Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-231 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-71/1149-446
Karar Tarihi : 15.12.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Hilmi BOLATOĞLU, Çağlar Deniz ATA
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Seef Foods S.a.r.L.,
Ana Gıda Otomotiv ve İhtiyaç Maddeleri San. Tic. A.Ş.
Anadolu Endüstri Holding A.Ş.
Temsilcileri: Dr. Metin KANMAZ 20
Bağdat Cad. Ogün Sok. No: 1/23 Caddebostan
Kadıköy/İstanbul
D. TARAFLAR : Seef Foods S.a.r.L.
2-8 Aveneu Charles Deugaule,
LUXEMBURG L-1653
Anadolu Endüstri Holding A.Ş.
Ankara Asfaltı, Umut Sok. No:12 İçerenköy/İstanbul
30
E. DOSYA KONUSU: Ana Gıda Otomotiv ve İhtiyaç Maddeleri San. Tic. A.Ş.’nin
%39 oranındaki hissesinin Seef Foods S.a.r.L. adlı teşebbüs tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.11.2008 tarih, 7789 sayı ile giren ve en
son 1.12.2008 tarih ve 7906 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 2.12.2008 tarih ve 2008-3-
231/Öİ-08-HB sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 3.12.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-40
120/269 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-71 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğu,
- Anılan devralma işlemi sonucunda ilgili pazarlarda bir hakim durum yaratılması ya
da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi yoluyla rekabetin önemli ölçüde
08-71/1149-446
2
kısıtlanmasının söz konusu olmayacağı anlaşıldığından söz konusu devir işlemine
izin verilebileceği, 50
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Ana Gıda Otomotiv ve İhtiyaç Maddeleri San. Tic. A.Ş. (Ana Gıda)
İçecek, otomotiv, kırtasiye, finans, bilişim, sağlık ve ambalaj gibi değişik sektörlerde
faaliyet gösteren Anadolu Grubu, Efes Pilsen, Coca-Cola, Adel-Faber Castell, Isuzu, 60
Kia gibi markaların üretim ve/veya pazarlamasını yürütmektedir. Grubun gıda
alanında ilk büyük yatırımı Ana Gıda’dır. Anadolu Grubu, 2001 yılında Ana Gıda’yı
kurarak Sezai Ömer Madra ve Kırlangıç markalarını devralmıştır. 2008 yılında ise
Ana Gıda Unilever’den Komili markasını devralmış ve bu işleme Kurul, 18.9.2008
tarih ve 08-54/857 sayılı Karar ile izin vermiştir.
Ana Gıda, Kırlangıç, Komili ve Sezai Ömer Madra markaları altında, zeytinyağı,
mısıryağı ve ayçiçeği yağı üretimi gerçekleştirmektedir. Söz konusu markalar altında
özel aromalı (kekikli, biberli, sarımsaklı) zeytinyağı ürünleri, fındık yağı ve Kırlangıç
Gourmet markasıyla üst segment zeytinyağı ürünleri de üretmektedir. Ana Gıda’nın 70
hem yurtiçi hem yurtdışı pazarlarda faaliyeti mevcuttur.
Ana Gıda’nın faaliyetlerinde ihracat da önemli yer tutmaktadır. Ana Gıda, Avrupa,
Kuzey Afrika ve Yakındoğu yanında, özellikle Uzakdoğu ve ABD pazarlarına
Kırlangıç ve Sezai Ömer Madra markalı ürünleri “ambalajlı-markalı” biçimde
sunmaktadır. Bu markalara ilaveten Uzakdoğu pazarına hitaben Selena adlı marka
yaratılmıştır.
Ana Gıda’nın zeytinyağı haricinde zeytinyağından üretilmiş sabun ve kişisel bakım
ürünleri ile diğer bitkisel sıvı yağ pazarlarında da faaliyeti mevcuttur. Ana Gıda’nın 80
hissedarlık yapısı Tablo 1’de sunulmuştur.
Tablo 1. Ana Gıda’nın Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Hisse Sayısı
Pay Oranı
( Yaklaşık) (%)
Anadolu Endüstri Holding A.Ş. 39.999.995 100,00
Anadolu Motor 2 0,00
Tarbes 1 0,00
ABH 1 0,00
Tuncay Özilhan 1 0,00
Toplam 40.000.000 100,00
H.1.2. Seef Foods S.a.r.L. (Seef Foods)
İşlemin devralan tarafında yer alan Seef Foods 2008 yılında dosya konusu devralma
işlemi için özel olarak kurulmuş Lüksemburg orijinli bir şirkettir. Şirketin kontrolü
Bedminster Capital Management LLC unvanlı bir şirket tarafından yönetilen
08-71/1149-446
3
Southeast Europe Equity Fund II (Seef II) unvanlı yatırım fonunda bulunmakta olup 90
bildirim formunda hissedarlarının hiçbirinin bu fon üzerinde herhangi bir kontrolünün
bulunmadığı beyan edilmiştir. Seef II’nin hâlihazırda Türkiye’deki faaliyeti araç
kiralama hizmetleri ile sınırlı olup sıvı yağ pazarında herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır1. Seef II fonunun ortaklık yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.
Tablo 2: Seef II Fonunun Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Pay Oranı (Yaklaşık)(%)
Overseas Private Investment Corporation (…..)
European Bank for Reconstruction and Development (…..)
EMOF LLC (George Soros) (…..)
Industriens Pensionsforsikring (…..)
Diğer (…..)
TOPLAM 100,00
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı 100
İnceleme konusu devralma işleminin konusu olan Ana Gıda temel olarak bitkisel sıvı
yağ alanında faaliyet göstermektedir. Devralan taraf Seef Foods ve bunu kontrol
eden Seef II’nin Türkiye’de Ana Gıda ile çakışan bir faaliyeti bulunmamaktadır.
28.1.2008 tarih ve 06-04/56-M sayılı Kurulu kararıyla yayımlanan İlgili Pazarın
Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında; “…inceleme konusu işlem, gerek
ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet
açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti
bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.” denmektedir. Bu
çerçevede, rekabetçi endişe doğurmayan ya da yapılabilecek her alternatif pazar 110
tanımında rekabetçi endişe doğuran durumlarda ilgili pazar belirlenmeyebilecektir. Bu
nedenle dosya konusu işleme ilişkin olarak ilgili ürün pazarı tanımı yapılmasına gerek
olmadığı kanaatine varılmıştır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Tarafların faaliyet gösterdikleri coğrafi pazarların örtüşmemesi sebebiyle herhangi bir
rekabetçi kaygı yaratmayan devralma işlemi bakımından ilgili coğrafi pazarın
tanımlanmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
120
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
1 Seef II’nin selefi konumundaki Seef fonu daha önce Ağustos 2003’te Unilever’den Yudum’u (Unikom) devralmış
(17.7.2003 tarih ve 03-51/577-253 sayılı Kurul kararı) 2007 yılı mayıs ayında ise Kuveytli NBK (National Bank of
Kuwait) Capital Private Equity’e devrederek (3.5.2007 tarih ve 07-37/393-153 sayılı Kurul kararı) pazardan
çıkmıştır.
08-71/1149-446
4
H.3.1. Kontrol Değişikliği
Dosya konusu işlem, Seef Foods, Anadolu Endüstri Holding ve Ana Gıda arasında
25 Kasım 2008 tarihinde imzalanan “Sermaye Katılım ve Hissedarlık Sözleşmesi”
(Sözleşme) ile düzenlenmiştir. Bu sözleşmeye göre Ana Gıda’ya ait tedavüldeki hisse
sayısı 10.020.000 adet artırılarak toplamda 50.020.000 adede çıkarılacak ve şirketin
sermayesi de 82.000.000 YTL’ye yükseltilecektir. Bu işlemlerden sonra Seef Foods
şirket sermayesinin % 39’unu temsil eden 31.980.000 adet hisseyi iktisap edecektir. 130
İşlem ile birlikte bir adet imtiyazlı hisse (B grubu) tahvil edilecek ve Seef Foods bu
hisseye de sahip olacaktır. Tablo 3’de Ana Gıda’nın işlem öncesi ve sonrasında
ortaklık yapılasına yer verilmiştir.
Tablo 3. İşlem Öncesi ve Sonrası Ana Gıda Ortaklık Yapısı
Devralma Öncesi
Devralma Sonrası
Hissedarlar Hisse Sayısı Pay Oranı (Yaklaşık)(%)
Hissedarlar Hisse Sayısı Pay Oranı (Yaklaşık)(%)
Anadolu
Endüstri
Holding A.Ş.
39.999.995 100
Anadolu
Endüstri
Holding A.Ş.
50.019.995 61
Anadolu
Motor 2 0
Seef Foods 31.980.000 39
Tarbes 1 0
Anadolu
Motor 2 0
ABH 1 0
Tarbes 1 0
Tuncay
Özilhan 1 0
ABH 1 0
Tuncay
Özilhan 1 0 Toplam 40.000.000 100
Toplam 82.000.000 100
Rekabet Hukuku bağlamında devir işlemine dayalı bir yoğunlaşmadan söz edebilmek
için devre konu teşebbüste bir kontrol değişikliğinin gerçekleşmesi gerekmektedir.
Kontrol değişikliği ise tek bir teşebbüsün devre konu şirket üzerinde kontrolü ele
geçirmesi ile oluşabileceği gibi mevcut kontrol yapısının değişmesiyle de ortaya 140
çıkabilmektedir. Dosya konusu olayda Anadolu Endüstri Holding’in mutlak
kontrolünde bulunan Ana Gıda’ya ait hisselerin bir kısmı devredilmekte ve Seef
Foods yeni ortak olarak bu hisseleri iktisap ederek azınlık hissedarı olmaktadır.
Ancak azınlık hissedarlarına tanınan bazı ayrıcalıklar da kontrol değişikliğine yol
açabilmektedir. Bu nedenle inceleme konusu işlem sonrasında kontrolün Anadolu
Grubunda kalmaya devam edip etmediği ortaya konmalıdır.
Ortak kontrol, “iki ya da daha fazla sayıda teşebbüsün, bir diğer teşebbüs üzerinde
doğrudan ya da dolaylı bir şekilde uzun süreli olarak belirleyici etkiyi uygulama
olanağına sahip olması” şeklinde tanımlanmaktadır. Ortak kontrolün meydana 150
gelebilmesi için ana teşebbüslerin hiç birinin tek başına karar alma yetkisinin
08-71/1149-446
5
bulunmaması ve ilgili tarafların iradesinden bağımsız yeni bir iradenin ortaya çıkması
gerekmektedir. Bu ise şu üç halde mümkün olabilmektedir:
- Ana teşebbüslerin eşit oy hakkına sahip olması veya karar organlarında eşit
üyeyle temsil edilmesi,
- Ana teşebbüslerden bazılarının azınlık paylarına sahip olmasına rağmen veto
haklarını ellerinde bulundurması,
- Oylamalarda ortak hareket edilmesi.
İnceleme konusu sözleşmenin “Yönetim Kurulunun Yapısı” başlıklı 5.1. maddesi şu
şekildedir: 160
“A Grubu hissedarlar, Yönetim Kurulu üyesi olarak seçmek için 7 (yedi) kişi atama
hakkına sahip olacaklardır, ve Seef Foods, Şirketin sermaye hissesinin % 7,8 veya
daha fazlasını temsil eden Hisselere sahip olduğu müddetçe, B grubu Hissedarlar,
Yönetim Kurulu Üyeleri olarak seçmek için 2 (iki) kişi atamaya yetkili olacaklardır…”
Bu hükümden de anlaşılacağı gibi toplam 9 kişiden teşekkül edecek olan yönetim
kurulunun yedi üyesi Anadolu Holding tarafından ve iki üyesi ise Seef Foods
tarafından atanacaktır.
Sözleşmenin “Yönetim Kurulunun Toplantı Nisabı ve Oylama Gereklilikleri” başlıklı 170
5.4. maddesi ise şu şekildedir:
“Yönetim Kurulu için toplantı nisabı, sırasıyla 5 (beş) Yönetim Kurulu üyesi olumlu ve
olumlu oy olacaktır; bununla birlikte, SEEF Foods, Şirketin sermaye hissesinin % 7,8
veya daha fazlasını temsil eden hisselere sahip olduğu sürece, aşağıdaki hususlar ile
ilgili olarak, her iki B Grubu Yönetim Kurulu Üyesinin mevcut olması, olumlu oyları ve
izni aşağıdakiler için geçerli olacaktır”
Bu madde devamında özel karar nisabı aranan haller,
Şirket sözleşmesinin değiştirilmesi için yapılacak her türlü teklif,
Hisse senedi ihracı, ihraç edilmiş sermaye üzerindeki değişiklikler, şirket içi hisse
opsiyon uygulamaları, 180
200.000 Avro’yu aşan ancak yıllık 1.000.000 Avro’yu aşmayan şekilde İştirakler
ile her türlü sözleşme içine girilmesi,
Şirketle ilgili herhangi bir birleşme veya konsolidasyon işlemleri, aktiflerin veya
şirket hisselerinin önemli bir kısmının satışı, diğer bir teşebbüsün hisselerinin
veya aktiflerinin önemli bir kısmının iktisabı,
1.500.000 Avro’yu aşan her türlü yatırım, 1.500.000 Avro’luk bir değerin üzerinde
üçüncü taraflar lehine şirket tarafından herhangi bir garanti ihracı,
Şirketin, ortak teşebbüsün veya iştirakin ortaklık sözleşmesinin değiştirilmesi veya
düzenlenmesi,
İhtiyari iflasın veya yeniden yapılanma başvurularının onayı veya yapılması, 190
şirketin feshi veya diğer feshin onaylanması
olarak sayılmıştır.
İnceleme konusu sözleşmede yer alan bu düzenleme, azınlık payına sahip olan
teşebbüsün veto hakkına sahip olması durumuna uymaktadır. Yukarıda da yer
verildiği üzere yönetim kurulunun teşekkülüne ve işleyişine dair Sözleşme’de
düzenlenen hükümler ile Seef Foods tarafından atanan üyelere çeşitli konularda veto
hakkı verilmiştir. Kurulca, ortak girişim şirketinin üst düzey yöneticilerinin atanması,
bütçenin onaylanması, işletme planı ve yatırımlar gibi konulardaki veto yetkilerinin
ortak kontrol tesis ettiği kabul edilmektedir. 200
08-71/1149-446
6
Bu bağlamda Sözleşme ile Seef Foods tarafından atanan yönetim kurulu üyelerine
(ve dolayısıyla Seef Foods’a) verilen çeşitli önemli kararları veto etme yetkisinin Ana
Gıda üzerinde bir ortak kontrol oluşmasını sağladığı ve bu şeklide devre konu Ana
Gıda’nın kontrolünde kalıcı bir değişiklik meydana getirdiği kanaatine varılmıştır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendi kapsamında ortak girişim olarak kabul
edilen haller anılan Tebliğ’de öngörülen eşiklerin aşılması durumunda 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi dahilinde yoğunlaşma analizine tabi tutulurken, diğer haller 4.
madde kapsamında incelenmektedir. Bu noktada ortak kontrolün varlığının 210
saptanmasının ardından 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında yoğunlaşma doğurucu bir
ortak girişimin söz konusu olup olmadığını incelemek gerekmektedir.
H.3.2. Ortak Girişim
1997/1 sayılı Tebliğ’in ikinci maddesinin (c) bendine göre, “Amaçlarını
gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir
iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim
arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint-
venture)” birleşme/devralma sayılan hallerden kabul edilmektedir. Bu hüküm 220
doğrultusunda teşebbüsler arası bir işlemin birleşme veya devralma sayılabilmesi için
taşıması gereken unsurlar şunlardır:
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması.
İnceleme konusu işlemin, yukarıda ter verilen her üç unsuru da taşıdığı dosya
mevcudu bilgi ve belgeden anlaşılmıştır. Dolayısıyla işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in
2(c) maddesi kapsamında ortak girişim niteliğinde bir yoğunlaşma işlemidir. 230
H.3.3. Değerlendirme
Dosya konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen eşikler
açısından değerlendirilmesi gerekmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden Ana
Gıda’nın 2007 yılı cirosunun (…………) YTL olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu
devralma işlemi ile 25 milyon YTL’lik ciro eşiği aşıldığından işlem Rekabet
Kurulu’ndan izin alınması gerekli bir işlemdir.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, “hakim durum yaratmaya veya hakim 240
durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bütünü ya da bir kısmında
herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu” doğuracak birleşme ve devralmalar hukuka aykırı kabul edilerek
yasaklanmıştır.
İnceleme konusu devralma işlemi sonrasında Ana Gıda, Anadolu Endüstri holding ve
Seef Foods’un dolayısıyla Seef II’nin ortak kontrolüne geçecektir. Seef Foods daha
önce de değinildiği gibi devralma işlemi için kurulmuş özel amaçlı bir şirket olup
herhangi bir pazarda faaliyeti bulunmamaktadır. Seef Foods’u kontrol eden Seef II
ise özel bir yatırım fonu olup devre konu Ana Gıda ile çakışan pazarlarda bir faaliyeti 250
08-71/1149-446
7
bulunmamaktadır. Bu çerçevede ana teşebbüslerin kendi aralarında fiilen rekabet
etme durumunda bulunmadıkları anlaşılmaktadır.
İnceleme konusu devir sözleşmesinin 18. maddesiyle sözleşme taraflarına sözleşme
süresi boyunca rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmiştir. İlgili madde ile taraflar,
Türkiye pazarında doğrudan veya dolaylı olarak rekabette bulunmamayı
üstlenmektedirler. Anılan maddedeki düzenlemelerin geçerlilik süresinin, bildirim
konusu devralma işlemini düzenleyen ve ortak kontrolü sağlayan sözleşmenin
yürürlüğü ile sınırlı olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla söz konusu rekabet yasağının
devralma işlemi ile doğrudan ilgili ve başvuru konusu işlemin gerçekleştirilebilmesi 260
için gerekli olduğu, bu nedenle yan sınırlama olarak kabul edilebileceği sonucuna
ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı 270
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy