1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/Ç.D.-01/4 (Devralma)
Karar Sayısı : 01-06/54-17
Karar Tarihi : 30.01.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖR: Çiğdem DEMİREL
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Hedef Holding A.Ş. pay sahipleri; Ethem Sancak,
Haydar Sancak, Mehmet Sait Sancak, Abdülrezzak
Sancak, Ekrem Sancak, Necat Sancak, Fuat
Sancak, Abdulhaluk Sancak, Mesut Sancak, Sadi
Sancak, İbrahim Sancak, Mehmet Şakir Sancak,
Merhem Sancak, Münir Sancak, Rüşdi Sancak,
Abdülbaki Sancak, Yusuf Sancak,
Göztepe mah. ,Namık Kemal cad., Karanfil sok.,
No:62, K:4, D:5 Bağcılar- İstanbul
- Alliance UniChem Plc
Alliance House, 2 Heath Road, Weybridge,
Surrey KT13 8AP İngiltere
D- TARAFLAR: - Hedef Holding A.Ş.
Temsilcisi: Mehmet Sait Sancak
Göztepe mah. ,Namık Kemal cad., Karanfil sok.,
No:62, K:4, D:5 Bağcılar- İstanbul
- Alliance UniChem Plc.
Temsilcileri: Av. Ebru Eldem, Av.Tolga İşmen
Derman Ortak Avukat Bürosu Maya Akar Center,
Büyükdere Cad. No:100, B Blok, Kat 17
80280 Esentepe - İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Alliance UniChem Plc'nin Hedef Holding A.Ş. hisselerinin
%25'lik bir kısmını pay sahiplerinden devralmasına, ilave bir %25'lik bölümün
de daha sonraki bir tarihte devralmasına ilişkin izin talebi.
2 REKABET KURUMU
F- DOSYA EVRELERİ: Kurumumuz kayıtlarına 12.01.2001 tarih ve 202 sayı ile
intikal eden bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7
nci maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 25.01.2001
tarih, D1/1/Ç.D.-01/4 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 25.01.2001 tarih,
REK.0.05.00.00/8 sayılı Başkanlık önergesi ile 01-06 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: Alliance UniChem Plc'nin Hedef Holding A.Ş.'nin %25
hissesini devralması işleminin tarafların ilgili pazarlarda sahip oldukları pazar payları
ve ciroları itibariyle, 4054 sayılı Kanun’un 7 nci maddesine dayanılarak çıkarılan
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in 4 üncü maddesi kapsamında bir devralma olduğu, bu devir işlemi
sonucunda aynı Kanun’un 7 nci maddesine göre rekabetin olumsuz yönde
etkilenmesinin söz konusu olmadığı öte yandan, söz konusu işlemde, taraflar
arasında imzalanan anlaşmalarda yer alan rekabet etmeme ve iş teklif etmeme
kısıtlayıcı hükümlerinin 2 yıl, işten ayrılmama hükmünün ise 3 yıl gibi bir süre ile
sınırlandırılmasının zorunlu, objektif ve makul bir yan sınırlama olduğu bu bakımdan
anılan devralma işlemine izin verilmesinde herhangi bir sakıncanın bulunmadığı
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. Taraflar
1.1. Hedef Holding A.Ş.: Toptan ilaç ve itriyat dağıtımı pazarında sahip olduğu ecza
depoları aracılığıyla faaliyet gösteren ve 28 Temmuz 1998 tarihinde kurulmuş
bulunan Hedef Holding A.Ş.'nin 3.300 milyar TL sermayesi bulunmaktadır. Yönetim
kurulu üyeleri, Ethem Sancak, Mehmet Sait Sancak ve Haydar Sancak'tan oluşan
Holding daha önceden iştiraki olan 10 şirketi Hedef Ecza Deposu Ticaret A.Ş. tüzel
kişiliği altında birleştirmiş, bu birleşme sonrasında iştirak sayısı 19'dan 10'a
düşmüştür. Holding, Hedef Ecza Deposu Ticaret A.Ş.'nin %95'ine, Sancak Ecza
Deposu Ticaret ve Sanayi A.Ş., Es Ecza Deposu Ticaret ve Sanayi A.Ş., Ankara
Sancak Ecza Deposu Ticaret Ltd. Şti., Esko Ecza ve Itriyat Tic.A.Ş., Ankara Esko
Ecza ve Itriyat Tic.A.Ş., Ege Esko Ecza ve Itriyat Tic.A.Ş., Çukurova Esko Ecza ve
Itriyat Tic.A.Ş., Hedef Sigorta Aracılık Hizmetleri ve Danışmanlık A.Ş.'nin % 99'una
sahiptir. Hedef Holding A.Ş.'nin 1999 yılı toplam cirosu, 339.645.590.000.000 TL.'dir.
Holding'in Hollanda'da kurulu ve %100'üne sahip olduğu Hedef International
Holdings B.V.ünvanlı şirketi de bulunmaktadır.
1.2 Alliance UniChem Plc.: Halka açık bir şirket olan Alliance UniChem Plc.'nin %
67.5'i Londra borsasında tedavül etmekte olup, hisselerin %32.5'i Alliance Sante
Participation AS'ye aittir. Şirket İngiltere'de ve Dünya'da ilaç dağıtım sektöründe
faaliyette bulunmakta ve bu amaçla çeşitli ülkelerdeki ilaç dağıtım sektöründe
faaliyet gösteren şirketlere ortak olmaktadır. Bu sayede sahip olduğu deneyimi ve
bilgiyi hissedarı olduğu şirketlere aktararak, uluslararası piyasalara açılmalarını
sağlamaktadır. AU'nun Türkiye'de ticari veya ticari olmayan herhangi bir faaliyeti
3 REKABET KURUMU
bulunmamakta ve yönetim kurulu üyelerinin de diğer şirketlerde üyelikleri söz
konusu değildir. 1999 yılına ilişkin dünya çapındaki toplam cirosu
5.314.345.828.000.000 TL'dir.
2. İlgili Pazar
a) ürün pazarı: Hedef Grubu'nun ana faaliyet alanı, ilaç ve ıtriyat üreticilerinden
kendi nam ve hesaplarına satın aldıkları ilaç ve ıtriyat mamullerinin perakendicilere
satışıdır. Bu pazarın tüketicileri olan perakendecilerin gözünde ilaç ve ıtriyat dağıtım
hizmetlerinin farklı hizmetler olduğu, ikame edilemeyeceği, ilaç mamulleri
perakendecileri ile ıtriyat mamulleri perakendecilerinin farklılık taşıdığı, rekabet
koşullarının aynı olmadığı hususları dikkate alındığında, pazarı toptan ilaç dağıtımı
ve toptan ıtriyat dağıtımı pazarları olarak ikiye ayırmak gerekmektedir.
b) Coğrafi Pazar: İlaç fiyatlarının Sağlık Bakanlığı'nca onaylandığı ve bu fiyatların
Türkiye'nin heryerinde eşit şekilde uygulandığı, dolayısıyla nakliye masraflarının
dağıtımın yapılacağı bölgeyi belirlemede etkinliği olmadığı dikkate alındığında ilgili
coğrafi pazarın, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olduğu kabul edilmiştir.
3- Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Alliance UniChem (AU) ve Hedef Holding paysahipleri, Hedef Holding'in tamamı
ödenmiş sermayesinin %25'ini temsil eden hisseleri devralma konusunda 1 Aralık
2000 tarihinde Hisse Alım Satım Anlaşması (Anlaşma) ve aynı tarihte Opsiyon
Anlaşması imzalamışlardır. Sözkonusu başvurunun konusunu, anlaşma uyarınca
Hedef Holding'in %25 hissesinin AU'ya geçmesi, Hedef Holding Ana Sözleşmesinde
yapılacak değişikle, yine aynı tarihte yapılan Hissedarlık Anlaşması uyarınca AU'ya
Hedef Holding'in kontrolüne ilişkin haklar verilmesi ve opsiyon anlaşması uyarınca
AU'ya anlaşma'nın kapanış tarihinden itibaren 900 gün içinde, Holding'in %25'lik
hissesini daha devralma opsiyonunun tanınmasından oluşmaktadır.
Bu devralma ile AU, Hedef Holding aracılığıyla Türkiye pazarına girmeyi, Türkiye'ye
coğrafi yakınlığı bulunan diğer bölge ülkelerinde ilaç dağıtım pazarlarında faaliyet
göstermeyi amaçlamaktadır. Hedef Holding ise AU'nun İngiltere'de ve dünyada ilaç
dağıtım pazarında sahip olduğu bilgi ve tecrübeye ulaşarak dünya pazarlarına
açılmayı planlamaktadır.
3.1 Anlaşmaların Maddeleri
Taraflar arasında imzalanan anlaşmalar Hisse Alım Satım Anlaşması, Hissedarlık
Anlaşması ve Ek Alım Opsiyonu Anlaşmasından oluşmaktadır.
3.1.1 Hisse Alım Satım Anlaşması
Söz konusu anlaşmanın 'Tamamlanma Düzenlemeleri' başlıklı ekinde, diğer
hükümlerin yanında Şirket Ana Sözleşmesinin değiştirilmesi, Hissedarlık sözleşmesi
uyarınca Şirketin mevcut yönetim kurulu yerine yeni yönetim kurulunun tayin
edilmesi, pay sahipleri için hazırlanan rekabet etmeme taahhütlerinin onaylanması
hususları da hükme bağlanmıştır.
4 REKABET KURUMU
Anlaşmanın ekinde yeralan "Rekabet Etmeme Sözleşmeleri" nde;
Bu sözleşmelerin, imzalayan kişinin görevine göre Hedef Holding A.Ş. veya
holding adına ilgili ecza deposu ile Ethem Sancak, Mehmet Sait Sancak, Haydar
Sancak, Münir Sancak, Abdülrezzak Sancak, Merhem Sancak, Fuat Sancak, Ekrem
Sancak, Necat Sancak, Abdülbaki Sancak, Abdülhaluk Sancak, Mesut Sancak,
Yusuf Sancak, Sadi Sancak, Rüşdi Sancak, Murat Sancak, Burhan Sancak, Ömer
Sancak, Seyfettin Sancak, Emin Sancak, Aydın Sancak, Medeni Sancak isimli
şahıslar arasında yapıldığı,
Sözleşmelerin, Gizli Bilgiler, Şirket ile Rekabet Teşkil Eden Durumlar, İş
Akdinin Hitamından Sonraki Kısıtlamalar ve Uygulanacak Hukuk ve Yetkili Mahkeme
başlıklı 4 maddeden oluştuğu,
İlgili kişinin, iş akdi süresince ya da iş akdi sona erdikten sonra, Şirketin veya
herhangi bir iştirakinin işleri dolayısıyla öğrendiği ticari sırları veya diğer gizli
bilgileri, Şirketin zararına olabilecek veya şirketin menfaatlerini olumsuz
etkileyebilecek şekilde kullanmayacağı hususunun 1. maddede yer aldığı,
2. maddede, "Şirket ile olan iş akdinin devamı süresince, ……, şirket
tarafından yazılı izin verilmiş olmadıkça, şirketin veya şirketin herhangi bir iştirakinin
faaliyet alanına veya konusuna giren ya da şirket veya şirketin herhangi bir iştiraki
ile rekabet edebilecek başka bir iş veya meslek ifa etmeyecek, başka bir firmanın,
şirketin veya kişinin işçisi, ticari temsilcisi veya vekili olmayacak, başka bir iş ya da
meslekten mali çıkar elde etmeyecek veya başka bir iş veya mesleğe yardımcı
olmayacaktır…." hükmünün bulunduğu,
3. maddede ise, ilgili kişinin iş akdinin sona ermesinden itibaren iki yıl
müddetle şirketin müşterilerine şirketin işiyle rekabet teşkil edecek şekilde mal veya
hizmet temini amacıyla, müşterilerin işini şirketten veya bir iştirakinden alarak,
müşterilerin kendisiyle çalışmasını sağlamak maksadıyla hareket etmeyeceği;
müşterilere, iş ile rekabet edecek şekilde mal veya hizmet temin etmeyeceği ya da
başka şekilde ticari ilişkiye girmeyeceği; Şirkette veya iştiraklerinin herhangi
birindeki personele iş teklifinde bulunmayacağını veya onları şirketten veya
iştiraklerinin herhangi birisinden ayrılmaya teşvik etmeyeceği; Şirketin işi ile rekabet
halinde olan herhangi bir ticari işletme veya iş için her ne sıfatla olursa olsun
çalışmayacağı hususlarının yer aldığı belirlenmiştir.
3.1.2 Hissedarlık Anlaşması
Taraflar arasında yapılan diğer bir anlaşma hissedarlık anlaşmasıdır. Bu anlaşma ile
AU'nun şirket sermayesinin %25'ini, B grubu hisseler olarak satın alması önerilmekte
ve ayrıntıları anlaşmada yer alan şirketin sevk ve idaresi ile ilgili herhangi bir konuda
TTK hükümlerine göre bir genel kurul kararı alınması gerektiği takdirde, B grubu
hissedarların çoğunluğunun olumlu oyu olmadıkça bir genel kurul kararı
alınamayacağı ifade edilmektedir.
Ayrıca, şirketin herhangi bir murahhas aza veya genel müdürünün tayin ve azli,
Şirketin başka bir şirketle birleşmesi gibi daha ayrıntılı konularda da B grubu
hissenin onayı istenilmektedir.
Anlaşmanın yönetim kurulu üyelerinin tayini ve azli başlıklı 4.2. maddesinde, yönetim
kurulunun sekiz üyeden oluştuğu, A grubu hisselerin çoğunluğuna sahip
5 REKABET KURUMU
hissedarların 5 adet, B grubu hisselerin çoğunluğuna sahip hissedarların ise 3 adet
yönetim kurulu üyesini aday gösterme hakkına sahip olduğu belirtilmektedir.
Koruyucu Taahhütler başlıklı 14.1 maddesinde ise mevcut hissedarlar, şirketin
hissedarı olarak kaldıkları süre boyunca Türkiye'de işle rekabet eden herhangi bir
yeni şirket kurmayacağını, işle rekabet eden herhangi bir işle iştigal etmeyeceğini ya
da işle rekabet eden bir şirkette doğrudan veya dolaylı olarak bir menfaatinin
bulunmayacağını taahhüt etmektedirler. Ayrıca hissedarların veya AU'nun
hissedarlıkları sona erdikten sonra yukarıda sıralanan işleri iki yıl süreyle
yapmayacakları da hükme bağlanmıştır.
Anlaşmanın 14.4 maddesinde, bazı Hissedarların, bu anlaşma tarihinden itibaren en
az 3 yıl süreyle, şirket veya şirketin herhangi bir bağlı şirketinden istifa
edemeyecekleri veya hizmet akitlerini feshedemeyecekleri ve alım ve satım
anlaşmasının tamamlanma tarihinde rekabet etmeme anlaşması akdedecekleri
hükmü yer almaktadır.
3.1.3 Ek Alım Opsiyonu Anlaşması
Bu anlaşma ile hissedarlar AU'ya kapanış tarihini takip eden günden başlayan 900
günlük süre içinde ilave bir %25'lik hisse satımını kabul etmektedirler. AU bu opsiyon
hakkını belirtilen süre içerisinde istediği bir günde kullanabilecektir. Opsiyonun
tamamen veya kısmen kullanılması mümkündür.
3.2. Devralma İşleminin Değerlendirilmesi
AU devraldığı %25 ile Hedef Holding A.Ş.'de sadece pay sahibi olmayıp, aynı
zamanda hissedarlık anlaşmasının 3.1 maddesi ve şirket ana şözleşmesinin tadil
taslağı hükümleri gereğince kontrolde de söz sahibi olmakta, dolayısıyla şirket tek
başına kontrolden ortak kontrole geçmektedir. Bu çerçevede, sözkonusu işlemin,
1997/1 sayılı Tebliğ'in 2(b) maddesi gereğince Tebliğ kapsamında bir devralma
olduğu anlaşılmaktadır.
AU'nun ilgili pazarlarda herhangi bir faaliyeti bulunmadığından, toplam pazar payı ve
ciro rakamları Hedef Holdingin rakamlarına eşit olacaktır. Bu çerçevede, toptan ilaç
dağıtım pazarındaki rakamlar; %… ve ……………… TL, toptan ıtriyat dağıtım
pazarındaki rakamlar, %… ve ……………… TL şeklinde gerçekleşmektedir.
Söz konusu pazar payı ve ciro rakamlarının, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı
Tebliğ ile değişik 4 üncü maddesinde belirtilen eşikleri aşması nedeniyle bu devirin
Rekabet Kurulu'ndan izin alınması zorunlu bir devralma işlemi olduğunu
göstermektedir.
Toptan ıtriyat dağıtımı pazarı, toptan ilaç dağıtımı pazarından farklı özellikler
taşımaktadır. Depolarda aranan teknik özelliklerin farklılığı, müşteri gurubunun daha
geniş bir yelpazeyi içermesi, önemli giriş engellerinin bulunmaması nedeniyle bu
pazarda faaliyet gösteren şirketlerin daha fazla sayıda olması, dolayısıyla rekabetin
daha yoğun yaşanmasına neden olmaktadır. Taraf teşebbüsün bu pazardaki payının
düşüklüğü hususu da dikkate alındığında Toptan ıtriyat dağıtımı pazarında Hedef
6 REKABET KURUMU
Holding A.Ş.'nin hakim durumda olmadığı anlaşılmıştır. İlgili ürün pazarlarında çok
yoğun bir potansiyel rekabet etkisinin olması, (A) mamulünü dağıtan bir teşebbüsün
(B) mamulünü dağıtmaya başlaması için gerekli olan organizasyon değişikliğini
kolaylıkla yapması, tedarikçiler ve müşteriler ile girilen anlaşmaların münhasır
olmayan karakterinin piyasaya yeni teşebbüslerin girmesine imkan tanıması gibi
hususlar sayesinde devralma sonrasında bu pazarda daha aktif olarak faaliyette
bulunulmasına karar verildiği takdirde sağlanan mali güç, tecrübe ve bilgi aktarımı
sayesinde pazar payının yükselebileceği sonucuna yol açmaktadır.
Toptan ilaç dağıtımı pazarında rakip firmaların paylarına bakıldığında, Selçuk grubu
%…, Kooperatifler %…, Nevzat Ecza Deposu %… ve diğer depolar %13'dür. Bu
pazarın önemli farklılığı fiyat kontrolünün Sağlık Bakanlığı'nca yapılıyor olması ve
pazar payı oldukça yakın rakip bir teşebbüsün varlığının bulunmasıdır. Pazara
girmek için çok büyük sermaye birikimlerinin gerekmediği ve rekabetin hizmet
kalitesinde ve alım-satım koşullarında yaşandığı belirtilen bu pazarda, müşterilerin
rakip teşebbüslere kolaylıkla geçebilecekleri, çünkü münhasır bir anlaşma
imzalanmadığı da bilinmektedir. Bu çerçevede, Hedef Holding A.Ş.'nin ilgili pazarda
hakim durumda olmadığı anlaşılmıştır.
Ayrıca bu devralma sonrasında uluslararası bir firmanın tecrübe ve bilgi birikiminin
Türk pazarlarına kazandırılması ve Hedef Holding A.Ş.'nin uluslararası piyasalara
açılması sayesinde ilgili pazarlara yabancı firmaların da girişinin teşvik edilmesi
sağlanacaktır. Özellikle ilaç dağıtım pazarında Sağlık Bakanlığı'nın kontrolünün
bulunması, önemli giriş engellerinin bulunmaması gibi hususlar da dikkate
alındığında, sözkonusu devralma sonrasında rekabetin önemli ölçüde azalmayacağı
ortadadır.
Söz konusu anlaşmalarda yer alan iş teklif etmeme ve işten ayrılmamaya ilişkin
maddeler ile pay sahiplerinin her biriyle imzalanması gereken rekabet etmeme
sözleşmesinde bulunan iş teklif etmeme ve rekabet etmeme hükümlerine ilişkin
sürelerin 2 yıl, Hedef Holding A.Ş.'nin bazı hissedarları için konulan işten ayrılmama
veya istifa etmeme süresinin ise 3 yıl olduğu görülmüştür. Sözkonusu anlaşmalarla
uluslararası alanda bir işbirliğinin sağlanacağı, AU'nun Türkiye'deki faaliyetleri ile
çevre ülkelerdeki genişlemesini Hedef Holding A.Ş. aracılığıyla gerçekleştirmeyi
planladığı ve Hedef Grubunun başarısını gerek hissedar gerekse yönetici
kadrosunda yer alan Sancak ailesinin tecrübe ve bilgi birikimlerinin sağladığı,
dolayısıyla bu kadrodan ayrılmaların gerçekleşmesi halinde söz konusu başarının
devam etmeyeceği ve işbirliğinin tehlikeye gireceği hususları dikkate alındığında,
söz konusu yasaklar ve süreleri devralmanın gerçekleşmesi için zorunlu, objektif ve
makul birer yan sınırlama olarak kabul edilmiştir.
Ek alım opsiyonu anlaşması gereğince ileriki bir tarihte opsiyon hakkının kullanılması
halinde, tarafların Kanun'un ve 1997/1 sayılı Tebliğ'in ilgili hükümlerine göre bir
değerlendirme yaparak, eğer gerekiyorsa bildirimde bulunmalarına, dolayısıyla
şimdiden bu konuda bir değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı kanaatine
varılmıştır.
7 REKABET KURUMU
I. SONUÇ
Alliance UniChem Plc’nin Hedef Holding A.Ş.'nin %25 hissesini devralması
işleminde; tarafların ilgili pazarlarda sahip oldukları pazar payları ve ciroları
itibariyle, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7 nci maddesine dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 4 üncü maddesi kapsamında bir devralma olduğu,
bu devir işlemi sonucunda ilgili piyasada rekabetin bozulmasının ya da olumsuz
yönde etkilenmesinin söz konusu olmadığı, taraflar arasında imzalanan
anlaşmalarda yer alan rekabet etmeme ve iş teklif etmeme kısıtlayıcı hükümlerinin 2
yıl, işten ayrılmama hükmünün ise 3 yıl süre ile sınırlandırılmasının zorunlu, objektif
ve makul bir yan sınırlama olduğu kanısına varılarak, bildirim konusu devralma
işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy