Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-63 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-90/1153-446
Karar Tarihi : 13.12.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Neşe Nur ONUKLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Owens Corning Temsilcisi: Av. İzzet M.SİNAN
c/o LGL Consulting İş Kuleleri Kule 2 Kat:6 4. Levent- İstanbul
20
D. TARAFLAR : Owens Corning
One Owens Corning Parkway Toledo, Ohio 43659 ABD
Compagnie de Saint-Gobain
Les Miroirs, Avenue d’Alsace 18 92096 La Défence
Cedex FRANSA
E. DOSYA KONUSU: Amerikan Owens Corning şirketinin, Fransız şirketi
Compagnie de Saint-Gobain’e ait olan cam elyaf takviye faaliyetlerini satın alma
işlemine izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.4.2007 tarih ve 2721 sayı ile giren ve
en son 3.12.2007 tarih ve 7996 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 4.12.2007
tarih ve 2007-3-63 /Öİ-07-ÜG sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 4.12.2007 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/257 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-90 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
1. Owens Corning şirketinin, Compagnie de Saint-Gobain’e ait olan cam elyaf
takviye faaliyetlerini satın alma işleminin; “kaba fitil”, “kuru kırpılmış elyaf”, “kırpılmış
filamanlı keçe” ve “kompozit kumaşlar” pazarları bakımından, anılan pazarlarda
tarafların toplam pazar payı ve cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen eşiklerin
altında kalması nedeniyle izne tabi bir işlem olmadığı,
2. Diğer yandan, pazar payı eşiğinin geçilmesi nedeniyle, söz konusu işlemin
“bileşik fitil” ve “sonsuz filamanlı keçe” pazarları bakımından 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu, 50
07-90/1153-446
2
3. Bu işlem sonucunda “bileşik fitil” pazarı bakımından 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesinde belirtilen hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığı,
4. Ancak “sonsuz filamanlı keçe” pazarında devralma işlemi sonrasında
Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum oluşacak olması nedeniyle,
işleme OC’nin Belçika’nın Battice bölgesinde bulunan “sonsuz filamanlı keçe” tesis
ve faaliyetlerini devralma tarafları ile ilgili olmayan üçüncü kişilere devretmesi
koşuluyla izin verilebileceği
kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir. 60
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Owens Corning (OC)
OC, Delaware’de kurulmuş bir ABD şirketidir. OC, yapı malzemelerinin ve fiberglas
takviye ürünlerinin üretim ve satışı ile iştigal etmekte olup, Türkiye’de imalat
yapmamaktadır ve (………TİCARİ SIR……..) 70
Tablo 1: OC’nin Ortaklık Yapısı
OC Hissedarları*
%
Owens Corning/Fibreboard Asbestos Personal
Injury Trust
(…)
D.E. Shaw Laminar Portfolios L.L.C. (…)
Harbinger Capital Partners Master Fund I, Ltd. (…)
Matlin Patterson Global Partners II LLC (…)
Highland Capital Management, L.P. (…)
Franklin Mutual Advisers, LLC** (…)
King Street Capital Management LL (…)
J.P. Morgan Securities Inc. (…)
Diğerleri (44 idareci ve müdür dahil; bu 44’ün
hisseleri % 0.1 civarındadır).
(…)
*(….Ticari sır….)
**(…Ticari sır….)
OC’nin yönetim kurulu üyeleri; (………….), (………….), (………….), (………….),
(………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….),
(………….), (………….), (………….), (………….), (………….) ve (………….)’dan
oluşmaktadır.
80
H.1.2. Compagnie de Saint-Gobain (SG)
SG, merkezi Fransa’da bulunan bir Fransız şirketidir. Saint-Gobain Grubu (i) düz
cam; (ii) ambalaj; (iii) alçı, sıva, yalıtım ve boru dahil olmak üzere inşaat ürünleri; (iv)
yapı malzemelerinin dağıtımı, ve (v) seramik ve plastik, aşındırıcılar ve takviye
ürünleri de dahil olmak üzere “yüksek performanslı malzemeler” şeklinde beş ana
gruba ayrılan ürünlerin imalat ve satışıyla iştigal eden bir dizi şirketi kontrol
etmektedir.
07-90/1153-446
3
90
Tablo-2: SG’nin Ortaklık Yapısı
SG Hissedarları %
Group Savings Plan* (…)
Caisse des Dépots et Consignations (…)
COGEMA (A French mining company) (…)
AXA Group (…)
Treasury Stock (…)
Diğerleri (SG’nin 220,000 civarlarınde hissedarıi vardır;
yönetim kurulu üyeleri hisseleri % 0.5’in altındadır).
(…)
*SG’nin işçileri için ayrılmış bir plan.
SG’nin yönetim kurulu üyeleri; (………….), (………….), (………….), (………….),
(………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….),
(………….)’den oluşmaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı 100
Anılan devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarları; (i) “Kaba Fitil”, (ii) “Bileşik Fitil”;
(iii) “Kuru Kırpılmış Elyaf (KKE)”, (iv) “Kırpılmış Filamanlı Keçe (KFK)”, (v) “Sonsuz
Filamanlı Keçe (SFK)” ve (vi) “Kompozit Kumaşlar” olmak üzere altı farklı ürün pazarı
olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devir işlemine konu olan şirketin ürünlerinin satış ve dağıtımının ülke çapında
yapılmasından dolayı, söz konusu işlemin etkilerinin dikkate alınacağı coğrafi pazarı, 110
“Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” dahili olarak tespit edilmiştir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
Dosya konusu işlem OC’nin, SG’ye ait fiberglas takviye ürünü faaliyetlerinin ve
kompozit kumaş faaliyetlerinin kontrolünü tamamen devralmasıyla ilgilidir. Söz
konusu işlem taraflar arasında 26.7.2007 tarihinde imzalanan “Alım Sözleşmesi” ile
düzenlenmektedir. İşlemin kapanışı sözleşmenin “Kapanışın Ön Şartları” başlıklı 10. 120
bölümünde de ifade edildiği üzere ilgili rekabet otoritelerinden gerekli izinlerin
alınması ile gerçekleşecektir. Anılan sözleşmenin giriş bölümünde (i) İktisap Edilmiş
SG İştiraklerinin, (ii) İtalya Metalinin (ii) Brezilya Metalinin, ve (iv) İktisap Edilmiş SG
Fikri Mülkiyetinin OC’ye devredileceği ifade edilmektedir.
İktisap edilmiş SG iştirakleri detaylı olarak aynı isimle sözleşmenin “Tanımlar” başlıklı
Ek A bölümünde açıklandığı üzere SG’nin faaliyetine ilişkin olarak elinde
bulundurduğu tüm maddi ve fikri varlıkları içermektedir. SG’nin faaliyeti ise yine
sözleşmenin “Tanımlar” bölümünde “Faaliyet” başlığı altında detaylandırılan fiberglas
takviye ürünleri ve kompozit ürünleri ifade etmektedir. 130
İtalya Metali ve Brezilya Metali ise “Alım Sözleşmesi” Ek M de yer alan ve SG’nin
faaliyetlerini yürütürken yararlandığı ve devir öncesinde elinde bulunan bir miktar
07-90/1153-446
4
rodyum ve platin demiri ifade etmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden OC ve
SG’nin “bushings” (kovan) faaliyetleri olduğu, “bushings”in fiberglas takviye ürünleri
üretiminde kullanılan çok delikli metal diskleri ifade ettiği, ömürleri yaklaşık 6 ay olan
bu disklerin dayanıklı olmaları için platin ve rodyum demirlerinden üretildiği
anlaşılmaktadır. Ayrıca 6 aylık süre sonunda “bushings” in eritilerek yeniden disk
haline getirildiği ve kullanıldığı, SG’nin sadece kendi üretiminde kullanmak için
“bushings” ürettiği, OC’nin ise hem kendisi için hem de satış için üretim yaptığı, 140
bununla birlikte Türkiye ve Avrupa’ya satışının olmadığı anlaşılmıştır. Hâlihazırda
OC’nin Türkiye’ye “bushings” ya da “bushings” üretiminde kullanılan metal satışı
olmaması nedeniyle bu ürün ilgili ürün pazarı içerisinde değerlendirilmemiştir.
Sözleşmenin giriş bölümünde değinilen devre konu son öğe “İktisap Edilmiş SG
Mülkiyeti”dir. Sözleşme ile SG tarafından OC’ye devredilen tüm patent, marka ve
lisans haklar ile teknik bilgi ve know-how bu grupta yer almaktadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde yer alan tanımlamaya göre bir işlemin
devralma sayılabilmesi için, “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir 150
teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması ve kontrol
etmesi” gerekmektedir. Bu çerçevede, SG’nin fiberglas takviye ürünleri ve kompozit
ürünlere ilişkin tüm maddi ve fikri varlıklarının OC tarafından devralınması işlemi
1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir devralmadır.
H.3.2. Tarafların İlgili Pazardaki Payları ve Ciro Bilgileri
İnceleme konusu devralma işleminin 1997/1 Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca izne tabi
bir işlem olup olmadığının belirlenmesi için tarafların ilgili pazarlardaki pazar payı ve 160
ciro bilgilerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Tarafların 2005 yılına ilişkin tahmini pazar paylarına aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 3: OC ve SG’ye ait Pazar Payları
Pazar Payları (%) Ürün Adı
OC SG Toplam
KFK (…) (…) (…)
SFK (…) (…) (…)
Bileşik Fitil (…) (…) (…)
Kaba Fitil (…) (…) (…)
KKE (…) (…) (…)
Kompozit Kumaşlar (…) (…) (…)
Tarafların toplam pazar paylarının Tebliğ’de belirtilen %25 pazar payı eşiğini aştığı
pazarlar, SFK ve bileşik fitil pazarlarıdır. Tarafların söz konusu ilgili ürün
pazarlarındaki 2005 yılı cirolarına ise Tablo 4’te yer verilmiştir1.
Tablo 4: OC ve SG’nin Ciro Bilgileri 170
Ciro Bilgileri (YTL) Ürün Adı
OC SG Toplam
KFK (…………) (…………) (…………)
SFK (…………) (…………) (…………)
Bileşik Fitil (…………) (…………) (…………)
1 Bildirim Formu’nda ABD Doları cinsinden verilen ciro değerlerinin hesaplanmasında 2005 yılı sonu Merkez
Bankası döviz kuru kullanılmıştır.
07-90/1153-446
5
Kaba Fitil (…………) (…………) (…………)
KKE (…………) (…………) (…………)
Kompozit Kumaşlar (…………) (…………) (…………)
İlgili ürün pazarlarının tamamında tarafların toplam ciroları Tebliğ’de belirtilen 25
milyon YTL eşiğinin altında kalmaktadır.
Bu çerçevede inceleme konusu devralma işlemi Kaba Fitil, Kuru Kırpılmış Elyaf,
Kırpılmış Filamanlı Keçe ve Kompozit Kumaşlar pazarları bakımından izne tabi bir
işlem değildir.
H.3.3. Hukuki Değerlendirme
180
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden OC’nin bu işlem ile amacının fiberglas takviye
ürünleri alanındaki performansını arttırmak SG’nin ise hâlihazırda zayıflamakta olan
faaliyetlerini sonlandırmak ve pazardan çıkmak olduğu anlaşılmaktadır.
Aşağıda devralma işlemine ilişkin olarak izne tabi pazarlar bakımından yapılan
değerlendirmeye yer verilmiştir.
H.3.3.1. Bileşik Fitil
Türkiye’de fitil pazarında rekabet yıl içinde kazanılan veya kaybedilen müşteri 190
sözleşmelerine göre şekillenmektedir. Dolayısıyla teşebbüslerin pazar payları da yıl
içerisinde yaptıkları sözleşmelere göre değişiklik göstermektedir. Örneğin, 2004
yılında SG’nin fitil pazarındaki payı % (…) seviyesinde gerçekleşmişken 2005 yılında
%(…)’ye yükselmiştir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden tarafların 2006 yılında
SG’nin bileşik fitil pazarındaki payının %(…)’ya düştüğünü tahmin ettikleri
anlaşılmıştır.
2005 yılında SG’nin bileşik fitil pazarındaki payı %(…), OC’nin ise %(…) olarak
gerçekleşmiştir. Devralma işleminin gerçekleşmesi halinde, OC’nin pazar payı 2005
yılı pazar payı değerleri esas alınırsa, %(…) olacaktır. Bileşik fitil pazarında 2005 200
yılında OC’nin ve SG’nin Türkiye’deki önemli rakipleri arasında %(…) pazar payıyla
Camelyaf, %(…) pazar payıyla Binani (Hindistan), %(…) pazar payıyla Firos ve %(…)
pazar payıyla muhtelif Avrupalı tedarikçiler yer almıştır. Dolayısıyla, pazarın
yoğunlaşmış bir yapı sergilemekten uzak olduğu kanaatine varılmıştır. Devralma
işlemine izin verilmesi halinde OC’nin fiyatlarını arttırması durumunda, müşteriler çok
sayıda alternatif tedarik kaynağına ulaşabilecektir. Ayrıca, rekabetin yıllık
sözleşmeler ile şekillenmesi, sağlayıcısından memnun olmayan bir müşterinin
alımlarını kolaylıkla bir başka teşebbüse yönlendirmesini mümkün kılmaktadır. Buna
ek olarak, işlem taraflarının Türkiye’de büyük miktarlarda alım yapan birkaç müşterisi
bulunmaktadır. Bu müşterilerin alım gücünün yüksek olması bir tedarikçiden diğerine 210
kolayca geçebilmelerine imkân tanımaktadır.
Diğer yandan, AB Komisyonu da bileşik fitiller pazarında birleşme sonrası toplam
pazar payının % (…) olacağını tespit etmiş ancak planlanan işleme ilişkin olarak;
müşterilerin farklı firmalardan mal alma stratejilerini, bileşik fitilin alt ürün türlerinde
taraf faaliyetlerindeki sınırlı ölçüde çakışmalarını, OC’nin geleceğe yönelik yatırım
planlarını, piyasadaki rakiplerinin gelecek yıllardaki büyüme planlarını ve küresel
07-90/1153-446
6
ölçekte taraf pazar paylarının toplamda %(…) olacağını göz önüne alarak işlemin
pazarda ciddi bir etkisi olmayacağı kanaatine ulaşmıştır.
220
H.3.3.2. Sonsuz Filamanlı Keçe (SFK)
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, 2005 yılında OC’nin pazar payının %(…), SG’nin
pazar payının ise %(…) olarak gerçekleştiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla taraflar
Türkiye’deki yegâne SFK sağlayıcılarıdır. Bu çerçevede devralma işlemine izin
verilmesi halinde OC SFK pazarında %(…) pazar payı ile tekel benzeri konuma
geçecektir. Nitekim inceleme kapsamında raportörlerce görüşülen bir SFK kullanıcısı
devralma işleminin gerçekleşmesi halinde yeni firmanın Türkiye’deki tek SFK
sağlayıcısı olacağını belirtmiştir.
230
Diğer yandan, taraf temsilcisinden işlemin aynı zamanda AB komisyonu tarafından
değerlendirildiği göz önünde bulundurularak işlem hakkında Komisyon tarafından
yapılan değerlendirmeye ilişkin olarak gelen yazıda, Komisyon’un işleme ilişkin süreci
tamamladığı belirtilerek ilgili karar yazı ekinde sunulmuştur. Komisyon kararında SFK
pazarına yönelik olarak OC’nin Belçika’nın Battice bölgesinde bulunan fiberglas
üretim tesisini elden çıkarması şartıyla işleme izin verilebileceği sonucuna
ulaşılmıştır. Söz konusu kararın 150. paragrafında OC’nin SFK üretiminin %(…)’inin
Battice tesisinde gerçekleştirildiği, söz konusu tesisin elden çıkarılması ile tarafların
Avrupa’da SFK pazarındaki birleşik payının %(…)’den (OC %(…), SG %(…)) %(…)
seviyesine (OC %(…)’den az ve SG %(…)) düşeceği ifade edilmektedir. 240
Söz konusu satış işleminin gerçekleşmesi durumunda OC’nin Türkiye pazarında her
hangi bir faaliyeti kalmayacağından tarafların toplam pazar payı hâlihazırda SG’nin
pazar payı olan %(…) olacaktır.
H.3.3.3. Yan Sınırlamalar
Alım Sözleşmesi’nde rekabet etmeme ve bazı personele teklif götürmeme hükümleri
düzenlenmiştir.
250
Genel olarak birleşme/devralma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama
olarak kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz
konusu yasağın “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar
açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir. “Alım
Sözleşmesi’nde yer alan rekabet etmeme ve bazı personele teklif götürmeme
hükümleri her üç kriteri de karşılamaktadır. Dolayısıyla, yan sınırlama olarak
değerlendirilebilecek bu yükümlülüklere işlemle birlikte izin verilebileceği kanaatine
varılmıştır.
I. SONUÇ 260
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Owens Corning şirketinin, Compagnie de Saint-Gobain’e ait olan cam elyaf
takviye faaliyetlerini satın alma işleminin; “kaba fitil”, “kuru kırpılmış elyaf”,
“kırpılmış filamanlı keçe” ve “kompozit kumaşlar” pazarları bakımından, anılan
07-90/1153-446
7
pazarlarda tarafların toplam pazar payı ve cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de
belirtilen eşiklerin altında kalması nedeniyle izne tabi bir işlem olmadığına,
2. Diğer yandan, “bileşik fitil” ve “sonsuz filamanlı keçe” pazarları bakımından pazar 270
payı eşiğinin geçilmesi nedeniyle, söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğuna,
3. Bu işlem sonucunda “bileşik fitil” pazarı bakımından 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesinde belirtilen hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığına,
4. Ancak “sonsuz filamanlı keçe” pazarında devralma işlemi sonrasında 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum oluşacak olması nedeniyle, 280
işleme Owens Corning şirketinin Belçika’nın Battice bölgesinde bulunan “sonsuz
filamanlı keçe” tesis ve faaliyetlerini, devralma tarafları ile ilgili olmayan üçüncü
kişilere devretmesi koşuluyla izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy