Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-156 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-04/48-23
Karar Tarihi : 12.1.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Mehmet Selim ÜNAL, Fatma ATAÇ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Alstom Holdings
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK,
Av. Murat Hakan ÖZGÖKÇEN 20
ELİG Ortak Avukat Bürosu Çitlenbik Sk. No:12 Yıldız Mah.
34349 Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - Alstom
Le sextant 3, Avenue André Malraux
92300 Levallois-Perret FRANSA
- Bouygues S.A.
32, Avenue Hoche, 75008 Paris, FRANSA
- Alstom Hydro Holding
3, Avenue André Malraux 92300 Levallois-Perret FRANSA 30
E. DOSYA KONUSU: Alstom ile Bouygues S.A. arasında %50-%50 hisseyle
kurulan ortak girişim şirketi Alstom Hydro Holding’in %50 hissesinin Alstom
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1.12.2009 tarih ve 8483 sayı ile giren ve
eksikleri en son 18.12.2009 tarih ve 8010 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 6.1.2010 tarih ve 2009-1-40
156/Öİ-10-MSÜ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 8.1.2010 tarih ve
REK.0.05.00.00-120/6 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-04 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda, ilgili pazarda bir hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla söz konusu devir
işlemine 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde izin verilmesi gerektiği görüşü 50
ifade edilmiştir.
10-04/48-23
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Alstom
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, Paris Menkul Kıymetler Borsası’nda listelenen
Alstom’un esas olarak donanım üretimi ile enerji üretimi ve demiryolu taşımacılığına
yönelik hizmet sunumu alanlarında faaliyet gösteren bir uluslararası şirketler grubu
olduğu anlaşılmaktadır. Bildirim formunda, Alstom’un enerji sektöründe hidroelektrik
donanımı (Alstom Hydro vasıtası ile), kombine çevrim elektrik enerjisi santralleri, enerji
üretim hizmetleri, yenilenebilir enerji ürünlerinin üretimi ve kurulumu ile çevresel kontrol 60
sistemleri alanlarında faaliyet gösterdiği ifade edilmektedir. Alstom bu sektöre yönelik
olarak Türkiye’de elektrik üretimi için entegre enerji santralleri, enerji altyapısı, bakımı
ve hizmeti faaliyetlerinde bulunmaktadır.
Alstom ayrıca demiryolu taşımacığında şehir içi taşımacılık yetkili ve operatörleri, tren
yükü ve şehirlerarası yolcu demiryolu operatörleri, demiryolu levazımı ve altyapı
sahiplerine yönelik olarak teknoloji, ürün ve hizmetler sunmaktadır. Bu sektörde
Türkiye’de demiryolu levazımı, taşımacılık altyapısı ve sinyalizasyon, bakım
donanımları ve küresel demiryolu sistemleri alanlarında faaliyette bulunmaktadır.
Alstom, Türkiye’de Alstom Power ve Ulaşım A.Ş., Alstom Power Proje A.Ş., Alstom
Power Hidroelektrik Üretim Tesis Ticaret ve İşletme Ltd. Şti. vasıtasıyla faaliyet 70
göstermektedir. Şirketin hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
Tablo-1: Alstom Hissedarlık Yapısı.
Hissedar Adı Hisse oranı (%)
Halka açık kısım 45,99
Bouygues 29,83
FMR 4,89
Groupe Morgan Stanley 3,22
Diğer* 16,07
* Diğer hissedarlardan hiçbiri tek başına %2 ve daha fazla hisseye sahip değildir.
H.1.2. Bouygues S.A. (Bougues)
Hisseleri Paris Menkul Kıymetler Borsası’nda listelenen Bouygues, inşaat ve
bayındırlık işleri, yol inşası, medya ve telekomünikasyon alanlarında faaliyet
göstermektedir. Bougues ayrıca Alstom’daki hissedarlığı dolayısıyla enerji donanımları
ve taşımacılık sistemleri alanlarında da faaliyet göstermektedir. Şirketin hissedarlık
yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:
Tablo-2: Bouygues Hissedarlık Yapısı. 80
Hissedar Adı Hisse Oranı(%)
SCDM 19,16
Bouygues çalışanları 15,38
Artemis grup 0,94
Diğer Fransız hissedarlar 25,54
Capital Group International 6,32
Bouygues 0,55
H.1.3. Alstom Hydro Holding (Alstom Hydro)
Bildirim konusu işlemde %50 hissesi Alstom tarafından devralınacak olan Alstom
Hydro, mevcut ve yeni enerji santralleri için tüm hidroenerji projelerine yönelik olarak
üretim hizmetleri ve donanımları ile hidroenerji santralleri için yenileme ve bakım
hizmetleri alanlarında faaliyet göstermektedir. Alstom Hydro’nun Türkiye’deki
faaliyetleri, küçük ve orta ölçekli hidroenerji santrallerine yöneliktir. Mevcut durumda
10-04/48-23
3
Alstom Hydro’nun %50 hissesi dolaylı olarak Alstom’a, diğer %50 hissesi ise
Bouygues’e aittir.
90
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosyada yer alan bilgiler çerçevesinde, bildirim konusu devralma işlemi kapsamında
ilgili ürün pazarı, “hidroelektrik enerji santralleri donanımları pazarı” olarak
belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Bildirim konusu devralma işlemi kapsamında ilgili coğrafi pazar, “Türkiye” olarak kabul
edilmiştir.
100
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
Bildirim konusu işlem, halihazırda %50 hissesi dolaylı olarak Alstom’a, diğer %50
hissesi ise Bouygues’e ait olan Alstom Hydro’nun %50 oranındaki hissesinin Bouygues
tarafından Alstom’a devredilmesidir. İşlem neticesinde Alstom, yine dolaylı olarak,
Alstom Hydro’nun %100 hissesine sahip olacaktır.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, Alstom’un hidroenerji faaliyetlerini aktardığı bir
grup şirketi olan Alstom Hydro’nun %50 hissesinin 2006 yılında Bouygues’e
devredildiği, bu devirle birlikte Alstom Hydro’nun Alstom ve Bouygues tarafından
ortaklaşa kontrol edilen bir şirkete dönüştüğü anlaşılmaktadır. 110
Taraflar, bu ortaklığın hükümlerini düzenleyen anlaşmayı 31.10.2006’da tadil etmiştir.
Tadil edilen anlaşmanın 6. maddesi Bouygues’e Alstom Hydro’daki hisselerini satma
hakkını içeren bir çıkış opsiyonu tanımaktadır. Anılan maddeye göre Alstom,
Bouygues’in sözü edilen çıkış opsiyonunu kullanacağını belirten bir bildirim
göndermesi halinde Bouygues’in Alstom Hydro’daki hisselerini satın alma
yükümlülüğündedir.
Nitekim Bouygues 25.11.2009’da çıkış opsiyonunun kullanılmasına yönelik olarak
Alstom’a bildirim yapmıştır. Anılan opsiyon uyarınca, Alstom, Alstom Hydro’dan
devraldığı hisseler karşılığında sermaye artırımına gidecek ve 4.400.000 Alstom
hissesini, işlemin karşılığı olarak Bouygues’e teslim edecektir. Söz konusu 4.400.000 120
Alstom hissesinin devrinin mümkün olmaması halinde, bu hisselere tekabül eden
bedel, Alstom tarafından Bouygues’e ödenecektir.
Dosyadaki bilgilere göre mevcut durumda Alstom’un %29,83 oranında hissesi
Bouygues’e aittir. Taraflarca gönderilen ek bilgilerde, 4.400.000 adet hisse devrinin
ardından Bouygues’in Alstom’daki ortaklık payının yaklaşık %30,9 oranına yükseleceği
ifade edilmektedir.
Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, bildirim konusu işlem uyarınca esas itibarıyla
iki devir işlemi birlikte yapılacaktır. Bu noktada öncelikli olarak Bouygues’in 4.400.000
Alstom hissesini devralmasının Alstom’un kontrolünde bir değişiklik yaratıp
yaratmayacağının değerlendirilmesi gerekmektedir. 130
10-04/48-23
4
H.3.2. Değerlendirme
Bildirim formunda, Bouygues’in Alstom’daki hissedarlığının başlangıcının 2006 yılında
gerçekleştirilen bir devir işlemi olduğu ifade edilmektedir. Bu tarihte Bouygues
Alstom’un %21,03’lük hissesini devralmış, bu işlem ile ilgili olarak da Komisyon’un yanı
sıra Kurul’a da bildirimde bulunmuştur. 15.6.2006 tarih ve 06-44/551-149 sayı ile
verilen Kurul kararına göre söz konusu hisse devri ile Alstom’un kontrolü fiilen 140
Bouygues’e geçmektedir. Kurul bu kararında Alstom hisselerinin oldukça dağınık
olmasını dikkate almış ve son iki genel kurula katılım oranlarını da değerlendirerek
%21,03’lük hisse oranının Alstom’un genel kurul toplantılarında çoğunluğu elde
etmesine imkan tanıyacağı sonucuna ulaşmıştır. Komisyon da söz konusu işlemin
139/2004 sayılı Konsey Tüzüğü’nün 6/1(b). maddesi kapsamında bir yoğunlaşma
işlemi olduğuna karar vermiştir1.
Ancak 2006 yılının ardından yapılan 2007, 2008 ve 2009 genel kurul toplantılarına
bakıldığında, bu öngörünün gerçekleşmediği anlaşılmaktadır. 2007 yılı genel kurul
toplantısında Bouygues’in kullanılan oylardaki oranı yaklaşık %49, 2008 yılında
yaklaşık %46 ve 2009 yılında yaklaşık %48 olarak gerçekleşmiştir. Aynı tarihlerde 150
Bouygues dışındaki tüzel kişi hissedarlar tarafından kullanılan oyların oranı ise
sırasıyla yaklaşık %51, %53 ve %51 seviyesindedir. Dolayısıyla, son üç yılın genel
kurul toplantıları dikkate alındığında, Bouygues’in halihazırda Alstom üzerinde fiili
kontrol sahibi olduğunu iddia etmek imkanı bulunmamaktadır.
Diğer yandan bildirim konusu işlem uyarınca Bouygues’in devralacağı 4.400.000
Alstom hissesinin yaklaşık %1 oranında ortaklık payına karşılık geleceği dikkate
alındığında, gelecekteki genel kurul toplantılarında Bouygues’in mutlak bir çoğunluğa
ulaşacağını ve dolayısıyla söz konusu hisse devrinin Bouygues’e Alstom üzerinde
kalıcı bir kontrol imkanı tanıyacağını söylemek mümkün değildir. Bouygues’in 12
üyeden oluşan Alstom yönetim kuruluna sadece iki üye atayabileceği hususu da göz 160
önüne alındığında, söz konusu devir işleminin Alstom’un kontrol yapısında kalıcı bir
değişikliğe yol açmayacağı kanaatine varılmıştır2.
Bu açıklamalar doğrultusunda Alstom Hydro’nun %50 oranındaki hissesinin Alstom
tarafından devralınması işlemi değerlendirildiğinde ise, işlemin halihazırda Alstom ve
Bouygues tarafından ortak olarak kontrol edilen Alstom Hydro’nun tek başına
Alstom’un kontrolüne girmesi sonucunu doğurduğu görülmektedir. Bu itibarla anılan
devir işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında kontrol değişikliğine yol
açan bir devralma olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Dosyadaki bilgilere göre, hisseleri devre konu olan Alstom Hydro’nun Türkiye
hidroelektrik enerji santralleri donanımı pazarındaki 2008 yılı cirosu yaklaşık 170
(……….)TL’dir. Bu tutar, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesinde öngörülen ciro eşiğini aştığından, başvuru konusu işlem izne tabi bir
devralma işlemidir.
Dosya dahilindeki bilgiler kapsamında ilgili ürün pazarında Alstom Hydro’nun 2008 yılı
Türkiye pazar payı %(….) seviyesindedir. Bildirim formunda, Alstom’un Alstom
Hydro’daki ortaklığı dışında ilgili pazarda bir faaliyeti bulunmadığı ifade edilmektedir.
Aynı yıl için rakip teşebbüslerden Voit Hydro’nun payı %(….), Andritz’in %(….) ve Çinli
şirketlerin ise %(….) olarak bildirilmiştir. Anılan rakamlar dikkate alındığında söz
konusu devralma işleminin, ilgili pazarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir
1 11.5.2006 tarih ve COMP/M.4237 sayılı Komisyon kararı.
2 Nitekim Bouygues’in 2008 yılı finansal raporunda da Alstom, Bouygues’in kontrol etmediği bir teşebbüs olarak
ifade edilmektedir.
10-04/48-23
5
hakim durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu 180
doğuracak nitelikte bir devralma işlemi olmadığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 190
Full & Egal Universal Law Academy