Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-2-108 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-10/137-72
Karar Tarihi : 14.02.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER : Dr. Aydın ÇELEN, Burak SAĞLAM
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - İsmail Hami Danişmend Eğitim Turizm Gıda Tarım ve Nakliye San.
Tic. Ltd. Şti. (Bizim Anadolu Bil İlköğretim Dershanesi)
Mahzen Mah. Dalgıçcı Sok. No: 27 Merzifon/Amasya
- Aydıncan Eğitim Öğretim Turizm Gıda İnşaat Hayvancılık
San. ve Tic. Ltd. Şti. (Sistem Dershanesi)
Cumhuriyet Cad. Bilgin İşhanı No:1 Merzifon/Amasya
- Uğurlu Özel Eğitim Gıda Turizm Ticaret Sanayi Ltd. Şti.
(Uğur Dershanesi)
Cumhuriyet Cad. Kaymakamlık Konutu Karşısı Merzifon/Amasya
- Özel Özbilge Eğitim Öğretim ve Tic. Ltd. Şti. (Merzifon Dershanesi)
Camicedit Mah. Cumhuriyet Cad. Ortaklar İşh. No: 4
Merzifon/Amasya
- Özel Ahi Eğitim Öğretim Basın Yayın Pazarlama Danışmanlık
Gıda İnşaat Turizm Tic. ve San. A.Ş. (Ahi Fen Dershanesi)
Harmanlar Mah. Muammer Aksoy Sok. No:10 Merzifon/Amasya
- Çorum Final Eğitim Hizmetleri ve Tic. A.Ş.
(Can Final Dergisi Dershanesi)
Harmanlar Mah. Acıbadem Sok. No:2 Merzifon/Amasya
- Özel Bilgi Eğt. Öğrt. İnş. Oto-Kırt. Tic. San. A.Ş.
(Merzifon İlköğretim Dershanesi)
H. Hasan Mah. Menzil Sok. No: 7/2 Merzifon/Amasya
(1) E. DOSYA KONUSU: Amasya ili Merzifon ilçesinde faaliyet gösteren
dershanelerin aralarında kurdukları birlik aracılığıyla tek fiyat uyguladıkları
iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Merzifon Dershanesi’nden bir yetkilinin
Merzifon’da Özel Dershaneler Birliği’nin kurulduğunu ve tüm dershanelerin tek fiyat
uygulaması yaptığını söylediği, Uğur Dershanesi hariç tüm dershanelerin ortak bir
sınav yapıp, alınan puana göre belirlenen indirim neticesinde dershanelerin tümünde
geçerli olan tek bir fiyat üzerinden kayıt yaptığı, Final Dershanesi’nin indirimsiz
üniversite hazırlık kursuna 2600 TL’den kayıt yaptığı, dolayısıyla bu fiyatın uygulanan
ortak fiyat olduğu iddia edilmektedir. Önaraştırma safhasında yapılan görüşmede,
başvuru sahibi tarafından, tek fiyat uygulamasının 2012 yılının Ekim-Kasım aylarında
13-10/137-72
2/9
gerçekleştiği, halihazırda devam edip etmediği konusunda bilgisinin bulunmadığı, söz
konusu uygulamanın özellikle üniversite sınavına hazırlık kurslarının son sınıfında
olduğu, fakat ilköğretim son sınıflarına yönelik kurslar bakımından da benzer bir
durumdan söz edilebileceği ifade edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.08.2012 tarih ve 6377 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine hazırlanan 27.08.2012 tarih ve 2012-2-108/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu 20.09.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 12-44/1368-M sayı ile
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
üzerine hazırlanan 05.02.2013 tarih ve 2012-2-108/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Amasya ilinin Merzifon ilçesinde faaliyet
göstermekte olan dershanelerin aralarında anlaşarak tek fiyat üzerinden kayıt
yaptığına ilişkin iddiaların geçersiz olduğu; ancak anılan teşebbüslerin ortak sınav
uygulaması sonucu ortaklaşa belirlenen indirimlerin her dershanede geçerli olacak
şekilde uygulanmasına yönelik karar aldığı, söz konusu eylemin 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 4. maddesini ihlal edebilecek
nitelikte olduğu; ayrıca “Merzifon Dershaneler Birliği Ana Sözleşmesidir” başlıklı
belgede yer alan 7. ve 11. maddeler dışında kalan maddelerin de rekabeti ve tüketici
faydasını dolaylı olarak azaltabileceği ve bu bağlamda 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında değerlendirilebileceği; ancak, söz konusu belgede yer alan
kararların dershanelerce fiiliyatta uygulanmaması nedeniyle, anılan teşebbüsler
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığı; bununla birlikte, söz konusu karar ve eylemlerin 4054 sayılı Kanun’u ihlal
edebilecek nitelikte olduğunun ve benzer eylem ve işlemlerden kaçınılması, söz
konusu işlem ve eylemlerin tekrarının soruşturma sebebi sayılacağı ve ilgili pazarda
rekabetin kalıcı bir şekilde tesisi ve rekabet kurallarına uygun davranılması konusunda
gerekli tedbirlerin alınmasının, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, ilgili teşebbüslere bildirilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Mevzuat
(5) 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 2. maddesinde “öğrencileri, bir üst
okulun veya yüksek öğretime giriş sınavlarına hazırlamak, istedikleri derslerde
yetiştirmek ve bilgi düzeylerini yükseltmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim
kurumları” olarak tanımlanan özel dershaneler, Milli Eğitim Bakanlığı’nın denetimi
altında faaliyet göstermektedir.
(6) Özel öğretim kurumlarının tahsil edecekleri ücretlere ilişkin hususlar 5580 sayılı
Kanun’a dayanılarak çıkarılan “Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları
Yönetmeliği” ile düzenlenmiştir. Anılan Yönetmelik uyarınca, özel öğretim kurumları bir
sonraki eğitim-öğretim yılında uygulayacağı ücretleri her yıl Ocak ayından Mayıs
ayının sonuna kadar ilan etmekle yükümlüdür. Bu tarihe kadar ücretlerini ilan etmeyen
kurumlar bir önceki yıl uyguladıkları ücretleri tahsil etmek durumunda kalmaktadır. Öte
yandan aynı Yönetmelik’te özel öğretim kurumlarının ilan ettikleri ücretin altında bir
ücretle kayıt yapabileceği, ancak ilan edilen ücretin üzerinde ücret talep
edemeyecekleri belirtilmiştir. Bu bakımdan ilan edilen ücretlerin maksimum fiyat
niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
13-10/137-72
3/9
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün/Hizmet Pazarı
(7) Ülkemizde dershaneler, özellikle öğrencileri bir üst okulun giriş sınavlarına hazırlamak
amaçlı faaliyet göstermektedir. Bu amaca yönelik kurulan dershaneler Rekabet
Kurulunun 20.05.2009 tarih ve 09-23/494-120 sayı ile 17.05.2011 tarih ve 11-31/616-
190 sayılı kararlarında da belirtildiği gibi;
- Üniversite Hazırlık Kursları (Lise son sınıf ve lise mezunu öğrenciler için)
- Anadolu, Fen Liseleri ve Anadolu Meslek Liseleri ile Özel Liselere Giriş
Kursları (sekizinci sınıf öğrencileri için)
- Yetiştirme (takviye) kursları (ortaöğretim ve ilköğretim ara sınıfları için)
hizmetlerini sunabilmektedir. Genel itibariyle dershanelerin her üç hizmet türünde de
faaliyet göstermesi mümkündür.
(8) Dosya bakımından ise, başvuruda başlangıçta, üniversite ve ortaöğretim sınavlarına
hazırlık kurslarından bahsedilmekle birlikte, ek bilgi talebine ilişkin cevabi e-postada
sadece üniversite hazırlık kursunun ifade edildiği görülmektedir. Bunun üzerine
Raportörlerce başvuru sahibi ile görüşülerek, başvurusunun esasen üniversiteye
hazırlık son sınıflara ilişkin olduğu öğrenilmiş ve yine bu görüşmede, tek fiyat
uygulamasının ortaöğretim sınavlarına hazırlık son sınıflarında da uygulandığı ifade
edilmiştir. Bu bakımdan dosya kapsamında, hazırlık kurslarına talebin en yoğun
olduğu sınıflar olan ilköğretim son sınıflar (8. sınıf) ve ortaöğretim son sınıflar (12.
sınıf) incelemeye konu edilmiş ve ilgili ürün pazarı ilköğretim ve ortaöğretim arasında
bir ayrım yapılmadan “dershanecilik hizmetleri pazarı” olarak ele alınmıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(9) Başvuru konusu eylemlerin Amasya ili Merzifon ilçesinde bulunan dershaneler
tarafından gerçekleştirildiği, ilçede bulunan öğrencilerin başka il ve ilçelerde bulunan
özel dershanelerden eğitim almalarının ulaşım ve zaman bakımından zor olduğu ve ek
maliyetler getirdiği gibi nedenler dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazarın Amasya ili
Merzifon ilçesi olarak tespiti mümkündür. Bununla birlikte, Merzifon’da bulunan
öğrencilerin söz konusu kısıtları göze alarak yakın coğrafyada bulunan
Gümüşhacıköy, Amasya, Havza gibi yerleşim yerlerindeki dershanelerden de eğitim
almaları olanak dahilindedir. Ancak, pazarın kesin sınırlarının belirlenmesinin, yapılan
değerlendirmeler açısından belirleyici bir öneminin bulunmaması nedeniyle dosya
bakımından ilgili coğrafi pazarın tespit edilmesine gerek duyulmamıştır.
I.3. Yapılan Görüşmeler
(10) Yapılan inceleme sonucunda, Merzifon’da sekiz dershanenin faaliyet gösterdiği,
bunlardan Özel Bil Dershaneleri Merzifon Şubesi’nin kapanmak üzere olduğu
öğrenilmiştir. Bu çerçevede, önaraştırma kapsamında geri kalan yedi dershane,
sırasıyla; Can Final Dergisi Dershanesi, Ahi Fen Dershanesi, Merzifon Dershanesi,
Sistem Dershanesi, Uğur Dershanesi, Merzifon İlköğretim Dershanesi ve Bizim
Anadolu Bil İlköğretim Dershanesi incelemeye konu edilmiştir.
(11) Can Final Dergisi Dershanesi Merzifon Şubesi Müdürü ile yapılan görüşmede
aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:
“Merzifon ilçesinde sekiz dershane bulunmaktadır. Bunlar Final, Ahi, Merzifon, Uğur,
Bil (Eski Altıgen), Özel Anadolu Bil, Merzifon İlköğretim ve Sistem Dershaneleridir. Bu
dershaneler tarafından kurulmuş bir dernek bulunmamaktadır. Ortak sınav yapan
dershaneler ise Final, Ahi, Merzifon (ÖSS ve ilköğretim) ve Anadolu Bil
13-10/137-72
4/9
Dershaneleridir. Ortak sınav yapmamızın amacı maliyetleri azaltmaktır. Ortak sınav
sayesinde öğrenci de çok sayıda deneme sınavına girmek durumunda
kalmamaktadır. Ortak sınav yapmamıza rağmen dershaneler arasında bir fiyat
birlikteliği söz konusu değildir. Her dershane fiyatını ve kaç kişiye ne kadar indirim
yapacağını kendisi belirlemektedir. Öğrenciler de sınav sonucunda istedikleri
dershaneye kayıt yaptırmakta serbesttir.”
(12) Uğur Dershanesi Kurucu ortağı ile yapılan görüşmede şu hususlar belirtilmiştir:
“2011 yılında Merzifon Dershaneler Birliği Ana Sözleşmesidir başlıklı bir metine imza
attım. Metinde indirimler her dershane için geçerli olacak ifadesi yer alsa da
dershaneler kendi inisiyatifleri ile öğrencilere ilave indirim yapabilmektedir. Ayrıca ders
saat ücreti ve ders saati sayısı da farklılık gösterebildiği için temel ücret
diyebileceğimiz indirimsiz fiyatlar da dershaneler arasında değişiklik
gösterebilmektedir.
Esasen zincir dershane olduğumuz için fiyatlarımız bölgesel olarak merkezden
bildirilmektedir. Daha sonra tanınan marja göre fiyatlarımızı biz tekrar belirlemekteyiz.
Diğer dershaneler ile birlikte ortak sınav uygulamasına gitmemizin nedeni
maliyetlerimizi azaltmaktır. Geçen sene ortak sınav uygulamasına katıldık fakat bu
sene sınavımızı kendimiz yaptık ve bu seneki ortak sınav uygulamasına katılmıyoruz.”
(13) Merzifon Dershanesi Müdürü ile yapılan görüşmede aşağıdaki hususlar ifade
edilmiştir:
“25 yıllık yerel bir dershaneyiz. Sadece üniversite hazırlık kursu işletiyoruz.
Fiyatlarımızı “Ücret İlan Bildirim Formu” ile İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bildirdiğimiz
saat başı ders ücreti ve yıl boyunca vereceğimiz toplam ders saati doğrultusunda
belirlemekteyiz. Dershanelerin ücret ilanı bildirim formunda belirttiği saat başı ücretler
ve yıl boyunca verdikleri toplam ders saati doğrultusunda kayıt ücretleri
değişebilmektedir. Dolayısıyla gerek saat başı ücretlerinin gerekse yıl boyunca
verdikleri ders saatlerinin farklılık göstermesi nedeniyle, dershanelerin fiyat birlikteliğini
uygulamaları mümkün değildir. Sınav maliyetlerini azaltmak için diğer dershaneler ile
ortak sınav uygulamasına gidiyoruz. Amacımız fiyat birlikteliği değildir.
(14) Merzifon Dershanesi ortağı tarafından ise aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:
“Raportörlerce alınan Merzifon Dershaneler Birliği Ana Sözleşmesidir başlıklı metin
ilgililerce imzalanmasına rağmen böyle bir birlik kurulmamış ve söz konusu metinde
yer alan hususlar hayata geçirilmemiştir. Söz konusu metinin kabul edilmemesinin
nedeni zincir dershanelerin genel merkezlerinin ve Özel Merzifon Dershanesi
Müdürü’nün söz konusu birliğin kurulmasını onaylamamasıdır. Metinde yer alan
25.000 TL’lik senet de herhangi bir dershaneden alınmamıştır.”
(15) Ahi Fen Dershanesi çalışanı ile yapılan görüşmede şu hususlar ifade edilmiştir:
“Merzifon Ahi dershanesinde aralıklarla toplamda 5 yıldır matematik öğretmeni olarak
çalışmaktayım. Bunun yanı sıra öğrenci kayıt ve velilerle görüşme işleriyle de
ilgileniyorum.
Ortalama bir sınavın maliyeti yaklaşık 5000 TL’dir. Bu maliyeti azaltmak için diğer
dershaneler ile birlikte ortak sınav yapıyoruz. Öğrencilere uygulanacak indirim
oranlarını biz Ahi Dershanesi olarak önceden açıklamıyoruz; öğrencilerin aldıkları
puanlara göre bu oranları belirliyoruz. Her dershane bu indirimleri kendisi belirliyor.
Dershane ücretlerini diğer dershanelerle birlikte belirlemek gibi bir uygulamamız
bulunmamaktadır.”
13-10/137-72
5/9
(16) Bizim Anadolu Bil İlköğretim Dershanesi ortağı ile yapılan görüşmede şu hususlar
belirtilmiştir:
“Sadece ilköğretime yönelik faaliyet gösteriyoruz. Geçen seneki ortak sınav
uygulamasına ilişkin toplantıya Bil ve Sistem dışında altı dershane katıldı. Sınav
öncesinde yapılan toplantıda sınav sonuçlarına göre ortak indirim ve fiyat belirleme
konusu da konuşuldu. Ben Çorum’daki bir dershaneci arkadaşı (Mustafa Şimşek – İlk
Bil Dershanesi) aradım. Bu şahıs bu tür bir indirim ve fiyat belirlemenin yasak
olduğunu ve Rekabet Kurulu’nun Çorum ilindeki bu tür bir girişime müdahale ettiğini
söyledi. Bunun üzerine ortak indirim ve fiyat belirleme girişiminden dershaneler olarak
vazgeçildi.”
(17) Sistem Dershanesi Kurucu ortağı ile yapılan görüşmede şu hususlar ifade edilmiştir:
“Dershanemiz daha önce Özel Ayan (Ar) Dershanesi’nin Merzifon Şubesi idi. Daha
sonra 2011 yılında Tanyeri Dershanesi’ne devrettik, ancak bir ay içinde satış
işleminden vazgeçildi ve dershaneyi biz tekrar devraldık. Bu arada da Ar
Dershanesi’ni kapattığımız için şu anki İlgi Sistem Dershanesini kurduk.
Seviye belirleme sınavlarını birlikte yapmak üzere 2011 yılında Merzifon ilçesindeki
dershanelerin katıldığı bir toplantıya ben de katıldım, fakat ortak sınav uygulamasına
katılmamaya karar verdik. Daha sonraki toplantıya işletmemizi devrettiğimiz dershane
olan Tanyeri Dershanesi’nin ortağı Aydın ERCAN katılmış olabilir. Biz dershane olarak
geçen sene yapılan ve bu sene yapılacak olan ortak sınav uygulamasına da
katılmadık.”
(18) Merzifon İlköğretim Dershanesi ortağı ile yapılan görüşmede aşağıdaki hususlar ifade
edilmiştir:
“Sadece ilköğretime yönelik dershane işletiyoruz. 2011 yılının Haziran ayında Merzifon
ilçesinde bazı dershaneler olarak ortak sınav uygulama konusuna yönelik toplantı
yaptık; bu toplantıda Ahi Dershanesi Müdürü bulunmamaktaydı. Ortak sınav
uygulamamızdaki amacımız, ayrı yapılan sınavların öğrencilere olan olumsuz etkilerini
en aza indirgemek ve sınav maliyetlerini düşürmekti. Toplantıda ortak sınav
sonrasındaki sıralamaya göre dershanelerin aynı indirimi uygulama konusu da
tartışıldı, ancak bu kabul görmedi ve itirazlar geldi. Sonuç olarak sınav ortak yapıldı,
ancak herkes dilediği fiyatı ve indirim oranını uyguladı. Ayrıca her dershanenin liste
fiyatı birbirinden farklı olduğu için aynı oranda indirimler uygulansa bile öğrenciler için
farklı fiyatlar ortaya çıkmaktadır. Biz de sınavdan sonra kayıt yaparken kendi
belirlediğimiz ücretler ve indirim oranlarını uyguladık. Ayrıca zaten yerel bir dershane
olarak bizim zincir dershanelerle rekabet edebilmemiz için temel fiyatlarımızın düşük,
indirimlerimizin de yüksek olması gerekmektedir.”
I.4. Değerlendirme
(19) Başvurunun konusunu, Merzifon’da bulunan tüm dershanelerin aralarında anlaşarak
ortak bir sınav uygulaması ile alınan puan neticesinde belirlenen indirime göre tek fiyat
üzerinden kayıt yaptığı iddiası oluşturmaktadır. Başvuru sahibi ile yapılan
görüşmelerde, söz konusu uygulamanın üniversite ve ortaöğretim sınavlarına hazırlık
kurslarının son sınıflarında yoğunlaştığı ifade edildiğinden ve ayrıca talep bu sınıflarda
yoğunlaştığından söz konusu sınıflar değerlendirmeye alınmıştır.
(20) Önaraştırma sırasında Raportörlerce, ortak sınav uygulamasının Merzifon’da 2012
yılında ilk defa uygulandığı ve 2013 yılına yönelik olarak da tekrarlandığı, bununla
birlikte geçen sene söz konusu uygulamaya başvuruda belirtilenin aksine tüm
dershanelerin katılmadığı, Sistem Dershanesi’nin ve bu sene kapanma sürecinde
bulunan Özel Bil Dershaneleri Merzifon Şubesi’nin geçen sene uygulamanın dışında
13-10/137-72
6/9
kaldığı, bu sene de yine Sistem Dershanesi’nin ve ayrıca Uğur Dershanesi’nin anılan
uygulamaya katılmadığı öğrenilmiştir.
(21) Önaraştırma safhasında ayrıca incelenen yedi dershaneden Bizim Anadolu Bil
İlköğretim Dershanesi’nin ve Merzifon İlköğretim Dershanesi’nin sadece ilköğretim
sınıflarına yönelik faaliyet gösterdiği, Merzifon Dershanesi’nin ise sadece üniversite
hazırlık kurslarına yönelik hizmet verdiği tespit edilmiştir.
(22) Merzifon’da yer alan incelemeye konu dershanelerin tek fiyat tespiti konusunda birlikte
hareket edip etmediğine yönelik olarak anılan dershanelerden yerinde inceleme
sırasında, ücret ilan bildirim formu ile Milli Eğitim Bakanlığı’na bildirilen 2012-2013
öğretim yılına ilişkin birim ders saati ücretleri, yıllık fiyat listesi ve 8.sınıf ile 12.sınıf
öğrencilerinin kayıt ücretlerinin bulunduğu liste alınmıştır. Dosya mevcudunda yer alan
tablolardan, incelemeye konu teşebbüslerin 8. sınıf ve 12. sınıf bazında birim ders
saati ücretlerinde ve liste fiyatlarında yeknesaklığın bulunmadığı anlaşılmıştır.
(23) Önaraştırmaya konu teşebbüslerden elde edilen 8. sınıf ve 12. sınıf öğrencilerinin
kayıt ücretlerinin bulundukları listeler minimum, maksimum ve ortalama fiyatlar
bakımından da incelenmiştir. Dosya mevcudu bilgilerden; dershanelerin 8. sınıf ve 12.
sınıflar için uyguladıkları maksimum fiyatların birbirinden farklı olduğu, maksimum
fiyatların genelde liste fiyatların altında kaldığı, ayrıca dershanelerin ortalama
fiyatlarının da birbirinden ayrıştığı görülmüştür. İncelemeye konu dershanelerin
öğrenci kayıt ücreti listelerinin incelenmesinden çıkan bir diğer sonuç ise, her
dershanede öğrencilere yönelik uygulanan fiyatların kendi içinde de tek bir fiyattan
ziyade çeşitlilik gösterdiğidir.
(24) Yapılan inceleme ve sayısal değerlendirmeler neticesinde, 2012-2013 dönemi için
tarafların aralarında anlaşarak tek fiyat uyguladığı veya aynı oranda indirimler
belirlediğine ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılamamıştır. Ancak, Merzifon
Dershanesi’ndeki inceleme sırasında elde edilen 14.06.2011 tarihli “Merzifon
Dershaneler Birliği Ana Sözleşmesidir” başlıklı belgede geçen bazı ifadelerin
değerlendirilmesi gerekmektedir. Söz konusu belgedeki ifadeler aşağıdaki gibidir: “…
1. Seviye belirleme sınavı tek sınav halinde birlikte yapılacak (Derece ve indirimler
her dershane için geçerli olacak).
2. Derslere her dershane aynı tarihte başlayacak, dersleri aynı tarihte bitirecek
(YGS-SBS haziranın sonuna kadar başlatılmayacak, temmuzda kesinlikle ders
yapılmayacak).
3. Her iki grup öğrenciye (lise-ilköğretim) birebir ders çalıştırılmayacak (sadece
sınıf etütleri yapılacak).
4. Kitaplar ve tüm kaynak, 1 Hazirandan sonra öğrencilere dağıtılacak (Erkenden
kaynak verilmeyecek).
5. Dershanesini seçmiş kaydını yaptırmış öğrenci rahatsız edilmeyecek (Bir
dershaneden öğrencinin kaydı silinmeden diğer dershaneye kayıt yapılmayacak).
6. 31 Ocaktan itibaren hiçbir öğrencinin geçerli bir mazereti olmadan kaydı
silinmeyecek ve öğrenci dershaneye devam etmese bile vaat edilen ücretin
tamamı veliden tahsil edilecek.
7. Etik değerlere saygı duyulacak (dışarıdan öğrenci isimleri bulunarak
dershanelerde eğitim görmeyen öğrencilerin reklamı yapılmayacak).
8. Dershane reklamları sadece el broşürü ve herkesin kendi binasına asılarak
yapılacak (Ayrıca farklı bir binaya daha reklam asılabilecek).
13-10/137-72
7/9
9. Okullarda hiçbir dershane hiçbir surette deneme sınavı yapmayacak
(dershanelerin kendi yayınlarının adı kullanılarak hülle sınavı da dahil sınav
yapılmayacak).
10. Okullara yapılan (köşe, tadilat, çiçek, promosyon, kermes, geceler, vb)
yardımlar en fazla 50 TL’yi geçmeyecek (Ayrıca iki davetiye alınabilecek).
11. Ödeme yapmayan veliler tespit edilerek karşılıklı bildirilecek.
12. Alınan kararların uygulanabilmesi için her dershane 25.000 TL’lik senet
imzalayarak denetleme yapacak yetkiliye verecek.
13. Alınan kararların denetlenmesi profesyonelce yapılacak (Dershaneler Birliği
Yönetimine denetleme yetkisi verilecek)
14. Yukarıdaki kararlara uymak her şeyden önce vicdani bir sorumluluk olmalıdır
(Kimse hileye tevessül etmemelidir, gerçek kayıt başka yönetime gösterilecek
kayıt başka olmamalıdır).
15. Bir sonraki yıl için kaydı yapılmış öğrencileri sınıflarda yer olsa bile bir önceki
yılın sınıflarına alınmayacak.
16. Yukarıdaki kurallara aşağıdaki dershane müdürleri uyacaklarını taahhüt
ederler.”
(25) Yukarıda yer verilen belgenin altında Merzifon Dershanesi, Tanyeri Dershanesi, Uğur
Dershanesi, Bizim Anadolu Bil İlköğretim Dershanesi, Merzifon İlköğretim Dershanesi
ve Final Dershanesi müdürlerinin imzası bulunmaktadır. Ahi Dershanesi müdürü için
de bir imza yeri açılmış olmakla birlikte, kendisinin bu toplantıya katılmadığı
öğrenilmiştir. Ayrıca Tanyeri Dershanesi’nin de bu toplantının yapıldığı sırada o
zamanki Ar Dershanesi’nden (şimdiki Sistem Dershanesi) devralınarak kurulan bir
dershane olduğu, fakat devralma işleminden vazgeçildiği, belgede imzası bulunan
Aydın ERCAN’ın da Tanyeri Dershanesi’nin müdürü olduğu, şu anda Sistem
Dershanesi ile bir bağlantısının bulunmadığı, ayrıca Sistem Dershanesi’nin belgede
sözü geçen ortak sınav uygulamasına geçen sene ve bu sene de katılmadığı
öğrenilmiştir. Özetle anılan belgede, incelemeye konu dershanelerden beşinin şu anki
müdürünün imzası bulunmaktadır. Dikkat çeken diğer bir husus, adı geçen belgenin,
başvuruda hariç tutulan Uğur Dershanesi müdürü tarafından da imzalanmış olmasıdır.
(26) Raportörlerce yapılan görüşmelerde; söz konusu belgenin ortak sınav uygulamasının
hayata geçirilmesine yönelik yapılan toplantıda konuşulanlara ilişkin olduğu, belgede
yer alan kararların çoğunun hayata geçirilmediği, toplantının asıl amacının ortak sınav
uygulamasına gidilerek sınav maliyetlerinin düşürülmesi ve ayrı ayrı yapılan dershane
sınavlarının öğrencilere olan olumsuz etkilerini en aza indirgemek olduğu ifade
edilmiştir. Yapılan görüşmelerde ayrıca, Sistem Dershanesi’nin ortak sınav
uygulamasına hiç katılmadığı, Uğur Dershanesi’nin ise bu seneki sınava katılmadığı
öğrenilmiştir.
(27) Bununla birlikte, anılan belgenin ilk maddesinde yer alan “Derece ve indirimler her
dershane için geçerli olacak” ifadesi ortak sınav uygulamasının yanı sıra, indirimlerin
de ortak bir kararla belirlendiği yönünde şüphe oluşturmuş, ayrıca indirimlerin önceden
kararlaştırılmış bir fiyat üzerinden belirlenmiş olabileceği ihtimalini ortaya çıkarmıştır.
Bilindiği üzere, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde rekabeti sınırlayıcı anlaşma,
uyumlu eylem ve kararlar altında yer alan haller arasında sayılan “mal veya
hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her
türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” ifadesi, salt fiyata yönelik eylemlerin
değil, fiyatı oluşturan unsurlar veya her türlü alım/satım koşulunun tespitinin de 4054
13-10/137-72
8/9
sayılı Kanun kapsamında değerlendirileceğine işaret etmektedir. Bu bağlamda
indirimlerin ortak bir fiyat üzerinden olmasa bile birlikte belirlenmesi de bu kapsamda
değerlendirilebilecektir. Nitekim Rekabet Kurulu’nun 17.05.2011 tarih ve 11-31/616-
190 sayılı, Aydın Dershaneler Birliği Derneği tarafından yapılan seviye belirleme
sınavı sonuçlarına göre öğrencilere tüm dershanelerde geçerli olan indirim çekleri
dağıtıldığı iddiasına ilişkin kararında, dershanelerin maliyetlerini azaltmak amacıyla
ortak sınav uygulamasına gitmesinin 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilemeyeceği, bununla birlikte indirim çeki uygulamasının indirim verilecek
öğrenci sayısını ve teşebbüsler arasındaki fiyat rekabetini kısıtlaması nedeniyle 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal niteliğinde olabileceğine işaret edilmiştir.
Dershanecilik hizmetleri pazarında fiyat tespitine ilişkin bir ihlal; anlaşma, uyumlu
eylem veya teşebbüs birliği kararları yoluyla ilan edilecek ücretlerin ve/veya
öğrencilere uygulanacak minimum ücretlerin belirlenmesi şeklinde olabileceği gibi;
verilecek indirimlerin miktarının veya alt-üst limitlerinin belirlenmesi şeklinde de ortaya
çıkabilecektir. Bu uygulamalardan ilkinde, doğrudan bir fiyat tespiti yapılmak suretiyle
rakipler arasındaki fiyat rekabeti ortadan kaldırılırken, ikincisinde rakipler arasındaki
fiyat rekabeti bütünüyle ortadan kaldırılmamakla birlikte, dolaylı bir fiyat tespiti ile
fiyatlar kontrol altında tutulmakta ve son tahlilde rekabet kısıtlanmaktadır.
(28) Bununla birlikte, yapılan görüşmelerde yukarıdaki belgede yer alan ifadelerin
toplantıda konuşulanların bir kaydından ibaret kaldığı, uygulanma olanağı bulamadığı,
her dershanenin sınav sonunda indirimlerini kendisinin belirlemeye devam ettiği,
ayrıca Merzifon Dershaneler Birliği adında herhangi bir resmi oluşumun da
bulunmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca ortak sınav-indirim uygulamasına ilişkin belirtilmesi
gereken diğer bir konu, yukarıda adı geçen belgenin altında imzası bulunan
dershanelerin hepsinin aynı alana yönelik hizmet vermediği; örneğin Bizim Anadolu Bil
İlköğretim Dershanesi ile Merzifon İlköğretim Dershanesi’nin sadece ilköğretim
sınıflarına yönelik, Merzifon Dershanesi’nin sadece ortaöğretim sınıflarına yönelik
hizmet verdiği hususudur. Yerel ya da zincir dershane oluşlarına göre dershanelerin
büyüklüklerinin, karar mercilerinin ve maddi olanaklarının farklılaşması da indirimlere
yönelik ortak bir kararın uygulanmasını zorlaştırmaktadır. Ayrıca yerinde inceleme
sırasında hangi indirim oranının hangi dilime uygulanacağına ilişkin herhangi bir
belgeye de ulaşılamamıştır.
(29) Son olarak, anılan belgede yer alan ortak sınav ve indirim dışındaki maddeler de
rekabet ve tüketici faydası bakımından değerlendirilmiş ve belgede yer alan 7. ve 11.
madde haricinde kalan diğer maddelerde de dolaylı olarak rekabeti kısıtlayabilecek ve
tüketicilerin (veliler, öğrenciler, okullar) faydasını azaltabilecek ifadelerin olduğu
görülmüştür. Örneğin, anılan belgenin üçüncü maddesinde yer alan “Her iki grup
öğrenciye (lise-ilköğretim) birebir ders çalıştırılmayacak (sadece sınıf etütleri
yapılacak)” ifadesinin dershanelerin bu konuda birbirleriyle olan rekabetini sınırlayarak
tüketicinin birebir ders alma konusundaki olanaklarını sınırlandırabileceği, dokuzuncu
maddede yer alan “Okullarda hiçbir dershane hiçbir surette deneme sınavı
yapmayacak” ifadesinin dershanelerin bu alandaki rekabetini kısıtlayarak öğrencilerin
deneme sınavlarının faydalarından mahrum kalmasına yol açabileceği ve 15.
maddesinde yer alan “Bir sonraki yıl için kaydı yapılmış öğrencileri sınıflarda yer olsa
bile bir önceki yılın sınıflarına alınmayacak” ifadesinin de daha önce birbirleriyle bu
alanda rekabet halinde olduğu anlaşılan dershanelerin bir sonraki yıl için erken kayıt
yaptıran öğrencilerin devam etmekte olan derslere girmesinin önüne geçerek yine
tüketici faydasını azaltabileceği kanaatine varılmıştır.
(30) Yapılan inceleme sonucunda, Mezifon’daki dershanelerin 8. sınıf ve 12. sınıflara
yönelik tek bir fiyat üzerinden kayıt yaptığına ilişkin herhangi bir bulguya
13-10/137-72
9/9
ulaşılamamıştır. Ortak sınav uygulaması sonucu ortak indirim üzerinden kayıt
yapılması hususuyla ilgili ise alınan kararın dershaneler tarafından uygulanmadığı
kanaatine ulaşılmıştır. Ancak indirimlerin ortak belirlenmesi yönünde bir girişime
teşebbüs edilmesi ve ayrıca “Merzifon Dershaneler Birliği Ana Sözleşmesidir” başlıklı
belgede yer alan fiyat dışındaki diğer hususların da doğrudan ya da dolaylı olarak
rekabeti ve tüketici faydasını azaltabilecek nitelikte olması nedeniyle anılan
teşebbüslere görüş yazısı gönderilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(31) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Amasya ilinin Merzifon ilçesinde faaliyet göstermekte olan İsmail Hami Danişmend
Eğitim Turizm Gıda Tarım ve Nakliye San. Tic. Ltd. Şti., Aydıncan Eğitim Öğretim
Turizm Gıda İnşaat Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti., Uğurlu Özel Eğitim Gıda
Turizm Ticaret Sanayi Ltd. Şti., Özel Özbilge Eğitim Öğretim ve Tic. Ltd. Şti., Özel
Ahi Eğitim Öğretim Basın Yayın Pazarlama Danışmanlık Gıda İnşaat Turizm Tic. ve
San. A.Ş., Çorum Final Eğitim Hizmetleri ve Tic. A.Ş. ve Özel Bilgi Eğt. Öğrt. İnş.
Oto-Kırt. Tic. San. A.Ş. unvanlı teşebbüslerin aralarında anlaşarak tek fiyat
üzerinden kayıt yaptığına ilişkin iddialar bakımından şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına,
2- Diğer iddialar bakımından ise, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca bu
aşamada soruşturma açılmamasına; bununla birlikte, elde edilen bulgu ve emareler
dikkate alınarak; söz konusu karar, eylem ve işlemlerden kaçınılması ve rekabet
kurallarına uygun davranılması gerektiğinin, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca ilgili teşebbüslere bildirilmesi için Başkanlığın
görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy