TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ABDÜLSELAM SULTAN VE HAKAN SOYTEMİZ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/1781)
Karar Tarihi: 21/3/2018
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Hasan Tahsin GÖKCAN
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör
:
Tuğçe TAKCI
Başvurucular
:
1. Abdülselam SULTAN
2. Hakan SOYTEMİZ
Vekilleri
:
Av. Sezin UÇAR
Av. Suzan YALTI
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, haksız olarak tutuklama kararı verilmesi vetutukluluğun makul süreyi aşması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliğihakkının; eksik incelemeyle mahkûmiyet kararı verilmesi ve yargılamanın özelstatülü mahkemece yapılması nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlaledildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 23/1/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemelerininBölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2015/1509, 2015/1781 numaralı bireysel başvuru dosyalarınınaralarındaki hukuki bağlantı nedeniyle 2015/1781 numaralı bireysel başvurudosyası ile birleştirilmesine; incelemenin 2015/1781 başvuru numaralı bireyselbaşvuru dosyası üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UlusalYargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ulaşılan bilgi ve belgelere göreilgili olaylar özetle şöyledir:
7. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının (CMK 250. madde ilegörevli) 15/9/2009 tarihli iddianamesiyle başvurucu AbdülselamSultan hakkında terör örgütü üyesi olma isnadıyla, 24/1/2011 tarihliiddianamesiyle ise başvurucu Hakan Soytemiz hakkındaterör örgütü üyesi olma ve resmî belgede sahtecilik isnatlarıyla kamu davalarıaçılmıştır. Anılan davalar, daha sonra İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi (CMK250. madde ile görevli) (Mahkeme) nezdinde birleştirilmiştir.
8. Mahkemenin 2009/213 esasına kayıtlı yargılama neticesindeverilen 19/7/2013 tarihli kararla başvurucu AbdülselamSultan'ın terör örgütüne yardım etme suçundan neticeten 3 yıl 1 ay 15 gün hapiscezasıyla, başvurucu Hakan Soytemiz'in ise terörörgütü üyesi olma suçundan neticeten 6 yıl 3 ay, resmî belgede sahteciliksuçundan ise neticeten 2 yıl 6 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasınahükmedilmiştir.
9. Karar, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 22/12/2014 tarihlikararıyla başvurucu Hakan Soytemiz yönünden her ikisuç açısından onanmış; başvurucu Abdülselam Sultanyönünden ise bozulmuştur.
10. Başvurucu Hakan Soytemiz nihaikararı 6/1/2015 tarihinde, başvurucu AbdülselamSultan ise 24/12/2014 tarihinde öğrendiklerini beyan etmişlerdir.
11.Her iki bireysel başvuru 23/1/2015 tarihinde yapılmıştır.
12. Bireysel başvuru sonrasında, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin22/12/2014 tarihli Hakan Soytemiz yönünden her ikisuç açısından verdiği onama kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca12/3/2015 tarihinde itiraz yoluna başvurulmuştur. Yargıtay 16. Ceza Dairesi30/4/2015 tarihli kararıyla Hakan Soytemiz hakkındaher iki suç açısından verilen mahkûmiyet kararlarının onanmasına dairkararların kaldırılarak bozulmasına karar verildiği tespit edilmiştir.
13. Bozma kararları üzerine İstanbul 1. Ağır Ceza Mahkemesinin2015/187 esasına kaydedilen yargılama neticesinde verilen 17/5/2017 tarihlikararla, başvurucu Abdülselam Sultan'ın terörörgütüne yardım etme suçundan neticeten 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezasıylacezalandırılmasına; başvurucu Hakan Soytemiz'in iseterör örgütü üyesi olma suçundan beraatine, resmîbelgede sahtecilik suçundan ise neticeten 1 yıl 8 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına,verilen kısa süreli hapsin ertelenmesine karar verildiği anlaşılmıştır. Anılankarar her iki başvurucunun müdafiine tefhimedilmiştir. Dosyanın Yargıtay nezdinde derdest olduğu görülmüştür.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 21/3/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların İddiaları
15. Başvurucular, haksız olarak tutuklandıklarını,tutukluluklarının makul süreyi aştığını, lehe deliller toplanmadan haksız olarakmahkûm edildiklerini ve yargılamanın CMK 250. madde ile görevli mahkemetarafından yapılması nedeniyle bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafındanyargılanmadıklarını ileri sürmüşlerdir.
B. Değerlendirme
16. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Başvuru hakkının kötüye kullanılması"kenar başlıklı 51. maddesi şöyledir:
"Bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığı tespit edilenbaşvurucular aleyhine, yargılama giderlerinin dışında, ayrıca ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin paracezasına hükmedilebilir."
17. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) "Başvuru hakkının kötüyekullanılması" kenar başlıklı 83. maddesi şöyledir:
"Başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri niteliktekidavranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespitedilmesi hâlinde başvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında, ilgilinin ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin paracezasıyla cezalandırılmasına karar verilir."
18. İçtüzük'ün "Bireysel başvuru formu ve ekleri"kenar başlıklı 59. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:
"Başvurucuların,adreslerinde veya başvuruyla ilgili koşullarda herhangi bir değişiklik meydanageldiğinde bunu Mahkemeye bildirmeleri zorunludur."
19. Anılan düzenlemelerde, genel olarak bir hakkın öngörüldüğüamaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının hukukdüzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasınınbireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığıaçıkçagörülmektedir. Bu bağlamda bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olanve Anayasa Mahkemesinin başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyendavranışların başvuru hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesimümkündür (S.Ö., B. No:2013/7087, 18/9/2014, § 28; Mehmet GüvenUlusoy [GK], B. No: 2013/1013, 2/7/2015, § 31).
20. Bu kapsamda, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vukubulan ve söz konusu değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemligelişmeler hakkında Mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkındadoğru bir kanaat oluşturulmasının engellenmesi durumunda başvuru hakkınınkötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö.,§ 29; Mehmet Güven Ulusoy, § 32).
21. Somut olayda, başvurucu AbdülselamSultan tarafından bireysel başvuru formunda hakkındaki mahkûmiyet hükmününYargıtay 9. Ceza Dairesinin 22/12/2014 tarihli kararıyla onandığı bildirildiğihâlde, anılan hükmün Yargıtayca bozulduğu vesonrasında İstanbul 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2015/187 esasına kayden başvurucunun yeniden mahkûmiyetine karar verildiği,dosyanın da Yargıtay incelemesinde olduğu (bkz. §§ 9, 13) görülmüştür.
22. Somut olayda, başvurucu Hakan Soytemizhakkındaki her iki mahkûmiyet hükmünün onanmasına dair kararların Yargıtay 16.Ceza Dairesince kaldırıldığı, İstanbul 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2015/187esasına kayden yapılan yargılama neticesindebaşvurucu hakkında beraat ve verilen kısa süreli hapis cezasının ertelenmesinekarar verildiği (bkz. §§ 12, 13) görülmüştür.
23. Başvurucular tarafından İçtüzük'ün59. maddesinin (5) numaralı fıkrasında belirtilen yükümlülüğe açıkça aykırıolarak değinilen hususların hiçbirinden Anayasa Mahkemesininbilgilendirilmediği anlaşılmıştır.
24. Bu itibarla başvuru sonrasında gerçekleşen ve başvurunundeğerlendirilmesini etkileyecek nitelikteki bir konuda bilgi verilmeyerekAnayasa Mahkemesini yanıltıcı, öte yandan yeniden yargılamayla ilgiliişlemlerin başlatılmasına yol açabilecek bir davranışın ortaya konduğuanlaşılmaktadır (Benzer yönde kararlar için bkz. Abdurrehman Uray, B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 38; S.Ö., § 29).
25. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle reddineve6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi uyarınca her bir başvurucu hakkında takdiren 1.000 TL disiplin para cezasına hükmedilmesinekarar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun başvuruhakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,
B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi uyarınca her birbaşvurucunun 1.000 TL disiplin para cezasıyla CEZALANDIRILMASINA,
C. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA21/3/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.