TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AHMET KENAN EVREN VE ALİ TAHSİN ŞAHİNKAYA BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/1276)
Karar Tarihi: 25/6/2014
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Serruh KALELİ
Üyeler
:
Zehra Ayla PERKTAŞ
Burhan ÜSTÜN
Erdal TERCAN
Zühtü ARSLAN
Raportör
:
Muharrem İlhan KOÇ
Başvurucular
:
Ahmet Kenan EVREN
Ali Tahsin ŞAHİNKAYA
Vekilleri
:
Av. Bülent Hayri ACAR
Av. Mithat Burak BAŞKALE
Av. Sezin Duygu TUNCER
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucular, Türkiye CumhuriyetiAnayasası’nın tamamını veya bir kısmını değiştirme veya ortadan kaldırmaya veAnayasa ile teşekkül etmiş Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmayaveya görevini yapmaya engel olmaya cebren teşebbüs etmek suçlamasıyla haklarında kamudavası açılması nedeniyle Anayasa’nın 17., 20., 36. ve38. maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru, 12/2/2013 tarihinde AnayasaMahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespitedilmiştir.
3. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 28/2/2014tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına,dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
5. Başvurucu Ahmet Kenan Evren 2709 sayılı Türkiye CumhuriyetiAnayasası’nın ilgili hükümlerine göre sırasıyla Milli Güvenlik Konseyi Başkanı,Devlet Başkanı ve yedinci Cumhurbaşkanıdır. Başvurucu Ali Tahsin ŞahinkayaAnayasa’ya göre önce Milli Güvenlik Konseyi Üyesi ardından CumhurbaşkanlığıKonseyi Üyesidir.
6. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 3/1/2012tarih ve Soruşturma No: 2011/646 sayılı iddianamesiyle, 2/1/1980 tarihinde ve12/9/1980-6/12/1983 tarihleri arasında 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 146.maddesi kapsamında anayasayı ihlal suçunu işledikleri iddiasıyla başvurucularhakkında Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açılmıştır.
7. Başvuru tarihi itibarıyla Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesinin2012/3 Esas sayılı dosyasında görülmekte olan yargılama kapsamındabaşvurucular, iddianamenin ve kamu davasının “erkyokluğu/yetkisizlik” nedeniyle hukuken yok hükmünde olduğununtespitine karar verilmesini istemişlerdir. Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi 4/4/2012 tarihli kararıyla bu talebi reddetmiştir.
8. 6/3/2014 tarihinde yürürlüğe giren 21/2/2014 tarih ve 6526 sayılıTerörle Mücadele Kanunu ve Ceza MuhakemesiKanunuileBazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’la yapılan değişikliklernedeniyle 10/3/2014 tarihinde Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi, mahkemeningörevinin sona ermesi nedeniyle dosyanın devrine karar vermiştir.
9. Bu aşamadan sonra yargılamanın yürütüldüğü Ankara 10. Ağır CezaMahkemesi 18/6/2014 tarihinde başvurucuların isnatedilen suç kapsamında müebbet hapis cezasıyla cezalandırılmalarına kararvermiştir. Bu kararla ilk derece yargılaması sona ermiştir.
10. Başvurucular 12/2/2013 tarihindebireysel başvuruda bulunmuşlardır.
B. İlgiliHukuk
11. Anayasanın (mülga) Geçici Onbeşinci maddesi şöyledir:
“12 Eylül 1980 tarihinden, ilk genel seçimler sonucutoplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık Divanını oluşturuncayakadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk milleti adınakullanan, 2356 sayılı Kanunla kurulu Milli Güvenlik Konseyinin, bu Konseyinyönetimi döneminde kurulmuş hükümetlerin, 2485 sayılı Kurucu Meclis HakkındaKanunla görev ifa eden Danışma Meclisinin her türlü karar ve tasarruflarındandolayı haklarında cezai, mali veya hukuki sorumluluk iddiası ileri sürülemez vebu maksatla herhangi bir yargı merciine başvurulamaz.
…”
12. Olay tarihinde yürürlükte olan 1/3/1926tarih ve 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 146. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“TürkiyeCumhuriyeti Teşkilatı Esasiye Kanununun tamamını veya bir kısmını tağyir vetebdil veya ilgaya ve bu kanun ile teşekkül etmiş olan Büyük Millet Meclisini iskata veya vazifesini yapmaktan men'ecebren teşebbüs edenler,ağırlaştırılmışmüebbet ağır hapiscezasına mahkum olur.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Mahkemenin 25/6/2014 tarihinde yapmışolduğu toplantıda, başvurucuların 12/2/2013 tarihli ve 2013/1276 numaralıbireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların İddiaları
14. Başvurucular,
i. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin anayasaldüzeni hukuki dayanağını Anayasa’dan aldığından, Anayasa hükümlerinin konusuolan eylem ve işlemlerin aynı zamanda hukuka aykırı ve suç olamayacağını,
ii. Kurulu iktidarın kendisini kuran kurucuiktidarı bu kapsamdaki eylemlerinden dolayı yargılama yetkisinin bulunmadığını,bu nedenle yapılan soruşturma ve açılan davanın hukuken varlığının kabuledilemeyeceğini,
iii. Cumhurbaşkanına uyarı mektubu verilmesieylemi yönünden ayrıca dava zamanaşımının gerçekleştiğini,
iv. Davayla ilgisi olamayan hususların veyakınlarının kişisel bilgilerinin araştırıldığını ve kamuya açıklandığınıbelirterek,
maddi ve manevivarlığı koruma hakkı, kişisel verilerin korunması hakkı, adil yargılanma hakkıkapsamında kendini suçlandırmama ve davasızyargılanmama hakkı ile suç ve cezaların kanuniliği ilkesinin ihlal edildiğiniileri sürmüşler, soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin tüm işlemlerin yok hükmündeolduğuna karar verilmesini talep etmişlerdir.
B. Değerlendirme
15. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
“İhlaleneden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüşidari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan öncetüketilmiş olması gerekir.”
16. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, ikincil nitelikte birhukuk yoludur. Bu nedenle, kanunlarda yer alan idari ve yargısal başvuruyollarının bireysel başvurudan önce tüketilmiş olması gerekir (B. No: 2012/363,5/3/2013, § 17).
17. Anayasal düzeni yeniden kurma niteliği taşıyan eylemlerinyargılama konusu yapıldığı iddiasına ilişkin olarak, başvurucular hakkındaisnat edilen suçla ilgili henüz kesin bir yargısal karar verilmediği vebaşvurucuların iddialarının incelenmesine ilişkin yargısal başvuru yollarınıntüketilmediği görülmektedir.
18. Başvuru konusu yargılamanın konusunun anayasal işlem ve eylemlerolduğu, bu nitelikteki eylemlerin hukuka aykırı ve suç kabul edilerek yargılamakonusu yapılamayacağı, usulüne uygun ve yargı yetkisi kapsamında açılmış birdava bulunmadığı, yargılama kapsamında yapılan tüm işlemlerin yetkisizgerçekleştirildiği şeklinde ilk derece yargılamasında ileri sürülen itirazlartemyiz merciince incelenebilecektir.
19. Yargılama sürecinde isnat edilen suçlamayla ilgisi olmayanhususların araştırıldığı yönündeki davayla bağlantılı şikâyetlerin de,yargılama süreci kesin olarak sona ermediğinden bu aşamada incelenmesi mümkündeğildir.
20. Başvuruculara isnat edilen suçla ilgili soruşturma veyargılamanın, 7/5/2010 tarih ve 5982 sayılı TürkiyeCumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması HakkındaKanun’un 24. maddesiyle, 12 Eylül 1980 tarihinden ilk genel seçimler sonucutoplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık Divanını oluşturuncayakadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk milleti adınakullanan, Milli Güvenlik Konseyinin, bu Konseyin yönetimi döneminde kurulmuşhükümetlerin, Danışma Meclisinin her türlü karar ve tasarruflarından dolayıhaklarında cezai, mali veya hukuki sorumluluk iddiası ileri sürülemeyeceği vebu maksatla herhangi bir yargı merciine başvurulamayacağı hükmünü içerenAnayasa’nın geçici onbeşinci maddesinin yürürlüktenkaldırılmasından sonra gerçekleştiği dikkate alındığında, soruşturma ve kovuşturmanın keyfî olarak yürütüldüğünün kabulü mümkün görünmemektedir.
21. Sonuç olarak, Anayasa’nın geçici onbeşincimaddesinin yürürlükten kaldırılması sonrasında, başvurucuların isnat edilen suçkapsamında soruşturulmaları ve yargılanmalarının anayasal hakları ihlal ettiğiiddiasıyla ve tüm yargısal işlemlerin yok hükmünde sayılması talebiyle yapılanbireysel başvuruda olağan kanun yollarının tüketilmediği sonucuna varılmıştır.
22. Açıklanan nedenlerle başvurunun“başvuru yollarının tüketilmemiş olması”nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Başvurunun “başvuru yollarının tüketilmemiş olması”nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucularüzerinde bırakılmasına,
25/6/2014 günü OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.