TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
A.E. VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/3067)
Karar Tarihi: 3/11/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Raportör
:
Hikmet Murat AKKAYA
Başvurucular
:
1. A.E.
2. B.K.
3. H.A.
4. Ü.K.
Başvurucular Vekili
:
Av. Vedat ÖZKAN
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmamasınedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 22/1/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca başvurucunun adliyardım talebinin kabulüne karar verilmiştir.
5. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca başvurunun kabuledilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucular, haklarında başlatılan bir cezaisoruşturma kapsamında 19/1/2012 tarihli iddianame ile Adana 1. Ağır CezaMahkemesinde dava açıldığını belirtmektedir.
9. Başvurucular 22/1/2018 tarihinde makul süredeyargılanma haklarının ihlal edildiğini belirterek bireysel başvuruda bulunmuşlardır.
10. Süreç içinde Adana 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 3/5/2018tarihli ve E.2014/191, K.2018/94 sayılı kararıyla başvuruculardan Ü.K. ile B.K.hakkında terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemesuçundan ayrı ayrı 1 yıl 8 ay hapis cezası verildiği, başvurucular hakkındaiddianamede yer alan, üzerilerine atılı diğer suçlar yönünden ise beraat ya dadüşme kararları verildiği anlaşılmıştır.
11. Daha sonra başvurucular hakkındaki hükümlerin AdanaBölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 21/1/2019 tarihli ilamı ilekesinleştiği anlaşılmıştır.
12. Başvurucular Ü.K. ve B.K. hakkında tesis edilencezalara ilişkin olarak 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanun'un 29.maddesiyle temyiz kanun yolunun açılması sebebiyle -başvurucular vekilinin28/10/2019 tarihli dilekçesi üzerine- yerel mahkeme tarafından 30/10/2019tarihinde infazın durdurulmasına ve dosyanın temyiz işlemlerinin yapılmasınadair ek karar verdiği tespit edilmiştir.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
13. Mahkemenin 3/11/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucularınİddiaları
14. Başvurucular, bireysel başvuru konusu yargılamalarınuzun sürmesi ile bağlantılı olarak adil yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüş; makul sürede yargılanma hakkının ihlal edilmesi nedeniyletazminat talebinde bulunmuşlardır.
B. Değerlendirme
15. Bireysel başvuru sonrasında 25/7/2018 tarihli ve 7145sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsanHakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek SuretiyleÇözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmiştir.
16. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göreyargılamaların uzun sürmesi ve yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesiya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddeninyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olanbireysel başvuruların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabuledilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaatüzerine Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı (TazminatKomisyonu) tarafından incelenmesi öngörülmüştür.
17. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018)kararında Anayasa Mahkemesi yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı yada yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği yahut hiç icra edilmediğiiddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurularailişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkin yoluulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesininbulunup bulunmadığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğini tartışmıştır(Ferat Yüksel, §§ 26-35).
18. Ferat Yüksel kararında özetle anılan başvuru yolununkişileri mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlamasınedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarınamakul bir başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı, tazminatödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafiolanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlamaimkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (Ferat Yüksel,§§ 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bakıştaulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma ve yeterligiderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru yolutüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincilniteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemişolması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel, §§ 35, 36).
19. Mevcut başvuruda söz konusu karardan ayrılmayıgerektiren bir durum bulunmamaktadır.
20. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarınıntüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kamuya açık belgelerde başvurucuların kimlikleriningizli tutulması talebinin KABULÜNE,
B. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesimağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucununyargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 3/11/2020 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.