TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ADNAN ZENGİN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2020/980)
Karar Tarihi: 10/6/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL
Raportör
:
Mehmet AKTEPE
Başvurucular
:
1. Adnan ZENGİN
2. Bedirhan BİLEK
3. Celal BÜYÜK
4. Emre BÜYÜK
Başvurucular Vekili
:
Av. Barış BÜYÜK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, uzun yargılama nedeniyle makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurulara ait başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemelerinden sonra başvurular Komisyonlara sunulmuştur.
3. 2020/2523, 2020/2533 ve 2020/3102 başvuru numaralı bireyselbaşvuru dosyalarının konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2020/980 başvurunumaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2020/980başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası üzerinden yürütülmesine kararverilmiştir.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin (2)numaralı fıkrası uyarınca başvurunun içtihadın oluştuğu alana ilişkin olduğudeğerlendirilerek Bakanlık cevabı beklenmeden incelenmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucular, bireysel başvuru konusu yargılamaların uzunsürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini iddiaederek Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 10/6/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucularınİddiaları
10. Başvurucular, bireysel başvuru konusu yargılamaların uzunsürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüş ve tazminat talebinde bulunmuşlardır.
B. Değerlendirme
1. Kabul EdilebilirlikYönünden
11. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
12. Ceza yargılamasının süresi tespit edilirken süreninbaşlangıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddiasının yetkili makamlartarafından bildirildiği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözaltıgibi birtakım tedbirlerin uygulandığı tarih; sürenin sona erdiği tarih olaraksuç isnadına ilişkin nihai kararın verildiği, yargılaması devam eden davalaryönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (B.E., B. No: 2012/625, 9/1/2014, § 34).
13. Ceza yargılamasının süresinin makul olup olmadığıdeğerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflarınve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanınsüratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkatealınır (B.E., § 29).
14. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında başvurucu Emre Büyük'ün yargılandığıbaşvuru konusu davada 6 yıl 7 aylık yargılama süresinin, başvurucu CelalBüyük'ün yargılandığı başvuru konusu davada 6 yıl 1 aylık yargılama süresinin,başvurucu Adnan Zengin'in yargılandığı başvuru konusu davada 6 yıl 3 aylıkyargılama süresinin ve başvurucu Bedirhan Bilek'in yargılandığı başvuru konusudavada 6 yıl 5 aylık yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmakgerekir.
15. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
3. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
16. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucununhakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararıverilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılmasıgerekenlere hükmedilir…
(2) Tespit edilen ihlal bir mahkemekararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yenidenyargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılamayapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminatahükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlalkararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünsedosya üzerinden karar verir.”
17. Başvurucular, ihlalin tespiti ile her biri için ayrı ayrı50.000 TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.
18. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
19. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvurucu Emre Büyük'e net 12.000 TL, başvurucu Celal Büyük'e net10.000 TL, başvurucu Adnan Zengin'e net 10.000 TL ve başvurucu Bedirhan Bilek'enet 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddinekarar verilmesi gerekir.
20. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harçtan oluşanyargılama giderinin başvuruculara ayrı ayrı, 3.000 TL vekâlet ücretininmüştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddiaların KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucu Emre Büyük'e net 12.000 TL, başvurucu Celal Büyük'enet 10.000 TL, başvurucu Adnan Zengin'e net 10.000 TL ve başvurucu BedirhanBilek'e net 10.000 TL tutarında manevi tazminatın AYRI AYRI ÖDENMESİNE,
D. Tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 364,60 TL başvuru harcının başvuruculara AYRI AYRI, 3.000 TLvekâlet ücretinin MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazineve Maliye Bakanlığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içindeyapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihtenödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin bilgi için Mersin 1. Asliye CezaMahkemesine (E.2013/595, K.2014/312), Silopi 2. Asliye Ceza Mahkemesine(E.2014/318, K.2014/368), Balıkesir 1. Asliye Ceza Mahkemesine (E.2014/491,K.2016/193) ve Kızıltepe 3. Asliye Ceza Mahkemesine (E.2014/138, K.2016/152)GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE10/6/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.