Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - AIGUL MAVLIANOVA Başvurusuna İlişkin Karar - 9/11/2017

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin GÖKCAN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

M. Serhat MAHMUTOĞLU

Başvurucu

:

Aıgul MAVLIANOVA

Vekili

:

Av. Nebil ŞAHİN

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, sınır dışı etme kararının iptali istemiyle açılandavada yeterli araştırma yapılmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlaledildiği iddiası hakkındadır.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 4/4/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvurucu, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün(İçtüzük) 73. maddesi uyarınca sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

4. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca tedbir talebinin Bölümtarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden İçtüzük'ün73. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesinekarar verilmiştir.

5. Bölüm tarafından İçtüzük'ün 73.maddesi uyarınca sınır dışı işleminin geçici olarak durdurulmasın kararverilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş sunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve ilgilikurumlardan temin edilen bilgilere göre olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucu 1995 doğumlu olup Kırgızistan vatandaşıdır.

10. Başvurucu, belirlenemeyen bir tarihte yasal yollardanTürkiye'ye giriş yapmıştır.

11. İstanbul Emniyet Müdürlüğü Asayiş Büro Amirliği ekipleritarafından İstanbul ili Fatih ilçesi Aksaray Mahallesi'nde bulunan bir gecekulübünde yapılan denetimde başvurucunun izinsiz olarak çalıştığına(konsomatrislik) ilişkin tutanak düzenlenmiştir.

12. Bunun üzerine İstanbul Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünün24/10/2015 tarihli kararıyla başvurucunun "çalışmaizni olmadan çalıştığı" gerekçesiyle idari gözetim altınaalınmasına ve sınır dışı edilmesine karar verilmiştir.

13. Başvurucu tarafından sınır dışı etme kararının iptaliistemiyle İstanbul 1. İdare Mahkemesinde (İdare Mahkemesi) dava açılmıştır.

14. Anılan dava İdare Mahkemesinin 9/2/2016 tarihli veE.2015/2404, K.2016/253 sayılı kararıyla reddedilmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:

"Davadosyasının incelenmesinden, 22/10/2015 tarihinde Asayiş Şube Müdürlüğüekiplerince Fatih İlçesi, Aksaray Mahallesinde bulunan Eliza Disko isimli işyerindeyapılan denetimde davacının izinsiz şekildekonsomatris olarak çalıştığının tespit edilmesi üzerine, davacı hakkında 6458sayılı Kanun'un 54/ğ maddesi uyarınca sınır dışı kararı alındığı, davacıtarafından söz konusu sınır dışı kararının iptali istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.

Dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre,22/10/2015 tarihindeFatih İlçe Emniyet Müdürlüğünce,Fatih İlçesi, Aksaray Mahallesinde bulunanEliza Disko isimli işyerinde yapılandenetimdedavacının da aralarında bulunduğu 27 adet yabancı uyruklu bayanın, dekolte kıyafetlerleerkek müşterilerin masalarında oturarak içkiiçtikleri, içtikleri içeceklerin hesabının erkek müşteriler tarafındanödendiği, davacının da aralarında bulunduğu bu şahısların anılan işyerindeçalışma izni olmaksızın konsomatris olarak çalıştıklarının 22/10/2015 tarihlitutanak ile tespit edildiği, buna göre davacının izni olmaksızın konsomatrisolarak çalıştığı anlaşıldığından 6458 sayılı Kanun'un 54/ğ maddesi uyarıncasınır dışı edilmesine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığısonucuna varılmıştır."

15. Bu karar, başvurucuya 20/4/2016 tarihinde tarihinde tebliğ edilmiş olup 20/5/2016 tarihinde bireyselbaşvuruda bulunulmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

A. Ulusal Hukuk

16. 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve UluslararasıKoruma Kanunu’nun 29/10/2016 tarihli ve 676 sayılı Olağanüstü Hal KapsamındaBazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 36.maddesiyle değişik “Sınır dışı etme kararıalınacaklar” kenar başlıklı 54. maddesi şöyledir:

“(1) Aşağıda sayılanyabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır:

a) 5237 sayılı Kanunun 59 uncu maddesikapsamında sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilenler

b) Terör örgütü yöneticisi, üyesi,destekleyicisi veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi veyadestekleyicisi olanlar

c) Türkiye’ye giriş, vize ve ikamet izinleriiçin yapılan işlemlerde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar

ç) Türkiye’de bulunduğu süre zarfında geçimini meşru olmayan yollardansağlayanlar

d) Kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamusağlığı açısından tehdit oluşturanlar

e) Vize veya vize muafiyeti süresini on gündenfazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler

f) İkamet izinleri iptal edilenler

g) İkamet izni bulunup da süresinin sonaermesinden itibaren kabul edilebilir gerekçesi olmadan ikamet izni süresini ongünden fazla ihlal edenler

ğ) Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler

h) Türkiye’ye yasal giriş veya Türkiye’denyasal çıkış hükümlerini ihlal edenler

ı) Hakkında Türkiye’ye giriş yasağı bulunmasınarağmen Türkiye’ye geldiği tespit edilenler

i) Uluslararası koruma başvurusu reddedilen,uluslararası korumadan hariçte tutulan, başvurusu kabul edilemez olarakdeğerlendirilen, başvurusunu geri çeken, başvurusu geri çekilmiş sayılan,uluslararası koruma statüleri sona eren veya iptal edilenlerden haklarındaverilen son karardan sonra bu Kanunun diğer hükümlerine göre Türkiye’de kalmahakkı bulunmayanlar

j) İkamet izni uzatma başvurularıreddedilenlerden, on gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlar

k) Uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafındantanımlanan terör örgütleriyle ilişkili olduğu değerlendirilenler

(2) Bu maddenin birinci fıkrasının (b), (d) ve(k) bentleri kapsamında oldukları değerlendirilen uluslararası koruma başvurusahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler hakkında uluslararasıkoruma işlemlerinin her aşamasında sınır dışı etme kararı alınabilir. ”

17. 6458 sayılı Kanun'un "Sınırdışı etme kararı alınmayacaklar" kenar başlıklı 55. maddesininilgili kısmı şöyledir:

"(1) 54üncü madde kapsamında olsalar dahi, aşağıdaki yabancılar hakkında sınırdışı etme kararı alınmaz:

a) Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına,işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağıkonusunda ciddi emare bulunanlar"

 B. UluslararasıHukuk

 1. Uluslararası Mevzuat

18. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) "Adil Yargılanma Hakkı" kenar başlıklı6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

"1.Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya dacezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecekolan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuyaaçık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir."

2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)Uygulaması

19. AİHM'in sınır dışı etme işlemininiptali için açılan davalarda adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkinşikâyetlere yaklaşımı şöyledir (Referans alınan AİHM kararları için bkz. Soering/Birleşik Krallık, B. No: 14038/88,7/7/1989; Maaouia/Fransa [BD], B. No: 39652/98, 5/1/2000; M.S.S./Belçika ve Yunanistan [BD], B. No:30696/09, 21/1/2011):

"AİHM'e göreyabancıların ülkeye girişleri, ülkede ikamet edişleri ve ülkedençıkarılmalarına ilişkin konular doğrudan o ülkenin ulusal egemenlik yetkisineilişkin olup Sözleşme'nin 6. maddesinin koruma alanı dışında kalmaktadır. Birbaşka deyişle bu tür konularda alınan kararların medeni hak ve yükümlülüklerleilgisi bulunmamaktadır."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 9/11/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

21. Başvurucu; İstanbul'u gezmek amacıyla Türkiye'ye geldiğini,olay günü eğlenmek için arkadaşlarıyla birlikte gece kulübüne gittiğini,polisler tarafından izinsiz çalıştığı iddiasıyla gözaltına alındığını ve aynıgerekçeyle sınır dışı edilmesine karar verildiğini belirtmiştir.

22. Başvurucu, anılan sınır dışı etme kararının iptali içinİdare Mahkemesinde açtığı davada yeterli araştırmanın yapılmadığını, izinsizçalıştığına dair somut, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığını belirterekAnayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüş; sınır dışı işleminin durdurulması ve tazminattaleplerinde bulunmuştur.

B. Kabul EdilebilirlikYönünden

23. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrasının ilgili kısmışöyledir:

"Herkes, Anayasadagüvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiğiiddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

24. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (1)numaralı fıkrası şöyledir:

"Herkes, Anayasada güvence altına alınmıştemel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ekTürkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücütarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.”

25. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre bireysel başvurunun incelenebilmesiiçin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvencealtına alınmış olmasının yanı sıra Sözleşme veya Türkiye’nin taraf olduğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir.Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasınıiçeren başvurular bireysel başvurunun kapsamında değildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).

26. Anayasa'da yabancıların ülkeye girişleri, ülkede ikametedişleri ve ülkeden çıkarılmalarına ilişkin konularda herhangi bir düzenlemeyeyer verilmemiştir. Uluslararası hukukta da kabul edildiği üzere bu husus,devletin egemenlik yetkisi kapsamında kalmaktadır. Dolayısıyla devletinyabancıları ülkeye kabul etmekte veya sınır dışı etmekte takdir yetkisininbulunduğu kuşkusuzdur. Ancak anılan işlemlerin Anayasa'da güvence altına alınantemel hak ve özgürlüklere müdahale oluşturması hâlinde bireysel başvuruya konuedilebilmesi mümkündür (A.A. ve A.A. [GK],B. No: 2015/3941, 1/3/2017, § 54).

27. Öte yandan AİHM tarafından yabancıların ülkeye girişine,kalışına veya çıkarılmalarına ilişkin işlemlerin Sözleşme'nin 6. maddesikapsamında kalmadığı kabul edilmektedir. Bir başka ifadeyle söz konusuişlemlere ilişkin davalar medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili görülmemektedir(bkz. § 19).

28. Dolayısıyla sınır dışı etme işlemini konu alanuyuşmazlıkları içeren yargılamaların Anayasa'nın 36. ve Sözleşme'nin 6.maddesinde güvence atına alınan adil yargılama hakkının ortak koruma alanıkapsamında kalmadığının kabulü gerekir.

29. Başvuru konusu olayda sınır dışı etme kararının iptali içinaçılan davada yeterli araştırma yapılmaması nedeniyle adil yargılanma hakkınınihlal edildiği ileri sürülmektedir. Yukarıda yer verilen ilkelerde debelirtildiği üzere başvurucunun iddialarının konusunun Anayasa ve Sözleşme'ninortak koruma alanı dışında kaldığı anlaşılmaktadır.

30. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikşartları yönünden incelenmeksizin konu bakımındanyetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun konu bakımındanyetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Tedbir kararının SONLANDIRILMASINA,

C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,

D. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi GenelMüdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE 9/11/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy