TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
A.A. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/7244)
Karar Tarihi: 12/9/2018
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucu
:
A.A.
Vekili
:
Av. Şevket TUTULMAZ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, bir gazetenin internet haber arşivinde erişilebilirdurumda olan haber ve yayınlar ile ilgili içeriğin yayından kaldırılmasıyönündeki talebin reddedilmesinin şeref ve itibarın korunması hakkını ihlalettiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 26/5/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
7. Ulusal çapta yayın yapan Yeni Asır gazetesinin 19/4/2001,17/5/2001 ve 13/10/2001 tarihli nüshalarında bir cinayet olayı ile bu olayayönelik ceza yargılaması hakkında haber yapılmıştır. Bu haberler söz konusugazetenin internet haber arşivinde erişilebilir durumdadır.
8. 19/4/2001 tarihli haberde, söz konusu cinayet olayına ilişkinsavcılık tarafından hazırlanan iddianame ile ceza davasının ilk duruşmasınayönelik bilgiler aktarılmıştır. İddianamede yer alan zanlı ifadelerinin aktarıldığıhabere göre bir devlet hastanesinin eski başhekimi, eşi ile ilişkisi olduğu önesürülen yeğeni olan başvurucuyu öldürtmek için kiralık katil tutmuş; kiralıkkatilin başvurucu yerine yanlışlıkla başkasını öldürmesi üzerine başhekimtutuklanmıştır. Haberde, duruşma esnasında yaptığı savunmada başhekiminbaşvurucunun eşine tacizde bulunduğunu ancak başvurucuyu öldürtmeyi aklındanbile geçirmediğini anlattığı belirtilmiştir.
9. 17/5/2001 tarihli haberde, başvurucunun ikinci duruşmadaMahkeme heyetince alınan beyanı aktarılmıştır."Kiralık katile öldürtülmek istenen yeğen A.A., ilk kez ifade verdi."başlığıyla yayımlanan haberde, başvurucunun yengesiyle ilgili kendisineyöneltilen iddiaları reddettiği; amcasıyla arasında bir iftiradan kaynaklıolarak husumet oluştuğunu beyan ettiği bildirilmektedir.
10. 13/10/2001 tarihli haberde yaşanan olay tekrar kısacaanlatılarak Mahkemece yapılan 6. duruşmaya ilişkin bilgilere ve kiralık katilolduğu iddia edilen kişinin savunmasına yer verilmiştir.
11. Başvurucu, bu haberlerin gazetenin internet haber arşivindeyayımlanmaya devam etmesi nedeniyle şeref ve itibarının zedelendiğini ilerisürerek internet içeriklerine erişimin engellenmesi talebinde bulunmuştur.
12. Denizli 5. Sulh Ceza Mahkemesi 15/4/2014 tarihindebaşvurucunun talebini reddetmiştir. Mahkeme kararının gerekçesinde yazıiçeriklerinin haber değeri taşıdığı, başvurucunun kişilik haklarının ihlalineyönelik herhangi bir hakaret ve incitici ibareye yer verilmediğibelirtilmiştir.
13. Başvurucunun bu karara yaptığı itiraz Denizli 2. Asliye CezaMahkemesinin 2/5/2014 tarihli kararı ile reddedilmiştir.
14. Karar başvurucuya 6/5/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.Başvurucu 26/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
15. Somut başvurunun çözümlenmesinde dayanak alınan tüm ulusalve uluslararası kaynaklar için C.K.([GK] B. No: 2014/19685, 15/3/2018, §§ 16-17) ve Ali Kıdık (B. No: 2014/5552,26/10/2017, §§ 22-29) kararlarına bakılabilir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
16. Mahkemenin 12/9/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
17. Başvurucu, bir cinayet olayına ilişkin ceza yargılamasıesnasında alınan sanık savunmalarına dayalı olarak hakkında haber yapıldığınıiddia etmiştir. Başvurucu, gerçeği yansıtmayan savunmalara yer veren buhaberlerin ilgili yayın kuruluşunun internet sitesinin arşiv bölümlerinde yeralmaya devam ettiğini; haber içeriğinin yayından kaldırılması yönündekitaleplerinin yargısal makamlar tarafından reddedilmesi nedeniyle özel hayatıngizliliği ile şeref ve itibarın korunması haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
B. Değerlendirme
18. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu, hakkında yayımlanan haberlerininternet ortamında yer almaya devam etmesi nedeniyle kişilik haklarınınzedelendiğinden şikâyet etmektedir. Başvurucunun bu şikâyeti şeref ve itibarınkorunması hakkı kapsamında incelenmiştir.
19. Anayasa Mahkemesi, C.K.kararında 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan YayınlarınDüzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi HakkındaKanun'un 9. maddesine dayanan içeriğin yayından çıkarılması ve yayına erişiminengellenmesi yolunun internet ortamında uzun süre erişilebilir kalan yayınlarnedeniyle şeref ve itibarın korunması hakkının ihlal edildiği iddialarınayönelik etkili bir başvuru yolu olup olmadığını incelemiştir.
20. 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesine dayanan internet içeriğineerişimin engellenmesi yolu kanun koyucunun internet ortamında işlenen suçlarlamücadelenin daha etkin yapılabilmesi, özel hayatın ve kişilik haklarının hızlıve etkili bir şekilde korunması ihtiyacı nedeniyle öngördüğü özel ve hızlısonuç alınabilecek istisnai bir yoldur (Ali Kıdık, §§ 55, 56; C.K., § 29).
21. Bir koruma tedbiri niteliğinde olan internete erişiminengellenmesi kararı çekişmesiz yargı işlerindendir ve bu nedenle de hâkimkararını dosya üzerinden, delil toplamaksızın, sınırlı bir inceleme ilevermektedir. Bu nedenle de karar ile ifade özgürlüğüne müdahale edilecekkişiler veya temsilcileri silahların eşitliği ilkesinden faydalanamamaktadır.Dahası 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinde internet erişiminin engellenmesikararından sonra kararın geri alınmasına ilişkin mekanizmalar öngörülmemiştirve bazı durumlarda erişimin engellenmesine ilişkin söz konusu tedbirin internetkullanıcılarını engellenen içeriğe belirsiz bir süreyle erişmekten alıkoymapotansiyeli vardır (Ali Kıdık,§§ 59, 60; C. K., §§ 31, 32).
22. Dolayısıyla çekişmesiz bir dava sonucunda yayın içeriğineerişimin engellenmesi kararı verilebilmesi ancak hukuka aykırılığın ve kişilikhaklarına müdahalenin ilk bakışta anlaşılacak kadar belirgin olduğu ve zararınsüratle giderilmesinin zaruri olduğu hâllerde mümkündür. Böyle durumlarda ilk bakışta ihlal doktrini internetortamında yapılan yayınlara karşı kişilik haklarının hızlı bir şekildekorunması ihtiyacıyla ifade hürriyeti arasında adil bir denge sağlayacaktır (Ali Kıdık, §§62, 63, C. K., § 33).
23. Yukarıda yer verilen tespitler çerçevesinde AnayasaMahkemesi, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinde yer alan usulün işletilebilmesiiçin içeriğin internet ortamında uzun süredir erişilebilir olmasının tek başınayeterli bir neden oluşturmadığı sonucuna varmıştır (C. K., § 41).
24. Bununla birlikte Mahkeme; internet ortamının sağladığıulaşılabilirlik, yaygınlık, haber ve fikirlerin depolanmasındaki ve muhafazasındakikolaylık dikkate alındığında yayın içeriğinin internet ortamında uzun süreerişilebilir kalması hâlinde başvurucu bakımından toplumda sürekli olarak birön yargının ve özel hayatına müdahalenin oluşması ihtimalini de göz ardıetmemiştir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda çelişmeli dava yollarının dahayüksek başarı şansı sunabilecek, kullanılabilir ve etkili başvuru yollarıolduğu sonucuna varmıştır (C. K.,§§ 34-37).
25. Somut olayda başvurucunun şikâyetine konu olan yayınlarinternet haber arşivlerinde yer alan bazı haberlerdir. 2001 yılına ait haberlerbir cinayet olayı ve bu olaya yönelik ceza yargılaması hakkındadır. Haberlerdebir Devlet Hastanesinin eski Başhekiminin, eşi ile ilişkisi olduğu öne sürülenbaşvurucuyu öldürtmek için kiralık katil tuttuğuna,kiralıkkatilin başvurucu yerine yanlışlıkla başkasını öldürdüğüne yönelik iddianamedeyer alan olaylar ve yargılama süreci hakkında bilgilere yer verilmiştir.
26. Başvurucu 2014 yılında, 2001 yılında yapılan bu haberlereerişimin engellenmesi talebinde bulunmuştur. Başvurucunun kişisel verilerinişlenme amacının dışında kullanıldığına yönelik bir şikâyeti debulunmamaktadır. Dolayısıyla başvurucu, yayın içeriğinin internet ortamındauzun süre erişilebilir kalması nedeniyle şeref ve itibarına yapılan müdahalenin5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi gereği çelişmeli bir yargılama yapılmadan,gecikmeksizin ve süratle bertaraf edilmesi ihtiyacını ortaya koyabilmişdeğildir.
27. Başvurucunun ortaya çıktığını iddia ettiği zararın giderimiiçin uyuşmazlığın esasına dair ve somut başvuru açısından koşullara göre sulhceza hâkimliklerinin görevinde bulunan içeriğin yayından çıkarılması dışındakidaha etkili diğer koruma yollarına başvurmadığı anlaşıldığından AnayasaMahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için tüm başvuru yollarınıntüketilmesi koşulunun yerine getirildiği söylenemez.
28. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizlitutulması talebinin KABULÜNE,
B. Şeref ve itibarın korunması hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın başvuru yollarının tüketilmemesinedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA12/9/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.