TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ADNAN GÖKALP VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13498)
Karar Tarihi: 11/5/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. Adnan GÖKALP
2. Harbiye GÖKALP
3. Mehmet GÖKALP
4. Hayrettin YILMAZ
5. Meliha ESEN
6. Necat GÖKALP
7. Nezahet GÖKALP
8. Gürgin YILMAZ
9. Adil GÖKALP
10. Hamdiye GÖKALP
11. Handan TACAR
12. Mehmet Hatip YILMAZ
13. Nihat GÖKALP
14. Ömer GÖKALP
15. Özlem TEMEL
16. Sertip YILMAZ
17. Seyithan GÖKALP
18. Sinan YILMAZ
19. Şirvan KARACADAĞ
20. Vildan GÖKALP
21. Yüksel SUBATAN
22. Zehra AKKOYUN
23. Abdulkadir GÖKALP
24. Handan YILMAZ
25. Bessi GÖKALP
26. Aysel DEMİRALP
27. Burhan GÖKALP
28. Eylem GÖKALP
29. Gökben GÖKALP
30. Gökhan GÖKALP
31. Gürkan GÖKALP
32. Haluk GÖKALP
33. Aytan DEMİR
34. Bessi GÖKALP
35. Canan YILMAZ
36. Cemile TUTAR
37. Fidan PİRİNÇÇİOĞLU
38. Hatice ŞENBAYRAM
39. Havla ÖNEN
40. Hürriyet GETİREN
41. Hüsniye BAŞAKÇİ
42. Mehmet BAŞAKÇİ
43. Methiye ÖZÇELİK
44. Mülkiye TACAR
45. Müzeyyen ÇAMÇİ
46. Nebahat GÖKALP
47. Nezihe ÇOKSÜER
48. Perihan KIRMIZI
49. Remziye Gül GÖKALP
50. Saadet ÇAMÇİ
51. Sara URAT
52. Süer ÇETİK
53. Şeyhmus YILMAZ
54. Turan GÖKALP
55.YükselGÖKALP ÇOKSÜER
56. Zehra DİZDAROĞLU
57. Zübeyir ÇOKSÜER
58. Hasan GÖKALP
59. Turan GÖKALP
Vekili
:
Av. Ali AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Bir kısım başvurucular murisi Ömer Gökalp'in 1967 yılındaDerik Kadastro Mahkemesinde açtığı kadastro tespitine itiraz davası Yargıtayca merci tayini yoluyla Kızıltepe KadastroMahkemesine gönderilmiş, anılan Mahkemece verilen kararın temyizi üzerine kararbozularak dosya tekrar Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderilmiş ve anılanMahkemenin kapatılmasıyla Mardin Kadastro Mahkemesine devredilen dava yerelMahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucular AdilGökalp, Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel GökalpÇoksüer Yönünden
11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğiAnayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının vesınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığıhâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
12. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarınınmakul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradeleriniAnayasaMahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılabilir (Abdurrahman Miişoğluve diğerleri, B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§ 18-21). Somut olaydabaşvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp, HarbiyeGökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer başvuru tarihindensonra sırasıyla 31/1/2016, 9/4/2016, 1/2/2016 ve 26/2/2016tarihlerinde ölmüşancak mirasçıları makul bir süre içinde başvuruya devam etme yönündeiradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucular yönünden başvurununincelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri debulunmamaktadır.
13. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer yönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
2. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun,Cemile Tutar, Hatice Şenbayram, Hürriyet Getiren,Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi,Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi,Sara Urat, Turan Gökalp, Zehra Dizdaroğlu, NihatGökalp, Mehmet Gökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, HamdiyeGökalp,Handan Tacar, HasanGökalp, Mülkiye Tacar, Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp,Özlem Temel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp, PerihanKırmızı, Süer Çetik, Turan Gökalp, Meliha Esen,Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp ve Nezihe ÇoksüerYönünden
14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 46. maddesine göre AnayasaMahkemesine bireysel başvuruda bulunulması için başvuruya konu edilen ve ihlaleyol açtığı ileri sürülen kamusal eylem veya işlemden başvurucunun kişisel olarak ve doğrudan etkilenmiş olması gerekir (Onur Doğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014,§§ 42-45).
15. Somut olaydasöz konusubaşvurucular bireysel başvuru formlarında şikâyet konusu davanın tarafı olanÖmer Gökalp mirasçıları olduklarını ve mirasçı sıfatıyla davaya devamettiklerini ileri sürmüşlerse de vekillerinin eksikliğin giderilmesibildirimine verdiği 6/2/2015 tarihli cevapta anılan başvurucuların Ömer Gökalpmirasçıları olmadıkları ve şikâyet konusu davaya taraf olmadıkları beyan edilmiştir.Dolayısıyla şikâyet ettikleri davada tarafsıfatları bulunmayan başvurucuların ihlale neden olduğunu ileri sürdüklerikamusal işlem veya eylemden kişisel olarak etkilenmedikleri anlaşılmaktadır.
16. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Necat Gökalp,Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram,Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp,Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, Mehmet Gökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar, Hasan Gökalp, Mülkiye Tacar,Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp, Özlem Temel, BessiGökalp, Nebahat Gökalp, Perihan Kırmızı, Süer Çetik,Turan Gökalp, Meliha Esen, Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp veNezihe Çoksüer yönündendiğerkabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Diğer BaşvurucularYönünden
17. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun olmadığıve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden debulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
19. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalletakip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçınınyargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
21. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 50 yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altınaalınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
23. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesindetanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse debaşvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönündeyukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiğiyönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
24.6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
25. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
26. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
27. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara, başvurucuların murislerinin tüm mirasçılarınınsayısı ile söz konusu davaya taraf olan murisin doğrudan mirasçısı ya damirasçısının mirasçısı olma durumları da dikkate alındığında karara eklitabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesigerekir.
28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehinemanevi tazminata hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesigerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucular Adil Gökalp, BessiGökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüeryönünden başvurunun DÜŞMESİNE,
B. 1. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun, Cemile Tutar,Hatice Şenbayram, Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, MüzeyyenÇamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp, Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, MehmetGökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar, Hasan Gökalp,Mülkiye Tacar, Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp, ÖzlemTemel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp, Perihan Kırmızı,Süer Çetik, Turan Gökalp, Meliha Esen, MethiyeÖzçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalpve Nezihe Çoksüer yönünden başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlardamanevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin lehine manevi tazminata hükmedilenBAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/85)GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE11/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR
TAZMİNAT MİKTARI
1- Adnan GÖKALP
2- Havla ÖNEN
3- Yüksel SUBATAN
4- Aysel Demiralp
AYRI AYRI NET 1.100 TL
5- Canan YILMAZ
6- Fidan PİRİNÇÇİOĞLU
7- Gürgin YILMAZ
8- Handan YILMAZ
9- Hayrettin YILMAZ
10- Mehmet Hatip YILMAZ
11- Sertip YILMAZ
12- Sinan YILMAZ
13- Şeyhmus YILMAZ
14- Şirvan KARACADAĞ
AYRI AYRI NET 675 TL
15- Eylem GÖKALP
16- Gökben GÖKALP
17- Gökhan GÖKALP
18- Gürkan GÖKALP
19- Remziye Gül GÖKALP
20- Seyithan GÖKALP
21- Vildan GÖKALP
AYRI AYRI NET 950 TL
22- Zübeyir ÇOKSÜER
NET 2.250 TL