TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AHMET HAZAR VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/17239)
Karar Tarihi: 11/5/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. Ahmet HAZAR
2. Abdulvahit HAZAR
3. Abdurrezak HAZAR
4. Adnan SARIDAĞ
5. Abdullah SARIDAĞ
6. Ahmet SARIDAĞ
7. Ayşe ÇINAR
8. Cemil SARIDAĞ
9. Emine KILIÇ
10. Emine SARIDAĞ
11. Emine SARIDAĞ
12. Faruk SARIDAĞ
13. Fatma DÜZGÖREN
14. Fatma SARIDAĞ
15. Hadice SARIDAĞ
16. Halil SARIDAĞ
17. Halime BALU
18. Hatice TALAYHAN
19. Hıdır SARIDAĞ
20. Hıssa SARIDAĞ
21. İbrahim SARIDAĞ
22. Mahmut SARIDAĞ
23. Mahsun HAZAR
24. Mehmet SARIDAĞ
25. Mehmet SARIDAĞ
26. Meryem SARIDAĞ
27. Mesut SARIDAĞ
28. Musa SARIDAĞ
29. Mustafa HAZAR
30. Mustafa SARIDAĞ
31. Nücüde SARIDAĞ
32. Salahattin HAZAR
33. Sara DÖNDER
34. Selman SARIDAĞ
35. Serap SARIDAĞ
36. Şükran SARIDAĞ
37. Türkan SARIDAĞ
38. Yüksel SARIDAĞ
39. Zehra SARIDAĞ
40. Zeynep HAZAR
41. Fatma HAZAR
Vekili
:
Av. Hakan GELERİ
42. Şemse DÜNDAR
Vekili
:
Av. Özlem DÜNDAR
43. İbrahim SAVCI
44. Ayşe HAZAR
45. Meryem KORHAN
46. Mehmet SAVCI
47. Emine İLBOĞA
48. Zahra DÜZGÖREN
49. Zeynep HAZAR
50. Zübeyde YILDIRIM
51. Ahmet SAVCI
52. Hıdır SAVCI
Vekili
:
Av. Ali AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 3/11/2014, 29/12/2014, 29/5/2014 ve 7/12/2015tarihlerinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2014/20334, 2014/7708 ve 2015/19008 sayılı bireysel başvurudosyaları konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2014/17239 sayılı dosya üzerindebirleştirilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Bir kısım basvurucular murisleriYusuf Sarıdağ, Küleyp Hazarve Halef Savcı'nın 1978 yılında Kızıltepe Kadastro Mahkemesinde açtıklarıkadastro tespitine itiraz davasında yerel Mahkemece verilen karar Yargıtayca bozulmuş, bozmadan sonra Kızıltepe KadastroMahkemesinin kapatılması üzerine Mardin Kadastro Mahkemesine gönderilen davayerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucu Fatma Sarıdağ Yönünden
12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) 83. maddesi ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi gereğibaşvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıylabireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlindebaşvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında ilgilinin 2.000 TürkLirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına kararverilir.
13. Bu kapsamda özellikle Anayasa Mahkemesini yanıltmak amacıylagerçek olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belgesunulması durumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir(S.Ö., B. No: 2013/7087,18/9/2014, § 29, Mehmet Güven Ulusoy [GK],B. No: 2013/1013, 2/7/2015).
14. Başvuru konusu olayda, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi(UYAP) üzerinden yapılan araştırmada başvurucu Fatma Sarıdağ'ınnüfus kayıtlarına göre 2/4/2014 tarihinde vefat ettiği tespit edilmiştir.Avukat Hakan Geleri tarafından başvurucunun ölümündenyaklaşık 8 ay sonra 29/12/2014 tarihinde, başvurucunun makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yapıldığı anlaşılmıştır.
15. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireyselbaşvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafındanbireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır (Abdurrehman Uray, B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 30).
16. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden yaklaşık 8 ay öncevefat etmiş başvurucu adına yapılan bireysel başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılmasınedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.
17. Bu durumda Avukat Hakan Gelerialeyhine Anayasa Mahkemesini yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle 6216sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük’ün 83. maddesiuyarınca takdiren 2.000 TL disiplin para cezasınahükmedilmesi gerekir.
2. Başvurucular ŞemseDündar, Hadice Sarıdağ, Zehra Sarıdağ,Sara Dönder, Halime Balu,Serap Gökdere, Mehmet Sarıdağ, Abdullah Sarıdağ, Halil Sarıdağ, Emine Sarıdağ, Meryem Sarıdağ, Selman Sarıdağ, Mehmet Sarıdağ, AyşeÇınar, Adnan Sarıdağ, Ahmet Sarıdağ,Emine Sarıdağ, Faruk Sarıdağ,Hıdır Sarıdağ, İbrahim Sarıdağ,Mahmut Sarıdağ, Mustafa Sarıdağve Nücüde Sarıdağ Yönünden
18. 6216 Kanun’un 47. maddesinin (3), 48. maddesinin (1) ve (2)numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamugücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göreözeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlaledildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,§§ 19, 20).
19. Somut olayda başvurucu Şemse Dündar şikâyet konusu davadamurisi Tahir Dündar'ın davacı olduğunu, bu sebeple makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiğini iddia etmişse de başvurucunun, bireysel başvuruformuyla beraber anılan şahsın mirasçısı olduğuna dair belgeleri sunmadığıayrıca dayanak olarak sunulan belgelerden de başvurucunun şikâyet konusu davayaherhangi bir sıfatla taraf olup olmadığının teyit edilemediği anlaşılmıştır.Dolayısıyla başvurucu tarafından ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığısonucuna ulaşılmıştır.
20. Anılan diğer başvurucuların da bireysel başvuru formlarındamurislerinin 1978 yılında şikâyet konusu davayı açtığını belirttikleri,başvuruya dayanak olarak sunulan söz konusu davanın bir kısım duruşmatutanaklarında "taraflardan davacı İbrahim Sarıdağmirasçıları" ibaresi bulunmasına ve söz konusu başvurucular murisinin deİbrahim Sarıdağ olduğu anlaşılmasına rağmen anılanşahsın yapılan nüfus kaydı sorgulamasında 24/8/1973 tarihinde vefat ettiği,dolayısıyla bireysel başvuru formunda iddia edildiğinin aksine 1978 tarihlişikâyet konusu davada davacı sıfatının bulunamayacağı ve anılan başvurucularınşikâyet konusu davaya herhangi bir sıfatla taraf olup olmadıklarının dabaşvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden teyit edilemediği anlaşılmıştır.
21. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Şemse Dündar,Hadice Sarıdağ, Zehra Sarıdağ,Sara Dönder, Halime Balu,Serap Gökdere, Mehmet Sarıdağ, Abdullah Sarıdağ, Halil Sarıdağ, Emine Sarıdağ, Meryem Sarıdağ, Selman Sarıdağ, Mehmet Sarıdağ, AyşeÇınar, Adnan Sarıdağ, Ahmet Sarıdağ,Emine Sarıdağ, Faruk Sarıdağ,Hıdır Sarıdağ, İbrahim Sarıdağ,Mahmut Sarıdağ, Mustafa Sarıdağve Nücüde Sarıdağ yönündendiğer kabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
3. Diğer Başvurucular Yönünden
22. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksunolmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir nedende bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
23. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
24. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalletakip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçınınyargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
25. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
26. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 39 yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
27. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
28. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarınıkullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyethaklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların makul süredeyargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitlerışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesinegerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
29. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
30. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
31. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
32. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara, şikâyet konusu davadaki taraf sayısı vebaşvurucular murislerinin tüm mirasçılarının sayısı da dikkate alındığındakarara ekli tabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminat ödenmesine kararverilmesi gerekir.
33. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelininbaşvurucular Abdulvahit Hazar, AbdurrezakHazar, Ahmet Hazar, Fatma Hazar, Fatma Düzgören,Hatice Talayhan, Mahsun Hazar, Mustafa Hazar,Salahattin Hazar ve Zeynep Hazar'a (40 numaralı) müştereken; 206,10 TL harçbedelinin başvurucular İbrahim Savcı, Ayşe Hazar, Meryem Korhan, Mehmet Savcı,Emine İlboğa, Zahra Güzgören, Zeynep Hazar (49 numaralı), Zübeyde Yıldırım,Ahmet Savcı ve Hıdır Savcı'ya müştereken; 206,10 TL harç bedelinin başvurucularTürkan Sarıdağ, Şükran Sarıdağ,Emine Kılıç, Yüksel Sarıdağ, HıssaSarıdağ, Mesut Sarıdağ,Musa Sarıdağ ve Cemil Sarıdağ'amüştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
34. 1.800 TL vekâlet ücretinin başvurucular AbdulvahitHazar, Abdurrezak Hazar, Ahmet Hazar, Fatma Hazar,Fatma Düzgören, Hatice Talayhan, MahsunHazar, Mustafa Hazar, Salahattin Hazar, Zeynep Hazar (40 numaralı), Türkan Sarıdağ, Şükran Sarıdağ, EmineKılıç, Yüksel Sarıdağ, HıssaSarıdağ, Mesut Sarıdağ,Musa Sarıdağ ve Cemil Sarıdağ'amüştereken; 1.800 TL vekâlet ücretinin İbrahim Savcı, Ayşe Hazar, MeryemKorhan, Mehmet Savcı, Emine İlboğa, Zahra Güzgören, Zeynep Hazar (49numaralı), Zübeyde Yıldırım, Ahmet Savcı ve Hıdır Savcı'ya müşterekenödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurucu Fatma Sarıdağ yönündenyapılan başvurunun başvuru hakkının kötüyekullanılması nedeniyle REDDİNE,
2. Avukat Hakan Geleri'nin, 6216sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün83. maddesi uyarınca 2.000 TL disiplin para cezasıyla CEZALANDIRILMASINA,
3. Kararın bir örneğinin Mardin Barosuna GÖNDERİLMESİNE,
B. 1. Başvurucular Şemse Dündar, Hadice Sarıdağ,Zehra Sarıdağ, Sara Dönder,Halime Balu, Serap Gökdere, Mehmet Sarıdağ, Abdullah Sarıdağ, Halil Sarıdağ, Emine Sarıdağ, Meryem Sarıdağ, Selman Sarıdağ, Mehmet Sarıdağ, Ayşe Çınar, Adnan Sarıdağ,Ahmet Sarıdağ, Emine Sarıdağ,Faruk Sarıdağ, Hıdır Sarıdağ,İbrahim Sarıdağ, Mahmut Sarıdağ,Mustafa Sarıdağ ve Nücüde Sarıdağ yönünden başvurununaçıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucular yönünden Anayasa'nın 36. Maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlardamanevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 206,10 TL harç bedelinin başvurucular AbdulvahitHazar, Abdurrezak Hazar, Ahmet Hazar, Fatma Hazar,Fatma Düzgören, Hatice Talayhan, MahsunHazar, Mustafa Hazar, Salahattin Hazar ve Zeynep Hazar'a (40 numaralı)MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; 206,10 TL harç bedelinin başvurucular İbrahim Savcı,Ayşe Hazar, Meryem Korhan, Mehmet Savcı, Emine İlboğa,Zahra Güzgören, ZeynepHazar (49 numaralı), Zübeyde Yıldırım, Ahmet Savcı ve Hıdır Savcı'ya MÜŞTEREKENÖDENMESİNE; 206,10 TL harç bedelinin başvurucular Türkan Sarıdağ,Şükran Sarıdağ, Emine Kılıç, Yüksel Sarıdağ, Hıssa Sarıdağ, Mesut Sarıdağ, Musa Sarıdağ ve Cemil Sarıdağ'aMÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. 1.800 TL vekâlet ücretinin başvurucular AbdulvahitHazar, Abdurrezak Hazar, Ahmet Hazar, Fatma Hazar,Fatma Düzgören, Hatice Talayhan, MahsunHazar, Mustafa Hazar, Salahattin Hazar, Zeynep Hazar (40 numaralı), Türkan Sarıdağ, Şükran Sarıdağ, EmineKılıç, Yüksel Sarıdağ, HıssaSarıdağ, Mesut Sarıdağ,Musa Sarıdağ ve Cemil Sarıdağ'aMÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; 1.800 TL vekâlet ücretinin İbrahim Savcı, Ayşe Hazar,Meryem Korhan, Mehmet Savcı, Emine İlboğa, Zahra Güzgören, Zeynep Hazar (49numaralı), Zübeyde Yıldırım, Ahmet Savcı ve Hıdır Savcı'ya MÜŞTEREKENÖDENMESİNE,
G. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/99)GÖNDERİLMESİNE,
I. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE11/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR
TAZMİNAT MİKTARI
Küleyp HAZAR Mirasçısı Başvurucular
1- Abdulvahit HAZAR
2- Abdurrezak HAZAR
3- Ahmet HAZAR
4- Fatma HAZAR
5- Mahsun HAZAR
6- Mustafa HAZAR
7- Salahattin HAZAR
8- Zeynep HAZAR (40 numaralı)
AYRI AYRI NET 1.350 TL
Halef SAVCI Mirasçısı Başvurucular
9- Fatma DÜZGÖREN
10- Hatice TALAYHAN
11- İbrahim SAVCI
12- Ayşe HAZAR
13- Meryem KORHAN
14- Mehmet SAVCI
15- Emine İLBOĞA
16- Zahra DÜZGÖREN
17- Zeynep HAZAR(49 numaralı)
18- Zübeyde YILDIRIM
19- Ahmet SAVCI
20- Hıdır SAVCI
AYRI AYRI NET 950 TL
Yusuf SARIDAĞ Mirasçısı Başvurucular
21. Türkan SARIDAĞ
22. Şükran SARIDAĞ
23. Emine KILIÇ
24. Yüksel SARIDAĞ
25. Hıssa SARIDAĞ
26. Mesut SARIDAĞ
27. Musa SARIDAĞ
28. Cemil SARIDAĞ
AYRI AYRI NET 1.550 TL