TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AHMET KAVAL BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/5066)
Karar Tarihi: 7/4/2021
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Recai AKYEL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
İrfan FİDAN
Raportör
:
M. Emin ŞAHİNER
Başvurucu
:
Ahmet KAVAL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, kamulaştırma bedelinin düşük tespit edilmesinedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 16/2/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına gönderilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucuya ait Ordu'nun Kabataş ilçesine bağlı MerkezMahallesi'nde bulunan sırasıyla 941,62 m² alana sahip 123 ada 45 parsel sayılıtaşınmazın 820,39 m²lik kısmı, 5.665,50 m² alana sahip 123 ada 110 parselsayılı taşınmazın 3.281,13 m²lik kısmı, 215,11 m² alana sahip 138 ada 2 parselsayılı taşınmazın 16,70 m²lik kısmı ile 170 ada 2 parsel sayılı 143,44 m² alanasahip taşınmazın ise tamamının yol inşaatı ve emniyet sahası tesis etmekamacıyla Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından kamulaştırılmasına kararverilmiştir.
9. Bu kapsamda KGM tarafından başvurucu aleyhine18/7/2013 tarihinde Aybastı Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) kamulaştırmabedelinin tespiti ve tapunun iptali davası açılmıştır.
10. Mahkemece bilirkişi heyeti marifetiyle 4/11/2013tarihinde anılan taşınmazlar başında keşif yapılmıştır. 8/11/2013 tarihliBilirkişi Kurulu raporunda kamulaştırma bedeli 732.955,72 TL olarak tespitedilmiştir. Tarafların rapora itiraz etmesi üzerine dosya, ek rapordüzenlenmesi için bilirkişi heyetine yeniden tevzi edilmiştir. 17/1/2014tarihli ek raporda kamulaştırma bedeli bu defa 732.210,82 TL olarak tespitedilmiştir.
11. Mahkemece ek bilirkişi raporuna itibar edildiğibelirtilerek 16/5/2014 tarihinde davanın kabulü ile kamulaştırma bedelininyasal faizi ile birlikte toplam 758.768,01 TL olarak tespitine ve tapu kaydınıniptali ile yol vasfıyla tapudan terkinine karar verilmiştir.
12. Başvurucu tarafından temyiz edilen karar, Yargıtay 5.Hukuk Dairesince 14/11/2016 tarihinde onanmıştır. Başvurucunun karar düzeltmetalebi aynı Daire tarafından 25/12/2017 tarihinde reddedilmiştir.
13. Nihai karar başvurucu vekiline 18/1/2018 tarihindetebliğ edilmiştir.
14. Başvurucu 16/2/2018 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
15. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerindenyapılan araştırmada başvurucunun 8/8/2018 tarihinde vefat ettiği anlaşılmıştır.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
16. Mahkemenin 7/4/2021 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
17. Başvurucu, mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
B. Değerlendirme
18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 49. maddesinin (7) numaralıfıkrası şöyledir:
"Bireysel başvurularınincelenmesinde, bu Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usulkanunlarının bireysel başvurunun niteliğine uygun hükümleri uygulanır."
19. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 84.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"Bireysel başvurularınincelenmesinde, kararların infazında Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayanhâllerde ilgili usul kanunlarının bireysel başvurunun niteliğine uygunhükümleri uygulanır."
20. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu'nun "Dava sırasında taraflardan birinin ölümü" kenarbaşlıklı 55. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"Taraflardan birinin ölümühâlinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunlabelirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim,gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, talep üzerine davayı takip için kayyımatanmasına karar verebilir."
21. Başvurunun incelemesi devam ederken başvurucunun8/8/2018 tarihinde öldüğü nüfus kayıtlarından anlaşılmıştır.
22. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve diğerleri (B.No: 2014/3549, 22/3/2017, §§ 18-21) kararında başvurucunun bireysel başvurununyapıldığı tarihten sonra ölmesi durumunda başvurunun incelenmesine devam edilipedilemeyeceğine ilişkin ilkeleri belirlemiştir. Anılan kararın ilgili kısmışöyledir:
"18. Uygulamada hukukyargılamalarında, taraflardan birinin ölümü halinde dava sonunda verilecekhükmün olumlu veya olumsuz bir şekilde mirasçıların haklarını etkilemesinedeniyle davaya mirasçılar tarafından devam edilebileceğinin kabul edildiğihallerde, mahkemelerce mirasçılara usulüne uygun olarak tebligat yapılarakmirası reddetmeyen mirasçıların mecburi dava arkadaşı olarak davada yer almalarınınsağlandığı görülmektedir (Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E. 2015/20127, K.2015/21189, 26/11/2015).
19. Asli görevi Anayasa'yı yorumlamak,böylece Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklerin kapsam ve sınırlarınıbelirlemek olan Anayasa Mahkemesinin (Mahkeme) bireysel başvuru yolundabaşvurucuların başvuru tarihinden sonra vefat etmeleri hâlinde yukarıda yerverilen usulü benimseyerek 4721 sayılı Kanun'un anılan hükümlerindeki tarihleritespit etme ve buna göre mirası reddetmeyen mirasçıların başvuruya devametmelerini sağlama yükümlülüğünü üstlenmesinin, Mahkemenin asli görevini yerinegetirmesi önünde engel teşkil edecek ve böylelikle Mahkemeyi temel işlevindenuzaklaştırabilecek olması nedeniyle bireysel başvurunun niteliğine uygundüşmediği görülmektedir.
20. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesinihaklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunundüşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2)numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması, yorumlanması veya temelhakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygınıngerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceğiöngörülmüştür.
21. Yukarıda yer verilen açıklamalardoğrultusunda Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel haklarınkapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gereklikıldığı hâller gibi başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan birsebebin olmadığı kanaatine varıldığı durumlarda, başvurucuların vefat etmesihâlinde başvuruya devam edilmesinin sağlanması yönünden öncelikli yükümlülüğünbaşvuruya devam etme hakları olan şahıslarda bulunduğu kabul edilmelidir."
23. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve diğerleriiçtihadından sonraki dönemde, bireysel başvuru devam ederken başvurucununölmesi durumunda ölüm tarihinden sonra makul bir süre içinde kendiliğindenAnayasa Mahkemesine başvurarak başvuruya devam etmek istediğini bildiren mirasçıların-menfaatlerinin bulunup bulunmadığını da gözeterek- başvurularını incelemiştir(diğerleri arasından bkz. Ayten Yeğenoğlu, B. No: 2015/1685, 23/5/2018[ölümden yaklaşık üç ay sonra]; Fatma Ülker Akkaya, B. No: 2014/18979,22/2/2018 [ölümden iki ay sonra]). Mirasçıların başvuruyu devam ettirmeyönündeki iradelerini Anayasa Mahkemesine bildirmediği hâllerde ise düşmekararı verilmektedir (Ali Sedat Yücelik ve diğerleri, B. No: 2015/2574,9/5/2018, §§ 22-25; Abbas Çelik ve diğerleri, B. No: 2014/749, 7/3/2018,§§ 26-29; Haşim Özpolat, B. No: 2014/3140, 21/9/2017, § 19; ŞükranÇopuraslan, B. No: 2014/4695, 14/9/2017, § 22).
24. Anayasa Mahkemesi T.G. (B. No: 2017/21163,9/1/2019, §§ 17-20) kararında bireysel başvuru yapıldıktan sonra ölenbaşvurucuların mirasçılarının başvuruyu devam ettirme yönündeki talepleriniAnayasa Mahkemesine iletebilecekleri makul sürenin -haklı mazeretler saklıkalmak kaydıyla- ölüm tarihinden itibaren dört ay olarak tespit etmiştir.
25. Somut olayda başvuru devam ederken ölen başvurucununmirasçıları ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde başvuruya devam etmekistediklerine ilişkin taleplerini Anayasa Mahkemesine iletmemiştir.
26. Öte yandan somut başvuruya benzer şikâyetler, AnayasaMahkemesince karara bağlanmış olup bu kararlarda ilgili Anayasa hükümleriuygulanıp yorumlanmış, temel hak ve özgürlüğün kapsam ve sınırlarıbelirlenmiştir (Sadettin Tiryaki ve diğerleri, B. No: 2013/4623,21/1/2016, Emine Çelik ve diğerleri, B. No: 2013/5809, 15/12/2015).Dolayısıyla başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri debulunmamaktadır.
27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun düşmesine kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun başvurucunun ölümü nedeniyleDÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerindeBIRAKILMASINA 7/4/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.