veya
benzer etkiye sahip sözleşmelerin tamamı tek bir dikey anlaşma olarak kabul
edilmektedir. Bu dikey anlaşmalar ile bayiye 5 yıldan uzun süreli rekabet yasağı 90
getirilmesi, bayi üzerindeki rekabet etmeme yükümlülüğü süresinin, 2002/2 sayılı
Tebliğ ile düzenlenen 5 yıllık üst sınırın fiili olarak aşılmasına neden olmakta ve söz
10-44/782-259
3
konusu dikey ilişkiyi anılan Tebliğ ile tanınan grup muafiyeti kapsamı dışına
çıkarmaktadır.
Starpet ile Ali EGE’ye ait taşınmaz üzerinde faaliyet göstermek üzere sözleşme
imzalayan sırasıyla Ümit İnşaat ve Ezgi Petrol arasında düzenlenen Akaryakıt Bayilik
Sözleşmeleri’nin 2. maddelerinde yer alan “Madde 2- Bayi, her türlü akaryakıtı
(kurşunsuz benzin-süper benzin-motorin)) münhasıran Şirketten almayı kabul ve
taahhüt eder. …” hükmü ile bayiler üzerine Starpet ürünleri ile rekabet etmeme
yükümlülüğü getirilmektedir. Söz konusu yükümlülüğün süresinin tespitinde ise, gerek 100
bayilik sözleşmeleri, gerekse Starpet lehine tesis edilen intifa hakkı süresinin dikkate
alınması gerekmektedir. Bu çerçevede taraflar arasında imzalanan Starpet lehine 10
yıl süre ile intifa hakkı tesis edilmesine ilişkin 05.09.2005 tarihli resmi senet ve aynı
tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi dikkate alındığında, taraflar arasındaki dikey
anlaşmanın 10 yıl süreli olarak yapıldığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, bir anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin (a) bendinde
düzenlenen istisna kapsamında değerlendirilebilmesi için dağıtım şirketinin (sağlayıcı)
ilgili akaryakıt istasyonuna ilişkin ayni veya şahsi hakkını doğrudan malikten alması ve
daha sonra bu istasyonu malik ile bağlantısı olmayan başka bir şahsa işlettirmesi şartı
aranmaktadır. Bu bakımdan, bayinin özellikle sağlayıcıdan önce ilgili istasyon üzerinde 110
ayni veya şahsi bir hakka sahip olması halinde, daha sonra sağlayıcıya ayni veya
şahsi hakkı veren üçüncü kişi (malik) ile bağlantılı olduğu kabul edilmekte ve bu tür
sözleşmeler istisna kapsamında değerlendirilmemektedir.
Taraflar arasında düzenlenen sözleşmelerin tamamı incelendiğinde; Ali EGE
tarafından Starpet lehine intifa hakkı tesisine ilişkin 05.09.2005 tarihli resmi senedin
imzalanmasından önce, yine Ali EGE ile Ümit İnşaat arasında imza tarihi belli
olmamakla birlikte Ali EGE vekilince 20.08.2005 tarihinde imzalandığı beyan edilen ve
her halükarda 01.09.2005 tarihinden itibaren geçerli olduğu anlaşılan bir kira
sözleşmesinin düzenlendiği görülmektedir. Esasen yalnızca kira akdinin varlığının dahi
malik ile işleten (bayi) arasında bir bağlantı bulunduğunu gösterdiği değerlendirilebilir. 120
Kaldı ki, somut olayda istasyon üzerinde işleten (Ümit İnşaat) lehine tesis edilen kira
hakkı, Starpet lehine tesis edilen intifa hakkından da önce tarihlidir. Nitekim taşınmaza
ilişkin kira bedelinin işleten (bayi) tarafından intifa hakkı sahibi Starpet yerine malik Ali
EGE’ye ödenmesi de yine taraflar (malik ve işleten) arasındaki bağlantının somut bir
göstergesidir.
Sayılan tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, Rekabet Kurulunun akaryakıt
sektörüne yönelik olarak daha önce almış olduğu kararlar çerçevesinde, 18.09.2005
tarihinden önce yapılmış olan ve bu tarih itibarıyla kalan süreleri beş yılı aşan
anlaşmaların, 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanma ve uygulama süresi bulunmaktadır. Bu bakımdan, taraflar 130
arasında 05.09.2005 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan dikey anlaşmaya esas
teşkil eden intifa hakkının 18.09.2005 tarihi itibarıyla kalan süresi beş yılı aştığından,
söz konusu dikey anlaşmanın 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile
tanınan grup muafiyetinden yararlanacağı değerlendirilmektedir.
Diğer yandan başvuruda yer verilen, intifa hakkının 18.09.2010 tarihi itibarıyla
kaldırılması talebi hukuk mahkemelerinin görev alanında bulunup, Rekabet Kurulunun
bu doğrultuda bir karar tesisi yetkisi bulunmamaktadır.
140
10-44/782-259
4
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
1- Starpet Garzan Akaryakıt Dağıtım Pazarlama A.Ş. ile Ali EGE arasında başvuruya
konu istasyona ilişkin olarak imzalanan 5.9.2005 tarihli intifa hakkı kurulmasına
ilişkin resmi senet ve Starpet Garzan Akaryakıt Dağıtım Pazarlama A.Ş. ile Ali EGE
kiracısı Ümit Inşaat arasında imzalanan bayilik sözleşmesinden oluşan dikey
anlaşmanın 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan muafiyetten
yararlanma ve uygulanma olanağının mevcut olduğuna,
2- Bununla birlikte intifa hakkının tapudan terkinine karar verme yetkisinin hukuk
mahkemelerinde olduğu hususunda başvuru sahibinin bilgilendirilmesine 150
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy