TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ADNAN SARIDAĞ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/485)
Karar Tarihi: 9/3/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. Adnan SARIDAĞ
2. Cemil SARIDAĞ
3. Faruk SARIDAĞ
4. Hıdır SARIDAĞ
5. Hıssa SARIDAĞ
6. Mahmut SARIDAĞ
7. Şükran SARIDAĞ
8. Mustafa SARIDAĞ
9. Türkan SARIDAĞ
Vekili
:
Av. Ali AYDEMİR
10. Abdulvahit HAZAR
11. Abdurrezak HAZAR
12. Ahmet HAZAR
13. Ahmet SAVCI
14. Ayşe HAZAR
15. Emine İLBOĞA
16. Fatma DÜZGÖREN
17. Hatice TALAYHAN
18. Hıdır SAVCI
19. İbrahim SAVCI
20. Mahsun HAZAR
21. Mehmet SAVCI
22. Meryem KORHAN
23. Mustafa HAZAR
24. Salahattin HAZAR
25. Zahra DÜZGÖREN
26. Fatma HAZAR
27. Zeynep HAZAR
28. Zeynep HAZAR
29. Zübeyde YILDIRIM
Vekili
:
Av. Hakan GELERİ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 13/1/2014 tarihi ve devamında yapılmıştır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılanön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2014/13525 sayılı dosya konu yönünden hukuki irtibatnedeniyle 2014/485 sayılı dosya üzerinde birleştirilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular Hıdır Sarıdağ veMahmut Sarıdağ'ın babası, başvurucular Adnan Sarıdağ, Faruk Sarıdağ, Mustafa Sarıdağ, Cemil Sarıdağ, Şükran Sarıdağ, Türkan Sarıdağ'ın dedesive başvurucu Hıssa Sarıdağ'ınmirasçısı olduğu eşinin babası olan muris İbrahim Sarıdağ'ın1957 yılında Kızıltepe Kadastro Mahkemesinde açtığı kadastro tespitine itirazdavasına, başvurucular Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 35738019376), SalahattinHazar, Mustafa Hazar, Mahsun Hazar, Fatma Hazar,Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar ve AbdulvahitHazar'ın babaları olan muris Küleyp Hazar 28/5/1980tarihinde müdahil davacı sıfatıyla taraf olmuş ve anılan Mahkemeninkapatılmasıyla Mardin Kadastro Mahkemesine gönderilen söz konusu dava, yerelMahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 9/3/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucular ZübeydeYıldırım, Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 37498960646), ZahraDüzgören, Meryem Korhan, Mehmet Savcı, İbrahim Savcı,Hıdır Savcı, Hatice Talayhan, Fatma Düzgören, Emine İlboğa, Ahmet Savcı ve Ayşe Hazar Yönünden
12. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48.maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamu gücünün neden olduğu iddia edilenihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel başvurukapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler vedeliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B.No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).
13. Somut olayda anılan başvurucuların şikâyet konusu yargılamasürecinde davacı olduğu iddia edilen Halef Savcı mirasçıları olduğu, anılandavanın 13/6/2014 tarihli ve 36 numaralı duruşmasında duruşmaya katılan HalefSavcı mirasçısı ve başvurucu Hıdır Savcı'yadavadataraf olduklarını gösterir evrakı mahkemeye sunması için Mahkemece gelecekcelseye kadar süre verildiği, 12/9/2014 tarihli ve 37 numaralı duruşmada isebaşvurucu Hıdır Sarıdağ'ın bu konuda dosyada mevcutdeliller haricinde bir delili olmadığını beyan ettiği, yerel Mahkemede derdestolan davanın sonraki duruşmalarında da söz konusu başvurucular murisi HalefSavcı hakkında "davacı olduğunu beyan eden" ibaresinin kullanıldığıve bu suretle başvurucular murisi Halef Savcı ve dolayısıyla mirasçıları olanbaşvurucuların şikâyet konusu davada taraf sıfatları bulunup bulunmadığıkonusunda bir belirsizlik olduğu tespit edilmiştir. Anılan başvurucularbireysel başvuru formlarında da şikâyet konusu yargılama sürecinde tarafolduklarını gösterir herhangi bir bilgi ya da belgeye yer vermemişlerdir. Budurumda ihlal iddiasına ilişkin delillerini sunma, temel hak ve özgürlüğününihlal edildiğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülükleriniyerine getirmeyen başvurucular tarafından ileri sürülen iddialarınkanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
14. Açıklanan nedenlerle başvurunun başvurucular ZübeydeYıldırım, Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 37498960646), ZahraDüzgören, Meryem Korhan, Mehmet Savcı, İbrahim Savcı,Hıdır Savcı, Hatice Talayhan, Fatma Düzgören, Emine İlboğa, Ahmet Savcı ve Ayşe Hazar yönünden diğer kabuledilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Diğer Başvurucular Yönünden
15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
17. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalletakip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçınınyargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
18. Başvuru konusu davanın açılış tarihi farklı olmakla beraber birkısım başvurucu murisi Küleyp Hazar'ın 28/5/1980tarihinde verdiği müdahale talepli dilekçesi sonrasında dâhili davacı sıfatıylayargılamada yer almaya başladığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle anılanbaşvurucular açısından makul süre değerlendirmesinde dikkate alınacak süreninbaşlangıç anı, davanın açıldığı tarih değil usulüne uygun olarak müdahaletalebinde bulunulan 28/5/1980'dir (İsmailÖzkan, B. No: 2012/367, 17/9/2013, § 25).
19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
20. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda başvurucular Hıdır Sarıdağ, Mahmut Sarıdağ, Adnan Sarıdağ, Faruk Sarıdağ, Mustafa Sarıdağ, Cemil Sarıdağ, Şükran Sarıdağ, Türkan Sarıdağ ve Hıssa Sarıdağ yönünden yaklaşık60 yıllık; başvurucular Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 35738019376), SalahattinHazar, Mustafa Hazar, Mahsun Hazar, Fatma Hazar,Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar ve AbdulvahitHazar yönünden ise yaklaşık 37 yıllıkyargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
22. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesindetanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse debaşvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıdayer verilen tespitler ışığında mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündekiiddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
23. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
24. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
25. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
26. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında -başvurucular murislerinin tüm mirasçılarının sayısı da dikkatealındığında- başvurucular Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 35738019376),Salahattin Hazar, Mustafa Hazar, Mahsun Hazar, FatmaHazar, Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar ve Abdulvahit Hazar'a ayrı ayrı net 4.500 TL; başvurucularHıdır Sarıdağ ve Mahmut Sarıdağ'aayrı ayrı net 4.000 TL; başvurucular Cemil Sarıdağ,Şükran Sarıdağ, Türkan Sarıdağve Hıssa Sarıdağ'a ayrıayrı net 500 TL; başvurucular Adnan Sarıdağ veMustafa Sarıdağ'a ayrı ayrı net 350 TL, başvurucuFaruk Sarıdağ'a ise net 550 TL manevi tazminatödenmesine karar verilmesi gerekir.
27. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvurucular Hıdır Sarıdağ, Mahmut Sarıdağ, Adnan Sarıdağ, Faruk Sarıdağ, Mustafa Sarıdağ, Cemil Sarıdağ, Şükran Sarıdağ, Türkan Sarıdağ ve Hıssa Sarıdağ'amüştereken; 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâletücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin de başvurucular ZeynepHazar (T.C. Kimlik No: 35738019376), Salahattin Hazar, Mustafa Hazar, Mahsun Hazar, Fatma Hazar, Ahmet Hazar, AbdurrezakHazar ve Abdulvahit Hazar'a müştereken ödenmesinekarar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurucular Zübeyde Yıldırım, Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No:37498960646), Zahra Düzgören,Meryem Korhan, Mehmet Savcı, İbrahim Savcı, Hıdır Savcı, Hatice Talayhan, FatmaDüzgören, Emine İlboğa,Ahmet Savcı ve Ayşe Hazar yönünden başvurunun açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 35738019376),Salahattin Hazar, Mustafa Hazar, Mahsun Hazar, FatmaHazar, Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar ve Abdulvahit Hazar'a ayrı ayrı net 4.500 TL; başvurucularHıdır Sarıdağ ve Mahmut Sarıdağ'aayrı ayrı net 4.000 TL; başvurucular Cemil Sarıdağ,Şükran Sarıdağ, Türkan Sarıdağve Hıssa Sarıdağ'a ayrıayrı net 500 TL; başvurucular Adnan Sarıdağ veMustafa Sarıdağ'a ayrı ayrı net 350 TL ve başvurucuFaruk Sarıdağ'a ise net 550 TL manevi tazminatÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucular Hıdır Sarıdağ,Mahmut Sarıdağ, Adnan Sarıdağ,Faruk Sarıdağ, Mustafa Sarıdağ,Cemil Sarıdağ, Şükran Sarıdağ,Türkan Sarıdağ ve Hıssa Sarıdağ'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; 206,10 TL harç ve 1.800 TLvekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin debaşvurucular Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 35738019376), Salahattin Hazar,Mustafa Hazar, Mahsun Hazar, Fatma Hazar, Ahmet Hazar,Abdurrezak Hazar ve AbdulvahitHazar'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/43)GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE9/3/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.