Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-1-70 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-04/46-24
Karar Tarihi : 08.02.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Musa ÇOKUR, Öykü SARIASLAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Atak Petrol ve Ticaret A.Ş.
Gökevler Mah. 2317 Sok. No:13 Esenyurt/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Altınbaş Petrol ve Ticaret A.Ş.
Yeşilköy Mah. Atatürk Cad. EGS Business Park B2 Blok No:12
Kat:10 34149 Bakırköy/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Altınbaş Petrol ve Ticaret A.Ş.’nin yapmış olduğu dikey
anlaşmalar ve diğer uygulamaları ile 4054 sayılı Kanun’u ve 2002/2 sayılı Tebliğ’i
ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Atak Petrol ve Ticaret A.Ş. (ATAK PETROL) ile Altınbaş Petrol ve Ticaret A.Ş.
(ALPET) arasında; 07.02.2007 tarihli ve beş yıl süreli ilk bayilik sözleşmesi dahil
olmak üzere, mevcut durumda 20 adet kısa süreli bayilik sözleşmesi akdedildiği ve
03.03.2017 tarihli güncel bayilik sözleşmesinin 03.10.2018 tarihinde sona ereceği,
- Üzerinde akaryakıt bayilik faaliyeti gösterilen ve tapuda İstanbul ili, Esenyurt ilçesi,
Kıraç köyü, 323 ada 10 parselde kayıtlı bulunan taşınmazın maliki Altınbaş
Kuyumculuk İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. (ALTINBAŞ KUYUMCULUK) iken, 04.02.2007
tarihinde şirket hisselerinin ATAK PETROL’e devredildiği;
- 05.02.2007 tarihinde taşınmazın üzerinde kurulu istasyonla birlikte devrine ilişkin
sözleşmenin imzalandığı, ancak tapuda devir işlemlerinin 30.09.2013 tarihinde
gerçekleştirildiği;
- Anılan taşınmaz üzerinde 18.04.2007 tarihinde, yine o tarihte taşınmazın maliki olan
ALTINBAŞ KUYUMCULUK tarafından akaryakıt istasyonu faaliyetinde bulunulması
amacıyla tapuda ALPET lehine 20 yıl süreli intifa hakkı tanındığı,
- Taraflar arasında 2013 yılında imzalanan Ek Protokol’e; ALPET tarafından, anılan
arazi üzerine 2003 yılında akaryakıt istasyonu inşa edildiğinin derç edildiği, ancak
inşaat işlerinin ALPET tarafından yapıldığının belirsiz olduğu,
- 2003 yılında inşaatın tamamlamasından itibaren ATAK PETROL’ün istasyonun
işleticiliğini/kiracılığını yapıtığı ve 2013 yılındaki devir işlemine kadar ALTINBAŞ
KUYUMCULUK’a istasyonun kullanımı ile ilgili olarak aylık (…..) TL kira ödemesi
yapıldığı,
18-04/46-24
2/8
- Mülkiyeti ATAK PETROL’e ait olan taşınmaz üzerinde ALPET lehine tesis edilmiş
olan 20 yıl süreli intifa hakkının ve ALPET ile ATAK PETROL arasında akdedilmiş
olan Ek Protokol’de yer alan beş yıllık sözleşme süresinin sonunda yeni bir
sözleşme yapılması zorunluluğunu ihtiva eden 4.1. maddesinin ikinci ve üçüncü
paragraflarında yer alan;
“(…..).”
hükümleri ile 4.2. maddesinde yer alan;
"(…..)."
hükmünün 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı
Tebliğ) kapsamında muafiyetten yararlanamayacağının tespit edilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.11.2017 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 13.12.2017 tarih ve 2017-1-70/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 21.12.2017
tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 17-42/674-M sayı ile önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 22.01.2018 tarih ve 2017-1-70/ÖA
sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- ATAK PETROL ve ALPET arasındaki muhtelif sözleşmelerle kurulmuş olan dikey
ilişkinin 30.09.2013 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi ile öngörülen istisnadan yararlandığı, bu tarihten sonra ise
istisna kapsamı dışında kaldığı,
- Bununla birlikte söz konusu dikey anlaşmanın 30.09.2013 tarihinden itibaren beş yıl
süre ile 2002/2 sayılı Tebliğ ile öngörülen grup muafiyetinden yararlanabileceği,
- Dolayısıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı
Kanun) 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikâyetin
reddedilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
18-04/46-24
3/8
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Konuya ilişkin bilgi isteme yazısına cevaben ALPET tarafından gönderilen ve Kurum
kayıtlarına 15.01.2017 tarihinde giren yazıda özetle;
- ALPET ile ATAK PETROL arasında bayilik sözleşmesi imzalandığı; faaliyetin
gerçekleşeceği istasyonun ALTINBAŞ KUYUMCULUK adına kayıtlı olduğu,
sonradan gerçekleşen devre ve irtifak haklarına ilişkin belgelerin mevcut olduğu;
- Akaryakıt Bayilik Sözleşmeleri ve ilgili protokollerin; 07.02.2007, 08.02.2012,
31.05.2012, 01.10.2012, 01.01.2013, 06.02.2013, 06.03.2013, 11.04.2013,
30.04.2013, 13.05.2013, 31.05.2013, 20.06.2013, 11.09.2013, 25.09.2013,
03.10.2013 ve 03.03.2017 tarihlerinde imzalandığı;
- Tapu resmi senetleri olarak; 18,04.2007 tarih, 5715 yevmiye nolu ipotek resmi
senedi, 18.04.2007 tarih, 5716 yevmiye nolu intifa resmi senedi, 30.04.2010 tarih,
11558 yevmiye nolu tapu senedi, 02.02.2011 tarih 3308 yevmiye nolu tapu senedi,
30.09.2013 tarih 48548 yevmiye nolu tapu senedi, 30.09.2013 tarih 48443 yevmiye
nolu ipotek resmi senedi bulunduğu;
- Bahsi geçen dikey anlaşmaların grup muafiyeti dışında kaldığı ve bu nedenle 4054
sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ gereğince beş yıl geçmeden sonlandırıldığı ve
gerektiği hallerde karşılıklı mutabakatla sözleşme imzalandığı;
- Taşınmaz maliki ALTINBAŞ KUYUMCULUK vekillerine taşınmaz üzerindeki intifa
hakkının Kurul kararlarına uygun olarak terkin edilmesi amacıyla 27.09.2013
tarihinde vekaletname düzenlendiği;
- ATAK PETROL’ün faaliyet gösterdiği istasyon arazisinin 30.09.2013 tarihinden beri
maliki olduğu; arazinin malikinin ALTINBAŞ KUYUMCULUK olduğu ve yapılan ifraz
sonrasında bölünen kısımlardan istasyonu içeren arazi bölümünün ATAK
PETROL’e devredildiği; 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde yer alan istisna
hükmü kapsamına giren herhangi bir dikey anlaşma bulunmadığı;
- İstasyonun maliki bayi olduğundan talep yazısında bahsedilen hissedarlık, akrabalık
ilişkisi, kira sözleşmesi vb. hukuki veya iktisadi nitelikte bir bağlantı olup olmadığının
araştırılmasına yer bulunmadığı;
- ATAK PETROL ile bayilik ilişkisi kurulan 2007 yılından önce bahsi geçen istasyon
üzerinde de akaryakıt satışı yapan bir işletmenin faaliyette bulunduğu, bu nedenle
ALPET tarafından karşılanmış yeni istasyondan bahsetmenin mümkün olmayacağı
ifade edilmiştir.
(6) Akaryakıt sektöründe uygulanan dikey anlaşmalara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun ve
2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde Kurulumuz ve Danıştay tarafından alınan çok sayıda
karar ile sabit olduğu üzere, bayilik sözleşmeleri ile bu sözleşmelerde yer alan rekabet
etmeme yükümlülüğünün süresine etki eden intifa sözleşmeleri ve kira sözleşmelerinin
tamamı tek bir dikey anlaşma olarak kabul edilmektedir. Yine söz konusu kararlarda
Kurulumuz, bu tür sözleşmelerin varlığında, 18.09.2005 tarihinden önce yapılmış olan
ve süresi beş yılı aşan anlaşmaların “azami hadde indirme” ilkesi gereğince 18.09.2010
tarihine kadar; 18.09.2005 tarihinden sonra yapılmış olan anlaşmaların ise yapıldıkları
tarihten itibaren en fazla beş yıl süre ile 2002/2 sayılı Tebliğ’de düzenlenen grup
muafiyetinden yararlanabileceğine ve bu tarihten sonra muafiyet koşullarının ortadan
kalkacağına; bu sürelerin hitamından itibaren intifa hakkı çerçevesinde bayilerin yeniden
sözleşme yapmaya zorlanması halinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde
işlem başlatılacağının ilgili taraflara bildirilmesine karar vermiştir.
18-04/46-24
4/8
(7) Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, ilk olarak 2003 yılında, aynı ekonomik bütünlük
(Altınbaş Grup) içinde bulunan ALPET, ALTINBAŞ KUYUMCULUK ve ATAK
PETROL’ün ihtilaf konusu dikey anlaşmanın yürütüldüğü arsa üzerinde akaryakıt bayilik
faaliyetinde bulunduğu; akabinde 04.02.2007 tarihinde ATAK PETROL’ün eski
hissedarları ile yeni hissedarları arasında akdedilen “Şirketin, Şirket Paylarının Devri ve
Satışına Dair Protokol” ile ATAK PETROL’ün hisselerinin devri işleminin gerçekleştiği ve
böylece bu şirketin bünyesinde bulunduğu ekonomik bütünlükten ayrıldığı; 07.02.2007
tarihinde ATAK PETROL’ün yeni hissedarları ile ALPET arasında bayilik sözleşmesi
akdedildiği1 ve 18.04.2007 tarihinde de arazi maliki ALTINBAŞ KUYUMCULUK
tarafından ALPET lehine 20 yıl süreli intifa hakkı tanındığı ve böylece taraflar arasında
bir dikey ilişki kurulduğu; ardından 30.09.2013 tarihinde, üzerinde akaryakıt istasyonu
faaliyeti gösterilen arsanın akaryakıt istasyonu bulunan kısmının mülkiyetinin, ATAK
PETROL ile ALTINBAŞ KUYUMCULUK arasında gerçekleşen devir işlemi ile ATAK
PETROL’e geçtiği; bilahare dağıtıcı ALPET ile ATAK PETROL arasında 03.10.2013
tarihli ve beş yıl süreli bir bayilik sözleşmesinin akdedildiği ancak bu süre henüz
dolmadan taraflar arasında en son 03.03.2017 tarihli ve 03.10.2018 tarihinde sona
ereceği öngörülen bir bayilik sözleşmesinin akdedildiği anlaşılmaktadır.
(8) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “Alıcının anlaşmaya
dayalı faaliyetlerini sürdürürken kullanacağı tesisin mülkiyeti arazi ile birlikte veya alıcı
ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde
sağlayıcıya ait ise, yahut alıcı bu faaliyetini sağlayıcının alıcı ile bağlantısı olmayan
üçüncü kişilerden elde ettiği bir ayni veya şahsi kullanım hakkının konusu olan bir
tesiste sürdürecekse, alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü, söz konusu tesisin
alıcı tarafından kullanıldığı süreye bağlanabilir…” denilerek, alıcıya süresi beş yılı
aşacak şekilde rekabet etmeme yükümlülüğü getirebilmek için, akaryakıt istasyonunun
mülkiyetinin doğrudan sağlayıcıya ait olması ya da üst hakkının alıcı ile bağlantısı
olmayan üçüncü kişilerden elde edilmiş olması şart koşulmaktadır. Yine Dikey
Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un (Kılavuz) 39. paragrafında bu durum “…Bir başka
deyişle, sağlayıcı tesisin mülkiyetini alıcı ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden
sağlanan bir ayni veya şahsi hak (kira, ariyet, üst ve intifa gibi) çerçevesinde elinde
bulunduruyor ise ancak o zaman beş yıldan daha uzun bir süre için alıcıya rekabet
etmeme yükümlülüğü getirebilir…” şeklinde açıklanmıştır.
(9) Bu çerçevede taraflar arasındaki dikey ilişkinin daha iyi anlaşılabilmesi açısından
istasyonun arazi ile birlikte devrinden önceki ve sonraki döneminin incelenmesi
gerekmektedir. Taraflar arasındaki dikey ilişkiye bakıldığında, 30.09.2013 tarihli devir
işlemine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer
alan istisna hükmünden yararlanılabilmesi için gerekli koşulların sağlandığı
anlaşılmaktadır. Nitekim dikey ilişkinin kurulduğu 07.02.2007 tarihinden devrin
gerçekleştiği 30.09.2013 tarihine kadar geçen sürede arazinin maliki olan ALTINBAŞ
KUYUMCULUK ile sağlayıcı ALPET aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunduğundan
bu dönemde 2002/2 sayılı Tebliğ’in ilgili maddesi ile uyumlu olarak rekabet etmeme
yükümlülüğünün beş yıl ile sınırlandırılmasına gerek bulunmamaktadır.
1 ATAK PETROL’ün yeni hissedarları ile ALPET arasında dikey ilişkinin kurulduğu tarih olan 07.02.2007
tarihinden arazinin mülkiyetinin devredildiği 30.09.2013 tarihine kadar taraflar arasında toplamda 18 adet
bayilik sözleşmesi akdedilmiştir.
18-04/46-24
5/8
(10) Öte yandan şikâyetçi tarafından yapılan başvuruda, ATAK PETROL ile ALTINBAŞ
KUYUMCULUK arasında bir kira sözleşmesinin bulunduğu dolayısıyla taraflar
arasındaki dikey ilişkinin istisna kapsamında değerlendirilemeyeceği ifade edilmiştir.2
Öncelikle belirtmek gerekir ki; arazinin mülkiyetinin devri işleminin yapıldığı 30.09.2013
tarihine kadar dağıtıcı ALPET ile malik ALTINBAŞ KUYUMCULUK’un aynı ekonomik
bütünlük içinde bulunması, ortada rekabet hukuku bağlamında tek bir teşebbüsün
bulunduğu sonucunu doğurmaktadır. Diğer bir ifadeyle dağıtıcı ALPET, rekabet hukuku
kapsamında aynı zamanda arazinin maliki olarak değerlendirilecektir. Dolayısıyla
Kılavuz’un 39. paragrafında yer alan, “Alıcının anlaşmaya dayalı faaliyetlerini
sürdürürken kullanacağı tesis tümüyle sağlayıcıya ait ise sağlayıcının kendisine ait olan
bir tesiste kendi izni olmadan rakip malların satılmasına izin vermemesinin mantıklı bir
sınırlama olduğu görüşünden hareketle, alıcıya getirilecek rekabet etmeme
yükümlülüğü herhangi bir şekilde süre sınırlamasına tabi tutulmamıştır.” şeklindeki
açıklama dikkate alındığında, 07.02.2007 tarihinden 30.09.2013 tarihine kadar taraflar
arasında akdedilen bayilik sözleşmeleri ile 18.04.2007 tarihinde ALPET lehine tesis
edilen intifa hakkından müteşekkil dikey ilişkinin ilk bölümünün 30.09.2013 tarihine
kadar 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde yer alan istisna hükmünden yararlandığı,
ATAK PETROL ile ALTINBAŞ KUYUMCULUK arasında var olduğu iddia edilen kira
sözleşmesinin (böyle bir kira sözleşmesi bulunsa dahi) 2002/2 sayılı Tebliğ ile
öngörülen ve dikey ilişkiyi istisna kapsamından çıkaran bir bağlantı niteliğini taşımadığı
anlaşılmıştır.
(11) 30.09.2013 tarihli devir işlemi ile birlikte tesisin mülkiyeti ATAK PETROL’e geçmiş
akabinde ALPET ile ATAK PETROL arasında 03.10.2013 tarihli ve beş yıl süreli bir
bayilik sözleşmesi akdedilmiş, ancak bu süre henüz dolmadan taraflar arasında en son
03.03.2017 tarihli ve 03.10.2018 tarihinde sona ereceği öngörülen yeni bir bayilik
sözleşmesi akdedilmiştir. Bu noktada, bayi ile malik arasında sonradan kurulan bu
bağlantı nedeniyle, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde yer alan istisna hükmü
kapsamında değerlendirme yapılıp yapılamayacağının incelenmesi gerekmektedir.
2 Şikâyetçi tarafından, ATAK PETROL ile ALTINBAŞ KUYUMCULUK arasında bir kira sözleşmesi
bulunduğu, 2003 yılından 2013 yılına kadar ALTINBAŞ KUYUMCULUK’a aylık (…..) TL kira ödemesi
yapıldığı ifade edilmiş ve bu hususu destekleyici olarak ATAK PETROL’e ait defteri kebir kayıtlarının bir
nüshası şikâyet ekine konulmuştur. Bununla birlikte dosya kapsamında ATAK PETROL ve ALPET
tarafından sunulan herhangi bir kira sözleşmesi bulunmamaktadır.
18-04/46-24
6/8
(12) Konuyla ilgili Kılavuz’un 39. paragrafında yer alan;
“… Bir başka deyişle, sağlayıcı tesisin mülkiyetini alıcı ile bağlantısı olmayan
üçüncü kişilerden sağlanan bir ayni veya şahsi hak (kira, ariyet, üst ve intifa gibi)
çerçevesinde elinde bulunduruyor ise ancak o zaman beş yıldan daha uzun bir
süre için alıcıya rekabet etmeme yükümlülüğü getirebilir. Bu istisnanın dışında
rekabet etmeme yükümlülüğünü Tebliğ’de izin verilen süre sınırını aşacak şekilde
genişleten doğrudan ya da dolaylı her türlü sözleşme ve/veya uygulama Tebliğ’e
aykırı olacaktır. Tebliğ’in 5 inci maddesi ile getirilen bu istisna, “öncelikle ve
özellikle” ilişkinin başlangıcından itibaren üçüncü şahıslardan ayni ya da şahsi
haklar kapsamında taşınmazın kullanma ve/veya yararlanma hakkının alınması ve
bunu müteakiben tesisin bizzat sağlayıcı tarafından işletilmesi ya da
kullanma/yararlanma hakkı veren ile hiçbir bağlantısı olmayan şahıslarla bayilik
ilişkisinin kurulması ile sınırlıdır. Muafiyet kapsamındaki beş yıllık süre dolmadan;
faaliyetlerin sona erdirilmesi, devralma vb. yollarla dikey anlaşmanın taraflarında
değişiklik ortaya çıkması halinde muafiyetten yararlanılabilecek sürenin uzaması
söz konusu değildir.”
şeklindeki açıklama ile taraflar arasındaki dikey anlaşmanın istisna hükmünden
yararlanabilmesi için söz konusu ilişkinin en baştan itibaren belirtilen koşullara uygun
olarak kurulması gerektiği açıkça belirtilmiştir.
(13) Öte yandan, Kurulumuzun geçmiş tarihli kararlarında alıcı ile malik arasında sonradan
kurulan bağlantının dikey ilişkiyi istisna kapsamından çıkaracağı sonucuna varılmıştır.
Kurulumuzun 12.01.2010 tarih ve 10-04/53-27 sayılı kararında; Alanya Belediyesi’ne ait
taşınmaz üzerinde POAŞ lehine 28.07.1993 tarihinde tanınan intifa hakkı ve POAŞ ile
Güven İnş. Pet. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. (GÜVEN PETROL) arasındaki bayilik ilişkisinin
Alanya Belediyesi ile GÜVEN PETROL arasında 29.05.2008 tarihinde kira ilişkisi
kurulana değin istisna hükmü kapsamında olduğuna; bu tarihten sonra ise istisna
hükmü kapsamının dışına çıktığına karar verilmiştir. Öte yandan, taraflar arasında
mevcut dikey anlaşmanın bağlantının kurulduğu 29.05.2008 tarihinden itibaren beş yıl
süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ’de yer alan grup muafiyetinden yararlanacağı sonucuna
ulaşılmıştır.
(14) 08.05.2014 tarih ve 14-17/318-136 sayılı Kurulumuz kararında, istisna hükmüne uygun
kurulan dikey anlaşmanın, malik ile bağlantılı yeni bir işletici ile dağıtım şirketi arasında
imzalanan 01.03.2014 tarihli bayilik sözleşmesi nedeniyle istisna hükmü kapsamı dışına
çıktığı; bu tarih sonrasında yeni imzalanan iki yıl süreli bayilik sözleşmesi de dikkate
alınarak intifa hakkının kalan iki yıl süresi boyunca grup muafiyetinde olduğuna
hükmedilmiştir. Söz konusu kararda:
“… dosya konusu dikey anlaşmanın 01.03.2014 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Tebliğ'in 5/a maddesinde düzenlenen istisna hükmünden yararlandığı
anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, İS-MUR ve STARPET arasında intifa hakkının
kalan iki yıllık süresine tekabül edecek şekilde 01.03.2014 tarihinde yeni bir bayilik
ilişkisi kurulduğu görülmektedir. Ancak malik ile yeni işletici İS-MUR arasında
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5/a maddesinde zikredilen türden bağlantıya delalet
edebilecek 10.01.2014 tarihli bir kira ilişkisinin bulunduğu, bu nedenle söz konusu
tesisin İS-MUR’a devredilmesi ile birlikte dikey anlaşmanın istisna hükmü
kapsamından çıktığı değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda, ilgili dikey anlaşma intifa
hakkı bitiş tarihi olan 29.03.2016 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
grup muafiyetinden yararlanmaktadır.”
şeklinde hüküm kurulmuştur.
18-04/46-24
7/8
(15) Kurulumuzun 19.01.2011 tarih ve 11-04/65-27 sayılı kararında da Karayolları Genel
Müdürlüğü (KGM), Metro Turizm Petrol Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (METRO TURİZM)
ve Shell&Turcas Petrol A.Ş. arasındaki 02.02.1999 tarihli Yap-İşlet-Devret Sözleşmesi
ve 05.05.1999 tarihli bayilik sözleşmesinden ibaret dikey anlaşmanın METRO
TURİZM’in Yap-İşlet-Devret Sözleşmesini devraldığı 18.11.2005 tarihine kadar istisna
hükmü kapsamında bulunduğuna ve bu tarihten sonra istisna hükmü kapsamı dışına
çıktığına karar verilmiştir. Kararda, dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ’den
yararlanma süresine ilişkin olarak aşağıda yer alan değerlendirmelerde bulunulmuştur:
“Sayılan nedenlerle taraflar arasındaki dikey anlaşmanın; Ulaştırma Bakanlığı
Makamının 23.03.2004 tarihli ve 710-0527 sayılı oluruna istinaden Metro-KGM
Shell&Turcas arasında imzalanan Devir Sözleşmesi uyarınca, 13.12.1996 tarihli
Yap-İşlet-Devret sözleşmesinin ve sözleşmeye konu işletme hakkının Metro
tarafından devralındığı 18.11.2005 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile 2002/2 sayılı
Tebliğ ile getirilen grup muafiyetinden yararlanma imkanı bulunduğu, bu sürenin
de sona ermiş olması nedeniyle mevcut durumda grup muafiyeti kapsamı dışında
kaldığı kanaatine varılmıştır.”
(16) Anlaşılacağı üzere yukarıda yer verilen kararlarda istikrarlı bir şekilde, taraflar
arasındaki dikey anlaşmanın istisna hükmünden yararlanabilmesi için söz konusu
ilişkinin en baştan itibaren hükümde belirtilen koşulları haiz olması gerektiği, istisna
kapsamında olan bir dikey ilişkide ise alıcı ile malik arasında sonradan kurulan
bağlantının dikey ilişkiyi istisna kapsamından çıkaracağı sonucuna varılmıştır. İstisna
hükmü kapsamı dışında kalan dikey anlaşmanın ise kalan süresinin beş yıldan uzun
olması halinde, malik ve bayi arasındaki bağlantının kurulduğu tarihten itibaren beş yıl
süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlenen grup muafiyetinden
yararlanmasına karar verilmiştir.
(17) Yukarıda anılan kararlarda benimsenen yaklaşım çerçevesinde, dosya konusu dikey
anlaşmanın; alıcı ile malik arasında bağlantının kurulduğu (alıcının aynı zamanda malik
konumuna geçtiği) 30.09.2013 tarihine kadar istisna hükmü kapsamında olduğu ve
30.09.2013 tarihinden itibaren beş yıl süre ile 2002/2 sayılı Tebliğ ile getirilen grup
muafiyetinden yararlanma imkânının bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
(18) Öte yandan ALPET’ten gelen cevabi yazıda her ne kadar intifanın kaldırılmasına yönelik
2013 yılında düzenlenmiş bir vekâletnamenin var olduğu belirtilmişse de ilgili
vekâletnamenin incelenmesinden; malik ALTINBAŞ KUYUMCULUK’un kendi
temsilcilerine 23.09.2013-31.12.2013 tarihleri arasında geçerli olmak üzere intifayı
kaldırma yetkisini haiz vekâletname çıkarttığı, ancak söz konusu vekâletname eski
malik ALTINBAŞ KUYUMCULUK’un kendi vekilleri adına düzenlendiğinden intifanın
kaldırılmasına yönelik işlevi yerine getirmediği ve netice olarak intifanın kaldırılmadığı
anlaşılmıştır.
(19) Bunların haricinde şikayet başvurusunda Ek Protokol’de yer alan ve beş yıllık sözleşme
süresinin sonunda yeni bir sözleşme yapmaya zorlayıcı hüküm içerdiği iddia olunan 4.1.
maddesinin ikinci ve üçüncü paragrafları ile 4.2 maddesinin, 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında muafiyetten yararlanıp yararlanamayacağına ilişkin herhangi bir
değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı, bu noktada taraflar arasındaki özel hukuk
ilişkisinden kaynaklanan ipotek, cezai şart ve sair uyuşmazlıkların adli yargının
kapsamına girdiği değerlendirilmektedir.
18-04/46-24
8/8
(20) Son olarak, taraflar arasındaki dikey ilişkinin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
çerçevesinde bireysel muafiyet açısından değerlendirilmesi gerekmektedir. Taraflar
arasındaki dikey ilişki 07.02.2007 tarihinde akdedilen bayilik sözleşmesi ile başlamış
olup, ALPET’in cevabi yazısında beyan ettiği ve taraflar arasında Ek Protokol’den de
anlaşıldığı üzere, akaryakıt faaliyeti gösterilen istasyon ALPET tarafından masrafları
karşılamak suretiyle 2003 tarihinde inşa edilmiş ve faaliyete açılmıştır. İlgili arazi
üzerinde taraflar arasında kurulan dikey ilişkiden önce halihazırda faal bir istasyon
bulunduğu göz önünde bulundurulduğunda; taraflar arasındaki dikey ilişki, daha önce
üzerinde akaryakıt bayilik faaliyeti yapılmayan arazi üzerinde kurulmuş yeni bir
istasyona ilişkin olmaması nedeniyle, beş yıldan daha uzun süreli olacak şekilde
bireysel muafiyet kapsamında değerlendirilemeyecektir.
(21) Yukarıda açıklanan nedenlerle, ATAK PETROL ve ALPET arasındaki muhtelif
sözleşmelerle kurulmuş olan dikey ilişkinin 30.09.2013 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen istisna kapsamında
olduğu, bu tarihten sonra ise söz konusu istasyonda faaliyet gösteren bayi ile malikin
ilişkili hale gelmesi sebebiyle istisna kapsamından çıktığı ve 30.09.2013 tarihinden
itibaren beş yıl süre ile 2002/2 sayılı Tebliğ ile öngörülen muafiyetten yararlanma
imkânının bulunduğu; ayrıca taraflar arasındaki dikey ilişkinin, daha önce üzerinde
akaryakıt bayilik faaliyeti yapılan bir arazi üzerinde kurulu bir istasyona ilişkin olmaması
nedeniyle yukarıda belirtilen beş yıldan daha uzun süre olacak şekilde bireysel
muafiyetten yararlanamayacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(22) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- Atak Petrol ve Ticaret A.Ş. ve Altınbaş Petrol ve Ticaret A.Ş. arasındaki muhtelif
sözleşmelerle kurulmuş olan dikey ilişkinin 30.09.2013 tarihine kadar 2002/2
sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 5. maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi ile öngörülen istisnadan yararlandığına, bu tarihten sonra ise
istisna kapsamı dışında kaldığına,
- Bununla birlikte söz konusu dikey anlaşmanın 30.09.2013 tarihinden itibaren beş
yıl süre ile 2002/2 sayılı Tebliği ile öngörülen grup muafiyetinden yararlandığına,
- Dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile
soruşturma açılmamasına,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy