TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ABDULKADİR ASLAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/2985)
Karar Tarihi: 11/1/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Hasan Tahsin GÖKCAN
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucular
:
1. Abdulkadir ASLAN
2. Süleyman ASLAN
3. Sabri ASLAN
4. Fevzi ASLAN
5. İbrahim ASLAN
6. Haci BİÇAKÇİ
Vekili
:
Av. Murat DURGAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 7/3/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına vebu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağınıbildirmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucular 5/5/2004 tarihinde kamulaştırmasız el atmanedeniyle tazminat davası açmışlardır. Kızıltepe Asliye Hukuk Mahkemesi31/3/2009 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Karar,Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 18/10/2010 tarihli ilamı ile bozulmuştur.Kızıltepe 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin kurulmasının ardından 1. Asliye HukukMahkemesinin E.2011/591 sayılı dosyasına kaydedilen davada yargılama devametmektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 11/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucu İbrahimAslan Yönünden
11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 51. maddesi gereği başvurucunun istismar edici, yanıltıcı vebenzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüyekullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir ve yargılama giderleridışında ilgilinin 2.000 Türk lirasından fazla olmamak üzere disiplin paracezasıyla cezalandırılmasına karar verilir.
12. İlgili düzenlemeler vasıtasıyla genel hukuk teorisinde birkamu düzeni kuralı olarak ele alınan ve genel olarak bir hakkın açıkçaöngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasınınhukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasınınbireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamdabireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve mahkemenin başvuruyugereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların, başvuru hakkının kötüyekullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (S.Ö., B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28).
13. Bu kapsamda özellikle mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçekolmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgiverilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusudeğerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkındamahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaatoluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmakkaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veyatahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamındaihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçlabağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuruhakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., § 29, benzer yöndeki kararlar için bkz. Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:2013/1013, 2/7/2015; Osman Sandıkçı,B. No: 2013/6297, 10/3/2016; Selman Kapan vediğerleri, B. No: 2013/7302, 20/4/2016).
14. Başvuru konusu olayda başvurucu İbrahim Aslan, Kızıltepe 2.Noterliğinde 5/5/2004 tarihinde Avukat Aydın Aslan'a vekâlet vermiştir. Vekâletsözleşmesine istinaden başvurucuyu, Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesindekialacak davasında vekili olarak Avukat Aydın Aslan temsil etmiştir. Mahkemeönündeki yargılama devam ederken başvurucu nüfus kayıtlarına göre 1/3/2012tarihinde vefat etmiştir. Avukat Aydın Aslan, 2014 yılında düzenlediği yetkibelgesi ile Kızıltepe 2. Noterliğince düzenlenen vekâletnamedeki tüm yetkilerihaiz olmak üzere Avukat Murat Durgan'ıyetkilendirmiştir. Avukat Murat Durgan tarafından7/3/2014 tarihinde başvurucunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasıyla bireysel başvuru yapılmış, başvuru formunda başvurucunun öldüğükonusunda bir bilgiye yer verilmemiştir.
15. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireyselbaşvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafındanbireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır (Abdurrehman Uray,B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 30).
16. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden önce vefat etmişbaşvurucu adına vekâlet ilişkisi sona ermiş olan avukat tarafından yapılanbireysel başvurunun başvuru hakkının kötüyekullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.
17. Bu durumda Avukat Murat Durganaleyhine, Anayasa Mahkemesini yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük’ün 83.maddesi uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin paracezasına hükmedilmesi gerekir.
2. Diğer BaşvurucularYönünden
18. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın bu kısmının kabuledilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
21. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 12 yıl 8 aydırdevam eden yargılamanın süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
23. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
24. Başvurucular, ayrı ayrı 10.000 TL manevi tazminat talebindebulunmuşlardır.
25. Somut olayda başvurucu İbrahim Aslan dışında diğerbaşvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucunavarılmıştır.
26. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında, dava dosyasındaki taraf sayısı ve talep edilen tazminat miktarıda dikkate alınarak başvurucu İbrahim Aslan dışında diğer başvuruculara ayrıayrı net 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
27. Başvurucu İbrahim Aslan dışında diğer başvuruculartarafından yapılan ve dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucu İbrahim Aslan yönünden yapılan başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılmasınedeniyle REDDİNE,
B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün83. maddesi uyarınca Avukat Murat DURGAN'ın 2.000 TLdisiplin para cezası ile CEZALANDIRILMASINA,
C. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
D. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının başvurucu İbrahim Aslan dışında diğer başvurucular yönündenİHLAL EDİLDİĞİNE,
E. Başvurucular Abdulkadir Aslan, Süleyman Aslan, Sabri Aslan,Fevzi Aslan ve Haci Biçakçi'yeayrı ayrı net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğertaleplerin REDDİNE,
F. Başvurucu İbrahim Aslan tarafından yapılan yargılamagiderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâletücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu İbrahimAslan dışındaki BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir örneğinin Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesine(E.2011/591) GÖNDERİLMESİNE,
İ. Kararın bir örneğinin Türkiye Barolar BirliğineGÖNDERİLMESİNE,
J. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE11/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.