Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-4-033 (Devralma) Karar Sayısı : 24-41/960-416 Karar Tarihi : 10.10.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Rıdvan DURAN B. RAPORTÖRLER: Burçin GÜLEŞ, Emine YAŞAR, Esranur DOĞAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Altek Alarko Elektrik Santralları Tesis İşletme ve Ticaret AŞ Temsilcileri: Av. Senem Gölge YALÇIN, Av. Galya BENBANASTE Etiler Mah. Ahular Sok. No: 15 34337 Beşiktaş/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Altek Alarko Elektrik Santralları Tesis İşletme ve Ticaret Anonim Şirketi ile Gotion Singapore Pte. Ltd arasında bir ortak girişim kurulması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 05.08.2024 tarih, 54878 sayı ile giren ve 02.10.2024 tarih ve 56957 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 04.10.2024 tarih ve 2024-4-033/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuru; Altek Alarko Elektrik Santralları Tesis İşletme ve Ticaret Anonim Şirketi (ALTEK ALARKO) ile Gotion Singapore Pte. Ltd. (GOTION) arasında bir ortak girişim şirketi (OG) kurulmasına ilişkindir. (5) Bildirime konu işlemin temelini GOTION, GOTION’ın hisselerinin tamamına sahip Hefei Gotion High Tech Power Energy Co Ltd (HEFEI GOTION) ve ALTEK ALARKO arasında 20.05.2024 tarihinde imzalanan Ortak Girişim Sözleşmesi (SÖZLEŞME) oluşturmaktadır. İşlemin gerçekleşmesi için iki aşama öngörülmektedir. İlk aşama OG’nin kurulması ve enerji depolama sistemi montaj fabrikasının inşası, işletilmesi ve bakımı (AŞAMA 1) olarak belirtilmekte olup ilgili fabrikanın kurulumunun (.....) sürmesi beklenmektedir. İkinci aşama ise ön koşulların yerine getirilmesine ve müspet bir inşaat kararına tabi olarak, OG tarafından enerji depolama sistemi ürünlerine yönelik batarya çözümlerinin sağlanması için gigafactory’nin1 inşası, işletilmesi ve bakımından (AŞAMA 2) oluşmaktadır. Bu aşamanın ise (.....) sürmesi beklenmektedir. Bu çerçevede işlemin tamamlanması ile birlikte OG, Türkiye’de enerji depolama sistemleri montajı ve enerji depolama sistemi çözümlerine yönelik batarya hücre, 1 Elektrifikasyon ve karbonsuzlaştırma teknolojileriyle ilişkili bileşenlerin ve ürünlerin üretildiği bir üretim tesisini ifade eden genel bir terimdir.
24-41/960-416 2/10 modül ve paketlerinin üretimi ve anılan ürünlerin satış, pazarlama ve satış sonrası hizmetlerini sunacaktır. (6) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un (Kontrol Kılavuzu) 79. paragrafında; yeni bir ortak girişim kurulması işleminin bir devralma işlemi olarak nitelendirilebilmesi için kurulacak ortak girişimin tam işlevsel olması gerektiği belirtilmiştir. Bu bakımdan, yeni kurulacak bir şirketin ortak girişim olarak nitelendirilebilmesi için ortak kontrol ve tam işlevsellik olmak üzere iki şartın varlığı aranmaktadır. Bu iki şart bakımından değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir: i) Ortak Kontrolün Bulunması: (7) Ortak kontrolün varlığının gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit ederken ana teşebbüslerin eşit oy hakkına sahip olması veya karar organlarında eşit üyeyle temsil edilmesi; ana teşebbüslerden bazılarının azınlık paylarına sahip olmasına rağmen veto haklarını elinde bulundurması, oylamalarda ortak hareket edilmesi gibi hususlar belirleyici olmaktadır. Yani, ortak kontrol sadece hissedarlık yapısıyla değil, karar alma süreci, yönetim mekanizması, şirketin önemli kararlarında bazı veto haklarının varlığı, hukuki/fiili olarak oy haklarının birlikte kullanılması ihtimalleri ve belirleyici oyun (casting vote - kesin neticeyi belirleyen oy) yokluğu gibi faktörlerin değerlendirilmesiyle niceliksel olmaktan çok niteliksel olarak test edilen bir kavramdır. (8) SÖZLEŞME’nin 5.1 maddesinde yer verilen hükümler incelendiğinde, ALTEK ALARKO’nun oy ve kâr payı hakları da dâhil olmak üzere OG’nin çıkarılmış ve ödenmiş sermayesinin (.....) %(.....) sahip olacağı, GOTION’ın ise oy ve kâr payı hakları da dâhil olmak üzere OG’nin çıkarılmış ve ödenmiş sermayesinin (.....) %(.....) sahip olacağı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda işlem sonucunda OG’nin hissedarlık yapısına aşağıda yer verilmektedir: (9) Tablo 1: OG’nin Planlanan İşlem Sonrası Hissedarlık Yapısı Hissedar Hisse Oranı (%) ALTEK ALARKO (.....) GOTION (.....) TOPLAM 100 Kaynak: Bildirim Formu. (10) Bunun yanı sıra SÖZLEŞME’nin 14.1 maddesi uyarınca, genel kurulun 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) uyarınca toplanacağı, genel kurulda alınacak önemli kararlar dışında toplantı yeter sayısının TTK’da aksi bir düzenleme bulunmadıkça sermayedeki hisselerin çoğunluğunun katılımıyla, karar yeter sayısının ise önemli kararlar hariç sermayedeki payların (.....) sahip pay sahiplerinin olumlu oylarıyla sağlanacağı belirtilmektedir. (11) SÖZLEŞME’nin 14.2 maddesi uyarınca, yönetim kurulu üyelerinden (.....) ALTEK ALARKO ve (.....) ise GOTION tarafından aday gösterileceği ve genel kurul tarafından (.....) yıllık görev süresi için seçilecek toplam (.....) gerçek kişi üyeden oluşacağı anlaşılmaktadır. Ayrıca, önemli yönetim kurulu kararları hariç olmak üzere yönetim kurulu toplantı ve karar yeter sayısı için en az (.....) yönetim kurulu üyesinin olumlu oyu gerekeceği, yönetim kurulu başkanının her zaman ALTEK ALARKO tarafından gösterilecek direktörler arasından, yönetim kurulu başkan yardımcısının ise GOTION tarafından gösterilecek direktörler arasından atanacağı görülmektedir. İlaveten yönetim kurulu başkan veyahut başkan yardımcısının oyu belirleyici/veto hakkı içermemektedir.
24-41/960-416 3/10 (12) Bildirim Formu’nda ALTEK ALARKO’nun her ne kadar, OG’nin çoğunluk hisseleri ile oy haklarını elinde tutup aynı zamanda OG’nin yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğu atama hakkına sahip olacağı anlaşılsa da SÖZLEŞME’nin 13.1. maddesi uyarınca, SÖZLEŞME’nin 3 numaralı ekinde tanımlanan önemli kararların onaylanması hususunda OG’nin hem genel kurulu hem de yönetim kurulu düzeyinde ağırlaştırılmış nisaplar veya oybirliği gerekeceği görülmektedir. (13) Bahse konu önemli kararlara SÖZLEŞME’nin 3 numaralı ekinde “Önemli Kararların Listesi” başlıklı tabloda yer verilmektedir. İlgili tabloda OG’nin kuruluş yapısıyla ilişkilendirilen; (…..TİCARİ SIR…..) gibi hususlarda oybirliği şartı aranmaktadır. İlaveten (.....) ilişkin konularda sermaye paylarının en az %(.....) olumlu oyu ile değişiklik yapılabileceği öngörülmektedir. Aynı tabloda ayrıca yönetim kurulunun (.....) üyesinden (.....) olumlu oyunun alınması şartıyla karar alınabileceği belirlenen birçok hususa yer verilmektedir. Söz konusu kararlara, yönetim kurulu tarafından; (…..TİCARİ SIR…..) karar verilmesi örnek olarak verilebilecektir. (14) SÖZLEŞME’nin 3 numaralı ekinde yer alan önemli kararlar listesinde özetle; üst yönetimin atanması, görevden alınması, askıya alınması veya değiştirilmesi dâhil olmak üzere stratejik ticari kararlar, bilanço, kar-zarar tabloları, nakit akış tablosu ve OG’nin yıllık faaliyet raporu ve denetim raporu dâhil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere her türlü mali tablonun onaylanması, 1. AŞAMA ve 2. AŞAMA dışında yeni projelerin uygulanması, her türlü iş planının onaylanması veya değiştirilmesi gibi stratejik niteliği haiz konuların sayılmakta olduğu tespit edilmektedir. (15) Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde, bildirime konu işlem kapsamında kurulacak OG’nin stratejik konularına ve mali durumuna ilişkin önemli değişiklikler içeren kararlarının alınmasında ortak girişimin her iki tarafının olumlu oyu gerekeceği ve bu kapsamda OG’nin ALTEK ALARKO ile GOTION tarafından ortak kontrol edileceği değerlendirilmiştir. ii) Bağımsız İktisadi Varlık Olarak Kurulması: (16) İktisadi bağımsızlık, ortak girişimin, stratejik kararların alınması bakımından taraflarından tamamen ayrı hareket etmesini değil, operasyonel anlamda bağımsız faaliyette bulunabilmesini ifade etmektedir. Zira ortak kontrol altındaki bir varlığın stratejik olarak ana teşebbüslerden tamamen bağımsız olması gerçekçi olmayacaktır. Bu sebeple kurulması planlanan ortak girişimin bağımsız iktisadi varlık olup olmadığı,
24-41/960-416 4/10 pazarda aktif bir rol üstlenmeye hazır bir durumda olup olmadığıyla ve devamlılık (en azından pazarda kalıcı bir değişiklik meydana getirebilecek kadar devamlı) saikiyle kurulup kurulmadığı ile ilgilidir. (17) Bildirim Formu’nda kurulacak OG’nin tam işlevsel bir ortak girişim olacağına ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmektedir: Bağımsız olarak faaliyet göstermek için yeterli kaynaklara sahip olunması: OG’nin başlangıçta her iki tarafça ortaya konulacak sermaye ile kurulacağı, borç finansmanı, ilave öz kaynak girişi ile Türkiye’de yatırım teşvikleri ve hibelerden yararlanarak yeterli finansmana sahip olacağı, uygun uzmanlık ve deneyime sahip kendi yönetimine ve insan kaynağına sahip olacağı ifade edilmektedir. Ana şirketlerin belirli bir işlevi ötesinde faaliyet göstermesi: OG’nin Türkiye’de enerji depolama sistemi ürünlerinin üretim ve imalat merkezi olarak işlev görmesinin amaçlandığı belirtilmektedir. Satış ve satın alma ilişkilerinde ana şirketlere bağımlı olunmaması: OG’nin hammadde/batarya bileşenlerinin tedariki için GOTION ile bir ürün tedarik sözleşmesi akdedeceği, bununla birlikte OG’nin ana şirketlerinden bağımsız olarak pazara kendi erişim hakkına veya pazardaki varlığına sahip olacağı belirtilmektedir. Kalıcı olarak faaliyet gösterme: OG’nin kısa ve sınırlı bir süre için kurulmadığı, faaliyetlerinin sınırsız süreli olacağı, bu doğrultuda kalıcı bir temelde faaliyet göstermeyi amaçladığı ifade edilmektedir. Bu kapsamda OG taraflarının iki aşamalı bir kurulumu planladığı, ilk aşama olan enerji depolama sistemi fabrikasının pilot üretim sonuçlarının başarılı olması durumunda ikinci aşamanın da gerçekleştirilerek üretim ölçeğinin büyütülmesinin hedeflendiği belirtilmektedir. (18) Sunulan bilgilere ek olarak SÖZLEŞME incelendiğinde, HEFEI GOTION’ın OG’nin ürünlerini küresel çapta satmak için münhasır olmayan bir hakka sahip olacağı, HEFEI GOTION ile kurulacak tedarik ilişkisi kapsamında OG’nin ürünlerini satmasını engelleyecek münhasırlık sözleşmeleri veya benzer düzenlemelere taraf olunmadığı ve olunmayacağı görülmektedir. Kontrol Kılavuzu’nun 86. paragrafında ortak girişimin satışlarının en azından %20’sinin üçüncü taraflara yapılması ana şirketlere bağımlı olunmaması bakımından yeterli bulunduğu ifade edilmektedir. Ayrıca OG, AŞAMA 2 kapsamında faaliyet gösterene dek enerji depolama sistemlerine girdi niteliğini haiz batarya hücrelerinin HEFEI GOTION’u dolaylı olarak kontrol eden Nanjing Gotion Holding Group co. Ltd.’den (NANJING GOTION) tedarik edileceği belirtilmektedir. Bu çerçevede anılan tedarik ilişkisinin OG’nin batarya hücresi üretimi başlamasına kadar geçici bir süre için kurulacağı ve NANJING GOTION’dan tedarik edilen ürünler ile enerji depolama sistemleri üretileceği, bu bakımdan OG’nin önemli oranda katma değer sunacağı değerlendirilmektedir. (19) Bu bilgiler doğrultusunda OG’nin, yeterli finansman ve uzman kaynağına sahip olması, ana teşebbüslerin belirli bir işlevini yerine getirmenin ötesine geçer nitelikte üretim faaliyetleri, ana şirketlere yapacağı olan satışların münhasırlık içermemesi, ana şirketlerden yapacağı alımların geçici olması ve bu ürünlere katma değer sağlaması, pazarda kendi adına bağımsız olarak faaliyet gösterecek olması ile kalıcı olarak faaliyet göstermeyi hedeflemesi hususları göz önünde bulundurulduğunda, kurulması
24-41/960-416 5/10 planlanan OG’nin tam işlevsellik için gerekli olan unsurları taşıdığı değerlendirilmektedir. (20) Yukarıdaki bilgi ve değerlendirmeler neticesinde, OG’nin ilgili teşebbüsler tarafından ortak kontrol edilmesi ve bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini yerine getirebilecek yeterliliği haiz olması dolayısıyla bildirime konu işlemin, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında tam işlevsel bir ortak girişim kurulması olarak nitelendirilmiş ve bu bakımdan başvuruya esas işlemin bir devralma işlemi niteliğinde olduğu değerlendirilmiştir. Öte yandan tarafların cirolarının söz konusu Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen eşikleri aşması nedeniyle işlem izne tabidir. (21) İşlem taraflarının faaliyetleri incelendiğinde ALTEK ALARKO’yu kontrol eden Alarko Holding AŞ (ALARKO HOLDİNG) Türkiye’de müteahhitlik, inşaat, arazi geliştirme, sanayi, ticaret, turizm, tarım ve enerji gibi çeşitli alanlarda faaliyet göstermektedir. Enerji alanında faaliyet gösteren iştiraklerine bakıldığında, temel olarak elektrik üretimi, elektrik enerjisi dağıtımı, toptan elektrik enerjisi satışı, perakende elektrik enerjisi satışı ve müstakil elektrik depolama alanlarında faaliyetleri bulunmaktadır. Aşağıda yer alan tabloda bahse konu şirketlere ve faaliyet alanlarına yer verilmektedir: Tablo 2: ALARKO HOLDİNG Tarafından Kontrol Edilen ve Enerji Alanında Faaliyet Gösteren Şirketler Hakkında Bilgi ALARKO HOLDİNG Şirketleri Faaliyet Alanları ALTEK ALARKO (ortak girişim tarafı) Türkiye’de elektrik üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermekte olup elektrik piyasası mevzuatına uygun olarak enerji santralleri kurmakta ve işletmektedir. Bu kapsamda (.....) MW2 kurulu güce sahip Karakuz ve (.....) MW kurulu güce sahip Gönen hidroelektrik santralleri ile (.....) MW kurulu güce sahip Kırklareli Kombine Çevrim Gaz Santrali’ni işletmektedir. Santrallerin toplam kurulu gücü (.....) MW’tır. Alen Alarko Elektrik Ticaret AŞ (ALEN ALARKO) 2014 yılında Enerji Piyasası Düzenleme ve denetleme Kurulundan (EPDK) aldığı tedarik lisansı kapsamında toptan ve perakende elektrik ticareti gerçekleştirmektedir. Tedarik lisansı kapsamında her biri (.....) MWh3 olan dört projede toplam (.....) MWh müstakil elektrik depolama tesisi kurulmasına yönelik EPDK’den 2023 yılında lisans tadili yaptığı ancak hâlihazırda bu hususa ilişkin uygulama ve kabul yönetmelikleri bulunmadığından anılan yatırımın hayata geçirilip geçirilmeyeceğinin ilerleyen yıllarda değerlendirileceği belirtilmektedir. Meram Elektrik Dağıtım AŞ (MERAM DAĞITIM) Konya, Karaman, Aksaray, Nevşehir, Niğde ve Kırşehir illerini kapsayacak şekilde elektrik enerjisi dağıtım faaliyetlerinde bulunmaktadır. Teşebbüsün elektrik dağıtımı toplam (.....) KWh’tır. Meram Elektrik Perakende Satış AŞ (MERAM PERAKENDE SATIŞ) 2012 yılında mevzuat gereği elektrik dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin ayrıştırılması sonucunda nihai tüketicilere elektrik enerjisi satış faaliyetlerinde bulunmak üzere kurulmuştur. Bu kapsamda serbest tüketicilere abonelik, faturalandırma ve tahsilat işlemleri konusunda hizmet vermektedir. Teşebbüs 2022 yılında toplamda (.....) GWh elektrik satışı yapmıştır. Meram Elektrik Enerjisi Toptan Satış AŞ (MERAM TOPTAN SATIŞ) 2011 yılında kurulan teşebbüs, EPDK tarafından kendisine verilen lisans kapsamında enerji alımı, elektrik enerjisi ithalatı ve ulusal düzeyde toptan elektrik satışı yetkisine sahiptir. Temel olarak, hizmet bölgesindeki yüksek tüketimli müşterilere indirimli elektrik satışı yapmaktadır. Bunun yanı sıra hizmet bölgesi dışındaki serbest tüketicilere de satış yapmaktadır. Bu kapsamda teşebbüs 2022 yılında toplamda (.....) GWh elektrik satışı yapmıştır. 2 kW ve MW güç birimi göstergesi olup 1.000.000 KW, 1.000 MW’a ve 1 GW’a eşittir. 3 MWh (megawatt saat) enerji birimi göstergesi olup 1000 MWh 1 GWh’a eşittir.
24-41/960-416 6/10 Cenal Elektrik Üretim AŞ (CENAL ELEKTRİK) ALARKO HOLDİNG ortak kontrolünde bulunan CENAL ELEKTRİK aracılığıyla Çanakkale’de (.....) MW kurulu güce sahip ithal kömüre dayalı termik santral işletmektedir. Panel Enerji AŞ (PANEL ENERJİ) ALARKO HOLDİNG ortak kontrolünde bulunan PANEL ENERJİ aracılığıyla (.....) MW kurulu güce sahip lisanssız güneş enerji santrallerini işletmektedir. Kaynak: Bildirim Formu (22) Öte yandan NANJING GOTION ise küresel çapta çeşitli iştirakleri aracılığıyla faaliyet göstermektedir. Bu çerçevede iştiraki GOTION HIGHTECH temel olarak; Güç batarya sistemleri kapsamında lityum iyon malzemeler ve batarya hücreleri, üçlü batarya malzemeler ve batarya hücreleri, güç batarya paketleri ile batarya yönetim sistemleri, Enerji depolama sistemleri kapsamındaki ana ürünleri enerji depolama hücreleri, batarya kutuları, güç depolama için lityum-iyon pil bölmeleri, ticari ve endüstriyel lityum-iyon piller için dış mekan dolapları ile ticari, endüstriyel ve ev tipi enerji depolama sistemleri, İletim ve dağıtım kapsamında ise transformatör, devre kesiciler gibi çeşitli elektrik ekipmanları sunmaktadır. Ayrıca HEFEI GOTION’ın batarya teknolojisi, yeni enerji çözümleri, enerji depolama uygulaması, güç iletimi ve dağıtım ekipmanı için lityum iyon batarya ürünlerinin üretimi alanlarında faaliyeti bulunmaktadır. Ortak girişim tarafı GOTION ise yukarıda sayılan ürünlerin Asya Pasifik bölgesindeki satışlarını gerçekleştirmektedir. Bunun yanı sıra NANJING GOTION’ın Türkiye’de faaliyeti bulunan tek iştiraki Shangai Xuanyi New Energy Development Co. Ltd. (SHANGAI) ise batarya hücresi ve paketi satışı ile elektrokimyasal enerji depolama hizmetlerinde ar-ge ve mühendislik uygulamaları alanlarında faaliyet göstermektedir. Bu doğrultuda SHANGAI’ın Türkiye’deki faaliyetlerinin (.....) adet yenilenebilir enerji depolanmasında kullanılan batarya enerji depolama sistemi, yaklaşık (.....) adetlik elektrikli araç bataryalarında, lityum iyon batarya ve enerji depolama sistemleri üretiminde kullanılan pil satışı ve numune amaçlı ek satışlar ile oldukça sınırlı olduğu belirtilmektedir. (23) OG’nin ise öncelikle (.....) GWh kapasiteli enerji depolama sistemi montaj fabrikası kuracağı ve bu fabrikada şebeke ölçekli, endüstriyel, ticari ve konut tipi enerji depolama sistemleri üreteceği belirtilmektedir. Bu yatırımın başarılı olması halinde de OG’nin enerji depolama sistemleri üretiminde kullanılan bileşenlerden lityum iyon batarya hücreleri, modülleri ve paketlerinin üretimi, tasarımı, mühendislik danışmanlığı, batarya izleme ve analizi, bataryanın ikinci el kullanımı ve geri dönüşümü alanında faaliyet göstermesi planlanmaktadır. Bu doğrultuda OG’nin temel faaliyet alanı enerji depolama sistemleri hizmetleri ile enerji depolama sistemlerine yönelik lityum iyon batarya üretim, satış, pazarlama ve satış sonrası hizmetleri olacaktır. Bu çerçevede (.....) GWh kapasiteli bir lityum iyon batarya üretim tesisinin kurulması planlanmaktadır. Bahse konu ürünlerin üretim aşamalarına aşağıdaki görselde yer verilmektedir:
24-41/960-416 7/10 Görsel 1: Batarya Enerji Depolama Sistemi Üretim Aşamaları Kaynak: Cevabi Yazı. (24) Yukarıdaki bilgiler doğrultusunda, OG ve NANJING GOTION’ın Türkiye’de enerji depolama sistemleri pazarındaki faaliyetlerinin yatay olarak örtüştüğü görülmektedir. Anılan pazara ilişkin Bildirim Formu’nda pazarın henüz yeni oluşmaya başlayan bir pazar olduğu ve 2023 yılı itibarıyla yenilenebilir enerji santrallerinde kurulu herhangi bir depolama sistemi bulunmadığı ifade edilmektedir. Pazarın gelişmekte olan oldukça yeni bir pazar olması nedeniyle net bir pazar payı verisi sunulamadığı görülmektedir. Öte yandan SHANGAI’ın Türkiye’de yapmış olduğu enerji depolama sistemi satışının oldukça sınırlı ve ihmal edilebilir düzeyde olduğu belirtilmektedir. (25) Ayrıca SHANGAI’ın lityum iyon batarya ve enerji depolama sistemleri üretiminde kullanılan pil satışlarının OG’nin ürünleri bakımından girdi niteliğini haiz olduğu anlaşıldığından lityum iyon batarya ile enerji depolama sistemleri pazarlarında dikey örtüşme bulunmaktadır. Bununla birlikte OG’nin faaliyetlerinin tam olarak hayata geçmesi ile SHANGAI’ın batarya paketi ve hücresi satışı faaliyetlerinin OG aracılığıyla yürütüleceği, bu çerçevede anılan tarafların faaliyetleri arasında örtüşme meydana gelmeyeceği bildirilmektedir. Ancak AŞAMA 2 tamamlanıncaya kadar OG ile SHANGAI’ın faaliyetleri arasında dikey örtüşme bulunacağından tarafların pazardaki durumunu değerlendirmek gerekmektedir. Buna ilişkin olarak SHANGAI’ın lityum iyon pil satışlarının ((.....) adet) ihmal edilebilir düzeyde oldukça sınırlı olduğu4 ifade edilmektedir. Bunun yanı sıra OG’nin enerji depolama sistemlerine yönelik lityum iyon batarya pazarındaki5 payının ise %(.....) düşük olacağının tahmin edildiği belirtilmektedir. (26) Ayrıca söz konusu pazara son beş yılda giriş yapan teşebbüslerin faaliyetlerine ilişkin olarak; Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı iştiraki olan Türkiye’nin en büyük batarya üreticisi Aspilsan Enerji Sanayi ve Ticaret AŞ’nin lityum iyon pil üretimi tesisini 2022 yılında kurarak seri üretime başladığı, ayrıca batarya üretimi alanında faaliyet gösterdiği, lityum iyon hücre üretim tesisinin yıllık üretim kapasitesinin 220 MWh olduğu ve bu hücrelerin savunma sanayi, hibrit 4 SHANGAI’ın son 3 yılda Türkiye’de yaptığı satışlardan elde ettiği gelir (.....) Amerikan doları olarak belirtilmektedir. 5 Kurulun 23.06.2022 tarihli ve 22-28/452-183 sayılı kararında lityum iyon bataryaların; taşınabilir batarya, güç bataryaları ve enerji depolama bataryaları olarak alt gruplara ayrılabildiği belirtilmektedir. Bu doğrultuda lityum iyon enerji depolama bataryalarının ise iletişim baz istasyonu, güneş enerjisi, rüzgar enerjisi ve diğer dağıtım güç sistemleri ve küçük enerji depolama güç tedariki alanlarında kullanıldığına yer verilmektedir. Öte yandan bu bataryaların genellikle cep telefonları ve dizüstü bilgisayarlar gibi elektronik cihazlarda kullanılan taşınabilir lityum iyon bataryaları ile tam elektrikli araçlar, hibrit araçlar, şarjlı hibrit elektrikli araçlarda kullanılan lityum iyon güç bataryalarından ayrı ilgili ürün pazarı teşkil ettiği ifade edilmektedir.
24-41/960-416 8/10 araçlar, tıbbi piller ve enerji depolama sistemleri gibi çeşitli sektörlerde kullanılabildiği6, Pomega Enerji Depolama Teknolojileri AŞ’nin Ankara’da 2023 yılında 500 MWh/y kapasiteli gigafabrika açtığı, ikinci faz üretimine 2024 yılı 4. çeyreğinde başlamayı planladığı, bir teşebbüs ile stratejik ortaklık kurarak Avrupa Birliği pazarına da giriş yaptığı, Kontek Kontrol Teknolojileri ve Otomasyon San. Tic. AŞ’nin Çin menşeli bir teşebbüs ile 3 GWh kapasiteli bir enerji depolama ekipmanı üretmek için stratejik ortaklık imzaladığı ve operasyonlarına 2025 yılında başlayacağı, Siro Silk Road Temiz Enerji Depolama Teknolojileri San. Tic. AŞ’nin Türkiye ve çevre pazarlarda otomotiv ve otomotiv dışı kullanım için enerji depolama çözümleri geliştirmek üzere Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu Sanayi ve Ticaret AŞ (TOGG) ve Farasis Energy Europe GmbH ile 2021 yılında ortaklık kurduğu, 2023 yılında batarya modül ve paketlerinin seri üretimine başladığı, 2023 yılı itibarıyla geliştirmeye başladığı bataryaların hücrelerinin üretimine de 2026 yılı itibarıyla başlayacağı ve 20 GWs üretim kapasitesi planladığı, Yeo Teknoloji Enerji ve Endüstri AŞ’nin Reap Batarya AŞ ünvanlı iştiraki aracılığıyla İstanbul’da gigafabrika kuracağı, ilk etapta 1 GWh ve sonrasında 5 GWh kapasitelik bir yatırım planladığı, İbt Enerji Sistemleri Mühendislik İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd.’nin güneş enerjisi ve enerji depolama çözümleri sunduğu ve enerji depolama sistemlerinde uçtan uca çözümler sunmak üzere plan yaptığı belirtilmektedir. Yukarıda yer verilen teşebbüslerin faaliyetlerinin oldukça yeni bir aşamada olduğu, birçoğunun üretim faaliyetlerinin ilerleyen yıllarda hayata geçeceği ve pazara giriş yapan/yapacak olan çok sayıda teşebbüs olduğu görülmektedir. Bu bilgilerden hareketle pazarın gelişmekte olan dinamik bir pazar olduğu ve yeni girişlere açık olduğunu söylemek mümkün görünmektedir. (27) Bunun yanı sıra pazar büyüklüğüne ilişkin dosya kapsamında sunulan bilgilerde, T.C Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve T.C Cumhurbaşkanlığı tarafından 26.07.2024 tarihinde gerçekleştirilen HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı toplantısı kapsamında lityum iyon batarya ve elektrik depolama sistemleri pazar büyüklüğünün 80.000 MWh olarak öngörüldüğü, bunun yanı sıra yapılan pazar araştırmalarında bu büyüklüğün 120.000 MWh’e kadar çıkabileceği belirtilmektedir. Öte yandan OG için öngörülen yıllık üretim kapasitesinin (.....) MWh olduğu ifade edilmektedir. Bu doğrultuda OG’nin üretim kapasitesinin yaklaşık olarak %(.....) ile %(.....) oranında değişen bir orana sahip olacağı anlaşılmaktadır. (28) Yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda, işlem taraflarından NANJING GOTION ile OG’nin enerji depolama sistemleri pazarında yatay, lityum iyon batarya ve enerji depolama sistemleri pazarlarında dikey bir örtüşme bulunsa da örtüşen pazarlarda tarafların pazar payının düşük olması, pazarın gelişmekte olan dinamik bir pazar olması ve çok sayıda rakip teşebbüsün faaliyet göstermesi nedenleriyle rekabet karşıtı bir endişe oluşmayacağı değerlendirilmiştir. (29) Bunun yanı sıra OG’nin üreteceği ürünlerin çoğunlukla yenilenebilir enerji alanında endüstriyel üretim kapsamında olacağı belirtilmektedir. Diğer işlem tarafı ALARKO HOLDİNG’in müstakil depolama lisansının ise ALARKO HOLDİNG şirketlerinin 6 https://www.aspilsan.com/kurumsal/hakkimizda/, Erişim Tarihi: 01.10.2024.
24-41/960-416 9/10 tesislerine eklenebilecek elektrik depolama üniteleri ile sınırlı olduğu görülmektedir. OG ile ALARKO HOLDİNG’in faaliyetlerinin tamamen ayrı yapıda olduğu anlaşıldığından yatay olarak örtüşmediği değerlendirilmiştir. Bununla birlikte ALARKO HOLDİNG’in mevcut tesislerine elektrik depolama ünitesi eklemeye kararı vermesi veya ALEN ALARKO’nun müstakil depolama tesisi yatırımını hayata geçirmesi durumunda taraflar arasında potansiyel dikey örtüşmenin meydana gelebileceği değerlendirilmektedir. Bu hususa ilişkin olarak ise OG ile ALARKO HOLDİNG arasında müşteri-tedarikçi ilişkisi neticesinde ortaya çıkarabilecek herhangi bir taahhüt, anlaşma veya mutabakat bulunmadığı belirtilmektedir. Buna ek olarak, yukarıda yer verilen OG’nin öngörülen üretim kapasitesi ve pazar payı da göz önünde bulundurulduğunda potansiyel bir dikey örtüşme olsa dahi etkilenen pazar bakımından pazar kapama endişesinin söz konusu olmayacağı değerlendirilmiştir. (30) Öte yandan, ALARKO HOLDİNG’in enerji alanında faaliyet gösteren iştiraklerinin yalnızca Türkiye’de faaliyet gösterdiği, işlemin diğer tarafı NANJING GOTION’ın Türkiye’deki faaliyetlerinin iştiraki SHANGAI’ın sınırlı satışından kaynaklandığı, büyük çoğunlukla küresel seviyede faaliyet gösterdiği ve OG’nin planlanan faaliyetlerine başlamasıyla birlikte de Türkiye’de yalnızca OG aracılığıyla faaliyet göstereceği anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda küresel ölçekte OG taraflarının faaliyetleri bakımından yatay ve/veya dikey anlamda bir örtüşmenin bulunmadığı değerlendirilmektedir. Bunun yanı sıra, OG’nin temel olarak Türkiye’de faaliyet göstermesi planlansa da Bildirim Formunda HEFEI GOTION’ın OG’nin ürünlerini küresel çapta satmak için münhasır olmayan bir hakka sahip olacağı bilgisine yer verilmektedir. Bu çerçevede OG ile NANJING GOTION’ın faaliyetleri arasında yatay ve/veya dikey örtüşme bulunabileceği düşünülse de NANJING GOTION’ın küresel ölçekteki pazar payının 2023 yılında %(.....) olduğu dikkate alındığında işlemin rekabet karşıtı bir endişe doğurmayacağı değerlendirilmiştir. Yukarıda anılan nedenlerle bildirime konu işlemin koordinasyon riski de taşımadığı değerlendirilmiştir. (31) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, dosya konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında başta hâkim durum yaratılması veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı ve bildirime konu işleme izin verilebileceği kanaatine ulaşılmıştır.
24-41/960-416 10/10 H. SONUÇ (32) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy