TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ADEM SERKAN GÜNDOĞDU VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/8668)
Karar Tarihi: 6/4/2016
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Nuri NECİPOĞLU
Erdal TERCAN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd.
:
Gökçe GÜLTEKİN
Başvurucular
:
1. Seyfi POLAT
2. Ziya ULUSOY
Vekilleri
:
Av. Keleş ÖZTÜRK
Av. Faruk Nafiz ERTEKİN
Başvurucu
:
3.Adem Serkan GÜNDOĞDU
Vekili
:
Av. Faruk Nafiz ERTEKİN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru "Anayasayı ihlal, silahlı terör örgütünüyönetme" suçlarından yürütülen soruşturma kapsamında 12/9/2006 tarihindegözaltına alınan başvurucular hakkında açılan kamu davasının makul süredesonuçlandırılamaması nedeniyle adil yargılama hakkının ihlal edildiği iddiasınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 29/11/2013 tarihi ile 2/12/2013 tarihinde İstanbul10. Ağır Ceza Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerininidari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvuruların Komisyonasunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Komisyon tarafından 31/12/2013 tarihinde, başvuruların kabuledilebilirlik incelemelerinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
4. Başvurucular tarafından yapılan 2013/8668, 2013/8669,2013/8891 numaralı bireysel başvuru dosyaları, aralarındaki hukuki ve fiiliirtibat nedeniyle birleştirilmiş; incelemeye 2013/8668 numaralı bireyselbaşvuru dosyası üzerinden devam edilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylarözetle şöyledir:
7. Başvurucular, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca (CMK 250.maddesi ile görevli) yasa dışı MLKP (Marksist Leninist Komünist Parti) örgütüneyönelikyürütülen soruşturma kapsamında 12/9/2006tarihinde gözaltına alınıp 15/9/2006 tarihinde tutuklanmışlardır.
8. Başvurucular hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının(CMK 250. maddesi ile görevli) 17/5/2007 tarihli iddianamesi ile anayasaldüzeni silahlı ayaklanma yoluyla değiştirmeyi amaçlayan silahlı terör örgütünüyönetme, sahte kimlik kullanma, patlayıcı madde bulundurma, 10/7/1953 tarihlive 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'amuhalefet etme, mala zarar verme suçlarından yirmi şüpheli ile birlikte kamudavası açılmıştır.
9. İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi (CMK 250. maddesi ilegörevli) 13/12/2012 tarihinde başvurucu Adem SerkanGündoğdu'nun, 17/5/2011 tarihinde ise başvurucu Ziya Ulusoy'un tahliyesinekarar vermiştir.
10. İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi (CMK 250. maddesi ilegörevli) 5/11/2013 tarihli ve E.2007/303, K.2013/192 sayılı kararıylabaşvurucuların, üzerilerine atılı suçların bir kısmıyönünden mahkûmiyetlerine karar vermiştir.
11. Bu karar temyiz edilmiş olup temyiz incelemesi devametmektedir.
12. Başvurucular 29/11/2013 ve 2/12/2013 tarihlerinde bireyselbaşvuruda bulunmuşlardır.
B. İlgili Hukuk
13. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 309.ve 314. maddeleri, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun5. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 6136 sayılı Kanun'un 13. maddesinin (2)numaralı fıkrası.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 6/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucularınİddiaları
15. Başvurucular "Anayasayı ihlal, silahlı terör örgütünüyönetme" suçundan yürütülen soruşturma kapsamında haklarında açılan kamudavasının makul sürede sonuçlandırılamadığını belirterek adil yargılanmahaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler, ihlalin tespit edilmesini vetazminat ödenmesini talep etmişlerdir.
B. Değerlendirme
1. Kabul EdilebilirlikYönünden
16. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda açıkçadayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesinigerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabuledilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
17. Başvurucular, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca (CMK 250.maddesi ile görevli) haklarında açılan kamu davasında yargılamanın makul süredesonuçlandırılmadığını belirterek adil yargılanma haklarının ihlal edildiğiniileri sürmüşlerdir.
18. Ceza davalarına ilişkin yargılamaların makul süredesonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış veAnayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil yargılanma hakkınınkapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki yargılama süresinin makulolup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceliolduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu vebaşvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibihususların dikkate alınacağı belirtilmiştir (B.E.B. No: 2012/625, 9/1/2014, §§ 23-41; ErsinCeyhan, B. No: 2013/695, 9/1/2014, §§ 24-40). Bu kapsamda yapılanincelemeler sonucu makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelikkararlar verilmiştir (Mehmet Fatih Özdemir,B. No: 2013/1607, 17/11/2014; Ömer Çoygun, B. No: 2013/3396, 22/6/2015; Osman Bayrak, B. No: 2013/3803,25/2/2015).
19. Başvuru konusu olay, İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinde(CMK 250. maddesi ile görevli) "Anayasayıihlal, silahlı örgüt" suçlarından açılan ceza davasınailişkindir. Ceza muhakemesinde yargılama süresinin makul olup olmadığıdeğerlendirilirken sürenin başlangıcı, bir kişiye suç işlediği iddiasınınyetkili makamlar tarafından bildirilmesi veya isnattan ilk olarak etkilendiğiarama ve gözaltı gibi bir takım tedbirlerinuygulanması anı ya da kamu davasının açıldığı tarihtir. Somut başvuru açısındanbu tarih,başvurucularınİstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca (CMK 250. maddesi ile görevli) gözaltınaalındığı 12/9/2006'dır. Ceza yargılamasında sürenin sona erdiği tarih, suçisnadının nihai olarak karara bağlandığı tarih olmakla birlikte yargılamasıdevam eden davalar yönünden Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgilikararını verdiği tarihtir (Ersin Ceyhan,§ 35).
20. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde İstanbulCumhuriyet Başsavcılığınca (CMK 250. maddesi ile görevli) yürütülen soruşturmakapsamında başvurucuların 12/9/2006 tarihinde gözaltına alındıkları, 15/9/2006tarihinde ise tutuklandıkları, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının (CMK 250.maddesi ile görevli) 17/5/2007 tarihli iddianamesiyle başvurucular hakkındaceza davasının açıldığı tespit edilmiştir. İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinin(CMK 250. maddesi ile görevli) 5/11/2013 tarihli kararı ile başvurucuların üzerilerine atılı bir kısım suçlar yönündencezalandırılmalarına karar verildiği, anılan kararın temyiz incelemesinin hâlendevam ettiğianlaşılmıştır.
21. Başvurunun değerlendirilmesi neticesinde başvuruya konu cezadavası; hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterlerdikkate alındığında karmaşık olmakla birlikte davaya bütün olarak bakıldığındasomut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini gerektirecek bir yönbulunmadığı ve söz konusu dokuz yıl dört ayı aşkın yargılama sürecinde makul olmayanbir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.
22. Açıklanan nedenlerle başvurucuların Anayasa’nın 36.maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma haklarını ihlaledildiğine karar verilmesi gerekir.
3. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) ve (2)numaralı fıkraları şöyledir:
“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucununhakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararıverilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılmasıgerekenlere hükmedilir…
(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararındankaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılamayapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasındahukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veyagenel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılamayapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığıihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden kararverir.”
24. Başvurucu Ziya Ulusoy 28.000 TL, başvurucu Seyfi Polat ile Adem Serkan Ulusoy 30.000 TL tazminat ödenmesi talebindebulunmuşlardır.
25. Bireysel başvuru dosyasının incelenmesi sonucundabaşvurucuların adil yargılanma haklarının ihlal edildiğisonucunavarılmıştır.
26. Başvurucuların tarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin dokuz yıldört ayı aşkın yargılama süresi dikkate alındığında yargılama faaliyetininuzunluğu sebebiyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararıkarşılığında başvuruculara ayrı ayrı net 6.000 TL manevi tazminat ödenmesinekarar verilmesi gerekir.
27. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 198,35 TL başvuruharcının başvuruculara ayrı ayrı ödenmesine, 1.800 TL vekalet ücretinin isebaşvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara ayrı ayrı net6.000 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE, başvurucuların tazminata ilişkin diğertaleplerinin REDDİNE,
D. 198,35 TL başvurucu harcınınAYRI AYRI, 1.800 TL vekalet ücretinin MÜŞTEREKEN BAŞVURUCULARA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğinitakiben başvurucuların Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ayiçinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiğitarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin AdaletBakanlığına GÖNDERİLMESİNE
6/4/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.