TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ADEM GÜLMEZ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2019/777)
Karar Tarihi: 13/10/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Basri BAĞCI
Raportör
:
Hikmet Murat AKKAYA
Başvurucular
:
1. Adem GÜLMEZ
2. Celal ŞAHİN
3. Mehmet Arif ŞAHİN
Başvurucular Vekili
:
Av. Cihad ALTUN
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 28/12/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:
8. Batman Cumhuriyet Başsavcılığınca görevli memuramukavemet suçu kapsamında başvurucular hakkında 2/5/2003 tarihindeiddianame düzenlenmiştir.
9. Yapılan duruşmalar sonunda Batman 1. Asliye CezaMahkemesi, başvurucuların üzerine atılı suçun 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılımülga Türk Ceza Kanunu'nun 102. ve 104. maddelerinde yer alan hükümler gereğizamanaşımı nedeniyle düşmesine ilişkin karar vermiştir. 5/11/2010 tarihlihüküm, Cumhuriyet savcısının huzurunda ve başvurucuların bulunmadığı celsedekarara bağlanmıştır. Kararın başvuruculara tebliğinden itibaren yedi güniçerisinde temyiz edilebileceği hükmün son kısmında belirtilmektedir.
10. Gerekçeli kararın ne zaman yazıldığı tam olarakanlaşılamamakla birlikte Batman Cumhuriyet Başsavcılığı 30/12/2010 tarihindemahkeme dosyasının görüldüğünü yerel mahkemeye bildirmiştir.
11. Batman 1. Asliye Ceza Mahkemesi yaklaşık sekiz yılsonra 7/11/2018 tarihinde gerekçeli kararın başvuruculara tebliğ edilmediğinive kesinleştirme işlemlerinin yapılmadığını belirten bir tutanak hazırlamıştır.Bunun üzerine aynı gün gerekçeli karar, tebliğ edilmek üzere postayaverilmiştir.
12. Başvuruculardan Adem Gülmez'e 22/11/2018 tarihinde,diğer başvuruculara ise 21/11/2018 tarihinde gerekçeli karar tebliğ edilmiştir.
13. Kararı başvurucuların temyiz etmemesi üzerine 6/12/2018tarihinde kesinleştirme işlemi yapılmıştır. Kesinleşme şerhinde kesinleşmetarihi olarak 30/11/2018 tarihi belirtilmektedir.
14. 27/12/2018 tarihli dilekçeyle başvurucular vekili,başvurucuları temsilen müdafi olarak kaydedilmesini yerel mahkemeden talepetmiştir. Ertesi gün kayıt işlemi yapılmıştır.
15. 28/12/2018 tarihinde bireysel başvurudabulunulmuştur.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
16. Mahkemenin 13/10/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
17. Başvurucular vekili, makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğini belirterek tazminat talep etmektedir. Başvurucu vekili ayrıca;gerekçeli kararın 21/11/2018 tarihinde başvuruculara tebliğ edildiğini, temyizsüresi içerisinde temyiz kanun yoluna müracaat edilmediğinden kararınkesinleştiğini, bununla birlikte kesinleşmiş kararın tebliğ edilmediğinibelirtmektedir. Bu kapsamda da kararın kesinleştiğini müvekkillerindenbirisinin 28/12/2018 tarihinde bizzat mahkemeye gitmesi üzerine öğrendiğiniifade etmektedir.
B. Değerlendirme
18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuruusulü" kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:
"Bireysel başvurunun, başvuruyollarının tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalinöğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir..."
19. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün "Başvurusüresi ve mazeret" kenar başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
"Bireysel başvurunun, başvuruyollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalinöğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."
20. 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralıfıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrasıgereği bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yoluöngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içindeyapılması gerekir.
21. Bireysel başvurunun süre koşuluna bağlanmasıylabaşvuruculara bireysel başvuruda bulunmak için imkân tanımanın yanında hukukibelirlilik de sağlanmaktadır. Dolayısıyla dava açma ya da kanun yollarınabaşvuru için belli sürelerin öngörülmesi -bu süreler dava açmayı imkânsızkılacak ölçüde kısa olmadıkça- hukuki belirlilik ilkesinin bir gereğidir vemahkemeye erişim hakkına aykırı değildir (Remzi Durmaz, B. No:2013/1718, 2/10/2013, § 27).
22. Bireysel başvuruların, 6216 sayılı Kanun'un 47.maddesinin (5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaralıfıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yoluöngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içindeyapılması gerekmektedir. Anılan düzenlemelerde başvuru yolu öngörülendurumlarda bireysel başvuru süresinin başlangıcına ilişkin olarak"başvuru yollarının tüketildiği" tarihten söz edilmekte ise dehaberdar olunmayan bir hususta başvuru yapılamayacağı dikkate alınarak buibarenin "nihai kararın gerekçesinin öğrenildiği" tarih olarakanlaşılması gerekir. Bu öğrenme somut olayın özelliklerine göre farklışekillerde gerçekleşebilir (A. C. ve diğerleri, B. No: 2013/1827,25/2/2016, § 25).
23. Bireysel başvuru süresi bakımından "nihaikararın gerekçesinin tebliği" öğrenme şekillerinden biridir (MehmetAli Kurtuldu, B. No: 2013/5504, 28/5/2014, § 27).
24. Ceza yargılamasının süresi tespit edilirken süreninbaşlangıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddiasının yetkili makamlartarafından bildirildiği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözaltıgibi birtakım tedbirlerin uygulandığı tarih; sürenin sona erdiği tarih olarakise suç isnadına ilişkin nihai kararın verildiği, yargılaması devam edendavalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (B.E.,B. No: 2012/625, 9/1/2014, § 34).
25. Duruşmada hazır bulunmayan başvuruculara gerekçelikarar tebliğ edilmiş, temyiz kanun yoluna gidilmemiş ve karar bu şekildekesinleşmiştir. Bu durumda somut olayda otuz günlük bireysel başvuru süresi ilkderece mahkemesi kararın öğrenilmesinden itibaren başlayacaktır. Dolayısıylabaşvuruculardan Adem Gülmez'in 22/11/2018, diğer başvurucuların ise 21/11/2018tarihinde nihai kararı öğrendikleri kabul edilmelidir.
26. Bireysel başvuru ise 28/12/2018 tarihinde yanibireysel başvuru için öngörülen otuz günlük süreden sonra yapılmıştır.
27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerindeBIRAKILMASINA 13/10/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.