TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ABDURRAHMAN AYÇİÇEK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/16841)
Karar Tarihi: 18/1/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Hasan Tahsin GÖKCAN
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. Abdurrahman AYÇİÇEK
2. Adile GÖK
3. Ahmet UYSAL
4. Ahmet Ali ÖZKAN
5. Ali OKATAN
6. Ayşe ARIK
7. Ayşe KIRMIZI
8. Ayşe OKATAN
9. Ayşe Hanım UYSAL
10. Bayram OKATAN
11. Emine SAĞLAM
12. Fatma KILINÇ
13. Fatma ÖNAL
14. Fatma ÖZKAN
15. Gülsüm ARIK
16. Gülsüm ÖZTÜRK
17. Halil AYÇİÇEK
18. Hanım ÖNAL
19. Hatice ÖNAL
20. Hatice ÖZTÜRK
21. İbrahim ÇAKMAK
22. İsmail ŞENGÜN
23. İsmet GÖK
24. Kahraman ÖZ
25. Kerim YILMAZ
26. Keziban KARAGÖZ
27. Mehmet DOĞAN
28. Mehmet UYSAL
29. Muhammet ARIK
30. Mustafa ÖCAL
31. Nazire DEMİROK
32. Necmi UYSAL
33. Ömer DOĞAN
34. Ömer GÖK
35. Ömer KARAKAYA
36. Ömer YURTSEVEN
37. Ramazan ARIK
38. Ramazan ÇAKMAK
39. Ramazan OKATAN
40. Ramazan ÖZEREN
41. Ramazan YURTSEVEN
42. Refet ŞENGÜN
43. Sabri DERE
44. Süleyman KAVAK
45. Süleyman OKATAN
46. Şeref OKATAN
47. Ummahan DEMİROK
48. Veli KARAKAYA
49. Yadigar OKUNAKOL
50. Zühra DÖNMEZ
51. İsmail OKATAN
Vekili
:
Av. Sinan ÖZKAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular, muhtelif tarihlerde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur..
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2014/16856, 2014/16920, 2014/16985, 2014/16999, 2014/17019,2014/17020, 2014/17021, 2014/17085, 2014/17152, 2014/17159, 2014/17161,2014/17163, 2014/17168, 2014/17329, 2014/17394, 2014/17395, 2014/17401,2014/17404, 2014/17430, 2014/17454, 2014/17460, 2014/17509, 2014/17524,2014/17529, 2014/17555, 2014/17609 sayılı bireysel başvuru dosyaları konuyönünden hukuki irtibat nedeniyle 2014/16841 sayılı dosya üzerindebirleştirilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular Hatice Öztürk ve Süleyman Kavak aleyhinedoğrudan, diğer başvurucuların ise her biri farklı olan murisleri aleyhine 1961tarihinde kadastro tespitine itiraz davası açılmış; başvurucular RamazanYurtseven ile Hatice Önal, Mehmet Doğan ve Ömer Doğan'ın murisleri aleyhine isesırasıyla 1964 ve 1966 tarihlerinde açılan kadastro tespitine itiraz davalarıanılan 1961 tarihli dava dosyasıyla birleştirilmiştir. Söz konusu dava dosyasıhakkında tefrik kararı verilerek dosya farklı parsellere göre değişik esasnumaraları almışsa da bir kısmı temyiz incelemesinden de geçen başvuru konusudavaların tümü yeniden Burdur Kadastro Mahkemesinin 2015/11 esasındabirleştirilmiş ve yargılama hâlen yerel Mahkeme aşamasında devam etmektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 18/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüştür.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
13. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
14. Başvuruya konu dava, bir kısım başvurucuların murislerindenintikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçınınyargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
16. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda başvurucu Ramazan Yurtsevenyönünden yaklaşık 53 yıl; başvurucular Hatice Önal, Mehmet Doğan ve Ömer Doğanyönünden yaklaşık 51 yıl ve diğer başvurucular yönünden ise yaklaşık 56 yıllıkyargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
18. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarınıkullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyethaklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların makul süredeyargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitlerışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının ayrıcadeğerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
20. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
21. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
22. Başvurucular Ömer Yurtseven, Ömer Karakaya ve Süleyman Kavakile Ayşe Hanım Uysal, Ahmet Uysal, Mehmet Uysal ve Necmi Uysal her ne kadartefrik kararı verilerek farklı parseller yönünden değişik esaslara kaydedilenve kendilerinin ya da murislerinin taraf oldukları davaları ayrı ayrı bireyselbaşvuru konusu yapmışlarsa da söz konusu davaların yukarıda da belirtildiğiüzere tekrar aynı esasta birleştiği görüldüğünden, başvurucular lehine tektazminata hükmedilmiştir.
23. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara -Ramazan Yurtseven, Hatice Önal, Mehmet Doğan veÖmer Doğan yönünden hariç olmak üzere- şikâyet konusu davadaki taraf sayısı dadikkate alınarak karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminat ödenmesinekarar verilmesi gerekir.
24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelininbaşvurucular Halil Ayçiçek, Abdurrahman Ayçiçek ve Ayşe Arık'a müştereken;Muhammet Arık, Ramazan Arık, Gülsüm Öztürk ve Zühra Dönmez'e müştereken; Veli Karakaya'ya münferiden; Ummahan Demirok'a münferiden; Kahraman Öz'e münferiden;Hatice Öztürk'e münferiden; Sabri Dere'ye münferiden; Ramazan Özeren ve FatmaÖnal'a müştereken; Hanım Önal, İsmail Okatan,Süleyman Okatan, Ali Okatan,Bayram Okatan, Ramazan Okatan,Ayşe Okatan ve Şeref Okatan'amüştereken; Gülsüm Arık ve Nazire Demirok'a müştereken; Kerim Yılmaz ve Fatma Kılınç'a müştereken; KezibanKaragöz, Yadigar Okunakol, Rafet Şengün, İsmailŞengün ve Emine Sağlam'a müştereken; Ayşe Kırmızı'ya münferiden; İbrahim Çakmakve Ramazan Çakmak'a müştereken; Ömer Karakaya'ya münferiden; Ahmet Ali Özkan veFatma Özkan'a müştereken; Mustafa Öcal'a münferiden; İsmet Gök, Adile Gök veÖmer Gök'e müştereken; Ramazan Yurtseven'e münferiden; Hatice Önal, MehmetDoğan ve Ömer Doğan'a müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. Dosyadakibelgelerden tespit edilen 412,20 TL harç bedelinin ise başvurucu ÖmerYurtseven'e münferiden, başvurucu Ömer Karakaya'ya münferiden, başvurucuSüleyman Kavak'a münferiden ve başvurucular Ayşe Hanım Uysal, Ahmet Uysal,Mehmet Uysal ve Necmi Uysal'a ise müştereken ödenmesine karar verilmesigerekir.
25. 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin tümbaşvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlardamanevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelininbaşvurucular Halil Ayçiçek, Abdurrahman Ayçiçek ve Ayşe Arık'a MÜŞTEREKENÖDENMESİNE; Muhammet Arık, Ramazan Arık, Gülsüm Öztürk ve ZühraDönmez'e MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; Veli Karakaya'yaMÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; Ummahan Demirok'a MÜNFERİDENÖDENMESİNE; Kahraman Öz'e MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; Hatice Öztürk'e MÜNFERİDENÖDENMESİNE; Sabri Dere'ye MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; Ramazan Özeren ve Fatma Önal'aMÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; Hanım Önal, İsmail Okatan,Süleyman Okatan, Ali Okatan,Bayram Okatan, Ramazan Okatan,Ayşe Okatan ve Şeref Okatan'aMÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; Gülsüm Arık ve Nazire Demirok'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE;Kerim Yılmaz ve Fatma Kılınç'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE;Keziban Karagöz, Yadigar Okunakol,Rafet Şengün, İsmail Şengün ve Emine Sağlam'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; AyşeKırmızı'ya MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; İbrahim Çakmak ve Ramazan Çakmak'a MÜŞTEREKENÖDENMESİNE; Ömer Karakaya'ya MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; Ahmet Ali Özkan ve FatmaÖzkan'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; Mustafa Öcal'a MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; İsmet Gök,Adile Gök ve Ömer Gök'e MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; Ramazan Yurtseven'e MÜNFERİDENÖDENMESİNE; Hatice Önal, Mehmet Doğan ve Ömer Doğan'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE;dosyadaki belgelerden tespit edilen 412,20 TL harç bedelinin ise başvurucu ÖmerYurtseven'e MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE, başvurucu Ömer Karakaya'ya MÜNFERİDENÖDENMESİNE, başvurucu Süleyman Kavak'a MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE ve başvurucularAyşe Hanım Uysal, Ahmet Uysal, Mehmet Uysal ve Necmi Uysal'a ise MÜŞTEREKENÖDENMESİNE,
E. 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderininBAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Burdur Kadastro Mahkemesine (E.2015/11)GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE18/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCU
TAZMİNAT MİKTARI
Halil AYÇİÇEK
2. 100 TL
Abdurrahman AYÇİÇEK
2. 100 TL
Ayşe ARIK
2. 100 TL
Muhammet ARIK
600 TL
Ramazan ARIK
600 TL
Gülsüm ÖZTÜRK
450 TL
Zühra DÖNMEZ
450 TL
Veli KARAKAYA
4. 140 TL
Ummahan DEMİROK
3. 120 TL
Ömer KARAKAYA
3. 600 TL
Mehmet UYSAL
6. 240 TL
Ayşe Hanım UYSAL
2. 100 TL
Ahmet UYSAL
2. 100 TL
Necmi UYSAL
2. 100 TL
Kahraman ÖZ
3. 120 TL
Hatice ÖZTÜRK
12. 480 TL
Sabri DERE
3. 120 TL
Ramazan ÖZEREN
4. 800 TL
Fatma ÖNAL
4. 800 TL
Hanım ÖNAL
3. 600 TL
İsmail OKATAN
3. 600 TL
Süleyman OKATAN
600 TL
Ali OKATAN
600 TL
Bayram OKATAN
600 TL
Ramazan OKATAN
600 TL
Ayşe OKATAN
1. 200 TL
Şeref OKATAN
1. 200 TL
Ömer YURTSEVEN
2. 600 TL
Gülsüm ARIK
850 TL
Nazire DEMİROK
3. 120 TL
Kerim YILMAZ
2. 400 TL
Fatma KILINÇ
2. 400 TL
Keziban KARAGÖZ
2. 040 TL
Yadigar OKUNAKOL
2. 040 TL
Refet ŞENGÜN
2. 040 TL
İsmail ŞENGÜN
2. 040 TL
Emine SAĞLAM
2. 040 TL
Ayşe KIRMIZI
4. 140 TL
İbrahim ÇAKMAK
3. 120 TL
Ramazan ÇAKMAK
3. 120 TL
Ahmet Ali ÖZKAN
3. 120 TL
Fatma ÖZKAN
3. 120 TL
Mustafa ÖCAL
3. 120TL
İsmet GÖK
3. 600 TL
Adile GÖK
3. 600 TL
Ömer GÖK
3. 600 TL
Süleyman KAVAK
12. 480 TL
Ramazan YURTSEVEN
4. 440 TL
Hatice ÖNAL
1. 440 TL
Mehmet DOĞAN
2. 400 TL
Ömer DOĞAN
1. 440 TL