TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
AHMET SARIASLAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/19979)
Karar Tarihi: 20/7/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz AKINCI
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. Mustafa SARIASLAN
2. Saim ALKAN
3. Muzaffer ALKAN
4. Muzaffer DUYAN
5. Vezir DUYAN
6. Ahmet SARIASLAN
7. Fehmi SARIKODAL
8. Selçuk SARIASLAN
9. Ali YALÇIN
10. Elif YÜCE
11.Yusuf Çağlar SARIDOĞAN
12. Barış SARIDOĞAN
13. Dürdane SARIASLAN
14. Sudi GÖNEN
15. Erfail SARIASLAN
16. Mustafa SARIASLAN
17. Seyhan SARIASLAN
18. Ercan SARIKODAL
19. Mehmet SARIASLAN
20. Baki SARIASLAN
21. Tahir SARIASLAN
22. Birtan SARIASLAN
23. Hatice BAHARGÜLÜ
24. Mustafa YALÇIN
25. Zöhre ALICI
26. Durdu SARIASLAN
27. Nurgül SARIASLAN
28. Zeliha Sevim SARIASLAN
29. Arife OĞLAKKAYA
30. Seyfi SARIASLAN
31. Selim SARIASLAN
32. Seher AKARCA
33. Gürsel SARIASLAN
34. Arzum ÇAKIR
35. Mürüvet DURNA
36. Şerife DAĞLIOĞLU
37. Ahmet YAĞBASAN
38. Mehmet YAĞBASAN
39. Perhan KULAN
40. Nurdan SALKIN
41. Ferhan GÜNGÖR
42. Mukaddes HAZAR
43. Türkan SARIASLAN
44. Duran SARIASLAN
45. Şerife SARIDOĞAN
46. Bayram SARIASLAN
47. Cengiz SARIASLAN
48. Funda GÜLSEREN
Vekili
:
Av. Murat LOĞOĞLU
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 16/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvurunun, başvuru tarihinden sonra vefat etmesi nedeniylebaşvurucu Niyazi Sarıaslan yönünden ayrılmasına ve anılan başvurucu yönündenbaşka bir dosya numarası üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular Türkan Sarıaslan, Durdu Sarıaslan, MustafaSarıaslan (1 Numaralı), Erfail Sarıaslan, Seyfi Sarıaslan, Arife Oğlakkaya veSaim Alkan'ın dedesi; başvurucular Duran Sarıaslan, Cengiz Sarıaslan, TahirSarıaslan, Baki Sarıaslan, Mukaddes Hazar, Zöhre Alıcı, Muzaffer Duyan, VezirDuyan, Nurgül Sarıaslan, Zeliha Sevim Sarıaslan, Sudi Gönen, Saim Alkan,Muzaffer Alkan, Bayram Sarıaslan, Gürsel Sarıaslan, Selçuk Sarıaslan, MehmetSarıaslan, Ahmet Yağbasan, Mehmet Yağbasan, Elif Yüce, Şerife Dağlıoğlu,Mustafa Sarıaslan (16 Numaralı), Ahmet Sarıaslan, Selim Sarıaslan, ErcanSarıkodal, Fehmi Sarıkodal, Seher Akarca ve Seyhan Sarıaslan'ın anne ya dababalarının dedesi; başvurucular Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna,Mustafa Yalçın, Arzum Çakır, Funda Gülseren, Hatice Bahargülü, Yusuf ÇağlarSarıdoğan, Barış Sarıdoğan, Perhan Kulan, Şerife Sarıdoğan, Nurdan Salkın veFerhan Güngör'ün ise dedelerinin ya da büyükannelerinin dedesi olan murisaleyhine 8/7/1972 tarihinde Kadirli 2 No.lu Kadastro Mahkemesinde açılankadastro tespitine itiraz davası anılan Mahkemenin kapatılması üzerine Kadirli1 No.lu Kadastro Mahkemesine gönderilmiş, Mahkemenin dosyayı KadastroKomisyonuna (Komisyon) geri göndermesi üzerine Komisyonca tekrar karar verilmişve söz konusu karara karşı tekrar, 1984 yılında Kadirli 1 No.lu KadastroMahkemesinde kadastro tespitine itiraz edilmiş ve itiraz üzerine anılanMahkemece verilen karar Yargıtayca bozulmuştur. Dava, yerel Mahkeme aşamasındaderdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucu DürdaneSarıaslan Yönünden
12.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 46. maddesine göre AnayasaMahkemesine bireysel başvuruda bulunulması için başvuruya konu edilen ve ihlaleyol açtığı ileri sürülen kamusal eylem veya işlemden başvurucunun kişiselolarak ve doğrudan etkilenmiş olması gerekir (OnurDoğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014, §§ 42-45).
13.Somut olayda başvurucunun uzun sürmesi nedeniyle şikâyetettiği davada taraf sıfatının bulunmadığı, dolayısıyla başvurucunun ihlaleneden olduğunu ileri sürdüğü kamusal işlem veya eylemden kişisel olaraketkilenmediği anlaşılmaktadır.
14.Açıklanan nedenlerle başvurunun başvurucu Dürdane Sarıaslanyönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
2.Başvurucular Funda Gülseren, CengizSarıaslan, Tahir Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın,Mürüvet Durna, Mustafa Yalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü Yönünden
15. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi şöyledir:
"Bireysel başvuru hakkını açıkça kötüyekullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine, yargılama giderlerinin dışında,ayrıca ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasınahükmedilebilir."
16.Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 83. maddesişöyledir:
“Başvurucunun istismar edici, yanıltıcı vebenzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüyekullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir ve yargılama giderleridışında, ilgilinin ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin paracezasıyla cezalandırılmasına karar verilir.”
17. İlgili düzenlemeler vasıtasıyla genel hukuk teorisinde birkamu düzeni kuralı olarak ele alınan ve genel olarak bir hakkın açıkçaöngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasınınhukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasınınbireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamdabireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve Anayasa Mahkemesininbaşvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların başvuruhakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:2013/1013, 2/7/2015, § 31; S.Ö.,B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28).
18. Bu kapsamda özellikle Mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçekolmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgiverilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusudeğerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkındaMahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaatoluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmakkaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veyatahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamındaihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçlabağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuruhakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (Mehmet Güven Ulusoy, § 32; S.Ö.,§ 29).
19. Somut olayda başvurucular Funda Gülseren, Cengiz Sarıaslan,Tahir Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna,Mustafa Yalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü'nün şikâyet konusu davaylailgili olarak Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna başvurudabulunduğu ve anılan Komisyonun 21/11/2013 tarihinde verdiği kararla söz konusubaşvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edilmesi nedeniylebaşvurucular lehine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) uzun yargılamakonusundaki yerleşik içtihadını da gözönüne alarak değişen miktarlardamanevitazminata hükmettiği tespit edilmiştir.
20.Anılan başvurucuların bireysel başvuruda makul süreyi aşmasınedeniyle şikâyet konusu yaptıkları davaya ilişkin olarak daha önce ihlaligiderim imkânı sağlayan bir yola başvurdukları ve lehlerine hakkaniyetölçüsünde manevi tazminata hükmedildiği, şikâyet konusu yargılama süreciderdest olmasına rağmen başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı birunsur olan söz konusu durum hakkında ise Mahkemenin bilgilendirilmediğianlaşıldığından başvurucular tarafından başvuru hakkının kötüye kullanıldığıkabul edilmelidir.
21. Açıklanan nedenlerle bireysel başvurunun değerlendirilmesinoktasında esaslı bir unsur hakkında Mahkeme bilgilendirilmeksizin yapılanbireysel başvurunun başvuru hakkının kötüyekullanımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.
22. Bu durumda başvurucular Funda Gülseren, Cengiz Sarıaslan,Tahir Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna,Mustafa Yalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü aleyhine, Anayasa Mahkemesiniyanıltıcı nitelikte başvuru yapmaları nedeniyle 6216 sayılı Kanun'un 51.maddesi ve İçtüzük’ün 83. maddesi uyarınca takdiren 250 TL disiplin paracezasına hükmedilmesi gerekir.
3. Diğer Başvurucular Yönünden
23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetiyle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır(Güher Ergun ve diğerleri, B. No:2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
25. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalletakip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçınınyargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
26. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
27. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 45 yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
28. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
29. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarınıkullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyethaklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların, makul süredeyargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitlerışığında başvuru hakkını kötüye kullandıkları tespit edilen başvurucularyönünden ise Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonunun makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğine ve hakkaniyete göre manevi tazminatahükmedilmesine karar verdiği gözönüne alınarak mülkiyet haklarının ihlaledildiği yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
30. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
31. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
32. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
33. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara -başvurucular murisinin tüm mirasçılarının sayısı dadikkate alınarak- karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminatödenmesine karar verilmesi gerekir.
34. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvurucular Ahmet Sarıaslan, Ahmet Yağbasan, Arife Oğlakkaya, Barış Sarıdoğan,DurduSarıaslan, Elif Yüce, Ercan Sarıkodal, Erfail Sarıaslan, Fehmi Sarıkodal,Ferhan Güngör, GürselSarıaslan, MehmetSarıaslan, Mehmet Yağbasan, MukaddesHazar, MustafaSarıaslan (1 Numaralı), Muzaffer Alkan, Muzaffer Duyan, NurdanSalkın, Nurgül Sarıaslan, Perhan Kulan, Saim Alkan, Seher Akarca, SelçukSarıaslan, Selim Sarıaslan, Seyfi Sarıaslan, Sudi Gönen, Şerife Dağlıoğlu,Türkan Sarıaslan, Vezir Duyan, Yusuf Çağlar Sarıdoğan, Zöhre Alıcı, ZelihaSevim Sarıaslan, Mustafa Sarıaslan (16 Numaralı), Şerife Sarıdoğan, BayramSarıaslan, Duran Sarıaslan ve Seyhan Sarıaslan'a müştereken ödenmesine kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurucular Funda Gülseren, Cengiz Sarıaslan, TahirSarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna, MustafaYalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü yönünden başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanımınedeniyle REDDİNE,
2. Başvurucular Funda Gülseren, Cengiz Sarıaslan, TahirSarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna, MustafaYalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü'nün, 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesive Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca 250 TL disiplin paracezasıyla CEZALANDIRILMASINA,
B. 1. Başvurunun başvurucu Dürdane Sarıaslan yönünden kişi bakımından yetkisizlik nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlardamanevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucular Ahmet Sarıaslan, Ahmet Yağbasan,Arife Oğlakkaya, Barış Sarıdoğan, DurduSarıaslan, Elif Yüce, Ercan Sarıkodal,Erfail Sarıaslan, Fehmi Sarıkodal, Ferhan Güngör, GürselSarıaslan,MehmetSarıaslan, Mehmet Yağbasan, Mukaddes Hazar, MustafaSarıaslan (1Numaralı), Muzaffer Alkan, Muzaffer Duyan, Nurdan Salkın, Nurgül Sarıaslan,Perhan Kulan, Saim Alkan, Seher Akarca, Selçuk Sarıaslan, Selim Sarıaslan,Seyfi Sarıaslan, Sudi Gönen, Şerife Dağlıoğlu, Türkan Sarıaslan, Vezir Duyan,Yusuf Çağlar Sarıdoğan, Zöhre Alıcı, Zeliha Sevim Sarıaslan, Mustafa Sarıaslan(16 Numaralı), Şerife Sarıdoğan, Bayram Sarıaslan, Duran Sarıaslan ve SeyhanSarıaslan'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Kadirli 1. Kadastro Mahkemesine(E.2016/1) GÖNDERİLMESİNE,.
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE20/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCU
TAZMİNAT MİKTARI
Duran SARIASLAN
800 TL
Mukaddes HAZAR
1.560 TL
Zöhre ALICI
520 TL
Yusuf Çağlar SARIDOĞAN
260 TL
Barış SARIDOĞAN
260 TL
Perhan KULAN
250 TL
Nurdan SALKIN
250 TL
Ferhan GÜNGÖR
250 TL
Türkan SARIASLAN
780 TL
Durdu SARIASLAN
780 TL
Muzaffer DUYAN
400 TL
Vezir DUYAN
400 TL
Nurgül SARIASLAN
400 TL
Zeliha Sevim SARIASLAN
400 TL
Sudi GÖNEN
780 TL
Muzaffer ALKAN
400 TL
Mustafa SARIASLAN
(1 Numaralı)
780 TL
Bayram SARIASLAN
250 TL
Gürsel SARIASLAN
250 TL
Selçuk SARIASLAN
250 TL
Mehmet SARIASLAN
250 TL
Ahmet YAĞBASAN
400 TL
Mehmet YAĞBASAN
400 TL
Elif YÜCE
400 TL
Şerife DAĞLIOĞLU
400 TL
Erfail SARIASLAN
1.100 TL
Seyfi SARIASLAN
1.100 TL
Arife OĞLAKKAYA
1.100 TL
Mustafa SARIASLAN
(16 Numaralı)
400 TL
Ahmet SARIASLAN
400 TL
Selim SARIASLAN
400 TL
Ercan SARIKODAL
300 TL
Fehmi SARIKODAL
300 TL
Seher AKARCA
300 TL
Seyhan SARIASLAN
300 TL
Saim ALKAN
1.560 TL
Şerife SARIDOĞAN
400 TL