Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-1-087 (Devralma)
Karar Sayısı : 20-03/20-10
Karar Tarihi : 09.01.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER : Mehmet Mete BAŞBUĞ, Öykü SARIASLAN,
Esma AKSU, Alican ŞENTÜRK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Shell Overseas Investments B.V.
- AMG Advanced Metallurgical Group N.V.
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Öznur İNANILIR,
Av. Berfu AKGÜN, Av. Umay RONA
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: AMG Advanced Metallurgical Group N.V. ve Shell Overseas
Investments B.V. tarafından bir ortak girişim kurulması işlemine izin verilmesi
talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 17.12.2019 tarih ve 8795 sayı ile
giren bildirim üzerine düzenlenen 31.12.2019 tarih ve 2019-1-087/Öİ sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Bildirimin konusu; AMG Advanced Metallurgical Group N.V. (AMG) ve Royal Dutch
Shell Plc’nin (SHELL) tamamına sahip olduğu iştiraki Shell Overseas Investments B.V.
(SOI) tarafından kontrol edilecek Shell&AMG Recycling B.V. (Ortak Girişim) unvanlı bir
ortak girişim şirketi kurulmasına ilişkindir.
(5) Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bağımsız bir
iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin
oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma
işlemidir. Anılan hüküm çerçevesinde, ortak girişimler bakımından aranan koşullar;
kurulan ortak girişim şirketinin, kurucu teşebbüsler tarafından “ortak kontrol” altında
tutulması ve kurulan şirketin “bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsel)” niteliği
taşımasıdır.
(6) Taraflar arasında akdedilen “Ortak Girişim Sözleşmesi” (Sözleşme) uyarınca Ortak
Girişim’in hisselerinin %(…..) AMG, %(…..) SHELL sahip olacaktır. Bu çerçevede,
Sözleşme incelenmiş olup, yönetim kurulunun oluşumu, toplantı ve karar yeter sayıları
ile üst yönetimin atanması, azledilmesi ve değiştirilmesi gibi işlerin yürütülmesine ilişkin
hususlarda tarafların uzlaşmaları gerektiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla Ortak Girişim’in
SHELL ve AMG’nin ortak kontrolünde olacağı kanaatine varılmıştır.
20-03/20-10
2/4
(7) Bildirim Formunda Ortak Girişim’in, pazarda bağımsız olarak hareket edebilmesi için
yeterli sermayesinin ve kaynaklarının olacağı, bağımsız yönetim ekibinin bulunacağı,
ayrıca Ortak Girişim’e hem AMG hem de SOI tarafından (…..) başlangıç fonu ve zaman
içinde ek fonlar sağlanacağının öngörüldüğü ifade edilmiştir. İlave olarak Ortak Girişim,
ana şirketlerinin belirli işlevleri ile sınırlı kalmayacak, aksine kendi faaliyetlerini
yürütecektir.
(8) Ortak Girişim, pazar mevcudiyetini geliştirmek için geri dönüşüm için kullanılmış
iyileştirici resid katalizörleri1 temin edebilmek adına rafinerilerle ve kullanılmış iyileştirici
resid katalizörlerin geri dönüşüm sürecinden sonra elde edilen endüstriyel metallerin ve
diğer yan ürünlerin alıcıları ile ana şirketlerinden ayrı şekilde sözleşmeler yapacaktır.
Ayrıca Ortak Girişim’in gelecekte de alım ve satım bakımından AMG ve SHELL’den
bağımsız olacağı; tedarik bakımından SHELL ve AMG’ye bağlı olmayacağı; belirsiz bir
süre için faaliyet göstereceği ve kalıcı bir pazar oyuncusu olmasının hedeflendiği ifade
edilmiştir.
(9) Bu açıklamalar çerçevesinde, bildirim konusu işlem sonrasında Ortak Girişim’in
bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getireceği, bu nedenle
işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendi çerçevesinde
bir devralma işlemi niteliğinde olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca, tarafların cirolarının 2010/4
sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen eşikleri aştığı dolayısıyla
bildirim konusu işlemin izne tabi olduğu tespit edilmiştir.
(10) AMG, enerji, altyapı, havacılık ve kimya sektörlerine ürün ve çözümler sunan küresel
bir mühendislik grubu olarak faaliyet göstermektedir. AMG’nin AMG Critical Materials
(AMG CM) iş kolu, ham petrolün işletilmesi sürecinde elde edilen kullanılmış resid
iyileştirici katalizörlerle ilgili olarak petrol rafinerileri için geri dönüşüm hizmetleri
sunmaktadır. AMG CM, halihazırda kullanılmış resid iyileştirici katalizörlerin geri
dönüşüm faaliyetini yalnızca Kuzey Amerika’da gerçekleştirmekte olup, geri dönüşüm
sürecinde elde edilen ikincil ürünlerin satışını ise küresel çaptaki ticari pazarlara
yapmaktadır. AMG, kullanılmış resid iyileştirici katalizörlerin geri dönüşümü ve geri
dönüşüm sürecinde elde edilen ikincil ürünlerin satışı alanında Türkiye’de faaliyet
göstermemektedir. AMG, Türkiye’deki satış faaliyetlerini titanyum kaplamaları, antimon
trioksit satışı gibi ticari faaliyetleri aracılığıyla gerçekleştirmektedir.
(11) SHELL ise petrol ve gaz keşfi, geliştirilmesi ve üretilmesi, petrol ürünlerinin ve
petrokimyasalların rafine edilmesi ve pazarlanması ile yenilenebilir enerjilerin
geliştirilmesi alanlarında faaliyet göstermektedir. SHELL’in tamamına sahip olduğu bir
diğer iştiraki olan Shell Catalyst & Technologies (SCT), resid iyileştirici katalizörler de
dahil olmak üzere çeşitli katalizörleri rafinerilere tedarik etmekte olup, aynı zamanda
ilişkili teknoloji, teknik danışmanlık hizmetleri ile Ar-Ge faaliyetleri de bulunmaktadır.
SHELL, kullanılmış resid iyileştirici katalizörler için geri dönüşüm hizmetleri ya da ilgili
geri dönüşüm sürecinde elde edilen ikincil ürünlerin satışı alanlarında faaliyet
göstermemektedir.
(12) Kurulması planlanan Ortak Girişim’in, Kuzey Amerika dışında, kullanılmış resid
iyileştirici katalizörün satın alınması, geri dönüşümü ve kullanılmış hale getirilmesi
alanlarında faaliyet göstermesi beklenmektedir. Bununla birlikte, Ortak Girişim’in
kullanılmış resid iyileştirici katalizörlerin geri dönüşüm sürecinden elde edilen
1 Resid katalizörler, rafineri kalıntısını, yani damıtma ile elde edilen sıvı, ham petrol hammaddesinden
çıkartıldıktan sonra arta kalan kalitesiz ağır ham petrolü işlemek için kullanılmaktadır. Rafineriler, resid
katalizörler ile rafineri kalıntılarını işleyerek kalıntıyı iyileştirebilmekte ve daha fazla nihai kullanıcı talebi
olan, daha hafif (yüksek değerli) yakıtlar olan, örneğin benzin, dizel ya da kerosen gibi yakıtlar haline
çevirebilmektedir.
20-03/20-10
3/4
vanadyum, ferronikel molibdenim alaşımı ve daha az miktarda kalsiyum alüminat ve
kalsiyum sülfat gibi elde edilen ikincil ürünlerin küresel ölçekte satışını gerçekleştirmesi
de öngörülmektedir. Ortak Girişim’in Türkiye’de yakın gelecekte hem kullanılmış
iyileştirici resid katalizör geri dönüşüm hizmetleri açısından hem de geri dönüşüm
sürecinde elde edilecek ikincil ürünlerin satışı açısından faaliyet göstermesinin
öngörülmediği ifade edilmiştir.
(13) Bu kapsamda bildirime konu işlem hâkim durum oluşturulması ve hakim durumun
güçlendirilmesi açısından değerlendirildiğinde öncelikle AMG ile Ortak Girişim’in
kullanılmış iyileştirici resid katalizörlerin geri dönüşüm hizmetleri alanındaki
faaliyetlerinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Mevcut durumda Türkiye'de, kalitesiz
yakıtı iyileştirmek için artık hidro işlemeye yönelik ve dolayısıyla resid katalizör kullanan
herhangi bir petrol rafinerisi bulunmamaktadır. Bildirim Formundan bu durumun
öngörülebilir gelecekte de değişmeyeceği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, yakın
gelecekte Ortak Girişim’in kullanılmış iyileştirici resid katalizör geri dönüşümü hizmeti
açısından Türkiye'den gelecek herhangi bir talep ile karşılaşmayacağı ifade
edilmektedir.
(14) AMG, işlem sonrasında Ortak Girişim’in faaliyet göstereceği kullanılmış iyileştirici resid
katalizörlerin geri dönüşüm hizmetleri alanında Kuzey Amerika’da faaliyet göstermeye
devam edecek olup, bu alandaki küresel pazar payı yaklaşık %(…..)-%(…..)’tir.
Bununla birlikte, yeni kurulacak Ortak Girişim Kuzey Amerika dışında kullanılmış
iyileştirici resid katalizörün geri dönüşümü alanında faaliyette bulunacaktır. Dolayısıyla,
kullanılmış resid katalizörlerin geri dönüşüm hizmetleri pazarında Türkiye bakımından
herhangi bir yatay örtüşme meydana gelmeyecektir.
(15) Bunun haricinde AMG ile Ortak Girişim’in arasında yatay anlamda örtüşmenin
olabileceği olası pazar, geri dönüşüm sürecinde elde edilecek ikincil ürünlerin satışı
alanıdır. Ortak Girişim’in Türkiye pazarında bu alanda faaliyet gösterebilmesi için
öncelikle geri dönüşüm tesisinin faaliyete geçmesi gerekmektedir. Bildirim Formundan
en az üç yıl sonra böyle bir oluşumun meydana geleceği anlaşılmaktadır. AMG’nin ise
Türkiye’de bu alanda faaliyetinin bulunmadığı belirtilmektedir. Dosyadaki bilgilerden,
AMG’nin, elde edilen/özütlenen ikincil ürünlerin satışı alanındaki herhangi bir pazarda
pazar payının %(…..)’ü aşmadığı anlaşılmaktadır. Ortak Girişim’in ise ilgili pazarda
gelecekteki küresel ve Türkiye arzının ise %(…..)’ü aşmayacağı ifade edilmektedir. Bu
nedenlerle, tarafların geri dönüşüm sürecinde elde edilecek ikincil ürünlerin satışı
pazarındaki faaliyetleri arasında herhangi bir örtüşmenin olmayacağı
değerlendirilmektedir.
(16) SHELL ise ne küresel ölçekte, ne Türkiye'de kullanılmış iyileştirici resid katalizörlerin
geri dönüşümü alanında, ne de elde edilen/özütlenen ikincil ürünlerin tedarikinde
faaliyet göstermektedir.
(17) Bildirim konusu işlemin dikey pazarlar açısından değerlendirilmesinde, SHELL’in
rafineri faaliyetlerinin incelenmesi gerekmektedir. SHELL mevcut durumda ABD’de
resid katalizör kullanan bir rafineri kontrol etmektedir. Ancak resid katalizörlerin tedariki
ile kullanılmış resid katalizör2 ve/veya elde edilen ikincil ürünlerin satışı arasında
herhangi bir hammadde ilişkisi bulunmamaktadır. Ayrıca SHELL AMG'den kullanılmış
2 Hidro işleme sürecinde kullanılan resid katalizörler, ham maddede yer alan kok tortulaşmasının (yani
katı karbon tortularının) ve metallerin resid katalizör üzerinde birikmesi sebebiyle “kullanılmış” bir hale
gelmektedir ve kalıntı maddenin kalitesini artırmak için reaksiyon gerçekleştirme kabiliyetini
azaltmaktadır. Dolayısıyla resid hidro işleme, resid katalizörleri “kullanılmış” resid katalizörlere
dönüştürmektedir. Kullanılmış resid katalizörler, bir petrol rafinerisi açısından genellikle “atık” ürün olarak
değerlendirilmektedir.
20-03/20-10
4/4
resid katalizör geri dönüşüm hizmeti satın almamaktadır. Dolayısıyla, SHELL, AMG ve
Ortak Girişim’in faaliyetlerinin Türkiye’de ve küresel çapta dikey olarak örtüşmediği
anlaşılmıştır.
(18) Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, bildirim konusu işlem sonucunda 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında herhangi bir pazarda hâkim durum
yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy