TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AHMET OKUYUCU VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/14841)
Karar Tarihi: 12/4/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. Ahmet OKUYUCU
2. Abdulaziz DOĞAN
3. Ali OKUYUCU
4. Bedriye OKUYUCU
5. Cafer DOĞAN
6. Celal OKUYUCU
7. Cemal OKUYUCU
8. Davut DALAY
9. Ebuzer DOĞAN
10. Fahriye DOĞAN
11. Fatma DOĞAN
12. Fatma ÖZTAŞ
13. Fedat BAYBARS
14. Fehime BAYBARS
15. Fevzi BAYBARS
16. Fikriye YAVUZ
17. Gazal AKSAK
18. Halim AYDIN
19. Hamdi BAYBARS
20. Hasine GEZER
21. Hidayet DOĞAN
22. Hüseyin DOĞAN
23. İhsan DOĞAN
24. Kasım DOĞAN
25. Makbule OĞRAK
26. Medine DOĞAN
27. Mehmet DOĞAN
28. Mehmet Nezir OKUYUCU
29. Mehmet Salih OKUYUCU
30. Menice DOĞAN
31. Müslüm DOĞAN
32. Rekiye AKSAK
33. Rezan BİNGÖL
34. Rıza DOĞAN
35. Selime ÖLÜK
36. Sernaz KATIKOL
37. Sumeyya DOĞAN
38. Şükran SOYSAL
39. Şükrü DOĞAN
40. Zeynep GÖNÜL
Vekili
:
Av. Hakan GELERİ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 11/9/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylarözetle şöyledir:
8. Başvurucu Davut Dalay aleyhine doğrudan; başvurucular Hasine Gezer, İhsan Doğan, Fahriye Doğan, Hidayet Doğan,Fatma Doğan'ın babaları ve başvurucular Cafer Doğan, Müslüm Doğan, MehmetDoğan, Sümeyya Doğan, Kasım Doğan, Rıza Doğan ve Ebuzer Doğan'ın dedeleri olan murisleri MecitDoğan; başvurucu Fehime Baybars'ın mirasçısı olduğu eşi ve başvurucular Fedat Baybars, Fevzi Baybars ile Fatma Öztaş'ın babalarıolan murisleri Selahattin Baybars; başvurucular Halim Aydın, Mehmet Salih Okuyucu,Mehmet Nazir Okuyucu ve Ali Okuyucu'nun babaları, başvurucular Celal Okuyucu,Ahmet Okuyucu, Cemal Okuyucu'nun dedeleri ve başvurucu Bedriye Okuyucu'nunmirasçısı olduğu eşinin babası olan murisleri Sait Okuyucu aleyhine 30/7/1985tarihinde Gercüş Kadastro Mahkemesinde açılan kadastro tespitine itiraz davasıyetkisizlik nedeniyle Batman Kadastro Mahkemesinde devredilmiş ve söz konusudava yerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 12/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucular Hamdi Baybars, Zeynep Gönül, Fikriye Yavuz,Makbule Oğrak, Şükrü Doğan, AbdulazizDoğan, Gazal Aksak, Hüseyin Doğan, Rezan Bingöl,Sernaz Katıkol, Şükran Soysal, Medine Doğan, SelimeÖlük, Menice Doğan ve Rekiye Aksak Yönünden
11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48.maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda, kamugücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göreözeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlaledildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,§§ 19, 20).
12. Somut olayda başvurucular Hamdi Baybars, Zeynep Gönül,Fikriye Yavuz, Makbule Oğrak, Şükrü Doğan, Abdulaziz Doğan, Gazal Aksak, Hüseyin Doğan, Rezan Bingöl, Sernaz Katıkol,Şükran Soysal, Medine Doğan, Selime Ölük, Menice Doğan ve RekiyeAksak'ın şikâyet konusu davada taraf olduklarına dair başvuruya dayanakbelgelerden bir bilgiye ulaşılamadığı, başvurucular vekiline anılan duruma dairbilgi ve belgelerin sunulmasına ilişkin tebliğ edilen yazıya verilen cevaptaise söz konusu başvurucularla ilgili bir açıklamaya yer verilmediğigörülmüştür. Dolayısıyla anılan başvurucular yönünden ihlal iddiasına ilişkindelillerini sunma ve temel hak ve özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkinaçıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüğün yerine getirilmediği ve ilerisürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
13. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Hamdi Baybars,Zeynep Gönül, Fikriye Yavuz, Makbule Oğrak, ŞükrüDoğan, Abdulaziz Doğan, Gazal Aksak, Hüseyin Doğan, Rezan Bingöl, Sernaz Katıkol,Şükran Soysal, Medine Doğan, Selime Ölük, Menice Doğan ve RekiyeAksak yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizinaçıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
2. Diğer Başvurucular Yönünden
14. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanınsüresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiğitarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını dakapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalaryönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
16. Başvuruya konu dava, bir kısım başvurucuların murislerinden intikalletakip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçınınyargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
18. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 32 yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
20. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarınıkullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyethaklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların makul süredeyargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitlerışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının ayrıcadeğerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
21. 6216 Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
22. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
23. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara, bir kısım başvurucular murislerinin tümmirasçılarının sayısı da dikkate alınarak karara ekli tabloda gösterilenmiktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurunun, başvurucular Hamdi Baybars, Zeynep Gönül,Fikriye Yavuz, Makbule Oğrak, Şükrü Doğan, Abdulaziz Doğan, Gazal Aksak, Hüseyin Doğan, Rezan Bingöl, Sernaz Katıkol,Şükran Soysal, Medine Doğan, Selime Ölük, Menice Doğan ve RekiyeAksak yönünden açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlardamanevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Batman Kadastro Mahkemesine (E.2005/86)GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE12/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR
TAZMİNAT MİKTARI
1. Davut DALAY
36. 000 TL
2. Hasine GEZER
3. 600 TL
3. Cafer DOĞAN
450 TL
4. Müslüm DOĞAN
450 TL
5. Fedat BAYBARS
9. 000 TL
6. Fevzi BAYBARS
9. 000 TL
7. Fehime BAYBARS
9. 000 TL
8. Fatma ÖZTAŞ
9. 000 TL
9. Mehmet DOĞAN
450 TL
10. Halim AYDIN
5. 150 TL
11. Mehmet Salih OKUYUCU
5. 150 TL
12. Mehmet Nezir OKUYUCU
5. 150 TL
13. Celal OKUYUCU
650 TL
14. Ali OKUYUCU
5. 150 TL
15. Ahmet OKUYUCU
650 TL
16. Cemal OKUYUCU
650 TL
17. Bedriye OKUYUCU
650 TL
18. Sümeyya DOĞAN
450 TL
19. İhsan DOĞAN
3. 600 TL
20. Kasım DOĞAN
450 TL
21. Rıza DOĞAN
450 TL
22. Ebuzer DOĞAN
450 TL
23. Fahriye DOĞAN
3. 600 TL
24. Hidayet DOĞAN
3. 600 TL
25. Fatma DOĞAN
3. 600 TL