Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-2-55 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-44/551-149
Karar Tarihi : 15.6.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : E. Ebru ÖZTÜRK, İbrahim AYDEMİR, Ş. Demet KAYA
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Bouygues S.A.
Temsilcisi : Av. Gönenç Gürkaynak ve Av. Zümrüt ESİN 20
D. TARAFLAR : - Fransa Devleti adına Ekonomi, Finans ve Sanayi Bakanlığı
Devlet İştirakleri Müsteşarlığı
139 Rue de Bercy 75572 Paris Cedex 12 Teledoc 228 FRANSA
- Bouygues S.A.
90 avenue des Champs Elysées 75008 Paris/FRANSA
E. DOSYA KONUSU: Alstom S.A. hisselerinin Fransa Devleti’nin elinde bulunan
%21,03’lük kısmının Bouygues S.A. tarafından devralınması işlemine izin
verilmesi talebi 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.5.2006 tarih ve 3192 sayı ile giren ve
8.6.2006 tarih ve 3690 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 9.6.2006 tarih ve
2006-2-55/Öİ-06-EÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 9.6.2006 tarih ve
REK.0.06.00.00-120/93 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-44 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, Alstom S.A. (Alstom) hisselerinin
halihazırda Fransa Devleti’nin elinde bulunan %21,03’lük kısmının Bouygues S.A. 40
(Bouygues) tarafından devralınması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne
tabi bir devir işlemi olduğu; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
anlamında hakim durum yaratan veya mevcut hakim durumu daha da güçlendiren ve
bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet
piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem
olmadığı; bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
06-44/551-149
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50
H.1. İlgili Pazar
Bildirim konusu işlem ile hisseleri devredilen Alstom, Türkiye’de enerji üretim
ekipmanları ve raylı taşıma ekipmanları alanlarında faaliyet göstermektedir. Dosyada
yer alan bilgilerden raylı taşıma ekipmanları pazarında 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2
sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi ile belirlenen eşiklerin aşılmadığı anlaşılmaktadır.
Enerji üretim ekipmanları pazarına ilişkin olarak Alstom’un ürettiği ve Türkiye’ye satışı
yapılan ürünler gaz türbinleri, hidro türbinler, hidro jeneratörler, kazanlar ve ısı geri
kazanım buhar jeneratörlerinden oluşmaktadır. Bu ürünlere ilişkin genel bilgilere
aşağıda yer verilmektedir.
Gaz Türbinleri: Yanma ile açığa çıkan ısı enerjisini mekanik enerjiye çevirmeye 60
yarayan bir makinedir. Çok güçlü elektrik santrallerinde elektrik üretiminin bir
aşaması olarak kullanıldığı gibi, orta güce ihtiyaç duyan uçak, gemi gibi ulaşım
araçlarının hareket etmesi için de araçların motorlarında kullanılmaktadır.
Buhar Türbinleri: Elektrik santrallerinde kullanılan enerji dönüşüm araçlarından
birisidir. Kazanlarda yakılan yakıtın verdiği sıcaklık sayesinde kullanımdaki su
buharlaştırılmakta, açığa çıkan buhar türbinlerde mekanik enerjiye dönüşmekte ve
mekanik enerji bir jeneratör yardımıyla elektrik enerjisi halini almaktadır.
Isı Geri Kazanım Buhar Jeneratörleri: Isı geri kazanım buhar jeneratörleri, buhar
santralleri ve gaz türbini santrallerin birleştirilmiş şekli olan kombine çevrim güç
üretimi santrallerinde gaz türbininden çıkan atık ısı ile buhar türbinini beslemek için 70
kullanılır.
Hidro enerji ekipmanları: Elektrik üretimi için su enerjisini kullanan hidroelektrik
santrallerinde mekanik kısım olarak kullanılan hidro türbinler ve elektrik kısmı olarak
kullanılan hidro jeneratörlerden oluşmaktadır.
Kazanlar: Kazanlar buhar üretiminde kullanılmaktadır. Üretilen buhar olduğu gibi
kullanılabildiği gibi (örneğin ısı şebekeleri için) elektrik üretiminde de
kullanılabilmektedir. Küçük çaplı kazanlar genellikle sanayi alanında faaliyet gösteren
teşebbüsler tarafından kullanılmaktadır.
Dosyada yer alan belgelerde, ilgili ürün pazarı “enerji üretim ekipmanları üretim ve
satışı” ve “enerji üretim hizmetleri teslim ve tedariki”1 pazarları olarak tanımlanmıştır. 80
Bununla birlikte, pazarı geniş ya da dar tanımlamanın gerek işlemin bildirime tabi
olup olmadığının belirlenmesi, gerek hakim durum yaratma ya da mevcut hakim
durumu güçlendirme değerlendirmesi açısından farklılık yaratmayacağından
hareketle net bir pazar tanımı yapılmayacaktır. Her bir enerji ekipmanı ayrı pazar
olarak ya da, pazar “enerji ekipmanları” olarak belirlense de işlem ciro ve pazar
payları bakımından bildirim eşiğini aşmaktadır. Devir işleminin her halükarda,
pazardaki yoğunlaşma üzerinde de herhangi bir etkisi olmayacağından, kesin bir
pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.
1 Bildirim formunda, enerji üretimine yönelik hizmetler pazarında, bakım anlaşmaları genellikle ana üretici
firmalarla veya pazarda yer alan çok sayıda küçük ölçekli firmayla yapıldığından pazar payının sağlıklı biçimde
tespit edilemediği, bu pazarın çok bölünmüş bir yapıya sahip olduğu ve “düşük teknoloji” gerektiren hizmetler
alanında faaliyet gösteren pek çok yerel teşebbüs bulunduğu, bazı bakım faaliyetlerinin bizzat teşebbüsler
tarafından yürütüldüğü ve söz konusu bakım faaliyetleri için enerji üretimine yönelik hizmetler pazarında
faaliyet gösteren teşebbüslerden faydalanılmadığı; ayrıca ileri teknoloji içeren hizmetler alanında pek çok
durumda ilgili hizmetin orijinal ekipmanın üreticisi tarafından verilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu
nedenlerle enerji üretimine yönelik hizmetler pazarı ayrı bir pazar olarak değerlendirilmemiştir.
06-44/551-149
3
90
H.2. YAPILAN TESPİTLER VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME
H.2.1. Devralma İşlemine İlişkin Bilgiler
Bouygues ve Bouygues grubunda yer alan diğer şirketler esas olarak inşaat ve sivil
mühendislik sektörlerinde; ayrıca gayrimenkul, yol yapımı, medya ve
telekomünikasyon alanlarında faaliyet göstermektedir. Şirketin ortaklık yapısı
aşağıdaki gibidir:
Tablo 1- Bouygues S.A. ortaklık yapısı
Hissedar Hisse oranı (%)
SCDM* 18,2
Artemise Grubu 7,8
Şirket çalışanları 13,3
Yabancı hissedarlar 35,6
Bireysel pay sahipleri 25
*SCDM adlı şirket Martin ve Olivier Bouygues’in kontrolündedir.
Bouygues Türkiye’de faaliyet gösteren herhangi bir teşebbüsü kontrol etmemektedir;
yalnızca Eurosport kanalı, TF1 International ve SRW Events Ltd. aracılığıyla faaliyet 100
göstermektedir. Bouygues bir Fransız medya grubu olan ve Eurosport kanalının da
içinde bulunduğu TF1’in %42,9 oranında hissesine sahiptir. Bu bağlamda
Bouygues’in Türkiye’de elde ettiği ciro Eurosport kanalının uydu yayını dağıtımından,
TF1 kanalının yayın hakları devralma ve pazarlama faaliyetinden ve SRW Events
Ltd.’den elde edilmektedir. (SRW Events Ltd. FIA Dünya Motorsporları Federasyonu
Touring Car Dünya Şampiyonası’nı düzenlemektedir.)
Bouygues’in 2005 yılında dünya çapında elde ettiği toplam ciro yaklaşık (…….…)
YTL; Türkiye’de elde ettiği ciro (…………..) YTL’dir.
Dosyada yer alan bilgilere göre, bildirim konusu devralma işlemi, Avrupa
Komisyonu’nun 7.7.2004 tarih ve 2005/418/EC sayılı kararında öngörülen koşul ve 110
yükümlülükler çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Komisyon’un anılan kararında
Fransa Devleti’nin Alstom’a hissedar olarak katılmasına birtakım yükümlülüklerin
yerine getirilmesi şartıyla izin verilmiştir. Kararın hüküm bölümünün 2. maddesine
göre;
“Fransa, Alstom hissedarlığından, şirkete önde gelen iki değerlendirme şirketinin
yatırım notu vermesinden itibaren on iki ay içinde çekilecektir. Bu çekilme her
halükarda işbu Karar tarihinden itibaren dört yıl içinde gerçekleştirilmelidir. Alstom,
işbu Karar tarihinden itibaren dört yıl içinde bir veya daha fazla sanayi ortaklığı
kuracaktır. Söz konusu ortaklıklar Alstom’un önemli iş kollarına ilişkin olacaktır.
Komisyon tarafından aksi kararlaştırılmış olmadıkça söz konusu ortaklıklar devletin 120
kanunen veya fiili olarak münferit ya da ortak kontrolü altında bulunan teşebbüsler ile
gerçekleştirilmeyecektir.”
Devralma işlemi her ikisi de 26.4.2006 tarihinde akdedilen ‘Hisse Alım Satım
Sözleşmesi’ ve ‘İşbirliği Protokolü’ çerçevesinde düzenlenmektedir. Alstom ve
Bouygues hidroelektrik enerjisi alanında bir ortak girişim oluşturmayı
amaçlamaktadır. Bu çerçevede Alstom, halihazırda yürüttüğü hidroelektrik enerjisi
işini Bouygues’in %50 hissedarı olacağı yeni bir şirkete devredecektir. Bouygues yeni
kurulacak ortak girişime sermaye sağlarken, Alstom halihazırda elinde bulunan
hidroelektrik enerjisi işiyle ilgili malvarlığını aktaracaktır. Bu çerçevede taraflar,
aralarında opsiyonel bir işbirliği ilişkisi kuran ‘İşbirliği Protokolü’nü imzalamışlardır. 130
Bouygues’in Alstom’a hissedar olarak katılması, işbirliği projesinin önemli bir parçası
olarak görülmektedir. Bu doğrultuda Bouygues, 31 Mart 2006 tarihi itibariyle
06-44/551-149
4
Alstom’un sermayesinin ve oy haklarının % 21,03’ünü temsil eden ve halen Fransa
Devleti’nin elinde bulunan hisseleri devralmak istemektedir. Bouygues devralma
işleminin tamamlanmasının ardından Alstom yönetim kuruluna kendisini temsil
edecek iki üye atama yetkisine sahip olacaktır. Buna karşılık Bouygues Alstom’un
devraldığı hisseler dışındaki hisselerini satın almayacaktır. Devralma işleminin
kapanışı Rekabet Kurulu’nun yanı sıra diğer ülkelerdeki rekabet otoritelerinden izin
alınması şartına bağlıdır.
H.3.2. Hukuki Değerlendirme 140
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendine göre “herhangi bir teşebbüsün ya
da kişinin diğer teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” birleşme ya da devralma sayılan hallerden biri olarak
belirlenmiştir. Bildirim konusu devralma işlemi sonucunda Bouygues, Alstom’un
Fransa Devleti’nin elinde bulunan %21,03 oranındaki hissesini devralacaktır.
Alstom’un mevcut ortaklık yapısı aşağıda gösterilmektedir:
Tablo 2- Alstom’un devralma öncesi ortaklık yapısı:
Hissedar Hisse Oranı (%)
Kurumsal yatırımcılar 57
Bireysel pay sahipleri 21
Fransa Devleti 21
Alstom çalışanları 1
Alstom’un, devre konu %21,03’lük kısmın dışında kalan diğer hisseleri 320.000’den
fazla hissedarların elinde dağınık bir şekilde bulunmaktadır. İşlem Türkiye sınırları 150
dışında gerçekleşecek olmakla birlikte, Alstom’un Türkiye’de tamamı kendisine ait
olan dört adet iştiraki (ALSTOM Power Hidroelektrik Üretim Tesis Ticaret ve İşletme
Ltd. Şti., ALSTOM Power Proje Anonim Şirketi, ALSTOM Power ve Ulaşım Anonim
Şirketi ve ALSTOM Ulaşım Sistemleri Tesis Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi)
vasıtasıyla faaliyet göstermesi nedeniyle Türkiye’yi etkileyecektir.
Devralma işlemi sonucunda hisselerin % 21,03’ü devredilecek olmasına rağmen,
işlem sonucunda Alstom üzerindeki kontrol fiili olarak değişmektedir. Alstom’un
yapılan son iki genel kurul toplantısının neticesine göre %21,03’lük sermaye payı
sahibine genel kurulda oyların çoğunluğunu sağlamakta ve dolayısıyla genel kurulu
kontrol etme olanağını vermektedir. 160
Dolayısıyla, % 21,03 oranında blok hisse devri, kontrolün fiilen Fransa Devleti’nden
Bouygues’e geçmesini sağlayacaktır. Bu nedenle bildirim konusu işlem 1997/1 sayılı
Tebliğ'in anılan maddesi anlamında bir devralma işlemidir.
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, “Birleşmeyi
veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması
halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını
aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.”
Dosyadaki bilgilerde pazara ilişkin taleplerin birkaç yılda bir düzenlenen ihaleler
yoluyla gelmesi nedeniyle, pazar paylarının sürekli olarak değiştiği ve sağlıklı bir 170
biçimde tespit edilemediği belirtilmektedir. Bildirim konusu devralma işlemi
bakımından ilgili ürün pazarını oluşturan ürünler ve bu ürünlerdeki Alstom’un 2001-
2005 yılları arası ortalama pazar payı aşağıdadır:
Raylı taşıma ekipmanları (%....’den az)
Gaz türbinleri (%...)
Isı geri kazanım buhar jeneratörleri (%....)
06-44/551-149
5
Hidro türbinleri (%...)
Hidro jeneratörleri (%...)
Kazanlar (%....)
Buhar türbinleri (%....) 180
Görüldüğü gibi buhar türbinleri pazarında %25’lik pazar payı eşiği aşılmaktadır.
Yukarıda da belirtildiği gibi, pazarın geniş ya da dar tanımlanması -Alstom’un 2005
yılında Türkiye’de elde ettiği cironun 25 milyon YTL’den fazla olması nedeniyle-
işlemin bildirime tabi olup olmadığının belirlenmesi açısından bir farklılık
yaratmayacaktır. Alstom’un 2005 yılındaki Türkiye cirosu yaklaşık (…………) YTL’dir.
(Bunun yaklaşık (…………) YTL’lik kısmı raylı taşıma ekipmanları pazarından elde
edilmiştir.) Dolayısıyla 1997/1 sayılı Tebliğ’de yer alan ciro ve pazar payı eşiklerinin
aşılması nedeniyle Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir devralma işlemi
söz konusudur.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine göre “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim 190
durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak,
ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap
durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır.”
Bildirim konusu devralma işlemi, tarafların faaliyetlerine ilişkin olarak Türkiye’de
herhangi bir koordinasyona yol açmamaktadır. Bouygues Türkiye’de dolaylı olarak
yalnızca medya ve motorspor organizasyonu sektöründe faaliyet göstermektedir.
Bouygues ve iştirakleri arasında Alstom’un faaliyet gösterdiği ilgili ürün pazarlarında 200
faaliyet gösteren herhangi bir teşebbüs bulunmamaktadır. Bu nedenle, ilgili devralma
işleminin Türkiye’deki ilgili pazardaki yoğunlaşma üzerinde herhangi bir etkisi
olmayacaktır.
Ayrıca, gerek Bouygues gerekse Bouygues’in iştirakleri ve bağlı şirketleri, enerji
üretim ekipmanları üretim ve satışı ve enerji üretimine yönelik hizmetler pazarlarının
alt veya üst pazarlarında faaliyet gösteren herhangi bir şirketi kontrol etmemektedir.
Dolayısıyla devralma işlemi sonucunda Türkiye’deki ilgili ürün pazarının yapısında
herhangi bir değişiklik meydana gelmeyecektir. Bu sebeple, bildirim konusu işlemin
Türkiye’deki ilgili ürün pazarlarında hakim durum yaratması veya hakim durumu
güçlendirmesi söz konusu olmadığı gibi, herhangi bir şekilde hissedilir derecede etki 210
yaratması veya rekabeti azaltması sonucunu doğurması olasılığı da
bulunmamaktadır. Devir anlaşmasında herhangi bir rekabet yasağı hükmü de yer
almamaktadır.
Yukarıda da belirtildiği gibi ‘Hisse Devir Sözleşmesi’ne ek olarak, taraflar arasında
ortak bir hidroelektrik santrali kurulmasını, finansal, sınai ve ticari işbirliğine
gidilmesini öngören bir de protokol imzalanmıştır. Bildirim konusu devralma işleminin
gerçekleşmesine bağlı olarak, iki teşebbüsün ortak oluşturacağı bir komisyon bu
protokolü olgunlaştıracak ve bir anlaşmaya dönüştürecektir. Bu protokolün
öngördüğü işbirliğinin sınırları ve dolayısıyla etkileri henüz belirsiz olduğundan ve
henüz bir anlaşmaya dönüşmediğinden, detaylı olarak incelenmesine gerek 220
görülmemiştir.
Yukarıda belirtilen nedenlerle, Alstom’un % 21,03 oranındaki hisselerinin Bouygues
tarafından devralınması işlemi sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
çerçevesinde hakim durum yaratılması veya mevcut hakim durumun daha da
güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
06-44/551-149
6
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem 230
sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle
bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy