TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AHMET SAVCI VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/7697)
Karar Tarihi: 22/3/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. Ahmet SAVCI
2. Ayşe HAZAR
3. Cemil SARIDAĞ
4. Emine İLBOĞA
5. Faruk SARIDAĞ
6. Hıdır SAVCI
7. Hıssa SARIDAĞ
8. İbrahim SARIDAĞ
9. İbrahim SAVCI
10. Mehmet SAVCI
11. Meryem KORHAN
12. Mesut SARIDAĞ
13. Nücüde SARIDAĞ
14. Şükran SARIDAĞ
15. Türkan SARIDAĞ
16. Zahra DÜZGÖREN
17. Zeynep HAZAR
18. Zübeyde YILDIRIM
Vekili
:
Av. Ali AYDEMİR
19. Abdullah SARIDAĞ
20. Ayşe ÇINAR
21. Emine KILIÇ
22. Emine SARIDAĞ
23. Hadice SARIDAĞ
24. Halil SARIDAĞ
25. Halime BALU
26. Mehmet SARIDAĞ
27. Mehmet SARIDAĞ
28. Meryem SARIDAĞ
29. Musa SARIDAĞ
30. Sara DÖNDER
31. Selman SARIDAĞ
32. Yüksel SARIDAĞ
33. Zehra SARIDAĞ
Vekili
:
Av. Hakan GELERİ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 29/5/2014, 19/8/2014 ve 17/11/2014 tarihlerindeyapılmıştır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılanön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2014/13505 ve 2014/17983 sayılı bireysel başvuru dosyalarıkonu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2014/7697 sayılı dosya üzerindebirleştirilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular İbrahim Savcı, Emine İlboğa,Zahra Düzgören, AhmetSavcı, Zeynep Hazar, Hıdır Savcı, Zübeyde Yıldırım, Ayşe Hazar, Meryem Korhan veMehmet Savcı'nın babaları olan muris Halef Savcı ile başvurucular Mesut Sarıdağ,Şükran Sarıdağ, Türkan Sarıdağ, Cemil Sarıdağ, Musa Sarıdağ, Emine Kılıç ve Yüksel Sarıdağ'ınbabaları, başvurucu Hıssa Sarıdağ'ınise eşi olan muris Yusuf Sarıdağ'ın 21/7/1978tarihinde Kızıltepe Kadastro Mahkemesinde açtıkları kadastro tespitine itirazdavası, anılan Mahkemenin kapatılmasıyla Mardin Kadastro Mahkemesinegönderilmiştir. Söz konusu dava, yerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 22/3/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüştür.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucular Halil Sarıdağ, İbrahim Sarıdağ, Nücüde Sarıdağ, Faruk Sarıdağ, Halime Balu, Zehra Sarıdağ, Ayşe Çınar, Sara Dönder,Hadice Sarıdağ, Mehmet Sarıdağ,Abdullah Sarıdağ, Meryem Sarıdağ,Mehmet Sarıdağ, Emine Sarıdağve Selman Sarıdağ Yönünden
12. 30/3/2011 tarihli ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un47. maddesinin (3),48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarıncabireysel başvuruda,kamugücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göreözeti yapılmalı; bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlaledildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,§§ 19, 20).
13.Somut olayda anılan başvurucular bireysel başvuruformlarında, şikâyet konusu yargılama sürecinde davacı olan Yusuf Sarıdağ ve Ali Sarıdağ'ınmirasçıları olduklarını ileri sürmelerine rağmen anılan şahısların mirasçılarıolmadıkları, ayrıca sunulan belgelerden şikâyet konusu yargılama sürecine tarafolduklarının teyit edilemediği görüldüğünden söz konusu başvurucuların, ihlaliddiasına ilişkin delillerini sunma ve temel hak ve özgürlüğünün ihlaledildiğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüklerini yerinegetirmedikleri, dolayısıyla ileri sürülen iddialarının kanıtlanamadığı sonucunaulaşılmıştır.
14. Açıklanan nedenlerle başvurunun başvurucular Halil Sarıdağ, İbrahim Sarıdağ, Nücüde Sarıdağ, Faruk Sarıdağ, Halime Balu, Zehra Sarıdağ, Ayşe Çınar, Sara Dönder,Hadice Sarıdağ, Mehmet Sarıdağ,Abdullah Sarıdağ, Meryem Sarıdağ,Mehmet Sarıdağ, Emine Sarıdağve Selman Sarıdağ yönünden diğer kabul edilebilirlikkoşulları bakımından incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
2. Diğer Başvurucular Yönünden
15. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksunolmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir nedende bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
17. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalletakip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçınınyargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
19. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 39 yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
20. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
21. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesindetanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse debaşvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönündeyukarıda yer verilen tespitler ışığında mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündekiiddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
22. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
23. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
24. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiği sonucuna varılmıştır.
25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında -şikâyet konusu davadaki taraf sayısı, dava değeri ve başvurucularmurislerinin tüm mirasçılarının sayısı da dikkate alındığında- başvurucularİbrahim Savcı, Emine İlboğa, ZahraDüzgören, Ahmet Savcı, Zeynep Hazar, Hıdır Savcı,Zübeyde Yıldırım, Ayşe Hazar, Meryem Korhan ve Mehmet Savcı'ya ayrı ayrı net1.450 TL; başvurucular Mesut Sarıdağ,Şükran Sarıdağ, Türkan Sarıdağ, Cemil Sarıdağ, Musa Sarıdağ, EmineKılıç, Yüksel Sarıdağ ve HıssaSarıdağ'a ise ayrı ayrı net 2.350 TL manevi tazminatödenmesine karar verilmesi gerekir.
26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelininbaşvurucular İbrahim Savcı, Emine İlboğa, Zahra Düzgören, Ahmet Savcı,Zeynep Hazar, Hıdır Savcı, Zübeyde Yıldırım, Ayşe Hazar, Meryem Korhan veMehmet Savcı'ya müştereken; 206,10 TL harç bedelinin başvurucular Mesut Sarıdağ, Şükran Sarıdağ, Türkan Sarıdağ, Hıssa Sarıdağ ve Cemil Sarıdağ'amüştereken; yine 206,10 TL harç bedelinin Musa Sarıdağ,Emine Kılıç ve Yüksel Sarıdağ'a müştereken ödenmesinekarar verilmesi gerekir.
27. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 1.800 TL vekâletücretinin başvurucular İbrahim Savcı, Emine İlboğa, Zahra Düzgören, Ahmet Savcı,Zeynep Hazar, Hıdır Savcı, Zübeyde Yıldırım, Ayşe Hazar, Meryem Korhan, MehmetSavcı, Mesut Sarıdağ, Şükran Sarıdağ,Türkan Sarıdağ, Hıssa Sarıdağ ve Cemil Sarıdağ'amüştereken; yine 1.800 TL vekâlet ücretinin başvurucular Musa Sarıdağ, Emine Kılıç ve Yüksel Sarıdağ'amüştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurucular Halil Sarıdağ,İbrahim Sarıdağ, Nücüde Sarıdağ, Faruk Sarıdağ, Halime Balu, Zehra Sarıdağ, Ayşe Çınar,Sara Dönder, Hadice Sarıdağ,Mehmet Sarıdağ, Abdullah Sarıdağ,Meryem Sarıdağ, Mehmet Sarıdağ,Emine Sarıdağ ve Selman Sarıdağyönünden başvurunun, açıkça dayanaktanyoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucularyönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianınKABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular İbrahim Savcı, Emine İlboğa,Zahra Düzgören, AhmetSavcı, Zeynep Hazar, Hıdır Savcı, Zübeyde Yıldırım, Ayşe Hazar, Meryem Korhanve Mehmet Savcı'ya ayrı ayrı net 1.450 TL; başvurucular Mesut Sarıdağ,Şükran Sarıdağ,Türkan Sarıdağ, Cemil Sarıdağ,Musa Sarıdağ, Emine Kılıç, Yüksel Sarıdağve Hıssa Sarıdağ'a ise ayrıayrı net 2.350 TL manevi tazminat manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkindiğer taleplerin REDDİNE,
D. 1. 206,10 TL harç bedelinin başvurucular İbrahim Savcı, Emineİlboğa, Zahra Düzgören, Ahmet Savcı, Zeynep Hazar, Hıdır Savcı, ZübeydeYıldırım, Ayşe Hazar, Meryem Korhan ve Mehmet Savcı'ya müştereken; 206,10 TLharç bedelinin başvurucular Mesut Sarıdağ, Şükran Sarıdağ, Türkan Sarıdağ, Hıssa Sarıdağ ve Cemil Sarıdağ'a MÜŞTEREKEN; yine 206,10 TL harç bedelinin Musa Sarıdağ, Emine Kılıç ve Yüksel Sarıdağ'aMÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
2. 1.800 TL vekâletücretinin başvurucular İbrahim Savcı, Emine İlboğa, Zahra Düzgören, Ahmet Savcı,Zeynep Hazar, Hıdır Savcı, Zübeyde Yıldırım, Ayşe Hazar, Meryem Korhan, MehmetSavcı, Mesut Sarıdağ, Şükran Sarıdağ,Türkan Sarıdağ, Hıssa Sarıdağ ve Cemil Sarıdağ'aMÜŞTEREKEN; yine 1.800 TL vekâlet ücretinin başvurucular Musa Sarıdağ, Emine Kılıç ve Yüksel Sarıdağ'aMÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçensüre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/71)GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE22/3/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.