TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ABDULLAH SARIDAĞ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13523)
Karar Tarihi:7/6/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Nuri NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. Abdullah SARIDAĞ
2. Abdulvahit HAZAR
3. Abdurrezak HAZAR
4. Ahmet HAZAR
5. Ahmet SAVCI
6. Ayşe HAZAR
7. Emine İLBOĞA
8. Emine KILIÇ
9. Emine SARIDAĞ
10. Fatma DÜZGÖREN
11. Fatma HAZAR
12. Halil SARIDAĞ
13. Hatice TALAYHAN
14. Hıdır SAVCI
15. Hıssa SARIDAĞ
16. İbrahim SAVCI
17. Mahsun HAZAR
18. Mehmet SARIDAĞ
19. Mehmet SARIDAĞ
20. Mehmet SAVCI
21. Meryem KORHAN
22. Meryem SARIDAĞ
23. Mesut SARIDAĞ
24. Musa SARIDAĞ
25. Mustafa HAZAR
26. Salahattin HAZAR
27. Selman SARIDAĞ
28. Şükran SARIDAĞ
29. Türkan SARIDAĞ
30. Yüksel SARIDAĞ
31. Zahra DÜZGÖREN
32. Zeynep HAZAR
33. Zeynep HAZAR
34. Zübeyde YILDIRIM
Vekili
:
Av. Hakan GELERİ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 19/8/2014 tarihi ve devamında yapılmıştır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılanön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2014/17248 sayılı bireysel başvuru dosyası konu yönündenhukuki irtibat nedeniyle 2014/13523 sayılı dosya ile birleştirilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Bir kısım başvurucuların murisi İbrahim Sarıdağ'ın1957 yılında Kızıltepe Kadastro Mahkemesinde açtığı kadastro tespitine itirazdavasına, bir kısım başvurucuların murisi KüleypHazar 1980 yılında müdahil olmuştur. Anılan Mahkemenin kapatılmasıyla MardinKadastro Mahkemesine gönderilen söz konusu dava yerel Mahkeme aşamasındaderdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 7/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucu Halil Sarıdağ Yönünden
12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğiAnayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının vesınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığıhâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
13. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarınınmakul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini AnayasaMahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılabilir (Abdurrahman Miişoğluve diğerleri, B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§ 18-21). Somut olaydabaşvuruculardan Halil Sarıdağ başvuru tarihindensonra 29/5/2015 tarihinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içindebaşvuruya devam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucuyönünden başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülennedenlerden biri de bulunmamaktadır.
14. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Halil Sarıdağ yönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
2. Başvurucular AhmetSavcı, Ayşe Hazar, Zahra Düzgören,Meryem Korhan, İbrahim Savcı, Fatma Düzgören, Emine İlboğa, Zübeyde Yıldırım, Zeynep Hazar, Mehmet Savcı, HıdırSavcı ve Hatice Talayhan Yönünden
15. 30/3/2011 tarihli ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un47. maddesinin (3),48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarıncabireysel başvuruda,kamu gücünün neden olduğu iddiaedilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı, bireyselbaşvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkingerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (VeliÖzdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).
16. Somut olayda bireysel başvuru formunda anılan başvurucularınmurisi Halef Savcı'nın 1957 yılında şikâyet konusu davayı açtığındanbahsedilmekte ise de başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden söz konusuşahsın şikâyet konusu davaya müdahil sıfatıyla taraf olduğunun tespit edildiğifakat hangi tarihte müdahil olduğuna dair herhangi bir bilgiye ya da belgeyeyer verilmediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucular tarafından ilerisürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
17. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Ahmet Savcı,Ayşe Hazar, Zahra Düzgören,Meryem Korhan, İbrahim Savcı, Fatma Düzgören, Emine İlboğa, Zübeyde Yıldırım, Zeynep Hazar (33 numaralı),Mehmet Savcı, Hıdır Savcı ve Hatice Talayhan yönünden diğer kabul edilebilirlikkoşulları bakımından incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
3. Diğer Başvurucular Yönünden
18. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksunolmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir nedende bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
21. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda İbrahim Sarıdağ'ınmirasçısı başvurucular yönünden yaklaşık 60 yıllık; KüleypHazar'ın mirasçısı başvurucular yönünden ise yaklaşık 37 yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
23. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarınıkullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyethaklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların makul süredeyargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitlerışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının ayrıcadeğerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
24. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
25. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
26. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
27. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara, şikâyet konusu davadaki taraf sayısı vebaşvurucular murislerinin tüm mirasçılarının sayısı ile söz konusu davaya tarafolan murisin doğrudan mirasçısı ya da mirasçısının mirasçısı olma durumları dadikkate alındığında karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminatödenmesine karar verilmesi gerekir.
28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelininbaşvurucular Mahsun Hazar, Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar, AbdulvahitHazar, Zeynep Hazar (32 numaralı), Salahattin Hazar, Mustafa Hazar ve FatmaHazar'a müştereken; 206,10 TL harç bedelinin başvurucular Yüksel Sarıdağ, Türkan Sarıdağ, EmineKılıç, Hıssa Sarıdağ, MesutSarıdağ, Musa Sarıdağ,Mehmet Sarıdağ, Abdullah Sarıdağ,Emine Sarıdağ, Meryem Sarıdağ,Selman Sarıdağ, Mehmet Sarıdağve Şükran Sarıdağ'a müştereken ödenmesine kararverilmesi gerekir.
29. 1.800 TL vekâlet ücretinin ise lehine manevi tazminatahükmedilen tüm başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvuruculardan Halil Sarıdağyönünden başvurunun DÜŞMESİNE,
2. Başvurucular Ahmet Savcı, Ayşe Hazar, ZahraDüzgören, Meryem Korhan, İbrahim Savcı, Fatma Düzgören, Emine İlboğa, ZübeydeYıldırım, Zeynep Hazar (33 numaralı), Mehmet Savcı, Hıdır Savcı ve HaticeTalayhan yönünden açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
3. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlardamanevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 1. 206,10 TL harç bedelinin başvurucular MahsunHazar, Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar, Abdulvahit Hazar, Zeynep Hazar (32 numaralı), SalahattinHazar, Mustafa Hazar ve Fatma Hazar'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; 206,10 TL harçbedelinin başvurucular Yüksel Sarıdağ, Türkan Sarıdağ, Emine Kılıç, Hıssa Sarıdağ, Mesut Sarıdağ, Musa Sarıdağ, Mehmet Sarıdağ, AbdullahSarıdağ, Emine Sarıdağ,Meryem Sarıdağ, Selman Sarıdağ,Mehmet Sarıdağ ve Şükran Sarıdağ'aMÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
2. 1.800 TL vekâlet ücretinin ise lehine manevi tazminatahükmedilen tüm BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/42)GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE7/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR
TAZMİNAT MİKTARI
Küleyp HAZAR Mirasçısı Başvurucular
1- Mahsun HAZAR
2- Ahmet HAZAR
3- Abdurrezak HAZAR
4- Abdulvahit HAZAR
5- Zeynep HAZAR (32 numaralı)
6- Salahattin HAZAR
7- Mustafa HAZAR
8- Fatma HAZAR
AYRI AYRI NET 3.300 TL
İbrahim SARIDAĞ Mirasçısı Başvurucular
9- Yüksel SARIDAĞ
10- Türkan SARIDAĞ
11- Emine KILIÇ
12- Hıssa SARIDAĞ
13- Mesut SARIDAĞ
14- Musa SARIDAĞ
15- Şükran SARIDAĞ
16- Meryem SARIDAĞ
17- Mehmet Sarıdağ (19 numaralı)
AYRI AYRI NET 675 TL
18- Mehmet SARIDAĞ (18 numaralı)
19- Abdullah SARIDAĞ
20- Emine SARIDAĞ
21- Selman SARIDAĞ
AYRI AYRI NET 425 TL