TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ABDULKERİM AKDOĞAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2019/17192)
Karar Tarihi: 14/10/2020
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Selahaddin MENTEŞ
Raportör
:
Pınar ARMAĞAN YILDIRIM
Başvurucular
:
1. Abdulkerim AKDOĞAN
2. Nesibe AKDOĞAN
3. Ömer Can AKDOĞAN
Başvurucular Vekili
:
Av. Vedat AYDIN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, murisin vefatı nedeniyle destekten yoksunkalma tazminatının tahsili istemiyle açılan davada yargılamanın uzun sürmesinedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, başvuru formları ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
3. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
4. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlikve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2019/17282 başvuru numaralı bireysel başvurudosyasının 2019/17192 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası ilebirleştirilmesine, 2019/17282 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyasının kapatılmasına,incelemenin 2019/17192 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası üzerindenyürütülmesine karar verildi.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71.maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun içtihadın oluştuğu alanailişkin olduğu değerlendirilerek Bakanlık cevabı beklenmeden incelenmesinekarar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu Nesibe'nin kendi adına asaleten çocukları(diğer başvurucular) adına velayeten 19/1/2010 tarihinde açtığı davada yargısalsüreç, Gürpınar Asliye Hukuk Mahkemesinin (E.2017/275, K.2018/36) 14/3/2018tarihli kararının Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 7/3/2019 tarihli kararıylaonanması üzerine sona ermiştir. Başvurucular, yargılamanın uzun sürdüğüiddiasıyla 15/5/2019 tarihinde yaptıkları başvuru 2019/17282 numarasınakaydedilmiştir.
9. Başvurucu Nesibe'nin kendi adına asaleten çocukları(diğer başvurucular) adına velayeten 19/1/2010 tarihinde açtığı diğer birdavada yargısal süreç, Gürpınar Asliye Hukuk Mahkemesinin (E.2017/130,K.2017/189) 19/7/2017 tarihli kararının Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin13/12/2018 tarihli kararıyla bozulması üzerine halen devam etmektedir.Başvurucular yargılamanın uzun sürdüğü iddiasıyla 15/5/2019 tarihindeyaptıkları başvuru 2019/17192 numarasına kaydedilmiştir.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
10. Mahkemenin 14/10/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucularınİddiaları
11. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle makulsürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
1. KabulEdilebilirlik Yönünden
12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabuledilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığıanlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianınkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. EsasYönünden
13. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarailişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarakdavanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılamasıdevam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esasalınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarailişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri,§§ 41-45).
15. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda başvuru konusu davalardasona eren 9 yıl 2 aylık ve halen devam eden 10 yıl 9 aylık yargılamasürelerinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
16. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine kararverilmesi gerekir.
3. 6216 SayılıKanun'un 50. Maddesi Yönünden
17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucununhakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararıverilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılmasıgerekenlere hükmedilir…
(2) Tespit edilen ihlal bir mahkemekararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yenidenyargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılamayapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminatahükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlalkararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünsedosya üzerinden karar verir.”
18. Başvurucular, ihlalin tespiti ile her başvuru içinayrı ayrı; Abdulkerim Akdoğan 10.000 TL, Nesibe Akdoğan 20.000 TL, Ömer CanAkdoğan 15.000 TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.
19. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiği sonucuna varılmıştır.
20. 2019/17282 numaralı birleştirilen başvuru yönündenihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığındabaşvuruculara net 16.000 TL manevi tazminatın müştereken ödenmesine kararverilmesi gerekir.
21. 2019/17192 numaralı başvuru konusu yargılama yönündende ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığındabaşvuruculara net 24.000 TL manevi tazminatın müştereken ödenmesine kararverilmesi gerekir.
22. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 729,20 TL harçve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.729,20 TL yargılamagiderinin başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makulsürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. 1. 2019/17282 numaralı başvuru yönünden başvurucularanet 16.000 TL manevi tazminatın MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğertaleplerin REDDİNE,
2. 2019/17192 numaralı başvuru yönünden başvuruculara net24.000 TL manevi tazminatın MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğertaleplerin REDDİNE,
D. 729,20 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşantoplam 3.729,20 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurularınHazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içindeyapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihtenödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin bilgi için Gürpınar Asliye HukukMahkemesine (E.2017/275; E.2019/91) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESİNE 14/10/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.