Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - ADNAN DEĞER Başvurusuna İlişkin Karar - 17/11/2014

Başkan

:

Serruh KALELİ

Üyeler

:

Nuri NECİPOĞLU

Hicabi DURSUN

Erdal TERCAN

Hasan Tahsin GÖKCAN

Raportör Yrd.

:

Yusuf Enes KAYA

Başvurucu

:

Adnan DEĞER

Vekili

:

Av. İsmail DOĞAN

I. BAŞVURUNUNKONUSU

 1. Başvurucu, 26/4/2004 tarihindeKızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde aleyhinde açılan tazminat davasınınmakul sürede sonuçlandırılmadığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini iddia etmiş ve tazminat talebinde bulunmuştur.

II. BAŞVURUSÜRECİ

 2. Başvuru, 7/4/2014 tarihinde AnayasaMahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesi neticesinde Komisyona sunulmasına engel eksiklik bulunmadığı tespitedilmiştir.

 3. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca,27/5/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmaküzere, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

 4. Bölüm Başkanı tarafından 11/7/2014 tarihinde, kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

 5. Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneği görüşiçin Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Adalet Bakanlığının 21/7/2014 tarihliyazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulangörüşlerine atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

A. Olaylar

6.Başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespitedilen ilgili olaylar özetle şöyledir:

 7. Başvurucu aleyhine,26/4/2004 tarihinde haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve tazminat istemiyleKızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açılmıştır.

 8. Kızıltepe 1. AsliyeHukuk Mahkemesi, 7/2/2005 tarihli duruşmada davacı vekilinin bilirkişiincelemesi talebinin, başvurucu hakkında Kızıltepe Asliye Ceza Mahkemesinin E.2003/741sayılı dosyasında görülen ceza davasının neticelenmesinden sonra düşünülmesinekarar vermiştir.

 9. Kızıltepe Asliye CezaMahkemesinin E.2003/741 sayılı dosyası 21/12/2009 tarihinde kesinleşmiştir.

 10. Kızıltepe 1. AsliyeHukuk Mahkemesince, 3/6/2010 tarihli duruşmaya kadar Asliye Ceza Mahkemesininkararı beklenmiştir.

 11. 3/6/2010 tarihindeyapılan duruşmada Kızıltepe Asliye Ceza Mahkemesinin kararı okunmuş ve dosyabilirkişiye tevdi edilmiştir.

 12. 5/5/2011 tarihliduruşmada bilirkişi raporu okunmuş ve taraf vekillerine tebliğ edilmiştir.

 13. Kızıltepe 1.AsliyeHukuk Mahkemesinin E.2004/169 sayılı dava dosyasındaki yargılama halen devametmektedir.

B. İlgiliHukuk

14. 12/1/2011 tarih ve 6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 30. maddesi, 11/1/2011 tarih ve 6098sayılı Borçlar Kanunu’nun 49. maddesi, 24/06/1995 tarih ve 556sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 9. ve 61.maddeleri, 29/06/1956 tarih ve 6762sayılı mülga Türk Ticaret Kanunu’nun 56. maddesi.

IV. İNCELEME VEGEREKÇE

15. Mahkemenin 17/11/2014tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 7/4/2014 tarih ve 2013/4751numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

 16. Başvurucu, 26/4/2004 tarihindeKızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde aleyhine açılan tazminat davasının makulsürede sonuçlandırılmadığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini iddia etmiştir.

B. Değerlendirme

1. KabulEdilebilirlik Yönünden

 17. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesisonucunda, açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine kararverilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurununkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

 18. Başvurucu, 26/4/2004 tarihindeKızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde aleyhine açılan tazminat davasının makulsürede sonuçlandırılmadığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini iddia etmiştir.

 19. Anayasa veAvrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) ortak koruma alanıdışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi mümkün olmayıp (B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18),Sözleşme metni ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarından ortaya çıkanve adil yargılanma hakkının somut görünümleri olan alt ilke ve haklar,Anayasa’nın 36. maddesinde yer verilen adil yargılanma hakkının daunsurlarıdır. Anayasa Mahkemesi de Anayasa’nın36. maddesi uyarınca inceleme yaptığı birçok kararında, ilgili hükmüSözleşme’nin 6. maddesi ve AİHM içtihadı ışığında yorumlamak suretiyle,Sözleşme’nin lafzi içeriğinde yer alan ve AİHM içtihadıyla adil yargılanmahakkının kapsamına dâhil edilen ilke ve haklara, Anayasa’nın 36. maddesikapsamında yer vermektedir. Somut başvurunun dayanağını oluşturan makulsürede yargılanma hakkı da yukarıda belirtilen ilkeleruyarınca adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil olup, ayrıca davaların en azgiderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının yargının görevi olduğunubelirten Anayasa’nın 141. maddesinin de Anayasa’nın bütünselliği ilkesi gereği,makul sürede yargılanma hakkının değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulmasıgerektiği açıktır (B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 38–39).

 20. Davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceliolduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu vebaşvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibihususlar, bir davanın süresinin makul olup olmadığının tespitinde göz önündebulundurulması gereken kriterlerdir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 41–45).

 21. Anayasa’nın 36.maddesi ve Sözleşme’nin 6. maddesi uyarınca, medeni hak ve yükümlülüklereilişkin uyuşmazlıkların makul sürede karara bağlanması gerekmektedir. Başvurukonusu tazminat davasında, 1086 sayılı mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve6100 sayılı Kanun’da yer alan usul hükümlerine göre yürütülen somut yargılamafaaliyetinin, medeni hak ve yükümlülükleri konu alan bir yargılama olduğundakuşku yoktur (B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 49).

 22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgiliuyuşmazlıklara ilişkin makul süre değerlendirmesinde, sürenin başlangıcı kuralolarak, uyuşmazlığı karara bağlayacak yargılama sürecinin işletilmeyebaşlandığı, başka bir deyişle davanın ikame edildiği tarih olup, somut başvuruaçısından bu tarih 26/4/2004tarihidir.

 23. Sürenin bitiş tarihi ise, çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihidir. Ancak devameden yargılamalara ilişkin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasını içeren başvuruların yargılama faaliyetinin devamı sırasında dayapılabilmesi olanağı bulunduğundan, değerlendirmeye esas alınacak süreninbitiş anı başvurunun karara bağlandığı tarihtir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, §52).

 24. Başvuruya konuyargılama sürecinin incelenmesinde, yargılamanın konusunun başvurucu aleyhindehaksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve tazminat istemiyle Kızıltepe 1. AsliyeHukuk Mahkemesinde açılan davaya ilişkin olduğu, 26/4/2004 tarihinde açılandavanın yargılama sürecinde İlk Derece Mahkemesince 7/2/2005 tarihli duruşmadadavacı vekilinin bilirkişi incelemesi talebinin, başvurucu hakkında KızıltepeAsliye Ceza Mahkemesinin E.2003/741 sayılı dosyasında görülen ceza davasınınneticelenmesinden sonra düşünülmesine karar verildiği ve bu doğrultuda 3/6/2010tarihinde yapılan duruşmada Ceza Mahkemesi kararının okunduğu ve dosyanınbilirkişiye tevdi edildiği, 5/5/2011 tarihli duruşmada bilirkişi raporununokunduğu ve taraf vekillerine tebliğ edildiği, sonraki duruşmalarda, yazılanmüzekkerelere cevap verilmesinin beklendiği, yargılamanın halen Kızıltepe 1.Asliye Hukuk Mahkemesinde devam ettiği belirlenmiştir.

 25. 6100 sayılı Kanun’un öngördüğü yargılamausullerine tabi mahkemeler nezdindeki yargılamaların makul süredetamamlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış veAnayasa Mahkemesi tarafından, özellikle yargılamada sürati temin etmeye hizmeteden özel usul hükümlerinin nazara alınmadığı göz önünde bulundurularak makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiği yönünde karar verilmiştir. (B. No:2012/13, 2/7/2013, §§ 34-64).

 26. Başvuruya konu davadaki taraf sayısı vedavanın mahiyeti nedeniyle icrası gereken usul işlemlerinin niteliği başvuruyakonu yargılamanın karmaşık olmadığını ortaya koymakta olup, 6100 sayılı Kanunhükümlerine tabi bir yargılama sürecine ilişkin somut başvuru açısından farklıbir karar verilmesini gerektirecek bir yön bulunmadığı ve yaklaşık on biryıldır devam eden yargılama sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğusonucuna varılmıştır.

 27. Açıklanan nedenlerle, başvurucununAnayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden

28.Başvurucu, yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle 20.000,00 TL manevi tazminatahükmedilmesini talep etmiştir.

 29. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Kararlar” kenarbaşlıklı 50. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

 “Tespitedilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeyegönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerdebaşvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılmasıyolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, AnayasaMahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadankaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.”

 30. Başvurucunun tarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin yaklaşık on biryıldır devam eden yargılama süresi nazara alındığında, yargılama faaliyetininuzunluğu sebebiyle, yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevizararı karşılığında başvurucuya takdiren net13.300,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

31. Başvurucu tarafından yapılanve dosyadaki belgeler uyarınca tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.500,00 TLvekâlet ücretinden oluşan toplam 1.706,10 TL yargılama giderinin başvurucuyaödenmesine karar verilmesi gerekir.

32. Başvuruya konu yargılamanınyaklaşık on bir yıldır devam ettiği ve bu hususun makul sürede yargılanmahakkını ihlal ettiği gözetilerek, anayasal bir hakkın ihlal edildiği açık olanbir yargılama dosyasında, hukuka, adalete ve mahkemeye güven ilkesinin gördüğüzararın devam etmesinin önlenmesi amacıyla, yargılamanın mümkün olan en kısasürede sonuçlandırılmasını teminen, kararın birörneğinin ilgili Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanangerekçelerle;

A. Başvurucunun,

 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiği yönündeki iddiasının KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

 2. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altınaalınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

B. Başvurucuya net 13.300,00 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE, başvurucunun tazminata ilişkin diğertaleplerinin REDDİNE,

 C. Başvurucu tarafından yapılan206,10 TL harç ve 1.500,00 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.706,10 TLyargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

D. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına; ödemedegecikme olması halinde, bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal faiz uygulanmasına,

E. Kararın bir örneğininKızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

17/11/2014tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy